Adhyaya 26
ບົດ 2.26 ເຮັດໃຫ້ຜະລິດຕະພັນຈາກປ່າເປັນຊັບພະຍາກອນທີ່ລັດຈັດການແລະກວດສອບໄດ້ ໂດຍອອກໃບອະນຸຍາດການເກັບກ່ຽວ/ຈັບກຸມ, ປົກປ້ອງເຂດອະໄພວະນະ (Abhayavana) ແລະຄວບຄຸມຕະຫຼາດເນື້ອ ເພື່ອເພີ່ມ kośa ໂດຍບໍ່ບ່ອນທຳລາຍຄວາມຊອບທຳຂອງລັດ. ຜະລິດຕະພັນປ່າຖືກມອງເປັນໂດເມນລາຍຮັບທີ່ປົກຄອງໄດ້ ບໍ່ແມ່ນຊັບສິນຮ່ວມ. ການຂ້າ/ຈັບຢ່າງຖືກກົດໝາຍຕ້ອງ “ມີໃບອະນຸຍາດ” ແລະຖືກເກັບພາສີຕາມສັດສ່ວນຄົງທີ່ ແລະຄ່າອາກອນ (ṣaḍbhāga/daśabhāga/śulka). ການຈັບໂດຍບໍ່ອະນຸຍາດ ແລະການຂຸດຄົ້ນແບບລ້າງຜານຖືກລົງໂທດ ເພື່ອປ້ອງກັນການຮົ່ວໄຫຼລາຍຮັບ ແລະຄວາມບໍ່ເປັນລະບຽບ. ເຂດ Abhayavana ຮັກສາຊະນິດພັນທີ່ມີຄ່າ/ເປັນມົງຄຸນ ແລະລະບຽບອີໂຄໂລຊີ-ພິທີກຳ. ການຄວບຄຸມຕະຫຼາດມຸ່ງເນັ້ນການເນ່າເສຍ, ການຕັດທຳລາຍ, ແລະນ້ຳໜັກປອມ ເພື່ອປ້ອງກັນການສໍ້ໂກງ ແລະຄວາມໂກດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນ. ລາຍຮັບທີ່ມັ່ນຄົງ ແລະການບັງຄັບໃຊ້ທີ່ນ່າເຊື່ອຖື ສົ່ງເສີມເປົ້າໝາຍໃຫຍ່ຂອງລັດ: ຄວາມພ້ອມຂອງກອງທັບ ແລະອຳນາດທາງການທູດ.
Sutras
Sutra 1
मध्यमम् ॥ कZ_०२.२६.०१ ॥
ປານກາງ (ອັດຕາ/ລະດັບ)។
Sutra 2
अप्रवृत्तवधानां मत्स्यपक्षिणां बन्धवधहिंसायां पादोनसप्तविंशतिपणमत्ययं कुर्यात्मृगपशूनां द्विगुणम् ॥ कZ_०२.२६.०२ ॥
ສໍາລັບປາ ແລະ ນົກທີ່ຫ້າມຂ້າ ຖ້າຈັບ ຂ້າ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ບາດເຈັບ ຈະຖືກປັບ 26 ແລະ 1/4 ປະນະ; ສໍາລັບສັດປ່າ ແລະ ສັດອື່ນໆ ໃຫ້ປັບເປັນສອງເທົ່າ।
Sutra 3
प्रवृत्तहिंसानामपरिगृहीतानां षड्भागं गृह्णीयात्मत्स्यपक्षिणां दशभागं वाधिकं मृगपशूनां शुल्कं वाधिकम् ॥ कZ_०२.२६.०३ ॥
ໃນກໍລະນີສັດທີ່ອະນຸຍາດໃຫ້ເຮັດອັນຕະລາຍໄດ້ ແລະ ທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຖືກອ້າງສິດເປັນກຳມະສິດສ່ວນບຸກຄົນ ລາວຄວນເອົາສ່ວນແບ່ງ 1/6; ສໍາລັບປາ ແລະ ນົກ ເອົາ 1/10; ສໍາລັບສັດປ່າ ແລະ ສັດອື່ນໆ ໃຫ້ເກັບອາກອນເພີ່ມເຕີມ।
Sutra 4
पक्षिमृगाणां जीवत् षड्भागमभयवनेषु प्रमुञ्चेत् ॥ कZ_०२.२६.०४ ॥
ລາວຄວນປ່ອຍນົກແລະສັດປ່າທີ່ຈັບໄດ້ໃຫ້ມີຊີວິດ ໜຶ່ງໃນຫົກສ່ວນ ເຂົ້າໄປໃນປ່າອະໄພ (abhayavana).
