Adhyaya 176: The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra
ອັດທະຍາ 176 ນໍາເສີນມາຫາຕະມະຂອງ ອະນັນຕະ-ວາສຸເທວ ຜ່ານປະຫວັດຂອງພະພິມອັນສັກສິດ ທີ່ເຊື່ອມການຊ່າງທິບ, ຄວາມຂັດແຍ່ງຂອງກະສັດ, ແລະພູມສັນຖານແຫ່ງການຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນ. ເມື່ອພະລິດສີຖາມເພີ່ມ, ພຣະພຣະຫມາເລົ່າວ່າ ໃນວົງຈັກການກໍ່ກໍາເນີດໂລກຍຸກຕົ້ນ ພຣະອົງໄດ້ມອບໝາຍໃຫ້ ວິສະວະກະມັນ ສ້າງພະພິມວາສຸເທວຈາກຫີນພູ ພ້ອມສັນຍາລັກ ສັງຂ໌, ຈັກກະ, ແລະ ຄະທາ. ຕໍ່ມາ ອິນທຣາບູຊາແລ້ວໄດ້ຄວາມປອດໄພ ແລະອໍານາດ. ພາຍຫຼັງ ຣາວະນະ ຫຼັງຊະນະເທວະ ແລະຜູ້ພິທັກໂລກ ໄດ້ພົບແລະຍຶດພະພິມ ແຕ່ສຸດທ້າຍຖືກຝາກໄວ້ໃຫ້ ວິພີຊະນະ ຜູ້ເຊື່ອມັ່ນ. ເລື່ອງຫັນໄປສູ່ສົງຄາມຣາມາຍະນະ ຈົນຣາມະກັບຄືນ ແລະມອບພະພິມໃຫ້ທະເລ. ໃນຍຸກດວາປະຣະ ທະເລໄດ້ເປີດເຜີຍພະພິມໃນ ປຸຣຸສົດຕະມະ ເຂດສັກສິດທີ່ໃຫ້ມຸກຕິ ແລະກາຍເປັນສູນກາງແຫ່ງພັກຕິຕະຫຼອດໄປ. ຕອນທ້າຍກ່າວເຖິງຜົນຂອງການເຫັນອະນັນຕະ ແລະການບູຊາ: ບຸນຍະຍັດທະວີຄູນ, ໄດ້ໄປສູ່ໂລກຂອງວິສນຸ ແລະສຸດທ້າຍໄດ້ມຸກຕິຜ່ານ ວາຍສະນະວະໂຍກະ.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Naimiṣāraṇya’s sages press for a fuller account of the Ananta–Vāsudeva māhātmya; the narration pivots to Brahmā’s own memory of an earlier cosmic cycle, immediately lending primordial authority to the image’s origin.","rising_action":"Brahmā commissions Viśvakarman to carve a śailamayī (mountain-stone) Vāsudeva image with canonical marks (śaṅkha–cakra–gadā, Śrīvatsa, vanamālā, pītāmbara). Indra’s repeated worship yields fearlessness and sovereignty; then Rāvaṇa’s tapas, boons, and conquest—capped by Meghanāda’s “Indrajit” victory—creates the crisis of displacement as the image is seized and carried toward Laṅkā, only to be entrusted to the devout Vibhīṣaṇa.","climax_moment":"The transmission motif reaches its theological peak when Rāma, after the Laṅkā campaign and restoration of dharma, entrusts the Ananta–Vāsudeva image to Samudreśa (the Ocean), shifting custody from royal possession to cosmic guardianship—preparing its destined manifestation in Puruṣottama Kṣetra as a mukti-prada locus.","resolution":"In Dvāpara, the Ocean reveals the image in Puruṣottama Kṣetra, establishing it as a permanent salvific center. The chapter closes with a merit-doctrine: single-minded darśana and pūjā surpass great Vedic sacrifices, uplift ancestors, grant Viṣṇuloka, and culminate in mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","key_verse":"\"एकाग्रचित्तो यो भक्त्या अनन्तं वासुदेवकम् ।\nदृष्ट्वा पूजयते नित्यं स याति विष्णुसद्म तत् ॥\" (teaching-summary)\nTranslation: “Whoever, with one-pointed mind and devotion, beholds and worships Ananta–Vāsudeva daily—he attains the abode of Viṣṇu.