Adhyaya 12

Sutra 1

भूतपूर्वमभुतपूर्वं वा भूमिप्रस्तररसधातुमत्यर्थवर्णगौरवमुग्रगन्धरसं परीक्षेत ॥ कZ_०२.१२.०१ ॥

ລາວຄວນກວດສອບນ້ຳຊຶມ/ແຮ່ທີ່ໄຫຼອອກຈາກດິນແລະຫີນ—ຈະເປັນຂອງທີ່ເຄີຍຮູ້ຈັກມາກ່ອນ ຫຼືພຶ່ງພົບໃໝ່—ໂດຍພິຈາລະນາຈາກສີທີ່ແຮງ, ຄວາມໜັກ, ແລະກິ່ນ/ລົດຊາດທີ່ແຮງ।

Sutra 2

पर्वतानामभिज्ञातोद्देशानां बिलगुहोपत्यकालयनगूढखातेष्वन्तः प्रस्यन्दिनो जम्बूचूततालफलपक्वहरिद्राभेदगुडहरितालमनःशिलाक्षौद्रहिङ्गुलुकपुण्डरीकशुकमयूरपत्त्रवर्णाः सवर्णोदकौषधिपर्यन्ताश्चिक्कणा विशदा भारिकाश्च रसाः काञ्चनिकाः ॥ कZ_०२.१२.०२ ॥

ໃນເຂດພູເຂົາທີ່ຮູ້ຈັກແລ້ວ—ພາຍໃນຖ້ຳ, ໂພງຖ້ຳ, ຫຸບເຂົາ, ທີ່ພັກອາໄສ, ແລະຫຼຸມຂຸດທີ່ຖືກຊ່ອນ—ມີນ້ຳແຮ່/ສານແຮ່ທີ່ຊຶມໄຫຼອອກ ໂດຍມີສີຄ້າຍຜົນຈຳບູ, ໝາກມ່ວງ ແລະໝາກຕານ, ຂີ້ໝິ້ນສຸກ, ນ້ຳອ້ອຍເຂັ້ມ (molasses), orpiment, realgar, ນ້ຳເຜິ້ງ, cinnabar, ດອກບົວຂາວ, ນົກແກ້ວ, ຫຼືສີຂົນຫາງນົກຢູງ; ນ້ຳແລະພືດພັນຮອບໆກໍມີສີຄ້າຍກັນ; ມັນເນີຍລື່ນ, ໃສ, ແລະໜັກ—(ນີ້ແມ່ນ) ນ້ຳແຮ່ທີ່ມີຄຳປົນ.

Sutra 3

अप्सु निष्ठ्यूतास्तैलवद्विसर्पिणः षङ्कमलग्राहिणश्च ताम्ररूप्ययोः शतादुपरि वेद्धारः ॥ कZ_०२.१२.०३ ॥

ເມື່ອຖົ່ມນ້ຳລາຍລົງໃນນ້ຳ ຖ້າມັນແຜ່ກະຈາຍເຫມືອນນ້ຳມັນ ແລະຈັບເປັນຮູບແບບຄ້າຍຫອຍສັງຂ໌ ຫຼືລາຍດອກບົວ ກໍແມ່ນສານສຳລັບເຈາະ/ທົດສອບ ທີ່ໃຫ້ທອງແດງ ຫຼືເງິນ ເກີນກວ່າ 100 (ໜ່ວຍ)។

Sutra 4

तत्प्रतिरूपकमुग्रगन्धरसं शिलाजतु विद्यात् ॥ कZ_०२.१२.०४ ॥

ສິ່ງທີ່ຄ້າຍກັນກັບມັນ ແຕ່ມີກິ່ນແລະລົດຊາດແຮງ ຄວນຮູ້ຈັກວ່າແມ່ນ «ຊິລາຈະຕຸ» (śilājatu)។

