Adhyaya 14
Parīkṣit’s Inquiry into Vṛtrāsura’s Bhakti and the Beginning of Citraketu’s Trial
ຕໍ່ຈາກການສົນທະນາເລື່ອງ ວຣິຕຣາສຸຣະ ພຣະປາຣີກຊິດ ຖາມປັນຫາທາງທິດສະດີທີ່ເປັນປະຫວັດສາດ: ຖ້າອະສຸຣະຖືກຄອບງໍາໂດຍ ຣາຈັສ ແລະ ຕະມັສ ແລ້ວ ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ ວຣິຕຣາສຸຣະ ຈະສະແດງ ເປຣມ-ພັກຕິ ອັນສູງສຸດ ທີ່ຫາຍາກກວ່າເທວະ ແລະ ມຸນີຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ? ຊຸກະເດວ ຕອບໂດຍເປີດເລື່ອງຮັບສືບມາຕາມປະພັນທະ (ວຽສ–ນາຣະດະ–ເທວະລະ) ແລະຫັນໄປຫາກະສັດ ຈິດຣະເກຕຸ ແຫ່ງ ຊູຣະເສນ. ແມ່ນວ່າມີຄວາມຮັ່ງມີຫຼາຍ ແລະມີມະເຫສີນັບລ້ານ ແຕ່ການບໍ່ມີລູກເຮັດໃຫ້ເກີດທຸກຂ໌ຫນັກ ສະທ້ອນວ່າຄວາມຄົບຖ້ວນທາງວັດຖຸບໍ່ອາດເຕີມໃຈໄດ້ ເມື່ອໃຈຍັງຕິດຢູ່ກັບ putra-kāma ຄວາມປາຖະໜາລູກຊາຍ. ພຣະລິດ ອັງກິຣາ ມາຢ້ຽມ ສົນທະນາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຖາມເຖິງລະບຽບການປົກຄອງ ວິນິດໄສຄວາມກັງວົນຂອງກະສັດ ແລະປະທານລູກໂດຍພິທີຍັດຍະ ໃຫ້ເອົາເຫຼືອຍັດຍະແກ່ນາງ ກຣິຕະດະຍຸຕິ ພ້ອມເຕືອນວ່າເດັກນີ້ຈະນໍາທັງຄວາມຍິນດີ ແລະຄວາມໂສກ. ເມື່ອລູກເກີດ ການລໍາເອີຍຮັກພິເສດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມອິດສາໃນບັນດາມະເຫສີ ຈົນສຸດທ້າຍມີການວາງຢາພິດເດັກ ເຮັດໃຫ້ວັງທັງໝົດຈົມໃນຄວາມໂສກ. ໃນຍາມທີ່ຄວາມໂສກຮອດຈຸດສູງ ອັງກິຣາ ກັບມາພ້ອມ ນາຣະດະ ເພື່ອປູທາງໃຫ້ບົດສອນຕັດສິນໃນບົດຕໍ່ໄປ ທີ່ປ່ຽນມຸມມອງເລື່ອງຄວາມຕາຍ ກຳ ແລະຄວາມຍຶດຕິດ ເປັນສະພານໃຫ້ເຂົ້າໃຈວ່າພັກຕິອາດເກີດໃນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄາດຄິດເຊັ່ນ ວຣິຕຣາສຸຣະ.
Shlokas
Verse 1
श्रीपरीक्षिदुवाच रजस्तम:स्वभावस्य ब्रह्मन् वृत्रस्य पाप्मन: । नारायणे भगवति कथमासीद् दृढा मति: ॥ १ ॥
ພຣະຣາຊາ ປະຣີກຊິດ ຖາມວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້! ວຶດຣາສູຣ ຜູ້ມີສະພາບຖືກຄອບງໍາໂດຍຣະຈັສ ແລະ ຕະມັສ ຜູ້ເປັນຄົນບາບ ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດຈຶ່ງມີຈິດພັກຕິອັນໝັ້ນຄົງຕໍ່ ພຣະພະຄະວານ ນາຣາຍະນະ?”
Verse 2
देवानां शुद्धसत्त्वानामृषीणां चामलात्मनाम् । भक्तिर्मुकुन्दचरणे न प्रायेणोपजायते ॥ २ ॥
ແມ່ນແຕ່ເທວະທັງຫຼາຍຜູ້ຢູ່ໃນສັດຕະວະອັນບໍລິສຸດ ແລະ ຣຶສີຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດ ກໍຍັງຫາຍາກທີ່ຈະເກີດພັກຕິອັນບໍລິສຸດ ຕໍ່ດອກບົວພຣະບາດຂອງ ມຸກຸນດະ
Verse 3
रजोभि: समसङ्ख्याता: पार्थिवैरिह जन्तव: । तेषां ये केचनेहन्ते श्रेयो वै मनुजादय: ॥ ३ ॥
ໃນໂລກວັດຖຸນີ້ ຈໍານວນສັດມີຊີວິດຫຼາຍເທົ່າກັບອະຕອມໃນແຜ່ນດິນ. ໃນນັ້ນມີພຽງນ້ອຍທີ່ເປັນມະນຸດ ແລະໃນບັນດາມະນຸດກໍມີພຽງນ້ອຍທີ່ສົນໃຈດໍາເນີນຕາມທຳມະເພື່ອຄວາມປະເສີດ
Verse 4
प्रायो मुमुक्षवस्तेषां केचनैव द्विजोत्तम । मुमुक्षूणां सहस्रेषु कश्चिन्मुच्येत सिध्यति ॥ ४ ॥
ໂອ ດວິໂຈດຕະມະ! ໃນບັນດາຜູ້ປະພຶດຕາມທຳມະ ໂດຍທົ່ວໄປມີພຽງນ້ອຍຄົນທີ່ປາຖະໜາໂມກຊະ. ໃນບັນດາຜູ້ປາຖະໜາໂມກຊະນັບພັນ ອາດມີພຽງຄົນດຽວທີ່ບັນລຸການພົ້ນທຸກຢ່າງແທ້ຈິງ. ແລະໃນບັນດາຜູ້ພົ້ນທຸກນັບພັນນັ້ນ ຜູ້ທີ່ເຂົ້າໃຈນັຍະແທ້ຂອງການພົ້ນທຸກ ແມ່ນຫາຍາກຢິ່ງ
Verse 5
मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायण: । सुदुर्लभ: प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥
ໂອ ມະຫາມຸນີ! ໃນບັນດາຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລະຜູ້ສຳເລັດທັມນັບໂກຕິໆ ຜູ້ທີ່ພຶ່ງພານາຣາຍະນະດ້ວຍພັກຕິ ແລະມີໃຈສະຫງົບສົມບູນ ຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ
Verse 6
वृत्रस्तु स कथं पाप: सर्वलोकोपतापन: । इत्थं दृढमति: कृष्ण आसीत्सङ्ग्राम उल्बणे ॥ ६ ॥
ວຣິຕຣາສຸຣາເປັນຄົນບາບ ແລະເຮັດໃຫ້ສັດໂລກທັງປວງເດືອດຮ້ອນ; ແຕ່ໃນສົງຄາມອັນດຸເດືອດ ໃຈຂອງເຂົາຈຶ່ງໝັ້ນຄົງໃນພຣະກຣິດສະນະໄດ້ແນວໃດ?