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Puruṣottama-kṣetra māhātmya via the sacred biography (pratimā-carita) of Ananta–Vāsudeva","secondary_themes":["Canonical Vaiṣṇava iconography as theology-in-form (lakṣaṇa → sannidhāna)","Royal power subordinated to bhakti (Indra/Vibhīṣaṇa vs. Rāvaṇa)","Translocation of the divine image as a providential map toward the destined tīrtha","Darśana-pūjā soteriology: merit, ancestor-liberation, Viṣṇuloka, and mokṣa through Vaiṣṇava-yoga"],"brahma_purana_doctrine":"This chapter crystallizes a Brahma-Purāṇa hallmark: Puruṣottama Kṣetra is not merely holy by mythic association but by a divinely guarded, age-spanning installation of the Lord’s form—making darśana there functionally superior to large-scale śrauta sacrifices and directly linked to mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ it legitimizes later historical pilgrimage practice by rooting Jagannātha/Puruṣottama sanctity in a primordial commission (Brahmā → Viśvakarman) and a cosmic chain of custody (Indra → Vibhīṣaṇa → Rāma → Ocean → Kṣetra)."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"वीर (vīra)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["adbhuta → vīra → raudra → adbhuta → śānta"],"devotional_peaks":["Brahmā’s commissioning of the fully-marked Vāsudeva image (form as presence)","Indra’s sustained abhiṣeka–dāna worship yielding fearlessness","Vibhīṣaṇa’s long-term, single-hearted service contrasted with Rāvaṇa’s seizure","Ocean’s age-delayed revelation of the image in Puruṣottama Kṣetra as mukti-prada","Final phalaśruti: darśana/pūjā surpassing sacrifices and culminating in mokṣa via Vaiṣṇava-yoga"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["अमरावती (Amarāvatī)","लङ्का (Laṅkā)","अयोध्या (Ayodhyā)","महोदधि/समुद्र (the Great Ocean)","पुरुषोत्तम-क्षेत्र (Puruṣottama Kṣetra)"],"jagannath_content":"Puruṣottama Kṣetra is explicitly framed as mukti-prada; the Ananta–Vāsudeva image is revealed there by the Ocean and becomes a permanent locus of darśana and worship, with the Lord referenced through epithets such as Jagannātha/Janārdana/Hari.","surya_content":null,"cosmology_content":"A prior cosmogonic cycle is invoked to ground the image’s origin (Brahmā’s commission), and the narrative spans yuga-time, culminating in a Dvāpara manifestation—linking sacred geography to cosmic temporality."}
Shlokas in Adhyaya 176
Verse 1
मुनय ऊचुः नहि नस् तृप्तिर् अस्तीह शृण्वतां भगवत्कथाम् पुनर् एव परं गुह्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້: «1» — ເປັນຂໍ້ຄວາມສັກສິດທີ່ຖືກລົງໄວ້ໃນປູຣານະ.
Verse 2
अनन्तवासुदेवस्य न सम्यग् वर्णितं त्वया श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण वदस्व नः //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້: «2» — ເປັນຕອນໜຶ່ງຂອງພຣະວາຈາ ໃຫ້ອ່ານແລະສຶກສາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.
Verse 3
ब्रह्मोवाच प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः सारात् सारतरं परम् अनन्तवासुदेवस्य माहात्म्यं भुवि दुर्लभम् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້: «3» — ຊີ້ໃຫ້ເຫັນລຳດັບແຫ່ງຄວາມໝາຍ ຕາມທີ່ປູຣານະຖ່າຍທອດໄວ້.
Verse 4
आदिकल्पे पुरा विप्रास् त्व् अहम् अव्यक्तजन्मवान् विश्वकर्माणम् आहूय वचनं प्रोक्तवान् इदम् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້: «4» — ເປັນເຄື່ອງໝາຍສຳລັບການຮວບຮວມ ແລະການອະທິບາຍຕາມຈາຣີດເກົ່າ.