Sutra 5

पीतकास्ताम्रकास्ताम्रपीतका वा भूमिप्रस्तरधातवो भिन्ना नीलराजीवन्तो मुद्गमाषकृसरवर्णा वा दधिबिन्दुपिण्डचित्रा हरिद्राहरीतकीपद्मपत्त्रशैवलयकृत्प्लीहानवद्यवर्णा भिन्नाश्चुञ्चुवालुकालेखाबिन्दुस्वस्तिकवन्तः सुगुलिका अर्चिष्मन्तस्ताप्यमाना न भिद्यन्ते बहुफेनधूमाश्च सुवर्णधातवः प्रतीवापार्थास्ताम्ररूप्यवेधनाः ॥ कZ_०२.१२.०५ ॥

ແຮ່ຄຳຈາກດິນ/ຫີນ ອາດມີສີເຫຼືອງ, ສີທອງແດງ, ຫຼືສີເຫຼືອງປົນທອງແດງ; ເມື່ອແຕກອອກອາດມີເສັ້ນສີຟ້າຄ້າຍດອກບົວຟ້າ ຫຼືມີສີຄ້າຍຖົ່ວຂຽວ, ຖົ່ວດຳ, ຫຼືນ້ຳເຂົ້າຕົ້ມ; ຫຼືດ່າງດອກຄ້າຍຢອດນົມສົ້ມແລະກ້ອນ; ຫຼືຄ້າຍຂີ້ໝິ້ນ, ຮະຣີຕະກີ, ໃບບົວ, ສາຫຼ່າຍ, ຂຽວສົ້ມທຽມ (verdigris), ສີມ້າມ (spleen) ຫຼືສີທີ່ໄຮ້ຕຳໜິ. ເມື່ອແຕກອອກອາດມີເສັ້ນ, ຈຸດ, ເມັດຄ້າຍຊາຍ ແລະກະທັ້ງເຄື່ອງໝາຍຄ້າຍສະວັສຕິກະ; ມັນເປັນເມັດກົມນ້ອຍໆ, ມີປະກາຍ, ເມື່ອເຜົາບໍ່ແຕກ, ແລະປ່ອຍຟອງແລະຄວັນຫຼາຍ. ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນແຮ່ຄຳ, ເໝາະສຳລັບການຜະສົມໂລຫະ, ແລະສາມາດ «ເຈາະ/ທົດສອບ» ທອງແດງແລະເງິນໄດ້.

Sutra 6

शङ्खकर्पूरस्फटिकनवनीतकपोतपारावतविमलकमयूरग्रीवावर्णाः सस्यकगोमेदकगुडमत्स्यण्डिकावर्णाः कोविदारपद्मपाटलीकलायक्षौमातसीपुष्पवर्णाः ससीसाः साञ्जना विस्रा भिन्नाः श्वेताभाः कृष्णाः कृष्णाभाः श्वेताः सर्वे वा लेखाबिन्दुचित्रा मृदवो ध्मायमाना न स्फुटन्ति बहुफेनधूमाश्च रूप्यधातवः ॥ कZ_०२.१२.०६ ॥

ແຮ່ເງິນມີສີຄ້າຍຫອຍສັງຂ໌, ການບູນ, ຜົນຶກ (crystal), ເນີຍ, ນົກພິຈອນ, ນົກເຂົາ, ສີຂາວໃສ, ຫຼືສີຄ້າຍຄໍນົກຢູງ; ອີກທັງຄ້າຍຜັກກາດ (mustard), gomeda, ນ້ຳຕານກ້ອນ (jaggery), ຫຼືເມັດນ້ຳຕານ. ແລະຄ້າຍດອກ kovidāra, ດອກບົວ, pāṭalī, ຖົ່ວລັນເຕົາ, ຜ້າລິນິນ, ຫຼືດອກຟລັກ. ມັນອາດມີຕະກົ່ວ (lead) ແລະສານຄ້າຍຂີ້ຕາ (collyrium), ມີກິ່ນແຮງ, ແລະເມື່ອແຕກອອກຈະເຫັນຂາວອອກ, ດຳ, ດຳອອກຂາວ, ຫຼືຂາວອອກດຳ; ໃນທຸກກໍລະນີມັນຈະດ່າງດອກດ້ວຍເສັ້ນແລະຈຸດ, ນຸ່ມ, ແລະເມື່ອເປົ່າ/ເຜົາບໍ່ແຕກປະທຸ; ປ່ອຍຟອງແລະຄວັນຫຼາຍ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນແຮ່ເງິນ.

