Srimad Bhagavatam — Dashama Skandha, Shloka 52

Jarāsandha’s Siege of Mathurā, Kṛṣṇa-Balarāma’s Victory, and the Founding of Dvārakā amid Kālayavana’s Threat

Devanagari script

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

Transliteration

dṛśyate yatra hi tvāṣṭraṁ vijñānaṁ śilpa-naipuṇam rathyā-catvara-vīthībhir yathā-vāstu vinirmitam

Translation

ໃນການກໍ່ສ້າງນະຄອນນັ້ນ ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນເຖິງຄວາມຮູ້ວິທະຍາການແລະຝີມືສະຖາປັດຕະຍະຂອງວິສະວະກັມມາ. ຖະໜົນໃຫຍ່ ລານກວ້າງ ແລະທາງຄ້າຖືກຈັດວາງຕາມຫຼັກວາສຕຸ; ມີສວນແລະອຸທະຍານງາມ ພ້ອມຕົ້ນໄມ້ແລະເຄືອຈາກສະຫວັນ. ຫໍປະຕູມີຍອດຄຳແຕະຟ້າ ແລະຊັ້ນເທິງເຮັດດ້ວຍຜະລຶກໃສ. ເຮືອນຄຳປະດັບໝໍ້ຄຳດ້ານໜ້າ ຫຼັງຄາຍອດອັນມະນີ ແລະພື້ນຝັງມະລະກົດ. ຂ້າງເຮືອນມີຄັງຊັບ ໂກດັງ ແລະຄອກມ້າດີ ສ້າງດ້ວຍເງິນແລະທອງເຫຼືອງ. ທຸກຫຼັງມີຫໍຍາມ ແລະສານເທວະປະຈຳຄອບຄົວ. ນະຄອນນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍປະຊາຊົນສີ່ວັນນະ ແລະງາມຍິ່ງໂດຍພະລາຊວັງຂອງພຣະສີກຣິດສະນະ ອົງເຈົ້າແຫ່ງຍະດຸ

Synonyms

• राजत-आरकुटैः: with silver railings/parapets
• राजत-आरकुटैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: राजत (प्रातिपदिक) + आरकुट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘राजतस्य आरकुटैः’ (silver parapets/railings)

• कोष्ठैः: with chambers/treasuries
• कोष्ठैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: कोष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• हेम-कुम्भैः: with golden pots/urns
• हेम-कुम्भैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: हेम (प्रातिपदिक) + कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘हेम्नः कुम्भैः’

• अलङ्कृतैः: adorned
• अलङ्कृतैः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अलङ्कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (कोष्ठैः/कुम्भैः आदि) = ‘adorned’

• रत्न-कूतैः: with heaps of jewels
• रत्न-कूतैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + कूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘रत्नानां कूतैः’ (heaps/peaks of gems)

• गृहैः: with houses
• गृहैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• हेमैः: golden
• हेमैः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हेम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् ‘गृहैः’

• महā-मārakata-स्थलैः: with vast emerald floors/terraces
• महā-मārakata-स्थलैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + मārakata (प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘महान्ति मārakata-स्थलानि’ (great emerald floors/terraces)

Purport

Śrīla Śrīdhara Svāmī explains that the state highways ( rathyāḥ ) were in front and the secondary roads ( vīthyaḥ ) behind, and between them were courtyards ( catvarāṇi ). Within these courtyards were surrounding walls, and within the walls stood golden residences, atop which shone crystal watchtowers crowned with golden pots. Thus the buildings were multistoried. The word vāstu indicates that the houses and buildings were constructed on ample plots of land, with plenty of room for green areas.