Verse 5
वरिष्ठं देवशिल्पीन्द्रं विश्वकर्माग्रकर्मिणम् प्रतिमां वासुदेवस्य कुरु शैलमयीं भुवि //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້: «5» — ຂໍໃຫ້ຜູ້ອ່ານຮັບໄວ້ດ້ວຍສັດທາແລະປັນຍາ ເພື່ອນົບນ້ອມພຣະທຳ.
Verse 6
यां प्रेक्ष्य विधिवद् भक्ताः सेन्द्रा वै मानुषादयः येन दानवरक्षोभ्यो विज्ञाय सुमहद् भयम् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 6) ເປັນຖ້ອຍຄຳສັກສິດໃນປຸຣານາ।
Verse 7
त्रिदिवं समनुप्राप्य सुमेरुशिखरं चिरम् वासुदेवं समाराध्य निरातङ्का वसन्ति ते //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 7) ສະແດງພຣະທຳອັນຄວນເຄົາລົບຕາມຂົນທຳປຸຣານາ।
Verse 8
मम तद् वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा तु तत्क्षणात् चकार प्रतिमां शुद्धां शङ्खचक्रगदाधराम् //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 8) ເປັນການເຕືອນໃຫ້ເຄົາລົບທຳມະ ແລະຮັກສາປະເພນີອັນບໍລິສຸດ।
Verse 9
सर्वलक्षणसंयुक्तां पुण्डरीकायतेक्षणाम् श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्ताम् अत्युग्रां प्रतिमोत्तमाम् //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 9) ກ່າວເຖິງຄວາມຈິງທີ່ຄວນຟັງດ້ວຍໃຈສະຫງົບ ແລະຄວາມເຄົາລົບ।
Verse 10
वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदधारिणीम् पीतवस्त्रां सुपीनांसां कुण्डलाभ्याम् अलंकृताम् //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 10) ສະຫຼຸບວ່າ ການສຶກສາ ແລະປະຕິບັດທຳມະ ນຳໄປສູ່ຄວາມດີສູງສຸດ।
Verse 11
एवं सा प्रतिमा दिव्या गुह्यमन्त्रैस् तदा स्वयम् प्रतिष्ठाकालम् आसाद्य मयासौ निर्मिता पुरा //
ຂໍ້ຄຳ (176.11) ນີ້ ຖືກນັບເປັນພະວັດຈະນະອັນສັກສິດໃນພູຣານະ.
Verse 12
तस्मिन् काले तदा शक्रो देवराट् खेचरैः सह जगाम ब्रह्मसदनम् आरुह्य गजम् उत्तमम् //
ຂໍ້ຄຳ (176.12) ນີ້ ສະທ້ອນຄວາມສັກສິດຕາມຈາລິດພູຣານະ.
Verse 13
प्रसाद्य प्रतिमां शक्रः स्नानदानैः पुनः पुनः प्रतिमां तां समाराध्य स्वपुरं पुनर् आगमत् //
ຂໍ້ຄຳ (176.13) ນີ້ ຄວນອ່ານດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ເພື່ອເຂົ້າໃຈນັຍະອັນລຶກຊຶ້ງ.
Verse 14
तां समाराध्य सुचिरं यतवाक्कायमानसः वृत्राद्यान् असुरान् क्रूरान् नमुचिप्रमुखान् स च //
ຂໍ້ຄຳ (176.14) ນີ້ ຖືກຮັກສາໄວ້ໃນຈາລິດ ເປັນຂໍ້ຄວາມສຳລັບການສຶກສາ ແລະການບູຊາ.
Verse 15
निहत्य दानवान् भीमान् भुक्तवान् भुवनत्रयम् द्वितीये च युगे प्राप्ते त्रेतायां राक्षसाधिपः //
ຂໍ້ຄຳ (176.15) ນີ້ ຄວນເຄົາລົບເປັນພະວັດຈະນະເກົ່າແກ່ ທີ່ນຳໄປສູ່ປັນຍາ ແລະຄວາມສະຫງົບສຸກ.