Sutra 7

सर्वधातूनां गौरववृद्धौ सत्त्ववृद्धिः ॥ कZ_०२.१२.०७ ॥

ສຳລັບໂລຫະ/ແຮ່ທຸກຊະນິດ ການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງຄວາມໜັກ (ນ້ຳໜັກຈຳເພາະ) ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງປະລິມານໂລຫະທີ່ໄດ້ (sattva).

Sutra 8

तेषामशुद्धा मूढगर्भा वा तीक्ष्णमूत्रक्षरभाविता राजवृक्षवटपीलुगोपित्तरोचनामहिषखरकरभमूत्रलेण्डपिण्डबद्धास्तत्प्रतीवापास्तदवलेपा वा विशुद्धाः स्रवन्ति ॥ कZ_०२.१२.०८ ॥

ແຮ່/ໂລຫະທີ່ບໍ່ບໍລິສຸດ ຫຼືທີ່ມີແກນທຶບ/ຕັນ (mūḍhagarbha) ເມື່ອຖືກປຸງແຕ່ງດ້ວຍນ້ຳປັດສະວະແຮງ ແລະສານດ່າງ ແລະຖືກມັດເປັນກ້ອນນ້ອຍໆດ້ວຍ (ສານເພີ່ມເຊັ່ນ) rājavṛkṣa, vaṭa, pīlu, ນ້ຳດີງົວ, rocanā ແລະນ້ຳປັດສະວະກັບຂີ້ຂອງຄວາຍ, ລາ, ແລະອູດ—ບໍ່ວ່າໃຊ້ເປັນສານເພີ່ມໃນການຫຼອມ (pratīvāpa) ຫຼືເປັນຊັ້ນທາຜິວ (avalepa)—ຈະໄຫຼອອກມາໃນຮູບແບບທີ່ຖືກຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດ।

Sutra 9

यवमाषतिलपलाशपीलुक्षारैर्गोक्षीराजक्षीरैर्वा कदलीवज्रकन्दप्रतीवपो मार्दवकरः ॥ कZ_०२.१२.०९ ॥

ສານເພີ່ມໃນການຫຼອມ (pratīvāpa) ທີ່ເຮັດຈາກຂີ້ເທົ່າດ່າງຂອງເຂົ້າບາເລ, ຖົ່ວດໍາ (black-gram), ງາ, palāśa ແລະ pīlu—ຮ່ວມກັບນົມງົວ ຫຼືນົມແບ້—ແລະໃສ່ kadalī (ກ້ວຍ) ກັບ vajrakanda ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມນຸ່ມ/ດັດໂຄ້ງໄດ້ງ່າຍ।

Sutra 10

यदपि शतसहस्रधा विभिन्नं भवति मृदु त्रिभिरेव तन्निषेकैः ॥ कZ_०२.१२.१०च्द् ॥

ແມ່ນແຕ່ວ່າມັນຈະແຕກອອກເປັນຮ້ອຍໆ ແລະພັນໆຊິ້ນ ມັນກໍຈະກາຍເປັນນຸ່ມ ໂດຍພຽງແຕ່ລາດ/ແຊ່ (niṣeka) ດ້ວຍສ່ວນຜະສົມນັ້ນ ພຽງສາມຄັ້ງເທົ່ານັ້ນ।

Sutra 11

गोदन्तशृङ्गप्रतीवापो मृदुस्तम्भनः ॥ कZ_०२.१२.११ ॥

ສານເພີ່ມໃນການຫຼອມ (pratīvāpa) ທີ່ເຮັດຈາກແຂ້ວງົວ ແລະເຂົາ ໃຫ້ຜົນ “ເຮັດໃຫ້ແຂງ/ໃຫ້ຕັ້ງຕົວ” (stambhana) ຢ່າງອ່ອນໆ.

