Adhyaya 276
Chapter 276 — राजवंशवर्णनम् (Description of Royal Lineages)
ໃນສາຍຖ່າຍທອດ ອັກນິ–ວະສິດຖະ ບົດນີ້ເຄື່ອນຈາກການເລົ່າເລື່ອງຈັກກະວານ/ວິລະກຳ ໄປສູ່ ວັງສະວິທະຍາ ຄືການຈື່ຈຳລຳດັບລາຊວົງ ແລະການເອີ້ນຊື່ janapada (ແດນດິນ/ປະເທດ). ອັກນິລຽນລຳດັບສາຍສືບຈາກ Turvasu ໄປຫາກະສັດ: Varga, Gobhānu, Traiśāni, Karaṇdhama, Marutta, Duṣmanta, Varūtha, Gāṇḍīra ແລ້ວຂະຫຍາຍໄປສູ່ພູມສາດວັດທະນະທຳ ໂດຍລາຍຊື່ປະຊາຊົນແດນດິນມີອຳນາດ—Gāndhāra, Kerala, Cola, Pāṇḍya, Kola—ໃຫ້ເຫັນວ່າຄວາມຈື່ຈຳລາຊວົງແລະອົງປະກອບພາກພື້ນຜູກພັນກັນ. ຕໍ່ມາເລົ່າສາຍ Druhyu: Vabhrusetu, Purovasu, Dharma, Ghṛta, Viduṣ, Pracetas ແລະລູກຊາຍຮ້ອຍຄົນ; ຕໍ່ໄປຫາ Sṛñjaya/Jā-Sṛñjaya ແລະ Janamejaya; ແລະສາຂາທີ່ເຊື່ອມກັບ Uśīnara ທີ່ໃຫ້ເກີດຊື່ແດນດິນຜ່ານລູກຂອງ Śivi: Pṛthudarbha, Vīraka, Kaikeya, Bhadraka. ທ້າຍສຸດ ບົດນີ້ຮວບຮວມລຳດັບລາຊວົງ Aṅga (Aṅga → Dadhivāhana → Diviratha → … → Karṇa → Vṛṣasena → Pṛthusena) ແລະຊີ້ວ່າຈະເຂົ້າສູ່ສາຍ Puru ຕໍ່ໄປ. ຄວາມໝາຍທາງທຳມະຄື ວາງ Rajadharma ໃຫ້ຢູ່ເທິງຄວາມຕໍ່ເນື່ອງອັນສັກສິດ: ການປົກຄອງ, ແດນດິນ, ແລະລະບຽບສັງຄົມ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂລກະລະບົບທີ່ຖືກຈື່ຈຳໂດຍເທວະ.
Shlokas
Verse 1
पञ्चसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सुरासुरैर् अमन्थाब्धिमिति क , छ च देवासुरहरो ऽभवदिति क , घ , ञ , ट च अथ षट्सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजवंशवर्णनं अग्निर् उवाच तुर्वसोश् च सुतो वर्गो गोभानुस्तस्य चात्मजः गोभानोरासीत् त्रैशानिस्त्रैशानेस्तु करन्धमः
«ບົດ 275» ມີຊື່ວ່າ “ເທວະດາແລະອະສຸຣະໄດ້ກວນມະຫາສະໝຸດແນວໃດ” ແລະໃນບາງສຳນວນກ່າວວ່າ “ຜູ້ປະຫານເທວະດາແລະອະສຸຣະໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ”. ບັດນີ້ເລີ່ມ «ບົດ 276» ວ່າດ້ວຍການພັນລະນາລາຊະວົງ. ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: ຈາກ ທຸຣະວະສຸ ເກີດ ວັກຄະ; ບຸດຂອງລາວແມ່ນ ໂກພານຸ. ຈາກ ໂກພານຸ ເກີດ ໄຕຣຊານິ; ແລະຈາກ ໄຕຣຊານິ ເກີດ ກະຣັນທະມະ.
Verse 2
करन्धमान्मरुत्तोभूद् दुष्मन्तस्तस्य चात्मजः दुष्मन्तस्य वरूथो ऽभूद्गाण्डीरस्तु वरूथतः
ຈາກ ກະຣັນທະມານ ເກີດ ມະຣຸດຕະ; ແລະ ບຸດຂອງລາວ ແມ່ນ ດຸສະມັນຕະ. ຈາກ ດຸສະມັນຕະ ເກີດ ວະຣູຖ; ແລະ ຈາກ ວະຣູຖ ເກີດ ການຑີຣະ.
Verse 3
गाण्डीराच्चैव गान्धारः पञ्च जानपदास्ततः गान्धाराः केरलाश्चोलाः पाण्ड्याः कोला महाबलाः
ຈາກ (ແດນດິນຊື່) ການຑີຣະ ຍັງມີ ຄັນທາຣະ ອີກດ້ວຍ; ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໄດ້ລຽນນາມ ຊົນເຜົ່າແຫ່ງແດນດິນ 5 ພວກ: ຄັນທາຣະ, ເກຣະລະ, ໂຈລະ, ປານຑະຍະ, ແລະ ໂກລາ—ລ້ວນແຕ່ມີພະລັງອັນໃຫຍ່.