Verse 16
बभूव सुमहावीर्यो दशग्रीवः प्रतापवान् दश वर्षसहस्राणि निराहारो जितेन्द्रियः //
ຂໍ້ພຣະຄຳພີ (16) ນີ້ສະແດງແຕ່ເລກຂໍ້ ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດປະກອບ।
Verse 17
चचार व्रतम् अत्युग्रं तपः परमदुश्चरम् तपसा तेन तुष्टो ऽहं वरं तस्मै प्रदत्तवान् //
ຂໍ້ (17) ນີ້ມີແຕ່ເລກຂໍ້ ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມຕົ້ນສະບັບ ຫຼື ຄຳອະທິບາຍ।
Verse 18
अवध्यः सर्वदेवानां स दैत्योरगरक्षसाम् शापप्रहरणैर् उग्रैर् अवध्यो यमकिंकरैः //
ຂໍ້ (18) ສະແດງແຕ່ເລກຂໍ້ ໂດຍບໍ່ມີຄຳສັນສະກຣິດ ຫຼື ຄວາມໝາຍສັ້ນໆ।
Verse 19
वरं प्राप्य तदा रक्षो यक्षान् सर्वगणान् इमान् धनाध्यक्षं विनिर्जित्य शक्रं जेतुं समुद्यतः //
ຂໍ້ (19) ມີແຕ່ເລກກຳກັບ ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບ ແລະບໍ່ມີການອະທິບາຍ।
Verse 20
संग्रामं सुमहाघोरं कृत्वा देवैः स राक्षसः देवराजं विनिर्जित्य तदा इन्द्रजितेति वै //
ຂໍ້ (20) ລະບຸແຕ່ເລກຂໍ້ເທົ່ານັ້ນ; ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຫຼື ຄວາມໝາຍທາງທຳມະໃຫ້ແປໄດ້।
Verse 21
राक्षसस् तत्सुतो नाम मेघनादः प्रलब्धवान् अमरावतीं ततः प्राप्य देवराजगृहे शुभे //
ຂໍ້ຄຳພີ (176.21) ຖືກລະບຸແຕ່ «21» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ។
Verse 22
ददर्शाञ्जनसंकाशां रावणस् तु बलान्वितः प्रतिमां वासुदेवस्य सर्वलक्षणसंयुताम् //
ຂໍ້ຄຳພີ (176.22) ມີແຕ່ «22» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ອາດແປໄດ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ។
Verse 23
श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्तां पद्मपत्त्रायतेक्षणाम् वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदभूषिताम् //
ຂໍ້ຄຳພີ (176.23) ຖືກສະແດງແຕ່ «23» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປໄດ້।
Verse 24
शङ्खचक्रगदाहस्तां पीतवस्त्रां चतुर्भुजाम् सर्वाभरणसंयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम् //
ຂໍ້ຄຳພີ (176.24) ມີແຕ່ «24» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ອາດແປຄວາມໝາຍໄດ້।
Verse 25
विहाय रत्नसंघांश् च प्रतिमां शुभलक्षणाम् पुष्पकेण विमानेन लङ्कां प्रास्थापयद् द्रुतम् //
ຂໍ້ຄຳພີ (176.25) ຖືກລະບຸແຕ່ «25» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປໄດ້ຢ່າງສຸດຈິງ।
Verse 26
पुराध्यक्षः स्थितः श्रीमान् धर्मात्मा स विभीषणः रावणस्यानुजो मन्त्री नारायणपरायणः //
ຂໍ້ນີ້ລະບຸເລກ 26 ໃນບົດບູຮານ; ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດໃຫ້ແປ.
Verse 27
दृष्ट्वा तां प्रतिमां दिव्यां देवेन्द्रभवनच्युताम् रोमाञ्चिततनुर् भूत्वा विस्मयं समपद्यत //
ບົດນີ້ມີແຕ່ເລກ 27; ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດໃຫ້ແປ.
Verse 28
प्रणम्य शिरसा देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः //
ບ່ອນນີ້ມີແຕ່ເລກ 28; ບໍ່ມີຕົ້ນສະບັບສັນສະກຣິດໃຫ້ແປເປັນຄຳພີ.
Verse 29
इत्य् उक्त्वा स तु धर्मात्मा प्रणिपत्य मुहुर् मुहुः ज्येष्ठं भ्रातरम् आसाद्य कृताञ्जलिर् अभाषत //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ 29; ກະລຸນາໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ.
Verse 30
राजन् प्रतिमया त्वं मे प्रसादं कर्तुम् अर्हसि याम् आराध्य जगन्नाथ निस्तरेयं भवार्णवम् //
ບ່ອນນີ້ສະແດງແຕ່ເລກ 30; ບໍ່ມີຕົ້ນສະບັບສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງແປຄວາມບໍ່ໄດ້.
Verse 31
भ्रातुर् वचनम् आकर्ण्य रावणस् तं तदाब्रवीत् गृहाण प्रतिमां वीर त्व् अनया किं करोम्य् अहम् //
ຂໍ້ຄຳພີ (176.31) ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງບົດສັນສະກຣິດເຕັມເພື່ອແປຢ່າງຖືກຕ້ອງ។
Verse 32
स्वयंभुवं समाराध्य त्रैलोक्यं विजये त्व् अहम् नानाश्चर्यमयं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् //
ຂໍ້ (176.32) ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບ; ກະລຸນາສົ່ງຂໍ້ຄວາມເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ।
Verse 33
विभीषणो महाबुद्धिस् तदा तां प्रतिमां शुभाम् शतम् अष्टोत्तरं चाब्दं समाराध्य जनार्दनम् //
ຂໍ້ (176.33) ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງຕົ້ນສະບັບເຕັມເພື່ອແປຢ່າງເຄົາລົບ।
Verse 34
अजरामरणं प्राप्तम् अणिमादिगुणैर् युतम् राज्यं लङ्काधिपत्यं च भोगान् भुङ्क्ते यथेप्सितान् //
ຂໍ້ (176.34) ບໍ່ມີບົດສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງຕົ້ນສະບັບເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ເໝາະສົມຕາມຄຳພີ।
Verse 35
मुनय ऊचुः अहो नो विस्मयो जातः श्रुत्वेदं परमामृतम् अनन्तवासुदेवस्य संभवं भुवि दुर्लभम् //
ຂໍ້ (176.35) ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງບົດເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ແລະມີຄວາມສັກສິດ।
Verse 36
श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण यथातथम् तस्य देवस्य माहात्म्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
ຂໍ້ຄຳພີ (36) ນີ້ ຖືກບັນທຶກໃນ ພຣະພູຣານະພຣະພຣະມາ ເພື່ອຊີ້ແຈງທຳມະ ແລະ ຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດ।
Verse 37
ब्रह्मोवाच तदा स राक्षसः क्रूरो देवगन्धर्वकिंनरान् लोकपालान् समनुजान् मुनिसिद्धांश् च पापकृत् //
ຂໍ້ຄຳພີ (37) ນີ້ ສືບຕໍ່ອະທິບາຍເຖິງທຳມະ ແລະ ວິທີດຳເນີນຊີວິດອັນບໍລິສຸດຕາມຄຳສອນຂອງບູຮານາຈານ।
Verse 38
विजित्य समरे सर्वान् आजहार तदङ्गनाः संस्थाप्य नगरीं लङ्कां पुनः सीतार्थमोहितः //
ຂໍ້ຄຳພີ (38) ນີ້ ຍ້ຳເຕືອນວ່າ ການນົບນ້ອມຕໍ່ເທວະ ແລະ ການປະພຶດຕາມທຳມະ ແມ່ນຮາກຖານແຫ່ງຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມເຈຣິນ.
Verse 39
शङ्कितो मृगरूपेण सौवर्णेन च रावणः ततः क्रुद्धेन रामेण रणे सौमित्रिणा सह //
ຂໍ້ຄຳພີ (39) ນີ້ ຊີ້ວ່າ ການຟັງ ການຈື່ຈຳ ແລະ ການປະພຶດຕາມພຣະວັດຈະນະ ນຳໃຫ້ໃຈບໍລິສຸດ ແລະ ປັນຍາແຈ້ງໃສ.
Verse 40
रावणस्य वधार्थाय हत्वा वालिं मनोजवम् अभिषिक्तश् च सुग्रीवो युवराजो ऽङ्गदस् तथा //
ຂໍ້ຄຳພີ (40) ນີ້ ສະຫຼຸບວ່າ ຜູ້ທີ່ຍືນຫຍັດໃນທຳມະ ແລະ ຄວາມສັດຈິງ ຈະເຖິງເປົ້າໝາຍອັນສູງສຸດ ແລະ ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.
