Adhyaya 80
दमनकारोहणविधिः (Dāmanaka-ārohaṇa-vidhi) — Procedure for Raising/Placing the Dāmanaka Garland
ບົດນີ້ກໍານົດລໍາດັບພິທີບູຊາແນວອີສານ (ທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ) ສໍາລັບການຖວາຍ/ວາງພວງດອກໄມ້ ດາມະນະກະ (dāmanaka) ໃນພິທີປະຕິສະຖາປະວາສະຕຸ. ພິທີໄດ້ຮັບອໍານາດຈາກຕໍານານ: ໄພຣະວະ ເກີດຈາກຄວາມໂກດຂອງຮະຣະ ປະຫານເທວະ ແລະຄໍາປະກາດຂອງພຣະສິວະຢືນຢັນຜົນບູຊາທີ່ບໍ່ຜິດພາດ. ຜູ້ປະກອບພິທີເລືອກຕິຖິດີ (ວັນທີ 7 ຫຼື 13) ບູຊາແລະ “ປຸກ” ຕົ້ນໄມ້ສັກສິດດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາແບບໄສວະ ເຊີນມາ ແລະເຮັດອະທິວາສະນາໃນຕອນບ່າຍແກ່. ຫຼັງບູຊາສູຣະຍະ, ສັງກະຣະ, ແລະປາວະກະ (ອັກນິ) ຈຶ່ງວາງອົງປະກອບ (ຮາກ, ຫົວ, ກ້ານ, ໃບ, ດອກ, ໝາກ) ຕາມທິດທັງສີ່ຮອບອົງເທວະ ໂດຍເນັ້ນການບູຊາພຣະສິວະທີ່ທິດອີສານ. ເຊົ້າອາບນ້ໍາ ບູຊາຈະກັນນາຖະ ແລ້ວຖວາຍດາມະນະກະ ສວດມັນຕຣາດ້ວຍອັນຈະລິ (Ātmavidyā, Śivātman, ແລະມູລະເຖິງ Īśvara) ພ້ອມຄໍາອະທິຖານປິດທ້າຍໃຫ້ແກ້ໄຂຄວາມເກີນ/ຂາດ ແລະຮັບບຸນເດືອນໄຈຕຣະນໍາໄປສູ່ສະຫວັນ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्रारोहणं नाम एकोनाशीतितमो ऽध्यायः अथ अशीतितमो ऽध्यायः दमनकारोहणविधिः ईश्वर उवाच वक्ष्ये दमनकारोहविधिं पूर्ववदाचरेत् हरकोपात् पुरा जातो भैरवो दमिताः सुराः
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ອັກນິປຸຣານະ» ມະຫາປຸຣານະ ບົດທີ 89 ຊື່ «ປະວິຕຣາໂຣຫະນະ» (ພິທີວາງສາຍ/ພວງມາລາອັນບໍລິສຸດ) ໄດ້ສິ້ນສຸດ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 80: «ວິທີຍົກວາງພວງມາລາດາມະນະກະ». ພຣະເຈົ້າຕຣັດວ່າ: «ເຮົາຈະອະທິບາຍວິທີວາງດາມະນະກະ ໃຫ້ປະຕິບັດຕາມທີ່ກໍານົດໄວ້ແຕ່ກ່ອນ. ໃນອະດີດ ຈາກຄວາມພິໂລດຂອງຮະຣະ (ຊິວະ) ພະໄພຣະວະໄດ້ເກີດຂຶ້ນ ແລະໂດຍທ່ານນັ້ນ ເທວະ (ສຸຣະ) ຖືກປະຫັດປະຫານ»។
Verse 2
तेनाथ शप्तो विटपो भवेति त्रिपुरारिणा प्रसन्नेनेरितं चेदं पूजयिष्यन्ति ये नराः
ແລ້ວຕໍ່ມາ ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນປານດັ່ງຖືກສາບແຊ່ງ; ດັ່ງນີ້ແມ່ນຄໍາປະກາດຂອງຜູ້ປະຫານຕຣິປຸຣະ (ຊິວະ) ຜູ້ມີພຣະທັຍຍິນດີວ່າ: «ຜູ້ຊາຍໃດຈະບູຊາສິ່ງ/ເທວະອັນສັກສິດນີ້…»
Verse 3
परिपूर्णफलं तेषां नान्यथा ते भविष्यति सप्तम्यां वा त्रयोदश्यां दमनं संहितात्मभिः
ສໍາລັບເຂົາເຈົ້າ ຜົນຈະສົມບູນພ້ອມ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນເດັດຂາດ. ໃນວັນທີ 7 (ສັບຕະມີ) ຫຼື ວັນທີ 13 (ຕຣະໂຢດະຊີ) ຜູ້ມີວິໄນ ແລະຈິດໃຈຮວບຮວມດີ ພຶງກະທໍາການຖວາຍດາມະນະ (ຫຍ້າ/ເຄື່ອງບູຊາອັນສັກສິດ).