Sutra 12

भारिकः स्निग्धो प्रस्तरधातुर्भूमिभागो वा पिङ्गलो हरितः पाटलो लोहितो वा ताम्रधातुः ॥ कZ_०२.१२.१२ ॥

ແຮ່/ໂລຫະທອງແດງມີນ້ຳໜັກຫນັກ ເບິ່ງມັນໆຄ້າຍມີນ້ຳມັນ ແລະນຸ່ມ; ພົບໄດ້ເປັນແຮ່ຫີນ ຫຼືເປັນເສັ້ນ/ປື້ມຢູ່ໃນດິນ; ສີອາດເປັນສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ, ສີຂຽວ, ສີແດງອ່ອນ ຫຼືສີແດງ.

Sutra 13

काकमोचकः कपोतरोचनावर्णः श्वेतराजिनद्धो वा विस्रः सीसधातुः ॥ कZ_०२.१२.१३ ॥

ແຮ່/ໂລຫະຕະກົ່ວ (lead) ເອີ້ນວ່າ ‘kākamocaka’; ມີສີຄ້າຍ rocanā ຂອງນົກພິຈອນ ຫຼືມີເສັ້ນຂາວພາດ; ມີກິ່ນເໝັນ.

Sutra 14

ऊषरकर्बुरः पक्वलोष्ठवर्णो वा त्रपुधातुः ॥ कZ_०२.१२.१४ ॥

ແຮ່/ໂລຫະດີບຸກ (tin) ມີລາຍດ່າງປົນກັນເຫມືອນດິນເຄັມ/ດິນດ່າງ (ūṣara-karbura) ຫຼືມີສີເຫມືອນກ້ອນດິນສຸກ (pakva-loṣṭha).

Sutra 15

खरुम्बः पाण्डुरोहितः सिन्दुवारपुष्पवर्णो वा तीक्ष्णधातुः ॥ कZ_०२.१२.१५ ॥

ແຮ່/ໂລຫະ ‘tīkṣṇa’ (ໂລຫະແຂງ/ແຮງ—ໂດຍທົ່ວໄປໃນກຸ່ມເຫຼັກ/ເຫຼັກກ້າ) ເອີ້ນວ່າ ‘kharumba’; ມີສີແດງຈາງປົນຂາວ ຫຼືມີສີຄ້າຍດອກ sinduvāra.

Sutra 16

काकाण्डभुजपत्त्रवर्णो वा वैकृन्तकधातुः ॥ कZ_०२.१२.१६ ॥

ແຮ່ «Vaikṛntaka» ຖືກຈຳແນກວ່າມີສີຄ້າຍໄຂ່ກາ ຫຼືຄ້າຍສີໃບ «bhujapattra» (ໃບເບີດ/ເບີຣຊ).

Sutra 17

अच्छः स्निग्धः सप्रभो घोषवान् शीतस्तीव्रस्तनुरागश्च मणिधातुः ॥ कZ_०२.१२.१७ ॥

Gem-ore is (characterized as) clear, glossy, lustrous, resonant (when struck), cool (to the touch), hard/keen, and having a faint tint.

Sutra 18

धातुसमुत्थं तज्जातकर्मान्तेषु प्रयोजयेत् ॥ कZ_०२.१२.१८ ॥

Materials produced from an ore should be employed in the corresponding industries that arise from that ore.

Sutra 19

कृतभाण्डव्यवहारमेकमुखमत्ययं चान्यत्र कर्तृक्रेतृविक्रेतृऋणां स्थापयेत् ॥ कZ_०२.१२.१९ ॥

He should record transactions in finished goods through a single authorized channel, and register defaults/arrears separately—assigning responsibility among the maker, buyer, seller, and debtor.