Verse 4
द्रुह्यस्तु वभ्रुसेतुश् च बभ्रुसेतोः पुरोवसुः ततो गान्धारा गान्धारैर् धर्मो धर्माद् घृतो ऽभवत्
ຈາກ ດຣຸຫຍຸ ເກີດ ວະບຣຸເສຕຸ; ຈາກ ວະບຣຸເສຕຸ ເກີດ ປຸໂຣວະສຸ. ຈາກລາວ ເກີດຂຶ້ນເປັນຊາວ ຄັນທາຣະ; ໃນຫມູ່ຄັນທາຣະ ມີ (ເກີດ) ທັມມະ; ແລະ ຈາກ ທັມມະ ເກີດ ຄຣິຕະ (Ghṛta).
Verse 5
घृतात्तु विदुषस्तस्मात् प्रचेतास्तस्य वै शतम् आनद्रश् च सभानरश्चाक्षुषः परमेषुकः
ຈາກ ຄຣິຕະ (Ghṛta) ເກີດ ວິດຸສ (Viduṣ) ຜູ້ຮູ້ປັນຍາ; ຈາກລາວ ເກີດ ປຣະເຈຕັສ (Pracetas). ແລະຈາກລາວ ມີບຸດ 100 ຄົນແທ້ໆ—ອານັດຣະ, ສະພານະຣະ, ອາກຊຸສະ, ແລະ ປະຣະເມສຸກະ.
Verse 6
सभानरात् कालानलः कालानलजस्रृञ्जयः पुरञ्जयः सृञ्जयस्य तत्पुत्रो जनमेजयः
ຈາກ ສະພານະຣະ (Sabhānara) ເກີດ ກາລານະລະ (Kālānala); ຈາກ ກາລານະລະ ເກີດ ຈາ-ສຣຶນຈະຍະ (Jā-Sṛñjaya); (ຈາກລາວ) ເກີດ ປຸຣັນຈະຍະ (Purañjaya); ແລະ ບຸດຂອງ ສຣຶນຈະຍະ ແມ່ນ ຈະນະເມຈະຍະ (Janamejaya).
Verse 7
तत्पुत्रस्तु महाशालस्तत्पुत्रो ऽभुन्महामनाः तस्मादुशीनरो ब्रह्मन्नृगायान्तु नृगस्ततः
ບຸດຂອງທ່ານນັ້ນແມ່ນ ມະຫາຊາລະ; ບຸດຂອງມະຫາຊາລະແມ່ນ ມະຫາມະນາ (ຜູ້ມີໃຈໃຫຍ່). ຈາກທ່ານນັ້ນເກີດ ອຸຊີນະຣະ, ໂອ ພຣາຫມະນ; ແລະຈາກອຸຊີນະຣະເກີດ ນຶຣກະ—ສາຍວົງສືບຕໍ່ໄປດັ່ງນີ້.
Verse 8
नरायान्तु नरश्चासीत् कृमिस्तु कृमितः सुतः शोभानुस्तस्य चात्मज इति ख शोभानोरासीदिति ख कर्णा इति ज , ट च दशायां सुब्रतो जज्ञे दृशद्वत्यां शिविस् तथा
ຈາກ ນະຣາຍານຕຸ ເກີດ ນະຣະ. ຈາກນະຣະເກີດ ກຣຶມິ; ແລະ ກຣຶມິຕະ ແມ່ນບຸດຂອງກຣຶມິ. ບຸດຂອງລາວແມ່ນ ໂສພານຸ (ຕາມສຳນວນໜຶ່ງ; ອີກສຳນວນອ່ານ ໂສພານໂນຣ). ບາງຄັດລອກອ່ານຊື່ເປັນ ກັນນາ. ໃນ ດະຊາ ເກີດ ສຸວຣະຕະ; ແລະໃນແດນ/ລຸ່ມນ້ຳ ດຣຶຊັດວະຕີ ກໍເກີດ ຊິວິ ເຊັ່ນກັນ.
Verse 9
शिवे पुत्रास्तु चत्वारः पृथुदर्भश् च वीरकः कैकेयो भद्रकस्तेषां नाम्रा जनपदाः शुभाः
ຊິວິ ມີບຸດ 4 ຄົນ—ປຣຶຖຸດັຣພະ, ວີຣະກະ, ໄກເກຍ, ແລະ ພັດຣະກະ; ແລະຈາກຊື່ຂອງພວກເຂົາ ເກີດເປັນຊົນະປະດະ (ແດນດິນ) ອັນເປັນມົງຄຸນ.
