Shloka 12

Indra’s Brahma-hatyā, Flight from Sin, and Purification by Aśvamedha

Devanagari script

तां ददर्शानुधावन्तीं चाण्डालीमिव रूपिणीम् । जरया वेपमानाङ्गीं यक्ष्मग्रस्तामसृक्पटाम् ॥ १२ ॥ विकीर्य पलितान् केशांस्तिष्ठ तिष्ठेति भाषिणीम् । मीनगन्ध्यसुगन्धेन कुर्वतीं मार्गदूषणम् ॥ १३ ॥

Transliteration

tāṁ dadarśānudhāvantīṁ cāṇḍālīm iva rūpiṇīm jarayā vepamānāṅgīṁ yakṣma-grastām asṛk-paṭām

Translation

ພະອິນ ເຫັນບາບກຳທີ່ປາກົດຕົວເປັນຍິງຈັນທານ ໄລ່ຕາມເພິ່ນ. ນາງເບິ່ງຄືວ່າເຖົ້າຫຼາຍ, ແລະ ແຂນຂາທັງໝົດຂອງນາງສັ່ນ. ຍ້ອນວ່ານາງເປັນພະຍາດວັນນະໂລກ, ຮ່າງກາຍ ແລະ ເສື້ອຜ້າຂອງນາງຈຶ່ງເຕັມໄປດ້ວຍເລືອດ. ດ້ວຍກິ່ນຄາວປາທີ່ທົນບໍ່ໄດ້ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຖະໜົນທັງໝົດເປິເປື້ອນ, ນາງໄດ້ຮ້ອງໃສ່ພະອິນວ່າ, "ດຽວກ່ອນ! ດຽວກ່ອນ!"

Synonyms

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; √दृश् ‘to see’

• अनुधावन्तीम्: pursuing; running after
• अनुधावन्तीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु-√धाव् (धातु) + शतृ → अनुधावन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि (present active participle): ‘running after/pursuing’

• चाण्डालीम्: a Caṇḍāla woman
• चाण्डालीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चाण्डाली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इव: like
• इव: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक (comparative particle: ‘like/as’)

• रूपिणीम्: having such an appearance
• रूपिणीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इनि-प्रत्ययान्त (possessive): ‘having a form/appearance’

• जरया: by old age
• जरया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: जरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• वेपमान-अङ्गीम्: trembling-limbed
• वेपमान-अङ्गीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √वेप् (धातु) + शानच् → वेपमान (कृदन्त) + अङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (वेपमानानि अङ्गानि यस्याः/वेपमान-अङ्गी = trembling-limbed); वेपमान = शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि (present middle participle)

• यक्ष्म-ग्रस्ताम्: afflicted by disease/consumption
• यक्ष्म-ग्रस्ताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यक्ष्म (प्रातिपदिक) + ग्रस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (यक्ष्मेण ग्रस्ता = seized by consumption); ग्रस्त = क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• असृक्-पटाम्: clad/covered with blood-stained cloth
• असृक्-पटाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असृक् (प्रातिपदिक) + पट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (असृजः पटः/पटम् = cloth/covering of blood)

Purport

When a person is afflicted with tuberculosis, he often vomits blood, which makes his garments bloody.

Characters & Entities

• Ajāmila
• Yamadūtas (context)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about fear at the time of death?

This verse depicts terrifying, decaying imagery chasing the sinner, illustrating how fear and suffering can arise at death due to sinful karma.

Why is the pursuing figure described like a caṇḍāla woman in Bhagavatam 6.13?

The text uses a stark comparison to convey extreme inauspiciousness, degradation, and dread—symbolizing the sinner’s karmic fate closing in.

Practical application of this teaching in modern life?

Live with restraint and devotion—avoid actions that create future fear and suffering, and cultivate remembrance of the Lord to counter death-anxiety.