Verse 7
अत्र न: संशयो भूयाञ्छ्रोतुं कौतूहलं प्रभो । य: पौरुषेण समरे सहस्राक्षमतोषयत् ॥ ७ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພວກເຮົາມີຄວາມສົງໄສຢ່າງໃຫຍ່ ແລະຢາກຟັງດ້ວຍຄວາມຄົ້ນຫາ—ຜູ້ທີ່ໃນສະໜາມຮົບດ້ວຍວິລະກຳໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະອິນທຣາຜູ້ມີພັນຕາພໍໃຈ ຈະເປັນພັກຕະຂອງພຣະກຣິດສະນະໄດ້ແນວໃດ?
Verse 8
श्रीसूत उवाच परीक्षितोऽथ सम्प्रश्नं भगवान् बादरायणि: । निशम्य श्रद्दधानस्य प्रतिनन्द्य वचोऽब्रवीत् ॥ ८ ॥
ສຣີສູຕະກ່າວວ່າ ຫຼັງຈາກໄດ້ຟັງຄຳຖາມອັນສະຫຼາດຂອງມະຫາຣາຊາ ປະຣີກຊິດ ພຣະພະຄະວານ ບາດະຣາຍະນີ ຊຸກະເທວະ ໄດ້ຊົມເຊີຍຖ້ອຍຄຳຂອງສິດທິທີ່ມີສັດທາ ແລະເລີ່ມຕອບດ້ວຍຄວາມເມດຕາ
Verse 9
श्रीशुक उवाच शृणुष्वावहितो राजन्नितिहासमिमं यथा । श्रुतं द्वैपायनमुखान्नारदाद्देवलादपि ॥ ९ ॥
ສຣີຊຸກະກ່າວວ່າ ໂອ ພຣະຣາຊາ ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າປະຫວັດນີ້ຕາມທີ່ໄດ້ຍິນຈາກປາກຂອງ ດວຍປາຍະນະ ວຽາສະ, ນາຣະດະ ແລະ ເທວະລະ
Verse 10
आसीद्राजा सार्वभौम: शूरसेनेषु वै नृप । चित्रकेतुरिति ख्यातो यस्यासीत्कामधुङ्मही ॥ १० ॥
ໂອ ພະຣາຊາ ປະຣີກຊິດ! ໃນແຂວງ ຊູຣະເສນະ ມີກະສັດຜູ້ເປັນຈັກກະພັດຊື່ ຈິດຣະເກຕຸ ປົກຄອງແຜ່ນດິນທັງປວງ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ແຜ່ນດິນດຸດກາມະເທນຸ ໃຫ້ສິ່ງຈໍາເປັນແກ່ຊີວິດທັງໝົດ.
Verse 11
तस्य भार्यासहस्राणां सहस्राणि दशाभवन् । सान्तानिकश्चापि नृपो न लेभे तासु सन्ततिम् ॥ ११ ॥
ພຣະອົງມີມະເຫສີຫຼາຍຫຼືອຄະນາ ເຖິງຫມື່ນຄູນຫມື່ນ. ແມ່ນແຕ່ກະສັດມີຄວາມສາມາດມີບຸດ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ຮັບລູກຈາກຜູ້ໃດເລີຍ ດຸດດັ່ງທຸກນາງເປັນໝັນ.
Verse 12
रूपौदार्यवयोजन्मविद्यैश्वर्यश्रियादिभि: । सम्पन्नस्य गुणै: सर्वैश्चिन्ता बन्ध्यापतेरभूत् ॥ १२ ॥
ແມ່ນແຕ່ຈິດຣະເກຕຸຈະພ້ອມດ້ວຍຮູບງາມ ຄວາມໃຈກວ້າງ ວັຍໜຸ່ມ ກໍາເນີດສູງ ຄວາມຮູ້ ໄອສະວັຣຍະ ແລະສິຣີສົມບູນ ແຕ່ກໍຖືກຄວາມກັງວົນຄອບງໍາ ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີບຸດ.
Verse 13
न तस्य सम्पद: सर्वा महिष्यो वामलोचना: । सार्वभौमस्य भूश्चेयमभवन्प्रीतिहेतव: ॥ १३ ॥
ມະເຫສີຂອງພຣະອົງລ້ວນມີໃບໜ້າງາມ ແລະດວງຕາດຶງດູດ. ແຕ່ທັງຊັບສົມບັດ, ມະເຫສີນັບຮ້ອຍນັບພັນ, ແລະແຜ່ນດິນທີ່ພຣະອົງເປັນເຈົ້າສູງສຸດ—ບໍ່ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມປິຕິແກ່ພຣະອົງເລີຍ.
Verse 14
तस्यैकदा तु भवनमङ्गिरा भगवानृषि: । लोकाननुचरन्नेतानुपागच्छद्यदृच्छया ॥ १४ ॥
ຄັ້ງໜຶ່ງ ພຣະິສີອັງຄິຣາ ຜູ້ມີພຣະພາວະອັນສູງ ກໍາລັງຈາຣິກໄປຕາມໂລກຕ່າງໆ ໂດຍບໍ່ຜູກພັນກິດໃດໆ ໄດ້ມາຮອດພຣະຣາຊວັງຂອງຈິດຣະເກຕຸ ດ້ວຍຄວາມບັງເອີນອັນເປັນມງຄຸນຕາມພຣະປະສົງຂອງທ່ານ.
Verse 15
तं पूजयित्वा विधिवत्प्रत्युत्थानार्हणादिभि: । कृतातिथ्यमुपासीदत्सुखासीनं समाहित: ॥ १५ ॥
ພະຣາຊາໄດ້ລຸກຂຶ້ນຕ້ອນຮັບ ແລະ ບູຊາພຣະຣິສີຕາມພິທີ ດ້ວຍອັຣຄະ‑ປາດະ ແລະ ເຄື່ອງສັກກາລະອື່ນໆ ພ້ອມປະຕິບັດທຳເຈົ້າບ້ານ. ເມື່ອຣິສີນັ່ງສະດວກແລ້ວ ພະອົງສຳຮວມໃຈແລະອິນທຣີ ນັ່ງລົງທີ່ພື້ນໃກ້ພຣະບາດຂອງທ່ານ
Verse 16
महर्षिस्तमुपासीनं प्रश्रयावनतं क्षितौ । प्रतिपूज्य महाराज समाभाष्येदमब्रवीत् ॥ १६ ॥
ມະຫາຣິສີໄດ້ຍົກຍ້ອງແລະຕ້ອນຮັບຈິດຣະເກຕຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ພື້ນດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມໃກ້ພຣະບາດ ແລ້ວເອີ້ນວ່າ “ມະຫາຣາຊາ” ແລະກ່າວດັ່ງນີ້
Verse 17
अङ्गिरा उवाच अपि तेऽनामयं स्वस्ति प्रकृतीनां तथात्मन: । यथा प्रकृतिभिर्गुप्त: पुमान् राजा च सप्तभि: ॥ १७ ॥
ພຣະອັງຄິຣາກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ ຂໍໃຫ້ພຣະວະກາຍ‑ພຣະຈິດ ແລະ ບັນດາຜູ້ຊ່ວຍກັບເຄື່ອງປະກອບແຫ່ງຣາຊະສົມບັດຈົ່ງສຸກສະຫວັດດີ. ເມື່ອອົງປະກອບຂອງປຣະກຣິຕິ 7 (ມະຫັດ, ອະຫັງກາຣະ, ແລະ ອາຣົມ 5) ຢູ່ໃນລຳດັບ ຊີວາຕະມັນຍ່ອມເປັນສຸກ; ດັ່ງນັ້ນພຣະຣາຊາກໍຖືກປົກປ້ອງໂດຍ 7 ປະການ: ຄູ/ກຸຣຸ, ມົນຕຣີ, ອານາຈັກ, ປ້ອມ, ຄັງຊັບ, ອຳນາດຣາຊະບັນຊາ, ແລະ ມິດສະຫາຍ.”
Verse 18
आत्मानं प्रकृतिष्वद्धा निधाय श्रेय आप्नुयात् । राज्ञा तथा प्रकृतयो नरदेवाहिताधय: ॥ १८ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ເມື່ອກະສັດພຶ່ງພາຜູ້ຊ່ວຍໂດຍກົງ ແລະ ປະພຶດຕາມຄຳແນະນຳອັນເປັນປະໂຫຍດ ກໍຍ່ອມເປັນສຸກ; ດັ່ງນັ້ນຜູ້ຊ່ວຍທັງຫຼາຍກໍເປັນສຸກ ເມື່ອພວກເຂົາຖວາຍຜົນງານແລະຂອງກຳນັນແດ່ພຣະຣາຊາ ແລະ ປະຕິບັດຕາມພຣະບັນຊາ
Verse 19
अपि दारा: प्रजामात्या भृत्या: श्रेण्योऽथ मन्त्रिण: । पौरा जानपदा भूपा आत्मजा वशवर्तिन: ॥ १९ ॥
ໂອ ພຣະພູປະ! ພຣະມະເຫສີ, ປະຊາຊົນ, ເລຂາ‑ຂ້າຮັບໃຊ້, ແລະ ກຸ່ມພໍ່ຄ້າຜູ້ຂາຍນ້ຳມັນກັບເຄື່ອງເທດ ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງພຣະອົງບໍ? ທັງມົນຕຣີ, ຜູ້ຢູ່ໃນພຣະຣາຊະວັງ, ເຈົ້າເມືອງຫົວເມືອງ, ພຣະໂອຣົດ, ແລະ ຜູ້ພຶ່ງພາອື່ນໆ ລ້ວນຢູ່ໃນການຄວບຄຸມຂອງພຣະອົງຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍ?
Verse 20
यस्यात्मानुवशश्चेत्स्यात्सर्वे तद्वशगा इमे । लोका: सपाला यच्छन्ति सर्वे बलिमतन्द्रिता: ॥ २० ॥
ຖ້າພະຣາຊາຄວບຄຸມຈິດໃຈໄດ້ຢ່າງສົມບູນ ຍາດພີ່ນ້ອງແລະຂ້າລາຊການທັງປວງຍ່ອມຢູ່ໃຕ້ອຳນາດ. ເຈົ້າແຂວງກໍນຳສ່ວນສ່ວຍພາສີມາຖວາຍຕາມເວລາໂດຍບໍ່ຂັດຂືນ; ຍິ່ງກວ່ານັ້ນຂ້າຮັບໃຊ້ນ້ອຍໆຈະກ່າວຢ່າງໃດໄດ້
Verse 21
आत्मन: प्रीयते नात्मा परत: स्वत एव वा । लक्षयेऽलब्धकामं त्वां चिन्तया शबलं मुखम् ॥ २१ ॥
ໂອ ພະຣາຊາຈິດຣະເກຕຸ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າຈິດໃຈຂອງພະອົງບໍ່ປິຕິ. ດູເໝືອນພະອົງຍັງບໍ່ໄດ້ບັນລຸສິ່ງທີ່ປາຖະໜາ. ເປັນເພາະພະອົງເອງຫຼືເພາະຜູ້ອື່ນ? ໃບໜ້າທີ່ຈືດຂອງພະອົງສະທ້ອນຄວາມກັງວົນລຶກໆ
Verse 22
एवं विकल्पितो राजन् विदुषा मुनिनापि स: । प्रश्रयावनतोऽभ्याह प्रजाकामस्ततो मुनिम् ॥ २२ ॥
ສຸກະເທວ ໂກສວາມີ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາປະຣີກຊິດ ແມ່ນແຕ່ມຸນີຜູ້ຮູ້ທຸກຢ່າງຄື ອັງຄິຣາ ກໍຍັງຖາມພະຣາຊາແບບນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ພະເຈົ້າຈິດຣະເກຕຸ ຜູ້ປາຖະໜາບຸດ ຈຶ່ງກົ້ມລົງດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ແລະກ່າວກັບມຸນີດັ່ງນີ້