Verse 10
तितिक्षुरुशीनरजस्तितिक्षोश् च रुषद्रथः रुषद्रथादभूत्पैलः पैलाच्च सुतपाः सुतः
ຈາກ ຕິຕິກສຸ ເກີດ ອຸຊີນະຣາຊະ; ແລະຈາກຕິຕິກສຸເຊັ່ນກັນ ເກີດ ຣຸຊະດຣະຖະ. ຈາກຣຸຊະດຣະຖະເກີດ ໄປລະ; ແລະຈາກໄປລະ ເກີດບຸດ ສຸຕະປາ.
Verse 11
महायोगि बलिस्तस्मादङ्गो वङ्गश् च मुख्यकः पुण्ड्रः कलिङ्गो बालेयो बलिर्योगी बलान्वितः
ຈາກ ບະລິ ຜູ້ເປັນມະຫາໂຍຄີ ເກີດ ອັງກະ ແລະ ວັງກະ (ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າ) ພ້ອມທັງ ປຸນຑຣະ, ກະລິງກະ, ແລະ ບາເລຍະ. ບະລິນັ້ນເປັນໂຍຄີຜູ້ມີພະລັງອັນແຂງກ້າ.
Verse 12
अङ्गाद्दधिवाहनो ऽभूत् तस्माद्दिविरथो नृपः दिविरथाद्धर्मरथस्तस्य चित्ररथः सुतः
ຈາກ ອັງກະ ເກີດ ດະທິວາຫະນະ; ຈາກນັ້ນ ເກີດ ກະສັດ ດິວິຣະຖະ. ຈາກ ດິວິຣະຖະ ເກີດ ທັມມະຣະຖະ; ແລະ ບຸດຂອງລາວ ຄື ຈິດຕະຣະຖະ.
Verse 13
चित्ररथात्सत्यरथो लोमपदश् च तत्सुतः लोमपादाच्चतुरङ्गः पृथुलाक्षश् च तत्सुतः
ຈາກ ຈິດຕະຣະຖະ ເກີດ ສັດຕະຍະຣະຖະ; ແລະ ລົມະປະດະ ເປັນບຸດຂອງລາວ. ຈາກ ລົມະປະດະ ເກີດ ຈະຕຸຣັງກະ; ແລະ ບຸດຂອງລາວ ຄື ປຶຖຸລາກສະ.
Verse 14
पृथुलाक्षाच्च चम्पो ऽभूच्चम्पाद्धर्यङ्गको ऽभवत् हर्यङ्गाच्च भद्ररथो बृहत्कर्मा च तत्सुतः
ຈາກ ປຶຖຸລາກສະ ເກີດ ຈັມປະ; ຈາກ ຈັມປະ ເກີດ ຫະຣະຍັງກະ. ຈາກ ຫະຣະຍັງກະ ເກີດ ພັດຣະຣະຖະ; ແລະ ບຸດຂອງລາວ ຄື ບຶຫັດກັມມາ.
Verse 15
तस्मादभूद्वॄहद्भानुर्वृहद्भानोर्बृहात्मवान् तस्माज्जयद्रथो ह्य् आसीज्जयद्रथाद्वृहद्रथः
ຈາກນັ້ນ ເກີດ ວຶຫັດພານຸ; ຈາກ ວຶຫັດພານຸ ເກີດ ບຶຫາດຕະມະວານ. ຈາກລາວ ແທ້ໆ ເກີດ ຊະຍະດຣະຖະ; ແລະ ຈາກ ຊະຍະດຣະຖະ ເກີດ ວຶຫັດດຣະຖະ.
Verse 16
वृहद्रथाद्विश्वजिच्च कर्णो विश्वजितो ऽभवत् कर्णस्य वृषसेनस्तु पृथुसेनस्तदात्मजः एतो ऽङ्गवंशजा भूपाः पूरोर्वंशं विबोध मे
ຈາກ ວຶຫັດດຣະຖະ ເກີດ ວິສະວະຈິດ; ແລະ ຈາກ ວິສະວະຈິດ ເກີດ ກັນນະ. ບຸດຂອງ ກັນນະ ຄື ວຶຣະເສນະ; ແລະ ບຸດຂອງລາວ ຄື ປຶຖຸເສນະ. ດັ່ງນີ້ແມ່ນ ກະສັດທີ່ເກີດໃນ ວົງສາອັງກະ; ຈົ່ງເຂົ້າໃຈຈາກຂ້ອຍ ວົງສາຂອງ ປູຣຸ.
Frequently Asked Questions
It presents rajavaṁśa-varṇana—genealogical succession of kings and the emergence of janapadas—linking dynastic memory to dharmic kingship and cultural geography.
Gāndhāras, Keralas, Colas (Cholas), Pāṇḍyas, and Kola are enumerated as powerful territorial peoples.
By grounding sovereignty in sacred lineage and remembered precedent, it frames governance and territory as dharmically ordered realities rather than merely political constructs.
Yes—names such as Śobhānu/Śobhānor and Karṇā appear as manuscript variants, indicating a living transmission and the need for critical comparison across recensions.