Next Verse

Shloka 1

कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्

Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे किंपुरुषादिवर्षवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः सूत उवाच मध्ये हिमवतः पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः / तस्मिन्निवसति श्रीमान्कुबेरः सह राक्षसैः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde kiṃpuruṣādivarṣavarṇanaṃ nāma saptadaśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca madhye himavataḥ pṛṣṭhe kailāso nāma parvataḥ / tasminnivasati śrīmānkuberaḥ saha rākṣasaiḥ

ດັ່ງນີ້ໃນ ສີຣີພຣະຫມານຑະ ມະຫາປຸຣານະ ທີ່ວາຍຸໄດ້ກ່າວ ໃນພາກຕົ້ນ ອະນຸສັງຄະປາດ ຕອນທີ 2 ບົດທີ 17 ຊື່ “ພັນນາວັດກິມປຸຣຸສະ ແລະອື່ນໆ”. ສູຕະກ່າວວ່າ: ກາງຫຼັງແຫ່ງຫິມະວັດ ມີພູເຂົານາມ ໄກລາສະ; ທີ່ນັ້ນ ກຸເບຣະຜູ້ມີສິຣີ ພຳນັກກັບພວກຣາກສະ.

इतिthus
इति:
निपात (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative/closure particle)
श्री-ब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्री-ब्रह्माण्डे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुराणम्)
वायु-प्रोक्तेspoken by Vāyu
वायु-प्रोक्ते:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + प्रोक्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (वायुना प्रोक्ते)
पूर्व-भागेin the former part
पूर्व-भागे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः: 'पूर्वः भागः'
द्वितीयेin the second
द्वितीये:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
अनुषङ्ग-पादेin the Anuṣaṅga section (pāda)
अनुषङ्ग-पादे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootअनुषङ्ग (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अनुषङ्गस्य पादे)
किंपुरुष-आदि-वर्ष-वर्णनम्the description of the Kiṃpuruṣa and other regions
किंपुरुष-आदि-वर्ष-वर्णनम्:
समानााधिकरण/विधेय (Title apposition)
TypeNoun
Rootकिंपुरुष (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: 'किंपुरुषादीनां वर्षाणां वर्णनम्'
नामnamed/called
नाम:
निपात (Title marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable) शीर्षक-निर्देशक
सप्तदशःseventeenth
सप्तदशः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समास (सप्त च दश च) क्रमवाचक
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सूतःSūta
सूतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
हिमवतःof Himavat (the Himalaya)
हिमवतः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पृष्ठेon the back/slope
पृष्ठे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कैलासःKailāsa
कैलासः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नामnamed
नाम:
निपात (Appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable) नामनिर्देशक
पर्वतःmountain
पर्वतः:
समानााधिकरण/विधेय (Apposition)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तस्मिन्in it/there
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
निवसतिdwells
निवसति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootनि + वस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
श्रीमान्glorious; prosperous
श्रीमान्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण
कुबेरःKubera
कुबेरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकुबेर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सहtogether with
सह:
सहकारक (Associative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय (preposition-like indeclinable)
राक्षसैःwith the rākṣasas
राक्षसैः:
सहकारक/सहयोग (Association; instrumental with सह)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन