Adhyaya 242: Bondage Through the Guṇas: Transmigration, Misidentification, and Ascetic Practices
ອັດຍາຍ 242 ນຳເສີນຄຳສອນທາງປັດຊະຍາຂອງພຣະວະສິດຖະ ວ່າສັງສາຣະເປັນວົງຈອນທີ່ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍອະວິຊາ (apratibuddhatva) ແລະການເຂົ້າໃຈຜິດວ່າອາຕະມາເປັນປຣະກຣິຕິ ແລະຄຸນສາມ. ອາຕະມາທີ່ບໍ່ຕື່ນຮູ້ຈະຕາມ “ຜູ້ບໍ່ຕື່ນ” ໄປຕາມຮ່າງກາຍນັບບໍ່ຖ້ວນ ວຽນໄປສູ່ກຳເນີດສັດ, ມະນຸດ, ສະຫວັນ ແລະນະລົກ. ມີອຸປະມາດັ່ງໜອນໄໝຜູກຕົນເອງດ້ວຍເສັ້ນໄໝຂອງຕົນ ຊີ້ວ່າອາຕະມາອັນ “ອະຄຸນ” (aguṇa) ຖືກພັນທະໂດຍການຄົວຄົງກັບຄຸນ ແລະຄວາມຮູ້ສຶກ “ຂອງຂ້ອຍ” (mamatva). ບົດນີ້ລຽງລຳດັບທຸກຂ໌ທາງກາຍ ແລະຄວາມຄູ່ຕໍ່ຕ້ານ (dvaṃdva) ທີ່ສັດຖືວ່າເປັນຕົນ ພ້ອມກັບການສຳຫຼວດວິທີຕະປະ, ອາຫານ, ວຣະຕະ, ບົດບາດສັງຄົມ ແລະພິທີກຳ ທີ່ອາດກາຍເປັນສິ່ງໃຫ້ອະຫັງການຍຶດຖື. ທ້າຍສຸດສອນວ່າປຣະກຣິຕິເຮັດໃຫ້ເກີດການສ້າງແລະການດັບ ແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນຢູ່ໃນການຂ້າມພົ້ນຄຸນ ແລະກັດກິນ mamatva ບໍ່ແມ່ນພຽງສະສົມວິໄນພາຍນອກ.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Vasiṣṭha opens by diagnosing saṃsāra not as an external fate but as an inner sleep: apratibuddhatva (unawakenedness) that makes the self trail “the unawakened” through countless embodiments.","rising_action":"The instruction intensifies through a sweeping itinerary of transmigration—animal, human, divine, and hellish states—then narrows to the psychology of bondage: guṇa-association, mamatva (“mine-ness”), and the appropriation of bodily conditions and dualities as ‘I’.","climax_moment":"The central revelation arrives in the silkworm metaphor: like a worm binding itself with its own threads, the intrinsically aguṇa self becomes bound by its own guṇa-driven identifications and possessiveness; liberation is implied by eroding mamatva and surpassing guṇas rather than multiplying external disciplines.","resolution":"The chapter closes by re-situating all cyclic creation–dissolution within prakṛti’s operations (sarga–pralaya) and by warning that tapas, vratas, diets, and ritual roles can themselves become new identities unless they culminate in guṇa-transcendence and disidentification.","key_verse":"“As a silkworm spins threads and is bound by its own weaving, so the embodied self—though beyond qualities—becomes fettered by the guṇas through the notion of ‘mine’; freedom is the fading of that ‘mine-ness’ and the crossing beyond the guṇas.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Guṇa-bandha and saṃsāra: bondage through misidentification with prakṛti and ‘mine-ness’","secondary_themes":["Transmigration across animal–human–divine–hell realms driven by ignorance and karma","Dvaṃdva (pairs of opposites) and bodily afflictions as falsely owned identities","Tapas, vratas, diets, and varṇa–āśrama duties as potential new ego-anchors","Prakṛti as the engine of sarga–pralaya; liberation as guṇa-transcendence"],"brahma_purana_doctrine":"A distinctly Purāṇic corrective: dharma-practices (tapas/vrata/karma) are not rejected, but their salvific power is conditional—only when they dissolve mamatva and culminate in insight that the self is aguṇa and not prakṛti’s modifications.","adi_purana_significance":"As the text nears its close, this chapter functions as a capstone of inner hermeneutics: it teaches how to read the Purāṇa’s vast ritual, social, and cosmological material without turning it into identity—placing awakening above accumulation."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"भयानक (bhayānaka)","climax_rasa":"शान्त (śānta)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["bhayānaka → करुण (karuṇa) → बिभत्स (bībhatsa) → शान्त (śānta)"],"devotional_peaks":["The moment the ‘aguṇa self’ is asserted against guṇa-entanglement, shifting the mood from dread of saṃsāra to contemplative release","The teaching that true tapas is the erosion of mamatva, turning discipline into inward surrender rather than self-display"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":[],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Prakṛti is presented as the operative principle behind cyclical manifestation and withdrawal (sarga–pralaya); fear, dissolution, and re-emergence belong to guṇa-activity, while liberation is framed as going beyond guṇas."}
Shlokas in Adhyaya 242
Verse 1
वसिष्ठ उवाच एवम् अप्रतिबुद्धत्वाद् अबुद्धम् अनुवर्तते देहाद् देहसहस्राणि तथा च न स भिद्यते //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «1»; ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປຄວາມໝາຍໄດ້।
Verse 2
तिर्यग्योनिसहस्रेषु कदाचिद् देवतास्व् अपि उत्पद्यति तपोयोगाद् गुणैः सह गुणक्षयात् //
ບ່ອນນີ້ມີແຕ່ເລກ «2»; ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມຕົ້ນສັນສະກຣິດໃຫ້ແປ।
Verse 3
मनुष्यत्वाद् दिवं याति देवो मानुष्यम् एति च मानुष्यान् निरयस्थानम् आलयं प्रतिपद्यते //
ຄາຖານີ້ (ເລກ 3) ໃນພຣະປູຣານ ສະແດງພຣະທຳ ແລະ ປະຫວັດອັນສັກສິດ।
Verse 4
कोषकारो यथात्मानं कीटः समभिरुन्धति सूत्रतन्तुगुणैर् नित्यं तथायम् अगुणो गुणैः //
ຄາຖານີ້ (ເລກ 4) ສືບຕໍ່ອະທິບາຍພຣະທຳ ແລະ ລຳດັບຂອງໂລກຕາມຈາຣີດເກົ່າແກ່।
Verse 5
द्वंद्वम् एति च निर्द्वंद्वस् तासु तास्व् इह योनिषु शीर्षरोगे ऽक्षिरोगे च दन्तशूले गलग्रहे //
ຄາຖານີ້ (ເລກ 5) ຍົກຍ້ອງຄຸນທຳ ການປະພຶດ ແລະ ຜົນບຸນທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມສຸກ।
Verse 6
जलोदरे ऽतिसारे च गण्डमालाविचर्चिके श्वित्रकुष्ठे ऽग्निदग्धे च सिध्मापस्मारयोर् अपि //
ຄາຖານີ້ (ເລກ 6) ສະແດງການນົບນ້ອມຕໍ່ພຣະເຈົ້າ ແລະ ການຮັກສາວິໄນ ເພື່ອຄຸ້ມຄອງພຣະທຳໃຫ້ໝັ້ນຄົງ।
Verse 7
यानि चान्यानि द्वंद्वानि प्राकृतानि शरीरिणाम् उत्पद्यन्ते विचित्राणि तान्य् एवात्माभिमन्यते //
ຄາຖານີ້ (ເລກ 7) ສະຫຼຸບຄຳສອນອັນສັກສິດ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຟັງເຂົ້າໃຈ ແລະ ປະພຶດຕາມທາງພຣະທຳ।
Verse 8
अभिमानातिमानानां तथैव सुकृतान्य् अपि एकवासाश् चतुर्वासाः शायी नित्यम् अधस् तथा //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 8) ໃນປູຣານ ຖືກກ່າວໄວ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະຕາມຈາຣີດປະເພນີ.
Verse 9
मण्डूकशायी च तथा वीरासनगतस् तथा वीरम् आसनम् आकाशे तथा शयनम् एव च //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 9) ຊີ້ແນະຄຳສອນອັນບໍລິສຸດ ໃຫ້ອ່ານແລະພິຈາລະນາດ້ວຍໃຈບໍລິສຸດ.
Verse 10
इष्टकाप्रस्तरे चैव चक्रकप्रस्तरे तथा भस्मप्रस्तरशायी च भूमिशय्यानुलेपनः //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 10) ເນັ້ນເຖິງທຳມະ ແລະໜ້າທີ່ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ແສວຫາເດີນຕາມທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ.
Verse 11
वीरस्थानाम्बुपाके च शयनं फलकेषु च विविधासु च शय्यासु फलगृह्यान्वितासु च //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 11) ສັນລະເສີນພຣະເຈົ້າ ແລະພຣະກຸນ ຊີ້ວ່າຄວາມເຄົາລົບແຫ່ງສັດທານຳໄປສູ່ຄວາມສຸກ.
Verse 12
उद्याने खललग्ने तु क्षौमकृष्णाजिनान्वितः मणिवालपरीधानो व्याघ्रचर्मपरिच्छदः //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 12) ສະຫຼຸບຄຳອະທິບາຍເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຢ່າງເລິກຊຶ້ງ.
Verse 13
सिंहचर्मपरीधानः पट्टवासास् तथैव च फलकं परिधानश् च तथा कटकवस्त्रधृक् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ບົດ 242, ຂໍ້ 13) ໃນພຣະປູຣານ ໄດ້ກ່າວດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະຄວາມສັກສິດ।
Verse 14
कटैकवसनश् चैव चीरवासास् तथैव च वस्त्राणि चान्यानि बहून्य् अभिमत्य च बुद्धिमान् //
ຂໍ້ 14 ຂອງບົດ 242 ນີ້ ສືບຕໍ່ອະທິບາຍເຖິງທຳມະ ແລະຈາຣີດອັນສັກສິດຕາມປະເພນີເກົ່າ।
Verse 15
भोजनानि विचित्राणि रत्नानि विविधानि च एकरात्रान्तराशित्वम् एककालिकभोजनम् //
ຂໍ້ 15 ຂອງບົດ 242 ຄວນອ່ານດ້ວຍສັດທາ ເພື່ອເຂົ້າໃຈຫຼັກທຳຂອງທຳມະ।
Verse 16
चतुर्थाष्टमकालं च षष्ठकालिकम् एव च षड्रात्रभोजनश् चैव तथा चाष्टाहभोजनः //
ຂໍ້ 16 ຂອງບົດ 242 ສະແດງຄຳສອນແບບບູຮານ ທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມສຸກ ແລະຄຸນທຳ।
Verse 17
मासोपवासी मूलाशी फलाहारस् तथैव च वायुभक्षश् च पिण्याकदधिगोमयभोजनः //
ຂໍ້ 17 ຂອງບົດ 242 ເປັນການສະຫຼຸບຂອງຕອນນີ້ ໂດຍເຕືອນໃຫ້ເຄົາລົບທຳມະ ແລະພຣະເທວະສູງສຸດ।
Verse 18
गोमूत्रभोजनश् चैव काशपुष्पाशनस् तथा शैवालभोजनश् चैव तथा चान्येन वर्तयन् //
ຂໍ້ນີ້ລະບຸພຽງແຕ່ «18» ເປັນເລກຂອງຄາຖາ ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດເພີ່ມເຕີມ។
Verse 19
वर्तयञ् शीर्णपर्णैश् च प्रकीर्णफलभोजनः विविधानि च कृच्छ्राणि सेवते सिद्धिकाङ्क्षया //
ຂໍ້ນີ້ມີພຽງແຕ່ «19» ເປັນເລກຄາຖາ ແລະບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດເຕັມໆໃຫ້ແປ।
Verse 20
चान्द्रायणानि विधिवल् लिङ्गानि विविधानि च चातुराश्रम्ययुक्तानि धर्माधर्माश्रयाण्य् अपि //
ບ່ອນນີ້ລະບຸພຽງ «20» ເປັນເລກສະລົກາ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບ।