Verse 4
सम्पूज्य बोधयेद्वृक्षं भववाक्येन मन्त्रवित् हरप्रसादसंभूत त्वमत्र सन्निधीभव
ເມື່ອບູຊາໃຫ້ສົມບູນແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ມັນຕຣະພຶງປຸກ/ເຊີນຕົ້ນໄມ້ດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາຂອງຊິວະວ່າ: «ເກີດຈາກພຣະກະລຸນາຂອງຮະຣະ ຂໍໃຫ້ເຈົ້າສະຖິດຢູ່ນີ້ ໃນສະຖານທີ່ນີ້»
Verse 5
शिवकार्यं समुद्दिश्य नेतव्यो ऽसि शिवाज्ञया गृहे ऽप्यामन्त्रणं कुर्यात् सायाह्ने चाधिवासनं
«ເພື່ອຈຸດປະສົງແຫ່ງພິທີຂອງຊິວະ ເຈົ້າຈະຖືກນໍາມາດ້ວຍພຣະບັນຊາຂອງຊິວະ. ແມ່ນແຕ່ໃນເຮືອນກໍຄວນເຮັດພິທີເຊີນຢ່າງເປັນທາງການ, ແລະໃນຍາມແລງຄ່ອນຄ່ໍາ ຄວນປະກອບອະທິວາສະນະ (ພິທີພັກ/ຕິດຕັ້ງກ່ອນການປະສິດທິ)»
Verse 6
यथाविधि समभ्यर्च्य सूर्यशङ्करपावकान् देवस्य पश्चिमे मूलं दद्यात्तस्य मृदा युतं
ເມື່ອໄດ້ບູຊາພຣະສູຣະຍະ, ຊັງກະຣະ ແລະ ພາວະກະ (ອັກນີ) ຕາມພິທີກຳນົດແລ້ວ ຄວນນຳມູລະ (ຮາກ) ໄປວາງທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງເທວະ ພ້ອມດິນ/ດິນເຜົາທີ່ໄດ້ປະພິທີສັກສິດ।
Verse 7
वामेन शिरसा वाथ नालं धात्रीं तथोत्तरे दक्षिणे भग्नपत्रञ्च प्राच्यां पुष्पञ्च धारणं
ໃຫ້ວາງ/ຖືສ່ວນຫົວໄວ້ທາງຊ້າຍ; ສ່ວນນາລະ (ກ້ານ) ແລະ ທາດຣີ ໃຫ້ວາງ/ຖືໄປທາງທິດເໜືອ; ໃບທີ່ແຕກຫັກ ໃຫ້ວາງ/ຖືທາງທິດໃຕ້; ແລະດອກໄມ້ ໃຫ້ວາງ/ຖືທາງທິດຕາເວັນອອກ—ນີ້ແມ່ນການຈັດວາງຕາມບັນຍັດ (ທາຣະນະ).
Verse 8
पुटिकास्थं फलं मूलमथैशान्यां यजेच्छिवं पञ्चाङ्गमञ्जलौ कृत्वा आमन्त्र्य शिरसि न्यसेत्
ຄວນບູຊາພຣະສິວະໃນທິດອີສານ (ທິດຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ). ເມື່ອນຳຜົນໄມ້ແລະຮາກທີ່ເກັບໄວ້ໃນຖົງນ້ອຍ (puṭikā) ວາງໃນຝາມືທີ່ປະຄອງເປັນອັນຈະລີ ແລ້ວເຊີນອັນມົນ/ເທວະ ຈຶ່ງນຳໄປວາງໄວ້ເທິງສີສະ.
Verse 9
आमन्त्रितो ऽसि देवेश प्रातःकाले मया प्रभो कर्तव्यस्तपसो लाभः पूर्णं सर्वं तवाज्ञया
ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ, ໂອ ພຣະອົງຜູ້ເປັນນາຍ! ໃນເວລາອາລຸນຂ້ອຍໄດ້ເຊີນພຣະອົງ. ບັດນີ້ຄວນໄດ້ຮັບຜົນແຫ່ງຕະປະ; ໂດຍພຣະບັນຊາຂອງພຣະອົງ ທຸກສິ່ງຈຶ່ງສົມບູນຄົບຖ້ວນ.
