Mantra 27
Sukta 1
Sanskrit (Devanagari)
प्रजापतेरावृतो ब्रह्मणा वर्मणाहं कश्यपस्य ज्योतिषा वर्चसा च । जरदष्टिः कृतवीर्यो विहायाः सहस्रायुः सुकृतश्चरेयम्
IAST Transliteration
prajā́pater ā́vṛto bráhmaṇā vármaṇāháṃ kaśyápasya jyótiṣā várcasā ca | jaradáṣṭiḥ kṛtávīryo víhāyāḥ sahásrāyuḥ súkṛtaś careyam ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Enwrapped am I with Prajāpati, with brahman as mine armour; with Kaśyapa’s light and with his splendour. Seeing old age, of power made sure, moving in the wide expanse, a thousand-lived, of good deserts—so may I fare.
Word by Word
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
आवृतःcovered, enveloped
आवृतः:
कर्तृ-सम्बन्धे विशेषणम् (predicate adjective of the subject)
TypeAdjective/Participle
Root√वृ (वृञ् वरणे/आवरणे) + आ-; क्त (आवृत)
ब्रह्मणाby/with sacred power (brahman)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
वर्मणाby/with armor, protective covering
वर्मणा:
करण
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कश्यपस्यof Kaśyapa
कश्यपस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
ज्योतिषाby/with light, radiance
ज्योतिषा:
करण
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
वर्चसाby/with splendor, brilliance
वर्चसा:
करण
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
जरदष्टिः(one) with an old staff; aged-staffed
जरदष्टिः:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण/विशेषणभावे)
TypeNoun/Adjective
Rootजरद् + अष्टि (समास; प्रातिपदिक)
कृतवीर्यःhaving achieved vigor/heroic power
कृतवीर्यः:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + वीर्य (समास; प्रातिपदिक)
विहायाःhaving left/abandoned
विहायाः:
— (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable (gerundial usage)
Root√हा (त्यागे) + वि-; ल्यप् (विहाय) → अव्ययीभाव/कृदन्त-प्रयोग
सहस्रायुःthousand-lived; long-lived
सहस्रायुः:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहस्र + आयुस् (समास; प्रातिपदिक)
सुकृतःwell-doing; of good deeds
सुकृतः:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + कृत (समास; प्रातिपदिक)
चरेयम्may I move/live/practice
चरेयम्:
क्रिया (कर्तृ—अहम्)
TypeVerb
Root√चर (चरति गत्यर्थे/आचरणे); विधिलिङ्
Attribution
Rishi: Kaśyapa / Prajāpati-associated Atharvanic seer-complex
Devata: Prajāpati; also Kaśyapa’s tejas as protective agency
Chandas: Triṣṭubh-like expansion (Atharvanic mixed cadence; longer pādas than anuṣṭubh)
Mantra Rasa
Primary: shanta
Secondary: adbhuta