Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 29

The Six Dvīpas Beyond Jambūdvīpa and the Cosmic Boundary of Lokāloka

Devanagari script

एवमेव दधिमण्डोदात्परत: पुष्करद्वीपस्ततो द्विगुणायाम: समन्तत उपकल्पित: समानेन स्वादूदकेन समुद्रेण बहिरावृतो यस्मिन् बृहत्पुष्करं ज्वलनशिखामलकनकपत्रायुतायुतं भगवत: कमलासनस्याध्यासनं परिकल्पितम् ॥ २९ ॥

Transliteration

evam eva dadhi-maṇḍodāt parataḥ puṣkaradvīpas tato dvi-guṇāyāmaḥ samantata upakalpitaḥ samānena svādūdakena samudreṇa bahir āvṛto yasmin bṛhat-puṣkaraṁ jvalana-śikhāmala-kanaka-patrāyutāyutaṁ bhagavataḥ kamalāsanasyādhyāsanaṁ parikalpitam.

Translation

ນອກຈາກມະຫາສະໝຸດນົມສົ້ມ ມີເກາະຊື່ ປຸສກະຣະດວີປ ກວ້າງເປັນສອງເທົ່າຂອງສະໝຸດນັ້ນ ແລະຖືກລ້ອມຮອບດ້ວຍສະໝຸດນ້ຳທີ່ຫອມຫວານອັນແຊບຊື່ນ ກວ້າງເທົ່າກັບເກາະ. ໃນປຸສກະຣະດວີປມີດອກບົວໃຫຍ່ມີກີບຄຳບໍລິສຸດໜຶ່ງຮ້ອຍລ້ານ ສ່ອງປະກາຍດັ່ງໄຟ ແລະຖືກນັບເປັນທີ່ປະທັບຂອງພຣະພຣະຫມາ (ກະມະລາສະນ)។

Synonyms

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• एव: indeed, just
• एव: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/only)

• दधिमण्डोदात्: from the ocean of whey/curd-water
• दधिमण्डोदात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: दधि + मण्डोद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (Ablative singular); षष्ठी-तत्पुरुष (दध्नः मण्डोदः)

• परतः: beyond, further
• परतः: Desha-kala (देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: परतः (अव्यय/तसिल्)
• Form: अव्यय; दिशावाचक/पर्याय (from beyond/afterwards)

• पुष्करद्वीपः: the island called Puṣkara
• पुष्करद्वीपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पुष्करस्य द्वीपः)

• ततः: from there, then
• ततः: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तसिल्)
• Form: अव्यय; अपादानार्थ/क्रम (therefrom/then)

• द्विगुणायामः: having double extent
• द्विगुणायामः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + गुण + आयाम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (द्विगुणः आयामः यस्य)

• समन्ततः: on all sides
• समन्ततः: Desha (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; सर्वतोभाव (on all sides)

• उपकल्पितः: is arranged/formed
• उपकल्पितः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-कल्प् (धातु)
• Form: कृत-प्रत्यय: क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘arranged/constructed’

• समानेन: with equal (measure)
• समानेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: समान (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)

• स्वादूदकेन: with sweet water
• स्वादूदकेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: स्वादु + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (स्वादु उदकम्)

• समुद्रेण: by an ocean/sea
• समुद्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)

• बहिः: outside
• बहिः: Desha (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (outside)

• आवृतः: covered, surrounded
• आवृतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-वृ (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)

• बृहत्पुष्करम्: the great lotus
• बृहत्पुष्करम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बृहत् + पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (बृहत् पुष्करम्)

• ज्वलनशिखामलकनकपत्रायुतायुतम्: with countless (ayutāyuta) pure golden petals like flames
• ज्वलनशिखामलकनकपत्रायुतायुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वलन + शिखा + अमल + कनक + पत्र + अयुत + अयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समूह: ‘ज्वलनशिखा-समम् अमलम् कनकपत्रम्’ इत्यादि; अयुतायुत = 10,000×10,000 (numerical)

• भगवतः: of the Lord
• भगवतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Genitive singular)

• कमलासनस्य: of the lotus-seated (Brahmā)
• कमलासनस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कमल + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कमलम् आसनम् यस्य)

• अध्यासनम्: seat, throne
• अध्यासनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अधि-आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Nom/Acc singular)

• परिकल्पितम्: was arranged, was set up
• परिकल्पितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-कल्प् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘was arranged/appointed’

Characters & Entities

• Kamalāsana (Brahmā)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Puṣkara-dvīpa?

This verse states that Puṣkara-dvīpa lies beyond the ocean of whey, is twice the size of the previous island, and is surrounded by an equally vast ocean of sweet water.

Who is Kamalāsana mentioned in Bhagavatam 5.20.29?

Kamalāsana refers to Brahmā, the lotus-seated creator, for whom a great lotus-like seat with innumerable golden petals is described on Puṣkara-dvīpa.

What is the practical application of Bhagavatam’s cosmology in modern life?

The verse encourages a sense of humility and wonder by presenting a vast, ordered universe, helping a seeker remember the Supreme order behind creation and cultivate reverence in spiritual practice.