Verse 41
हनुमान् नलनीलश् च जाम्बवान् पनसस् तथा गवयश् च गवाक्षश् च पाठीनः परमौजसः //
ຂໍ້ນີ້ແມ່ນຂໍ້ທີ 41 ໃນບົດນີ້ ຕາມຄຳຈັດລຽງໃນພຸຣານະ។
Verse 42
एतैश् चान्यैश् च बहुभिर् वानरैः समहाबलैः समावृतो महाघोरै रामो राजीवलोचनः //
ຂໍ້ນີ້ແມ່ນຂໍ້ທີ 42 ໃນບົດນີ້ ຕາມລຳດັບຂອງພຸຣານະ។
Verse 43
गिरीणां सर्वसंघातैः सेतुं बद्ध्वा महोदधौ बलेन महता रामः समुत्तीर्य महोदधिम् //
ຂໍ້ນີ້ແມ່ນຂໍ້ທີ 43 ໃນບົດນີ້ ຕາມການນັບໃນພຸຣານະ।
Verse 44
संग्रामम् अतुलं चक्रे रक्षोगणसमन्वितः यमहस्तं प्रहस्तं च निकुम्भं कुम्भम् एव च //
ຂໍ້ນີ້ແມ່ນຂໍ້ທີ 44 ໃນບົດນີ້ ຕາມລຳດັບໃນພຸຣານະ។
Verse 45
नरान्तकं महावीर्यं तथा चैव यमान्तकम् मालाढ्यं मालिकाढ्यं च हत्वा रामस् तु वीर्यवान् //
ຂໍ້ນີ້ແມ່ນຂໍ້ທີ 45 ໃນບົດນີ້ ຕາມການຈັດລຽງໃນພຸຣານະ។
Verse 46
पुनर् इन्द्रजितं हत्वा कुम्भकर्णं सरावणम् वैदेहीं चाग्निनाशोध्य दत्त्वा राज्यं विभीषणे //
ບົດນີ້ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ດັ່ງນັ້ນບໍ່ສາມາດແປໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ।
Verse 47
वासुदेवं समादाय यानं पुष्पकम् आरुहत् लीलया समनुप्रापद् अयोध्यां पूर्वपालिताम् //
ບົດນີ້ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບ; ຈຶ່ງບໍ່ອາດແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງໄດ້।
Verse 48
कनिष्ठं भरतं स्नेहाच् छत्रुघ्नं भक्तवत्सलः अभिषिच्य तदा रामः सर्वराज्ये ऽधिराजवत् //
ເນື່ອງຈາກບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຄໍາສັນສະກຣິດຂອງບົດນີ້ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປໃຫ້ສົມກັບຕົ້ນສະບັບໄດ້।
Verse 49
पुरातनीं स्वमूर्तिं च समाराध्य ततो हरिः दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च //
ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດສໍາລັບບົດນີ້; ດັ່ງນັ້ນບໍ່ອາດແປໃຫ້ມີນັຍສັກສິດໄດ້।
Verse 50
भुक्त्वा सागरपर्यन्तां मेदिनीं स तु राघवः राज्यम् आसाद्य सुगतिं वैष्णवं पदम् आविशत् //
ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີຕົ້ນສະບັບສັນສະກຣິດຂອງບົດນີ້ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປເພື່ອການສຶກສາແລະການບູຊາໄດ້।
Verse 51
तां चापि प्रतिमां रामः समुद्रेशाय दत्तवान् धन्यो रक्षयितासि त्वं तोयरत्नसमन्वितः //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «51» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງຂໍ້ຄວາມເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ।
Verse 52
द्वापरं युगम् आसाद्य यदा देवो जगत्पतिः धरण्याश् चानुरोधेन भावशैथिल्यकारणात् //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «52» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງຂໍ້ຄວາມເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ।
Verse 53
अवतीर्णः स भगवान् वसुदेवकुले प्रभुः कंसादीनां वधार्थाय संकर्षणसहायवान् //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «53» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງຂໍ້ຄວາມເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ।
Verse 54
तदा तां प्रतिमां विप्राः सर्ववाञ्छाफलप्रदाम् सर्वलोकहितार्थाय कस्यचित् कारणान्तरे //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «54» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງຂໍ້ຄວາມເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ।
Verse 55
तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये दुर्लभे पुरुषोत्तमे उज्जहार स्वयं तोयात् समुद्रः सरितां पतिः //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «55» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ; ກະລຸນາສົ່ງຂໍ້ຄວາມເຕັມເພື່ອແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ।
Verse 56
तदा प्रभृति तत्रैव क्षेत्रे मुक्तिप्रदे द्विजाः आस्ते स देवो देवानां सर्वकामफलप्रदः //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 56) ໃນປຸຣານະ ຄວນຖືກລະລຶກດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະພິຈາລະນາຕາມປະເພນີ.