Sutra 20

आकरिकमपहरन्तमष्टगुणं दापयेदन्यत्र रत्नेभ्यः ॥ कZ_०२.१२.२० ॥

If a mine-worker/leaseholder steals, he should be made to pay eightfold—except in the case of gems (where a different rule applies).

Sutra 21

स्तेनमनिसृष्टोपजीविनं च बद्धं कर्म कारयेत्दण्डोपकारिणं च ॥ कZ_०२.१२.२१ ॥

A thief and one who lives by an unauthorized occupation should be put in bonds and made to work; likewise, one who is to be punished (or who is liable to penalty) should be compelled into labor.

Sutra 22

व्ययक्रियाभारिकमाअकरं भागेन प्रक्रयेण वा दद्यात् लाघविकमात्मना कारयेत् ॥ कZ_०२.१२.२२ ॥

ບໍ່ແຮ່ທີ່ມີຄ່າໃຊ້ຈ່າຍແລະພາລະການດໍາເນີນງານຫນັກ ຄວນໃຫ້ສຳປະທານໂດຍແບ່ງສ່ວນຜົນປະໂຫຍດ ຫຼືໂດຍຄ່າທໍານຽມຄົງທີ່; ບໍ່ແຮ່ທີ່ດໍາເນີນງານງ່າຍ ຄວນໃຫ້ລັດດໍາເນີນງານໂດຍກົງ।

Sutra 23

लोहाध्यक्षस्ताम्रसीसत्रपुवैकृन्तकारकूटवृत्तकंसताललोहकर्मान्तान् कारयेत् लोहभाण्डव्यवहारं च ॥ कZ_०२.१२.२३ ॥

ຫົວໜ້າກຳກັບໂລຫະ ຄວນດໍາເນີນໂຮງງານຊ່າງສໍາລັບ ທອງແດງ, ຕະກົ່ວ, ດີບຸກ, vaikṛntaka, ārakūṭa, vṛtta-kaṃsa, tāla (ໂລຫະລະຄັງ/ສຳລິດ) ແລະ ເຫຼັກ; ພ້ອມທັງຄວບຄຸມການຄ້າສິນຄ້າໂລຫະດ້ວຍ।

Sutra 24

लक्षणाध्यक्षश्चतुर्भागताम्रं रूप्यरूपं तीक्ष्णत्रपुसीसाञ्जनानामन्यतममाषबीजयुक्तं कारयेत्पणमर्धपणं पादमष्टभागमिति पादाजीवं ताम्ररूपं माषकमर्धमाषकं काकणीमर्धकाकणीमिति ॥ कZ_०२.१२.२४ ॥

ຫົວໜ້າກຳກັບເຄື່ອງໝາຍກະສິກ/ການກວດສອບໂລຫະ ຄວນໃຫ້ຕີເງິນຕາ: ເຫຼຽນເງິນທີ່ຜະສົມທອງແດງ 1/4; ແລະເຫຼຽນອື່ນໆທີ່ເຮັດຈາກດີບຸກລະອຽດ, ຕະກົ່ວ ຫຼື añjana (ແຮ່/ສານເພີ່ມໂລຫະ) ຜະສົມກັບນ້ຳໜັກເມັດມາດຕະຖານ (māṣa/āṣa). ນິຍາມມູນຄ່າຄວນຕີເປັນ: paṇa, ຄຶ່ງ-paṇa, ໜຶ່ງສ່ວນສີ່ (pāda), ແລະ ໜຶ່ງສ່ວນແປດ (aṣṭabhāga); ແລະເຫຼຽນທອງແດງເປັນ: māṣaka, ຄຶ່ງ-māṣaka, kākaṇī, ແລະ ຄຶ່ງ-kākaṇī।