Verse 23
चित्रकेतुरुवाच भगवन् किं न विदितं तपोज्ञानसमाधिभि: । योगिनां ध्वस्तपापानां बहिरन्त: शरीरिषु ॥ २३ ॥
ພະເຈົ້າຈິດຣະເກຕຸ ກ່າວວ່າ: ຂ້າແຕ່ພະພະຄະວານ ອັງຄິຣາ ໂດຍຕະປະ ປັນຍາ ແລະ ສະມາທິ ພະອົງພົ້ນຈາກຜົນບາບທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນໃນຖານະໂຍຄີຜູ້ສົມບູນ ພະອົງຍ່ອມຮູ້ໄດ້ທັງພາຍນອກແລະພາຍໃນຂອງສັດມີກາຍເຊັ່ນພວກເຮົາ
Verse 24
तथापि पृच्छतो ब्रूयां ब्रह्मन्नात्मनि चिन्तितम् । भवतो विदुषश्चापि चोदितस्त्वदनुज्ञया ॥ २४ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣາຫມັນຜູ້ຍິ່ງ ແມ່ນແຕ່ພະອົງຮູ້ທຸກຢ່າງ ແຕ່ຍັງຖາມວ່າຂ້າພະເຈົ້າກັງວົນເພາະຫຍັງ. ດັ່ງນັ້ນ ຕາມພຣະບັນຊາແລະດ້ວຍພຣະອະນຸຍາດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເປີດເຜີຍເຫດທີ່ຢູ່ໃນໃຈ
Verse 25
लोकपालैरपि प्रार्थ्या: साम्राज्यैश्वर्यसम्पद: । न नन्दयन्त्यप्रजं मां क्षुत्तृट्काममिवापरे ॥ २५ ॥
ເຫມືອນຄົນທີ່ຖືກທຸກທ້ອນດ້ວຍຄວາມຫິວແລະຄວາມກະຫາຍ ບໍ່ພໍໃຈດ້ວຍຄວາມສຸກພາຍນອກເຊັ່ນພວງດອກໄມ້ ຫຼືຈັນທະນາ ສະນັ້ນດຽວກັນ ອານາຈັກ ອຳນາດ ແລະຊັບສົມບັດທີ່ແມ່ນແຕ່ເທວະຜູ້ພິທັກໂລກຍັງປາຖະໜາ ກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍຍິນດີ ເພາະຂ້ອຍບໍ່ມີລູກຊາຍ।
Verse 26
तत: पाहि महाभाग पूर्वै: सह गतं तम: । यथा तरेम दुष्पारं प्रजया तद्विधेहि न: ॥ २६ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ພຣະລິສີຜູ້ມີບຸນຍິ່ງ ຂໍໃຫ້ຊ່ວຍກູ້ຂ້ອຍແລະບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້ອຍ ຜູ້ກຳລັງຕົກລົງສູ່ຄວາມມືດແຫ່ງນະລົກເນື່ອງຈາກບໍ່ມີທາຍາດ। ຂໍໄດ້ໂປດຈັດໃຫ້ຂ້ອຍມີລູກຊາຍ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຮົາຂ້າມພົ້ນຄວາມມືດອັນຍາກນັ້ນ।
Verse 27
श्रीशुक उवाच इत्यर्थित: स भगवान् कृपालुर्ब्रह्मण: सुत: । श्रपयित्वा चरुं त्वाष्ट्रं त्वष्टारमयजद्विभु: ॥ २७ ॥
ພຣະສຣີສຸກກ່າວວ່າ—ເມື່ອຖືກອ້ອນວອນດັ່ງນັ້ນ ອັງກິຣາລິສີ ຜູ້ເປັນບຸດທາງຈິດຂອງພຣະພຣະຫມາ ແລະເປັນຜູ້ເມດຕາ ດ້ວຍອຳນາດອັນໃຫຍ່ ໄດ້ໃຫ້ຫຸງ “ຈະຣຸ” ເພື່ອທວັສຕາ ແລ້ວປະກອບຍັດຍະ ຖວາຍອາຮຸຕິ।
Verse 28
ज्येष्ठा श्रेष्ठा च या राज्ञो महिषीणां च भारत । नाम्ना कृतद्युतिस्तस्यै यज्ञोच्छिष्टमदाद् द्विज: ॥ २८ ॥
ໂອ້ ພຣະປຣີກຊິດ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາພາຣະຕະ ເສດອາຫານອັນສັກສິດຈາກຍັດຍະນັ້ນ ຖືກພຣາຫມະນ໌ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ອັງກິຣາ ມອບໃຫ້ແກ່ມະເຫສີຜູ້ເປັນຈອມແລະດີເລີດທີ່ສຸດໃນບັນດາມະເຫສີທັງຫຼາຍ ນາມວ່າ ກຣິຕະດະຍຸຕິ।
Verse 29
अथाह नृपतिं राजन् भवितैकस्तवात्मज: । हर्षशोकप्रदस्तुभ्यमिति ब्रह्मसुतो ययौ ॥ २९ ॥
ຕໍ່ມາ ອັງກິຣາ ບຸດຂອງພຣະພຣະຫມາ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຣາຊາວ່າ “ໂອ້ ມະຫາຣາຊາ ບັດນີ້ທ່ານຈະມີລູກຊາຍຄົນໜຶ່ງ; ລູກນັ້ນຈະເປັນເຫດໃຫ້ທ່ານທັງຍິນດີແລະໂສກເສົ້າ” ແລ້ວລິສີກໍຈາກໄປ ໂດຍບໍ່ລໍຖ້າຄຳຕອບຂອງຈິຕຣະເກຕຸ।
Verse 30
सापि तत्प्राशनादेव चित्रकेतोरधारयत् । गर्भं कृतद्युतिर्देवी कृत्तिकाग्नेरिवात्मजम् ॥ ३० ॥
