Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 5
Guṇa-vibhāga: The Three Modes and the Path Beyond Them
शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो शृणु ॥ ५ ॥
śamo damas titikṣekṣā tapaḥ satyaṁ dayā smṛtiḥ tuṣṭis tyāgo ’spṛhā śraddhā hrīr dayādiḥ sva-nirvṛtiḥ
ການຄວບຄຸມໃຈແລະອິນທຣີ, ຄວາມອົດທົນ, ປັນຍາແຍກແຍະ, ຄວາມໝັ້ນຄົງໃນທຳທີ່ຕົນພຶງປະຕິບັດ, ຄວາມຈິງ, ເມດຕາ, ສະຕິລະລຶກ, ຄວາມພໍໃຈ, ການໃຫ້ແລະການສະລະ, ບໍ່ໃຝ່ຫາກາມຄຸນ, ສັດທາຕໍ່ຄູວິນຍານ, ຄວາມອາຍຕໍ່ການກະທຳບໍ່ຄວນ, ທານ, ຄວາມງ່າຍ, ຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະຄວາມອິ່ມໃຈພາຍໃນ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄຸນແຫ່ງສັດຕະວະ. ຄວາມປາຖະໜາວັດຖຸ, ຄວາມພະຍາຍາມໃຫຍ່, ຄວາມຫ້າວຫານ, ບໍ່ພໍໃຈແມ່ນແຕ່ໄດ້ມາ, ຄວາມຫຍິ່ງຍະໂສປອມ, ການອະທິຖານເພື່ອຄວາມກ້າວໜ້າທາງໂລກ, ຄິດວ່າຕົນເຫນືອຄົນອື່ນ, ຄວາມສຸກທາງອິນທຣີ, ຄວາມຮີບຮ້ອນຈະສູ້, ມັກຟັງຄຳສັນລະເສີນ, ເຢາະເຍີ້ຍຜູ້ອື່ນ, ໂອ້ອວດຄວາມກ້າ ແລະອ້າງກຳລັງເພື່ອຊອບທຳການກະທຳ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄຸນແຫ່ງຣະຈັດ. ໂກດຮ້າຍບໍ່ອົດກັ້ນ, ຄວາມຕະໜີ, ເວົ້າໂດຍບໍ່ອີງຄຳພີ, ຄວາມກຽດຊັງຮຸນແຮງ, ດຳລົງຊີວິດເປັນກາຝາກ, ຄວາມຫຼອກລວງ, ຄວາມເມື່ອຍລ້າເຮື້ອຮັງ, ການທະເລາະ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຫຼົງ, ຄວາມທຸກ, ຄວາມຫົວໃຈຫມົດ, ນອນຫຼາຍ, ຄວາມຫວັງປອມ, ຄວາມຢ້ານ ແລະຄວາມຂີ້ຄ້ານ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄຸນແຫ່ງຕະມັດ. ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງການປະສົມຂອງສາມຄຸນນີ້.
FAQs
In 11.25.5, Krishna says the tendencies of sattva, rajas, and tamas have been described in order, and He will next explain their mixture—how combined modes shape a person’s behavior.
In the Uddhava-gītā section, Uddhava seeks clear guidance on spiritual life; Krishna explains how the gunas produce different traits and then proceeds to teach how their combinations operate, aiding discernment and transcendence.
By recognizing mixed motivations (clarity, restlessness, inertia) behind thoughts and habits, one can cultivate sattva through discipline and devotion, reduce rajas/tamas triggers, and steadily orient life toward bhakti and inner freedom.