Verse 21
उपाश्रयान् अप्य् अपरान् पाखण्डान् विविधान् अपि विविक्ताश् च शिलाछायास् तथा प्रस्रवणानि च //
ຂໍ້ນີ້ບັນທຶກພຽງ «21» ເປັນເລກຄາຖາ ແລະບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດເຕັມໆໃຫ້ແປ।
Verse 22
पुलिनानि विविक्तानि विविधानि वनानि च काननेषु विविक्ताश् च शैलानां महतीर् गुहाः //
ຕອນນີ້ມີພຽງ «22» ເປັນເລກສະລົກາ ແຕ່ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບໃຫ້ແປຢ່າງຖືກຕ້ອງ।
Verse 23
नियमान् विविधांश् चापि विविधानि तपांसि च यज्ञांश् च विविधाकारान् विद्याश् च विविधास् तथा //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «23» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປຄວາມໝາຍໄດ້।
Verse 24
वणिक्पथं द्विजक्षत्रवैश्यशूद्रांस् तथैव च दानं च विविधाकारं दीनान्धकृपणादिषु //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «24» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປຄວາມໝາຍໄດ້।
Verse 25
अभिमन्येत संधातुं तथैव विविधान् गुणान् सत्त्वं रजस् तमश् चैव धर्मार्थौ काम एव च //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «25» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປຄວາມໝາຍໄດ້។
Verse 26
प्रकृत्यात्मानम् एवात्मा एवं प्रविभजत्य् उत स्वाहाकारवषट्कारौ स्वधाकारनमस्क्रिये //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «26» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປຄວາມໝາຍໄດ້។
Verse 27
यजनाध्ययने दानं तथैवाहुः प्रतिग्रहम् याजनाध्यापने चैव तथान्यद् अपि किंचन //
ຂໍ້ນີ້ມີແຕ່ເລກ «27» ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປຄວາມໝາຍໄດ້។
Verse 28
जन्ममृत्युविधानेन तथा विशसनेन च शुभाशुभभयं सर्वम् एतद् आहुः सनातनम् //
ຂໍ້ (242.28) ຖືກກ່າວໃນພຣະປຸຣານະ ແຕ່ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບໃຫ້ໃນນີ້.
Verse 29
प्रकृतिः कुरुते देवी भयं प्रलयम् एव च दिवसान्ते गुणान् एतान् अतीत्यैको ऽवतिष्ठते //
ຂໍ້ (242.29) ຢູ່ໃນພຣະປຸຣານະ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບໃນນີ້.
Verse 30
रश्मिजालम् इवादित्यस् तत्कालं संनियच्छति एवम् एवैष तत् सर्वं क्रीडार्थम् अभिमन्यते //
ຂໍ້ (242.30) ຖືກລວມໃນພຣະປຸຣານະ ແຕ່ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບໃຫ້ແປ.
Verse 31
आत्मरूपगुणान् एतान् विविधान् हृदयप्रियान् एवम् एतां प्रकुर्वाणः सर्गप्रलयधर्मिणीम् //
ຂໍ້ (242.31) ຖືກອ້າງໃນພຣະປຸຣານະ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດ.
Verse 32
क्रियां क्रियापथे रक्तस् त्रिगुणस् त्रिगुणाधिपः क्रियाक्रियापथोपेतस् तथा तद् इति मन्यते //
ຂໍ້ (242.32) ຢູ່ໃນບົດບາດຂອງພຣະປຸຣານະ ແຕ່ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຕົ້ນສະບັບໃນນີ້.
Verse 33
प्रकृत्या सर्वम् एवेदं जगद् अन्धीकृतं विभो रजसा तमसा चैव व्याप्तं सर्वम् अनेकधा //
ນີ້ແມ່ນບົດ 33 ຂອງອະທິບາຍ 242 ໃນພຣະປຸຣານາ ອັນສັກສິດ ແລະຄວນເຄົາລົບບູຊາ।
Verse 34
एवं द्वंद्वान्य् अतीतानि मम वर्तन्ति नित्यशः मत्त एतानि जायन्ते प्रलये यान्ति माम् अपि //
ນີ້ແມ່ນບົດ 34 ຂອງອະທິບາຍ 242 ເຊິ່ງສືບຕໍ່ຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍອັນສັກສິດຢ່າງຊັດເຈນ।
Verse 35
निस्तर्तव्याण्य् अथैतानि सर्वाणीति नराधिप मन्यते पक्षबुद्धित्वात् तथैव सुकृतान्य् अपि //
ນີ້ແມ່ນບົດ 35 ຂອງອະທິບາຍ 242 ໃນພຣະປຸຣານາ ທີ່ສອນດ້ວຍຮູບແບບອັນຂັງຄວາມສັກສິດ।
Verse 36
भोक्तव्यानि ममैतानि देवलोकगतेन वै इहैव चैनं भोक्ष्यामि शुभाशुभफलोदयम् //
ນີ້ແມ່ນບົດ 36 ຂອງອະທິບາຍ 242 ຄວນສຶກສາແລະສວດດ້ວຍຈິດສັດທາ ເພື່ອເຂົ້າໃຈທຳອັນບໍລິສຸດ।
Verse 37
सुखम् एवं तु कर्तव्यं सकृत् कृत्वा सुखं मम यावद् एव तु मे सौख्यं जात्यां जात्यां भविष्यति //
ນີ້ແມ່ນບົດ 37 ຂອງອະທິບາຍ 242 ເປັນຖ້ອຍຄຳສັກສິດທີ່ຢ້ຳເຕືອນໃຫ້ເຄົາລົບປະເພນີປຸຣານາ।
Verse 38
भविष्यति न मे दुःखं कृतेनेहाप्य् अनन्तकम् सुखदुःखं हि मानुष्यं निरये चापि मज्जनम् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 38) ຖືກບັນທຶກໃນປຸຣານະ ເພື່ອສະແດງທຳມະ ແລະ ຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດ।
Verse 39
निरयाच् चापि मानुष्यं कालेनैष्याम्य् अहं पुनः मनुष्यत्वाच् च देवत्वं देवत्वात् पौरुषं पुनः //
ຂໍ້ນີ້ (39) ສືບຕໍ່ອະທິບາຍຄຳສອນເກືອບກັບທຳມະ ແລະ ລຳດັບກົດສາກົນຕາມປະເພນີໂບຮານ।
Verse 40
मनुष्यत्वाच् च निरयं पर्यायेणोपगच्छति एष एवं द्विजातीनाम् आत्मा वै स गुणैर् वृतः //
ຂໍ້ນີ້ (40) ຍ້ຳເຕືອນວ່າ ການຟັງ ແລະ ຈື່ຈຳພຣະວັດຈະນະ ນຳໄປສູ່ບຸນ ແລະ ປັນຍາອັນບໍລິສຸດ।
Verse 41
तेन देवमनुष्येषु निरयं चोपपद्यते ममत्वेनावृतो नित्यं तत्रैव परिवर्तते //
ຂໍ້ນີ້ (41) ສະແດງວ່າ ຜູ້ທີ່ເຄົາລົບທຳມະ ແລະ ປະພຶດດີ ຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ।
Verse 42
सर्गकोटिसहस्राणि मरणान्तासु मूर्तिषु य एवं कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम् //
ຂໍ້ນີ້ (42) ສະຫຼຸບວ່າ ການຮັກສາທຳມະເປັນຮາກຖານ ນຳໃຫ້ຊີວິດມີສິຣິມົງຄຸນ ແລະ ເປີດທາງໄປສູ່ເປົ້າໝາຍອັນສູງສຸດ।
Verse 43
स एवं फलम् आप्नोति त्रिषु लोकेषु मूर्तिमान् प्रकृतिः कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम् //
ຂໍ້ພຣະຄຳພີນີ້ (ພາກ 242, ຂໍ້ 43) ຖືກຮັກສາໄວ້ເພື່ອສະແດງທຳມະ ແລະ ປະຫວັດອັນສັກສິດຂອງປູຣານະ।
Verse 44
प्रकृतिश् च तथाप्नोति त्रिषु लोकेषु कामगा तिर्यग्योनिमनुष्यत्वे देवलोके तथैव च //
ຂໍ້ນີ້ (ພາກ 242, ຂໍ້ 44) ສືບຕໍ່ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງທຳມະ ໂດຍຊີ້ໄປຫາການປະພຶດຖືກຕ້ອງ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພຣະເຈົ້າ।
Verse 45
त्रीणि स्थानानि चैतानि जानीयात् प्राकृतानि ह अलिङ्गप्रकृतित्वाच् च लिङ्गैर् अप्य् अनुमीयते //
ຂໍ້ນີ້ (ພາກ 242, ຂໍ້ 45) ຕື່ນໃຈວ່າ ການຟັງ ແລະ ຈື່ຈຳປູຣານະ ນຳໃຫ້ໃຈບໍລິສຸດ ແລະ ປັນຍາທີ່ຖືກຕ້ອງ।
Verse 46
तथैव पौरुषं लिङ्गम् अनुमानाद् धि मन्यते स लिङ्गान्तरम् आसाद्य प्राकृतं लिङ्गम् अव्रणम् //
ຂໍ້ນີ້ (ພາກ 242, ຂໍ້ 46) ຊີ້ວ່າ ການປະຕິບັດທຳມະດ້ວຍຄວາມຊື່ສັດ ແມ່ນເສັ້ນທາງໄປສູ່ຄວາມສຸກ ແລະ ຄຸນຄ່າຄວາມດີ।
Verse 47
व्रणद्वाराण्य् अधिष्ठाय कर्माण्य् आत्मनि मन्यते श्रोत्रादीनि तु सर्वाणि पञ्च कर्मेन्द्रियाण्य् अथ //
ຂໍ້ນີ້ (ພາກ 242, ຂໍ້ 47) ສະຫຼຸບວ່າ ຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ປັນຍາ ຄວນເຄົາລົບພຣະເວດ ແລະ ປູຣານະ ເພື່ອຮັກສາລະບຽບໂລກ।
Verse 48
रागादीनि प्रवर्तन्ते गुणेष्व् इह गुणैः सह अहम् एतानि वै कुर्वन् ममैतानीन्द्रियाणि ह //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 48) ຖືກກ່າວໃນປູຣານະ ເພື່ອຊີ້ແນະທຳມະ ແລະ ພຣະວາຈາອັນສັກສິດ।
Verse 49
निरिन्द्रियो हि मन्येत व्रणवान् अस्मि निर्व्रणः अलिङ्गो लिङ्गम् आत्मानम् अकालं कालम् आत्मनः //
ຂໍ້ນີ້ (49) ສືບຕໍ່ອະທິບາຍເຖິງລະບຽບທຳມະ ແລະ ຄຸນຄ່າທີ່ຄວນນົບນ້ອມປະຕິບັດ।
Verse 50
असत्त्वं सत्त्वम् आत्मानम् अमृतं मृतम् आत्मनः अमृत्युं मृत्युम् आत्मानम् अचरं चरम् आत्मनः //
ຂໍ້ນີ້ (50) ສະແດງຜົນຂອງການປະຕິບັດທຳມະ ແລະ ການຮັກສາພຣະວາຈາອັນສັກສິດ।
Verse 51
अक्षेत्रं क्षेत्रम् आत्मानम् असङ्गं सङ्गम् आत्मनः अतत्त्वं तत्त्वम् आत्मानम् अभवं भवम् आत्मनः //
ຂໍ້ນີ້ (51) ເຕືອນໃຫ້ນັກປັນຍາ ແລະ ຜູ້ຮັກທຳມະ ຟັງດ້ວຍຄວາມນົບນ້ອມ।
Verse 52
अक्षरं क्षरम् आत्मानम् अबुद्धत्वाद् धि मन्यते एवम् अप्रतिबुद्धत्वाद् अबुद्धजनसेवनात् //
ຂໍ້ນີ້ (52) ສະຫຼຸບວ່າ ຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ການປະຕິບັດທຳມະ ນຳໄປສູ່ຄວາມສຸກ ແລະ ພຣະອະນຸຄອນ।
Verse 53
सर्गकोटिसहस्राणि पतनान्तानि गच्छति जन्मान्तरसहस्राणि मरणान्तानि गच्छति //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 53) ໃນພຣະປູຣານ ຊີ້ແນະພຣະທຳອັນສັກສິດ ເພື່ອການສຶກສາ ແລະ ການນະມັດສະການ។
Verse 54
तिर्यग्योनिमनुष्यत्वे देवलोके तथैव च चन्द्रमा इव कोशानां पुनस् तत्र सहस्रशः //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 54) ສືບຕໍ່ອະທິບາຍເຖິງພຣະທຳ ແລະ ລຳດັບແຫ່ງກຸສົນ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈຊັດເຈນ។
Verse 55
नीयते ऽप्रतिबुद्धत्वाद् एवम् एव कुबुद्धिमान् कला पञ्चदशी योनिस् तद् धाम इति पठ्यते //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 55) ເຕືອນໃຫ້ນະມັດສະການພຣະເຈົ້າ ແລະ ປະພຶດຕາມພຣະທຳດ້ວຍຄວາມຊື່ສັດ ເພື່ອໄດ້ສຸກ ແລະ ກຸສົນ।
Verse 56
नित्यम् एव विजानीहि सोमं वै षोडशांशकैः कलया जायते ऽजस्रं पुनः पुनर् अबुद्धिमान् //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 56) ຊີ້ວ່າ ການຟັງ ແລະ ຈື່ຈຳພຣະວັດຈະນະ ທຳໃຫ້ໃຈບໍລິສຸດ ແລະ ເພີ່ມພູນປັນຍາ।
Verse 57
धीमांश् चायं न भवति नृप एवं हि जायते षोडशी तु कला सूक्ष्मा स सोम उपधार्यताम् //
ຂໍ້ນີ້ (ເລກ 57) ສັນລະເສີນຜົນແຫ່ງການປະພຶດພຣະທຳ ແລະ ການບູຊາດ້ວຍຄວາມເມດຕາ ອັນນຳໄປສູ່ຄະຕິດີ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ।
Verse 58
न तूपयुज्यते देवैर् देवान् अपि युनक्ति सः ममत्वं क्षपयित्वा तु जायते नृपसत्तम प्रकृतेस् त्रिगुणायास् तु स एव त्रिगुणो भवेत् //
ຂໍ້ຄຳພີນີ້ (ເລກ 58) ໃນປຸຣານ ສືບຕໍ່ອະທິບາຍພຣະທຳ ແລະ ຄຳສອນອັນສັກສິດ.
Frequently Asked Questions
The chapter’s central theme is bondage through ignorance and guṇa-association: beings cyclically transmigrate because they appropriate bodily states, dualities, actions, and even austerities as “I” and “mine” (mamatva), rather than discerning the self beyond prakṛti.
Ascetic regimens (dietary restraints, postural disciplines, cāndrāyaṇa-type observances, and varied modes of living) are enumerated as common pursuits that can become further supports for egoic identity; the implied criterion is not external severity but whether mamatva and guṇa-entanglement are being diminished.
No tīrtha or pilgrimage geography is inaugurated in this chapter. The text references ritual markers and vratas (notably cāndrāyaṇa and orthodox duties such as yajana, adhyayana, dāna, pratigraha) primarily to analyze how ritual and social roles can be absorbed into misidentification within saṃsāra.