ເຊັ່ນດຽວກັບເທວີກຣິຕຕິກາ ທີ່ໄດ້ຮັບພະວີຣະຍະຂອງພຣະສິວະຜ່ານອັກນີ ແລ້ວຖືພາພຣະສກັນທະ, ເທວີກຣິຕດະຍຸຕິ ເມື່ອກິນເສດປຣະສາດຈາກຍັດຍະຂອງອັງຄິຣາ ກໍຖືພາດ້ວຍພະວີຣະຍະຂອງຈິຕຣະເກຕຸ।
Verse 31
तस्या अनुदिनं गर्भ: शुक्लपक्ष इवोडुप: । ववृधे शूरसेनेशतेजसा शनकैर्नृप ॥ ३१ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ! ດ້ວຍເດຊະຂອງຈິຕຣະເກຕຸ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຊູຣະເສນະ ຄັນຂອງນາງເຕີບໃຫຍ່ທຸກມື້ຢ່າງຊ້າໆ ເຫມືອນດວງຈັນໃນຂ້າງຂຶ້ນ
Verse 32
अथ काल उपावृत्ते कुमार: समजायत । जनयन् शूरसेनानां शृण्वतां परमां मुदम् ॥ ३२ ॥
ຕໍ່ມາເມື່ອເວລາຄົບຖ້ວນ ກຸມານ້ອຍກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ພຣະຣາຊາ ເມື່ອຊາວຊູຣະເສນະໄດ້ຍິນຂ່າວນີ້ ກໍປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ
Verse 33
हृष्टो राजा कुमारस्य स्नात: शुचिरलङ्कृत: । वाचयित्वाशिषो विप्रै: कारयामास जातकम् ॥ ३३ ॥
ພຣະຣາຊາປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງເນື່ອງຈາກການເກີດຂອງກຸມານ ພຣະອົງສົງນ້ຳໃຫ້ບໍລິສຸດ ແລະປະດັບອາພອນ ແລ້ວໃຫ້ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ອ່ານຄຳອວຍພອນແກ່ເດັກ ແລະຈັດພິທີຊາຕະກັມ
Verse 34
तेभ्यो हिरण्यं रजतं वासांस्याभरणानि च । ग्रामान् हयान् गजान् प्रादाद् धेनूनामर्बुदानि षट् ॥ ३४ ॥
ແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ຮ່ວມພິທີ ພຣະຣາຊາໄດ້ຖວາຍທານເປັນຄຳ ເງິນ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ເຄື່ອງປະດັບ ບ້ານເມືອງ ມ້າ ຊ້າງ ແລະໂຄຫົກອັຣບຸດະ ຄື ຫົກສິບໂກຕິ (ຫົກຮ້ອຍລ້ານ) ຕົວ
Verse 35
ववर्ष कामानन्येषां पर्जन्य इव देहिनाम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं कुमारस्य महामना: ॥ ३५ ॥
ເຫມືອນເມກຝົນທີ່ຫຼົ່ນນ້ຳລົງສູ່ແຜ່ນດິນໃຫ້ສັດມີຊີວິດທຸກຜູ້ໂດຍບໍ່ເລືອກປະເພດ, ພະຣາຊາຈິດຣະເກຕຸຜູ້ໃຈກວ້າງ ເພື່ອເພີ່ມກຽດຊື່ ຄວາມຮັ່ງມີ ແລະອາຍຸຍືນຂອງພຣະໂອຣົດ ໄດ້ແຈກຈ່າຍສິ່ງປາຖະໜາແກ່ທຸກຄົນດຸດຝົນແຫ່ງພອນ.
Verse 36
कृच्छ्रलब्धेऽथ राजर्षेस्तनयेऽनुदिनं पितु: । यथा नि:स्वस्य कृच्छ्राप्ते धने स्नेहोऽन्ववर्धत ॥ ३६ ॥
ເມື່ອຣາຊະຣິສີໄດ້ພຣະໂອຣົດມາດ້ວຍຄວາມລຳບາກ ຄວາມຮັກຂອງພໍ່ກໍເພີ່ມຂຶ້ນທຸກມື້; ເຫມືອນຄົນທຸກຍາກໄດ້ເງິນມາຢ່າງຍາກລຳບາກ ກໍຍິ່ງມື້ຍິ່ງຜູກພັນກັບເງິນນັ້ນ.
Verse 37
मातुस्त्वतितरां पुत्रे स्नेहो मोहसमुद्भव: । कृतद्युते: सपत्नीनां प्रजाकामज्वरोऽभवत् ॥ ३७ ॥
ຄວາມຮັກຂອງແມ່ຕໍ່ລູກຊາຍ ອັນເກີດຈາກຄວາມຫຼົງຍຶດ ກໍເພີ່ມພູນຢ່າງຫຼາຍ. ເມື່ອເຫັນລູກຊາຍຂອງກຣິຕະດະຢຸຕິ ມະເຫສີອື່ນໆກໍຮ້ອນຮົນດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະມີລູກ ດຸດຖືກໄຂ້ສູງເຜົາໄໝ້.
Verse 38
चित्रकेतोरतिप्रीतिर्यथा दारे प्रजावति । न तथान्येषु सञ्जज्ञे बालं लालयतोऽन्वहम् ॥ ३८ ॥
ເມື່ອພະຣາຊາຈິດຣະເກຕຸລ້ຽງດູລູກນ້ອຍດ້ວຍຄວາມທະນຸຖະນອມທຸກມື້ ຄວາມຮັກຢ່າງຫຼາຍຕໍ່ພຣະມະເຫສີກຣິຕະດະຢຸຕິຜູ້ມີລູກກໍເພີ່ມຂຶ້ນ; ແຕ່ຕໍ່ມະເຫສີອື່ນໆທີ່ບໍ່ມີລູກ ຄວາມຮັກແບບນັ້ນບໍ່ເກີດຂຶ້ນ.
Verse 39
ता: पर्यतप्यन्नात्मानं गर्हयन्त्योऽभ्यसूयया । आनपत्येन दु:खेन राज्ञश्चानादरेण च ॥ ३९ ॥
ມະເຫສີອື່ນໆເຈັບປວດຢ່າງຫນັກ ເນື່ອງຈາກຄວາມທຸກຂອງການບໍ່ມີລູກ ແລະການຖືກພະຣາຊາເມີນເຉີຍ. ດ້ວຍຄວາມອິດສາ ພວກນາງຕຳນິຕົນເອງ ແລະຄຳຄວນຮ້ອງໄຫ້.