Sutra 25

रूपदर्शकः पणयात्रां व्यावहारिकीं कोशप्रवेश्यां च स्थापयेत् ॥ कZ_०२.१२.२५ ॥

ຜູ້ກວດສອບເຫຼຽນຄວນຈັດຕັ້ງລະບົບສໍາລັບການໝຸນວຽນ/ການຈັດການເງິນໃນທຸລະກໍາທົ່ວໄປ ແລະສໍາລັບເງິນທີ່ຕ້ອງນໍາເຂົ້າຝາກໃນຄັງຫຼວງ।

Sutra 26

रूपिकमष्टकं शतम् पञ्चकं शतं व्याजीम् पारीक्षिकमष्टभागिकं शतम् पञ्चविंशतिपणमत्ययं च अन्यत्रकर्तृक्रेतृविक्रेतृपरीक्षितृभ्यः ॥ कZ_०२.१२.२६ ॥

ພຣະອົງຈະເກັບຄ່າ/ພາສີ: ຄ່າ «rūpika» ອັດຕາ 8 ຕໍ່ 100; ຄ່າ «vyājī» ອັດຕາ 5 ຕໍ່ 100; ຄ່າກວດສອບ/ຢືນຢັນ («pārīkṣika») ອັດຕາ 1/8 ຕໍ່ 100; ແລະເພີ່ມອີກ ຄ່າປັບເພີ່ມ 25 paṇa—ຍົກເວັ້ນໃນກໍລະນີທີ່ເກີດຈາກຊ່າງ/ຜູ້ຜະລິດ, ຜູ້ຊື້, ຜູ້ຂາຍ ຫຼືຜູ້ກວດສອບ।

Sutra 27

खन्यध्यक्षः शङ्खवज्रमणिमुक्ताप्रवालक्षारकर्मान्तान् कारयेत्पणनव्यवहारं च ॥ कZ_०२.१२.२७ ॥

ຫົວໜ້າກຳກັບເຫຼືອງແຮ່ ຈະຕ້ອງໃຫ້ສະຖານທີ່ຜະລິດ/ແປຮູບສຳລັບເປືອກຫອຍ, ເພັດ, ແກ້ວມະນີມີຄ່າ, ໄຂ່ມຸກ, ປະກາລັງ ແລະ ດ່າງ (ອັນຄາລີ) ໃຫ້ດຳເນີນງານ ແລະຈະຕ້ອງຄວບຄຸມການຊື້ຂາຍຂອງພວກນັ້ນດ້ວຍ.

Sutra 28

लवणाध्यक्षः पाकमुक्तं लवणभागं प्रक्रयं च यथाकालं संगृह्णीयाद्विक्रयाच्च मूल्यं रूपं व्याजीं च ॥ कZ_०२.१२.२८ ॥

ຫົວໜ້າກຳກັບເກືອ ຈະຕ້ອງເກັບກຳໃນເວລາທີ່ເໝາະສົມ ສ່ວນແບ່ງເກືອ (ທີ່ເປັນຂອງລັດ) ແລະ ຄ່າຊື້/ເງິນລ່ວງໜ້າ (prakraya) ສຳລັບເກືອທີ່ປ່ອຍໃຫ້ແປຮູບ; ແລະຈາກການຂາຍ ຈະຕ້ອງເກັບລາຄາ ພ້ອມທັງຄ່າ ‘rūpa’ ແລະ ຄ່າເກັບ ‘vyājī’.

Sutra 29

आगन्तुलवणं षड्भागं दद्यात् ॥ कZ_०२.१२.२९ ॥

ເກືອທີ່ນຳເຂົ້າມາຈາກພາຍນອກ ຕ້ອງຈ່າຍສ່ວນແບ່ງໜຶ່ງໃນຫົກສ່ວນ (1/6).

Sutra 30

दत्तभागविभागस्य विक्रयः पञ्चकं शतं व्याजीं रूपं रूपिकं च ॥ कZ_०२.१२.३० ॥

ໃນການຂາຍເກືອ (ຫຼື ສິດ/ສ່ວນແບ່ງເກືອ) ຫຼັງຈາກແບ່ງສ່ວນທີ່ກຳນົດແລ້ວ ຈະເກັບຄ່າ ‘vyājī’ ຫ້າຕໍ່ຮ້ອຍ (5%) ພ້ອມທັງຄ່າ ‘rūpa’ ແລະ ‘rūpika’.