Sutra 5
सामुद्रहस्त्यश्वपुरुषवृषगर्दभाकृतयो मत्स्याः सारसा नादेयास्तटाककुल्योद्भवा वा क्रौञ्चोत्क्रोशकदात्यूहहंसचक्रवाकजीवञ्जीवकभृङ्गराजचकोरमत्तकोकिलमयूरशुकमदनशारिका विहारपक्षिणो मङ्गल्याश्चान्येऽपि प्राणिनः पक्षिमृगा हिंसाबाधेभ्यो रक्ष्याः ॥ कZ_०२.२६.०५ ॥
ປາທະເລ (ລວມທັງປາທີ່ມີຮູບຮ່າງຄ້າຍຊ້າງ ມ້າ ມະນຸດ ງົວ ຫຼື ລາ), sārasas, ປາແມ່ນ້ຳ ແລະປາທີ່ເກີດຈາກຫນອງນ້ຳ ແລະຄອງ; ພ້ອມທັງນົກເຊັ່ນ krauñca, utkrośaka, dātyūha, haṃsa, cakravāka, jīvañjīva, bhṛṅgarāja, cakora, matta-kokila, mayūra, śuka, madana, śārikā—ນົກເພື່ອການພັກຜ່ອນ, ສັດມົງຄຸນ ແລະສັດອື່ນໆໃນຈຳພວກນົກ ແລະສັດປ່າ—ຕ້ອງໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງຈາກການເຮັດຮ້າຍ ແລະການລົບກວນ.
Sutra 6
रक्षातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०२.२६.०६ ॥
ຜູ້ໃດລະເມີດ (ກົດ) ການປົກປ້ອງ ຈະຖືກປັບໂທດ sāhasa ຂັ້ນ “ທຳອິດ” (ຂັ້ນຕ່ຳສຸດຂອງຄ່າປັບຄະດີຮຸນແຮງ).
Sutra 7
मृगपशूनामनस्थिमांसं सद्योहतं विक्रीणीरन् ॥ कZ_०२.२६.०७ ॥
ພວກເຂົາອາດຂາຍໄດ້ແຕ່ເນື້ອສັດປ່າທີ່ບໍ່ມີກະດູກ ແລະຕ້ອງເປັນເນື້ອທີ່ຂ້າໃໝ່ໆເທົ່ານັ້ນ.
Sutra 8
अस्थिमतः प्रतिपातं दद्युः ॥ कZ_०२.२६.०८ ॥
ສຳລັບເນື້ອທີ່ຂາຍພ້ອມກະດູກ ຕ້ອງໃຫ້ຄ່າຊົດເຊີຍ (ຫຼຸດລາຄາ/ຫັກອອກ).
Sutra 9
तुलाहीने हीनाष्टगुणम् ॥ कZ_०२.२६.०९ ॥
ຖ້າຕາຊັ່ງຂາດ (ຊັ່ງບໍ່ເຕັມ) ໂທດປັບເທົ່າ 8 ເທົ່າຂອງຈຳນວນທີ່ຂາດ.
Sutra 10
वत्सो वृषो धेनुश्चैषामवध्याः ॥ कZ_०२.२६.१० ॥
ໃນພວກນີ້ ລູກງົວ, ງົວຜູ້, ແລະ ງົວໃຫ້ນົມ ຫ້າມຂ້າ।
Sutra 11
घ्नतः पञ्चाशत्को दण्डः क्लिष्टघातं घातयतश्च ॥ कZ_०२.२६.११ ॥
ຖ້າຂ້າ(ພວກນັ້ນ) ປັບ 50 (ປະນະ); ແລະທຳນອງດຽວກັນ ສຳລັບຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດບາດເຈັບທີ່ເຈັບປວດ/ພິການດ້ວຍ.
Sutra 12
परिशूनमशिरःपादास्थि विगन्धं स्वयं मृतं च न विक्रीणीरन् ॥ कZ_०२.२६.१२ ॥
ພວກເຂົາຫ້າມຂາຍເນື້ອທີ່ຜອມ/ບົກພ່ອງ, ຫຼືຂາດຫົວ/ຕີນ/ກະດູກ, ຫຼືມີກິ່ນເໝັນ, ຫຼືມາຈາກສັດທີ່ຕາຍເອງ.
Sutra 13
अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.२६.१३ ॥
ຖ້າບໍ່ເຊັ່ນນັ້ນ (ຝ່າຝືນ) ປັບ 12 ປະນະ.
Sutra 14
अन्यत्र गुप्तिस्थानेभ्यो वधबन्धमवाप्नुयुः ॥ कZ_०२.२६.१४च्द् ॥
—ຖ້າຖືກພົບເຫັນຢູ່ບ່ອນໃດກໍຕາມ ນອກເຫນືອຈາກສະຖານທີ່ຄຸ້ມຄອງທີ່ປອດໄພ ພວກເຂົາຈະຖືກລົງໂທດປະຫານຊີວິດ ຫຼື ຈໍາຄຸກ.
Frequently Asked Questions
Predictable revenue without ecological depletion; reduced cruelty and disorder from unregulated hunting; protection of auspicious/valuable species; higher public trust via clean markets and honest weights, stabilizing the janapada and sustaining the kośa.
For unauthorized capture/killing: fines such as pādonasaptaviṃśati-paṇa atyaya for fish/birds and double for game/animals; for protected-species violations: the prior sāhasadaṇḍa; for slaughter of calf, bull, cow (avadhya): 50 paṇas; for selling prohibited meat (mutilated, head/feet/bone-removed, foul-smelling, self-dead carcass): 12 paṇas; for underweight sale: deficiency punished eightfold (hīnāṣṭaguṇa).