Verse 40
धिगप्रजां स्त्रियं पापां पत्युश्चागृहसम्मताम् । सुप्रजाभि: सपत्नीभिर्दासीमिव तिरस्कृताम् ॥ ४० ॥
ນ່າຕຳນິແມ່ຍິງຜູ້ມີບາບແລະບໍ່ມີລູກຊາຍ; ຜົວບໍ່ໃຫ້ກຽດໃນເຮືອນ ແລະເມຍຮ່ວມທີ່ມີລູກດູຖູກນາງເຫມືອນທາສີ
Verse 41
दासीनां को नु सन्ताप: स्वामिन: परिचर्यया । अभीक्ष्णं लब्धमानानां दास्या दासीव दुर्भगा: ॥ ४१ ॥
ແມ່ນແຕ່ທາສີກໍໄດ້ຮັບກຽດເມື່ອຮັບໃຊ້ນາຍ ຈຶ່ງບໍ່ມີເຫດໃຫ້ໂສກ; ແຕ່ພວກເຮົາເປັນທາສີຂອງທາສີ ຈຶ່ງອາພັບຫຼາຍ
Verse 42
एवं सन्दह्यमानानां सपत्न्या: पुत्रसम्पदा । राज्ञोऽसम्मतवृत्तीनां विद्वेषो बलवानभूत् ॥ ४२ ॥
ພຣະສີ ຊຸກະເທວ ໂກສະວາມີ ກ່າວຕໍ່ວ່າ: ເມື່ອຖືກກະສັດເມີນເຉີຍ ແລະເຫັນຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງກຣິຕະດະຢຸຕິຜູ້ມີລູກຊາຍ ຄວາມອິດສາຂອງເມຍຮ່ວມຈຶ່ງແຮງກ້າ
Verse 43
विद्वेषनष्टमतय: स्त्रियो दारुणचेतस: । गरं ददु: कुमाराय दुर्मर्षा नृपतिं प्रति ॥ ४३ ॥
ດ້ວຍຄວາມຊັງ ປັນຍາຂອງນາງໆຖືກທຳລາຍ; ໃຈໂຫດຮ້າຍ ແລະທົນການເມີນເຉີຍຂອງກະສັດບໍ່ໄດ້ ສຸດທ້າຍຈຶ່ງໃຫ້ພິດແກ່ກຸມານ
Verse 44
कृतद्युतिरजानन्ती सपत्नीनामघं महत् । सुप्त एवेति सञ्चिन्त्य निरीक्ष्य व्यचरद्गृहे ॥ ४४ ॥
ນາງກຣິຕະດະຢຸຕິບໍ່ຮູ້ບາບໃຫຍ່ຂອງເມຍຮ່ວມ ຄິດວ່າລູກຊາຍຫຼັບເລິກ; ນາງເບິ່ງແລ້ວເດີນໄປມາໃນເຮືອນ ໂດຍບໍ່ຮູ້ວ່າເຂົາໄດ້ຕາຍແລ້ວ
Verse 45
शयानं सुचिरं बालमुपधार्य मनीषिणी । पुत्रमानय मे भद्रे इति धात्रीमचोदयत् ॥ ४५ ॥
ເມື່ອຄິດວ່າເດັກນ້ອຍນອນດົນ ພຣະນາງກຣິຕະດະຍຸຕິຜູ້ສະຫຼາດ ຈຶ່ງສັ່ງແມ່ນົມວ່າ “ສະຫາຍເອີຍ ຈົ່ງນຳລູກຊາຍຂອງເຮົາມານີ້”
Verse 46
सा शयानमुपव्रज्य दृष्ट्वा चोत्तारलोचनम् । प्राणेन्द्रियात्मभिस्त्यक्तं हतास्मीत्यपतद्भुवि ॥ ४६ ॥
ເມື່ອສາວໃຊ້ເຂົ້າໄປໃກ້ເດັກທີ່ນອນຢູ່ ນາງເຫັນຕາກລອກຂຶ້ນເທິງ ລົມຫາຍໃຈແລະອາຍຕະນະທັງປວງຢຸດສິ້ນ ນາງຮູ້ວ່າເດັກເສຍຊີວິດແລ້ວ ຈຶ່ງຮ້ອງ “ຂ້າພິນາດແລ້ວ!” ແລ້ວລົ້ມລົງກັບພື້ນ
Verse 47
तस्यास्तदाकर्ण्य भृशातुरं स्वरं घ्नन्त्या: कराभ्यामुर उच्चकैरपि । प्रविश्य राज्ञी त्वरयात्मजान्तिकं ददर्श बालं सहसा मृतं सुतम् ॥ ४७ ॥
ດ້ວຍຄວາມຮ້ອນຮົນ ສາວໃຊ້ຕີອົກດ້ວຍສອງມື ແລະຮ້ອງໄຫ້ດັງ ເມື່ອພຣະນາງໄດ້ຍິນ ກໍຮີບໄປຫາລູກ ແລະເຫັນວ່າເດັກໄດ້ເສຍຊີວິດກະທັນຫັນ
Verse 48
पपात भूमौ परिवृद्धया शुचा मुमोह विभ्रष्टशिरोरुहाम्बरा ॥ ४८ ॥
ດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງໜັກ ຜົມແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມກະຈັດກະຈາຍ ພຣະນາງລົ້ມລົງກັບພື້ນແລະສະຫຼົບໄປ
Verse 49
ततो नृपान्त: पुरवर्तिनो जना नराश्च नार्यश्च निशम्य रोदनम् । आगत्य तुल्यव्यसना: सुदु:खिता- स्ताश्च व्यलीकं रुरुदु: कृतागस: ॥ ४९ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາປະຣີກຊິດ! ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງໄຫ້ດັງ ຜູ້ຢູ່ໃນວັງທັງຊາຍແລະຍິງກໍພາກັນມາ ດ້ວຍຄວາມທຸກເທົ່າກັນພວກເຂົາກໍຮ້ອງໄຫ້ ແມ່ນແຕ່ພຣະມະເຫສີຜູ້ໃຫ້ພິດກໍຮ້ອງໄຫ້ແບບເສແສ້ງ ເພາະຮູ້ຜິດຂອງຕົນດີ
Verse 50
श्रुत्वा मृतं पुत्रमलक्षितान्तकं विनष्टदृष्टि: प्रपतन् स्खलन् पथि । स्नेहानुबन्धैधितया शुचा भृशं विमूर्च्छितोऽनुप्रकृतिर्द्विजैर्वृत: ॥ ५० ॥ पपात बालस्य स पादमूले मृतस्य विस्रस्तशिरोरुहाम्बर: । दीर्घं श्वसन् बाष्पकलोपरोधतो निरुद्धकण्ठो न शशाक भाषितुम् ॥ ५१ ॥
ເມື່ອກະສັດ Citraketu ໄດ້ຍິນຂ່າວການເສຍຊີວິດຂອງລູກຊາຍໂດຍບໍ່ຮູ້ສາເຫດ, ພະອົງເກືອບຈະຕາບອດ. ຍ້ອນຄວາມຮັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ມີຕໍ່ລູກຊາຍ, ຄວາມໂສກເສົ້າຂອງພະອົງຈຶ່ງລຸກລາມຄືກັບໄຟ, ແລະ ໃນຂະນະທີ່ພະອົງໄປເບິ່ງສົບຂອງລູກ, ພະອົງກໍມື່ນລົ້ມລົງພື້ນດິນຕະຫຼອດ.