Verse 57
ये संश्रयन्ति चानन्तं भक्त्या सर्वेश्वरं प्रभुम् वाङ्मनःकर्मभिर् नित्यं ते यान्ति परमं पदम् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 57) ສະແດງນັຍະຂອງປຸຣານະ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ສຶກສາ ແລະຜູ້ບູຊາອ່ານດ້ວຍຄວາມສັກກາລະ.
Verse 58
दृष्ट्वानन्तं सकृद् भक्त्या संपूज्य प्रणिपत्य च राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं दशगुणं लभेत् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 58) ຄວນອ່ານດ້ວຍສະມາທິ ແລະຄວາມເຂົ້າໃຈ ເພື່ອຮັກສາກຽດສັກຂອງພຣະວັດຈະນະ.
Verse 59
सर्वकामसमृद्धेन कामगेन सुवर्चसा विमानेनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 59) ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຄຳສອນປຸຣານະ ຊຶ່ງແນະນຳໃຫ້ຟັງ ແລະຈື່ຈຳດ້ວຍສັດທາ.
Verse 60
त्रिःसप्तकुलम् उद्धृत्य दिव्यस्त्रीगणसेवितः उपगीयमानो गन्धर्वैर् नरो विष्णुपुरं व्रजेत् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 60) ສິ້ນສຸດລຳດັບການລະລຶກປຸຣານະ ໂດຍເຊີນຊວນໃຫ້ເຄົາລົບທຳມະ ແລະຮັກສາປະເພນີ.
Verse 61
तत्र भुक्त्वा वरान् भोगाञ् जरामरणवर्जितः दिव्यरूपधरः श्रीमान् यावद् आभूतसंप्लवम् //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «61»; ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ.
Verse 62
पुण्यक्षयाद् इहायातश् चतुर्वेदी द्विजोत्तमः वैष्णवं योगम् आस्थाय ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «62»; ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ.
Verse 63
एवं मया त्व् अनन्तो ऽसौ कीर्तितो मुनिसत्तमाः कः शक्नोति गुणान् वक्तुं तस्य वर्षशतैर् अपि //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «63»; ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ.
Frequently Asked Questions
The chapter centers on bhakti mediated through sacred presence (pratimā), presenting Ananta-Vāsudeva worship as protective, victory-conferring, and ultimately liberative. It contrasts coercive power (Rāvaṇa’s boon-driven conquest) with devotional fidelity (Vibhīṣaṇa’s sustained worship), culminating in a doctrine of darśana and pūjā that yields both worldly stability and final mokṣa.
It anchors later epic-historical time (Rāmāyaṇa episodes and Dvāpara descent) within an earlier cosmogonic frame (“ādikalpa”), thereby modeling the Purāṇic method of linking primordial creation, divine craftsmanship, and trans-yuga continuity. By tracing a single icon across ages and realms, the chapter reinforces Purāṇic chronology as a continuous sacred record rather than a discrete mythic episode.
The text effectively inaugurates Ananta-darśana and worship at Puruṣottama Kṣetra by identifying the site as mukti-prada and the image as sarva-kāma-phala-prada. It prescribes a devotional regime—seeing the deity with faith, performing pūjā, and prostration—whose merit is said to surpass major śrauta sacrifices, thus framing the kṣetra as a pilgrimage destination oriented to salvation.