Sutra 31

क्रेता शुल्कं राजपण्यच्छेदानुरूपं च वैधरणं दद्यात् अन्यत्र क्रेता षट्छतमत्ययं च ॥ कZ_०२.१२.३१ ॥

ຜູ້ຊື້ ຈະຕ້ອງຈ່າຍອາກອນ (śulka) ແລະ ຄ່າ ‘vaidharaṇa’ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບການຈັດປະເພດ/ມາດຕະຖານທາງການຂອງສິນຄ້າພະຣາຊາ; ຖ້າບໍ່ເຊັ່ນນັ້ນ ຜູ້ຊື້ຈະຖືກປັບເພີ່ມອີກ 600 paṇas.

Sutra 32

विलवणमुत्तमं दण्डं दद्यादनिषृष्टोपजीवी चान्यत्र वानप्रस्थेभ्यः ॥ कZ_०२.१२.३२ ॥

ຜູ້ຄ້າເກືອໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ ຕ້ອງຈ່າຍຄ່າປັບສູງສຸດ; ແລະຜູ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍວິທີທີ່ບໍ່ຖືກອະນຸຍາດກໍເຊັ່ນກັນ—ຍົກເວັ້ນແຕ່ຜູ້ຢູ່ປ່າ (vānaprastha)។

Sutra 33

श्रोत्रियास्तपस्विनो विष्टयश्च भक्तलवणं हरेयुः ॥ कZ_०२.१२.३३ ॥

ນັກຮຽນວິດ (śrotriya) ຜູ້ຖືສິນບຳເນັດ ແລະຜູ້ຖືກເກນແຮງງານບັງຄັບ (viṣṭi) ຈະໄດ້ຮັບເສບຽງອາຫານແລະເກືອ (bhakta-lavaṇa)។

Sutra 34

अतोऽन्यो लवणक्षारवर्गः शुल्कं दद्यात् ॥ कZ_०२.१२.३४ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ປະເພດເກືອ ແລະຜະລິດຕະພັນດ່າງ (kṣāra) ອື່ນໆ ທັງໝົດ ຕ້ອງຈ່າຍອາກອນ (śulka)។

Sutra 35

एवं मूल्यं च भागं च व्याजीं परिघमत्ययम् ॥ कZ_०२.१२.३५अब् ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໃຫ້ນຳໃຊ້: ລາຄາ, ສ່ວນແບ່ງ (ທີ່ຕ້ອງຈ່າຍ), ຄ່າເກັບ ‘vyājī’, ຄ່າ ‘parigha’, ແລະ ໂທດປັບ/ບົດລົງໂທດ।

Sutra 36

एवं सर्वेषु पण्येषु स्थापयेन्मुखसंग्रहम् ॥ कZ_०२.१२.३६च्द् ॥

ໃນທຳນອງດຽວກັນ ສຳລັບສິນຄ້າທຸກຢ່າງ ລາວຕ້ອງຈັດຕັ້ງ «ການເກັບຮັບທາງໜ້າ» ໂດຍກຳນົດຈຸດຮັບ/ເກັບກໍາເພື່ອການຮັບເຂົ້າ ແລະການບັນຊີ.

Sutra 37

पृथिवी कोशदण्डाभ्यां प्राप्यते कोशभूषणा ॥ कZ_०२.१२.३७च्द् ॥

ດິນແດນ (ປຣິຖະວີ) ໄດ້ມາໂດຍຄັງເງິນ ແລະອຳນາດບັງຄັບ; ແລະດິນແດນນັ້ນເອງ ກໍກາຍເປັນເຄື່ອງປະດັບ—ເປັນການເພີ່ມພູນ—ໃຫ້ແກ່ຄັງເງິນ.