Verse 51
श्रुत्वा मृतं पुत्रमलक्षितान्तकं विनष्टदृष्टि: प्रपतन् स्खलन् पथि । स्नेहानुबन्धैधितया शुचा भृशं विमूर्च्छितोऽनुप्रकृतिर्द्विजैर्वृत: ॥ ५० ॥ पपात बालस्य स पादमूले मृतस्य विस्रस्तशिरोरुहाम्बर: । दीर्घं श्वसन् बाष्पकलोपरोधतो निरुद्धकण्ठो न शशाक भाषितुम् ॥ ५१ ॥
ທ່າມກາງບັນດາເສນາອາມາດ ແລະ ພາມ, ກະສັດໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ ແລະ ລົ້ມລົງໝົດສະຕິຢູ່ຕີນຂອງເດັກນ້ອຍ; ຜົມ ແລະ ເຄື່ອງນຸ່ງຂອງພະອົງກະຈັດກະຈາຍ. ເມື່ອກະສັດຫາຍໃຈແຮງ ແລະ ໄດ້ສະຕິຄືນມາ, ຕາຂອງພະອົງເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ ແລະ ພະອົງເວົ້າຫຍັງບໍ່ອອກ ເພາະຄໍຕີບຕັນດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ.
Verse 52
पतिं निरीक्ष्योरुशुचार्पितं तदा मृतं च बालं सुतमेकसन्ततिम् । जनस्य राज्ञी प्रकृतेश्च हृद्रुजं सती दधाना विललाप चित्रधा ॥ ५२ ॥
ເມື່ອພະລາຊິນີເຫັນພະສະວາມີ, ກະສັດ Citraketu, ຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະ ເຫັນລູກຊາຍທີ່ເສຍຊີວິດ, ເຊິ່ງເປັນລູກຊາຍພຽງຄົນດຽວໃນຄອບຄົວ, ພະນາງກໍຮ້ອງໄຫ້ຄຳຄວນໃນຮູບແບບຕ່າງໆ. ສິ່ງນີ້ໄດ້ເພີ່ມຄວາມເຈັບປວດໃນຫົວໃຈຂອງຊາວວັງ, ເສນາອາມາດ ແລະ ພາມທັງໝົດ.
Verse 53
स्तनद्वयं कुङ्कुमपङ्कमण्डितं निषिञ्चती साञ्जनबाष्पबिन्दुभि: । विकीर्य केशान् विगलत्स्रज: सुतं शुशोच चित्रं कुररीव सुस्वरम् ॥ ५३ ॥
ພວງມາໄລດອກໄມ້ທີ່ປະດັບຫົວຂອງພະລາຊິນີຕົກລົງ, ແລະ ຜົມຂອງພະນາງກະຈັດກະຈາຍ. ນ້ຳຕາທີ່ໄຫຼລົງມາໄດ້ລະລາຍເຄື່ອງແຕ່ງຕາ ແລະ ເຮັດໃຫ້ໜ້າເອິກຂອງພະນາງທີ່ປົກຫຸ້ມດ້ວຍຜົງ kunkuma ປຽກຊຸ່ມ. ໃນຂະນະທີ່ພະນາງຮ້ອງໄຫ້ເສຍໃຈກັບການສູນເສຍລູກຊາຍ, ສຽງຮ້ອງໄຫ້ອັນດັງຂອງພະນາງຄ້າຍຄືກັບສຽງອັນໄພເລະຂອງນົກ kurari.
Verse 54
अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे । परे नु जीवत्यपरस्य या मृति- र्विपर्ययश्चेत्त्वमसि ध्रुव: पर: ॥ ५४ ॥
ໂຖ່, ໂອ້ ພະຜູ້ລິຂິດ, ໂອ້ ພະຜູ້ສ້າງ, ທ່ານແນ່ນອນວ່າບໍ່ມີປະສົບການໃນການສ້າງ, ເພາະໃນຂະນະທີ່ພໍ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ທ່ານໄດ້ເຮັດໃຫ້ລູກຊາຍເສຍຊີວິດ, ເຊິ່ງເປັນການກະທຳທີ່ຂັດກັບກົດແຫ່ງການສ້າງຂອງທ່ານເອງ. ຖ້າທ່ານຕັ້ງໃຈທີ່ຈະຂັດກັບກົດເຫຼົ່ານີ້, ທ່ານກໍເປັນສັດຕູຂອງສິ່ງມີຊີວິດຢ່າງແນ່ນອນ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມເມດຕາເລີຍ.
Verse 55
न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनो: शरीरिणामस्तु तदात्मकर्मभि: । य: स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५५ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະເຈົ້າ! ຖ້າພຣະອົງກ່າວວ່າ ບໍ່ມີກົດວ່າພໍ່ຕ້ອງຕາຍໃນຂະນະທີ່ລູກຍັງມີຊີວິດ ຫຼືລູກຕ້ອງເກີດໃນຂະນະທີ່ພໍ່ຍັງມີຊີວິດ ເພາະທຸກຊີວິດເກີດແລະຕາຍຕາມຜົນກຳຂອງຕົນ—ແລ້ວຈະຕ້ອງມີຜູ້ຄວບຄຸມແມ່ນພຣະເຈົ້າເພື່ອຫຍັງ? ແລະຖ້າກ່າວວ່າຕ້ອງມີຜູ້ຄວບຄຸມເພາະພະລັງງານວັດຖຸບໍ່ອາດກະທຳເອງໄດ້ ແຕ່ພຣະອົງກັບຕັດສາຍໃຍແຫ່ງຄວາມຮັກທີ່ສ້າງໄວ້ເພື່ອການລ້ຽງລູກດ້ວຍຂໍ້ອ້າງແຫ່ງກຳ; ແລ້ວໃຜຈະລ້ຽງລູກດ້ວຍຄວາມຮັກ? ດັ່ງນັ້ນພຣະອົງຈຶ່ງເບິ່ງຄືບໍ່ຮູ້ປະສົບການ ແລະບໍ່ສະຫລາດ
Verse 56
त्वं तात नार्हसि च मां कृपणामनाथां त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् । अञ्जस्तरेम भवताप्रजदुस्तरं यद् ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५६ ॥
ລູກເອີຍ, ຂ້ອຍອ່ອນແອ ແລະບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງ, ຖືກໄຟແຫ່ງຄວາມໂສກເຜົາ; ເຈົ້າບໍ່ຄວນປະຖິ້ມຂ້ອຍ. ຈົ່ງເບິ່ງພໍ່ຂອງເຈົ້າຜູ້ຖືກຄວາມໂສກຮ້ອນຮົ່ມ. ບໍ່ມີລູກຊາຍ ພວກເຮົາຈະຕ້ອງທົນທຸກຈາກການໄປສູ່ແດນນະລົກອັນມືດມິດ; ເຈົ້າແມ່ນຄວາມຫວັງດຽວທີ່ຈະພາພວກເຮົາຂ້າມຄວາມມືດນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນຢ່າໄປຕໍ່ກັບຍົມຜູ້ໄຮ້ເມດຕາ
Verse 57
उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या- स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् । सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो भुङ्क्ष्व स्तनं पिब शुचो हर न: स्वकानाम् ॥ ५७ ॥
ລູກເອີຍ ຕື່ນຂຶ້ນ! ໂອຣົດກະສັດ, ເພື່ອນຫຼິ້ນວັຍດຽວກັນກຳລັງເອີ້ນເຈົ້າໄປຫຼິ້ນ. ເຈົ້ານອນດົນແລ້ວ ແລະຄົງຫິວ; ຕື່ນຂຶ້ນດູດນົມຈາກອົກແມ່ ແລະຂັບໄລ່ຄວາມໂສກຂອງພວກເຮົາ
Verse 58
नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् । किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं नीतोऽघृणेन न शृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५८ ॥
ລູກເອີຍ, ຂ້ອຍຊ່າງອາພັບນັກ ເພາະບໍ່ອາດເຫັນຮອຍຍິ້ມອ່ອນໂຍນຂອງເຈົ້າ ແລະໃບໜ້າດັ່ງດອກບົວທີ່ມອງດ້ວຍຄວາມຍິນດີອີກຕໍ່ໄປ. ດວງຕາຂອງເຈົ້າປິດລົງຕະຫຼອດການ. ຂ້ອຍຈຶ່ງເຫັນວ່າຜູ້ໄຮ້ເມດຕາໄດ້ນຳເຈົ້າຈາກໂລກນີ້ໄປອີກໂລກໜຶ່ງ ທີ່ເຈົ້າຈະບໍ່ກັບຄືນ. ລູກເອີຍ, ຂ້ອຍກໍບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງອັນຫວານຂອງເຈົ້າອີກແລ້ວ
Verse 59
श्रीशुक उवाच विलपन्त्या मृतं पुत्रमिति चित्रविलापनै: । चित्रकेतुर्भृशं तप्तो मुक्तकण्ठो रुरोद ह ॥ ५९ ॥
ພຣະສີສຸກະເທວ ໂກສະວາມີ ກ່າວວ່າ—ເມື່ອພຣະມະເຫສີກຳລັງຄ່ຳຄວນຫາລູກຊາຍຜູ້ຕາຍ ດ້ວຍຄຳຮ້ອງໄຫ້ຫຼາກຫຼາຍ, ພຣະຣາຊາຈິດຣະເກຕຸ ຜູ້ຖືກຄວາມໂສກເຜົາຢ່າງໜັກ ກໍຮ້ອງໄຫ້ດັງໆ ດ້ວຍສຽງເຕັມຄໍ
Verse 60
तयोर्विलपतो: सर्वे दम्पत्योस्तदनुव्रता: । रुरुदु: स्म नरा नार्य: सर्वमासीदचेतनम् ॥ ६० ॥
ເມື່ອກະສັດແລະພຣະມະເຫສີຄໍາຄວນ ຜູ້ຕິດຕາມທັງຊາຍຍິງກໍຮ້ອງໄຫ້ຕາມ. ເນື່ອງຈາກເຫດຮ້າຍກະທັນຫັນ ຊາວເມືອງທັງໝົດເກືອບຈະຫມົດສະຕິ.
Verse 61
एवं कश्मलमापन्नं नष्टसंज्ञमनायकम् । ज्ञात्वाङ्गिरा नाम ऋषिराजगाम सनारद: ॥ ६१ ॥
ເມື່ອມະຫາິສີອັງຄິຣາຮູ້ວ່າກະສັດຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກຈົນເກືອບສິ້ນສະຕິ ທ່ານຈຶ່ງມາພ້ອມກັບິສີນາຣະດາ.
Frequently Asked Questions
Because sattva and tapas can purify behavior and grant clarity, yet one may still seek impersonal liberation or subtle enjoyment (mukti/siddhi). Parīkṣit’s point is that śuddha-bhakti is not merely ethical refinement; it is wholehearted surrender and loving service to the personal Lord. The Bhāgavatam uses this contrast to elevate bhakti as independent (svatantrā) and supremely auspicious, attained chiefly through the mercy of devotees and the Lord.
Citraketu is a king of Śūrasena whose intense desire for a son leads him through joy, tragedy, and eventual spiritual awakening. His narrative functions as the causal and theological background for later events connected to Vṛtrāsura, while also teaching that devotion can be cultivated through reversal of fortune, when sages redirect the heart from attachment to remembrance of Bhagavān.
It frames the episode as a deliberate karmic and pedagogical arrangement: the very object of attachment (the son) becomes the instrument of detachment (vairāgya). In Bhāgavata logic, such reversals are not meaningless cruelty but a means by which the Lord, through His sages, dismantles false shelter and prepares the devotee for higher realization.
The chapter shows that grief is proportionate to possessiveness: the King’s long frustration intensifies his later fixation, and favoritism fuels envy, culminating in tragedy. The lamentations also raise philosophical objections about providence and karma, which are poised to be answered by sage instruction. Thus the narrative demonstrates how material love (based on “mine”) binds the heart, whereas spiritual love ultimately depends on the Lord’s will and leads to liberation.