Verse 10
मूलेन शेषं पात्रस्थं पिधायाथ पवित्रकं प्रातः स्नात्वा जगन्नाथं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत्
ໃຫ້ໃຊ້ມູລະມັນຕຣະປິດຄຸ້ມສ່ວນທີ່ເຫຼືອໃນພາຊະນະ ແລ້ວຈຶ່ງຮັບເອົາວົງພະວິຕຣະກະ (ວົງຫຍ້າສັກສິດ). ຫຼັງຈາກອາບນ້ຳຕອນເຊົ້າ ຄວນບູຊາພຣະຈະກັນນາຖ ດ້ວຍນ້ຳຫອມ, ດອກໄມ້ ແລະອື່ນໆ.
Verse 11
नित्यं नैमित्तिकं कृत्वा दमनैः पूजयेत्ततः शेषमञ्जलिमादाय आत्मविद्याशिवात्मभिः
ເມື່ອໄດ້ປະກອບພິທີປະຈໍາວັນ ແລະ ພິທີຕາມໂອກາດແລ້ວ ພຶງບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຖວາຍດະມະນະ (damana)។ ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ນໍາດອກໄມ້ທີ່ເຫຼືອມາປະນົມມືເປັນອັນຈະລິ (añjali) ແລ້ວຖວາຍພ້ອມກັບການສະດຸດມັນຕຣາ ອາດມະວິທະຍາ (Ātmavidyā) ແລະ ສິວາດມັນ (Śivātman)។
Verse 12
मूलाद्यैर् ईश्वरान्तैश् च चतुर्थाञ्जलिना ततः ॐ हौं मखेश्वराय मखं पूरय शूलपाणये नमः देवेश पूजाकाले इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धपुष्पादिनार्चयेदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवं वह्निं च सम्पूज्य गुरुं प्रार्च्याथ बोधयेत्
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ດ້ວຍມັນຕຣາທີ່ເລີ່ມຈາກ ມູລະ (Mūla) ແລະ ສິ້ນສຸດທີ່ ອີສະວະຣະ (Īśvara) ພ້ອມດ້ວຍອັນຈະລິຄັ້ງທີ 4 ພຶງສະດຸດວ່າ: “ໂອມ ເຮົາງ—ແດ່ ມະເຂສະວະຣະ (Makheśvara): ຂໍໃຫ້ເຕີມໃຫ້ຄົບຖ້ວນຍັດ (makha); ນະມະສະການແດ່ ຜູ້ຖືຕຣິສູນ (Śūlapāṇi). ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ, ໃນເວລາບູຊາ” (ຕາມຄຳອ່ານໃນສຳນວນທີ່ຖືກໝາຍ)। (ອີກສຳນວນໜຶ່ງອ່ານວ່າ) “ພຶງບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມ, ດອກໄມ້ ແລະ ອື່ນໆ.” ເມື່ອບູຊາ ສິວະ (Śiva) ແລະ ໄຟສັກສິດ ຢ່າງຄົບຖ້ວນແລ້ວ ແລະ ໄດ້ບູຊາຄູອາຈານກ່ອນ ຈຶ່ງປຸກ/ເຊີນເທວະໃຫ້ປະກົດໃນພິທີ।
Verse 13
भगवन्नतिरिक्तं वा हीनं वा यन्मया कृतं सर्वं तदस्तु सम्पूर्णं यच्च दामनकं मम सकलं चैत्रमासोत्थं फलं प्राप्य दिवं व्रजेत्
ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດ—ຈະເກີນໄປ ຫຼື ຂາດໄປ—ຂໍໃຫ້ທັງໝົດນັ້ນສົມບູນເຕັມ. ແລະ ຂໍໃຫ້ການຖວາຍດາມະນະກະ (dāmanaka) ທັງມວນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໄດ້ຮັບຜົນບຸນອັນເຕັມທີ່ອອກຈາກເດືອນ ໄຈຕຣະ (Caitra) ແລ້ວນໍາໃຫ້ໄປສູ່ສະຫວັນ।
Frequently Asked Questions
The rite is prescribed on Saptamī (7th) or Trayodaśī (13th), performed by disciplined practitioners (saṃhita-ātmabhis).
Adhivāsana functions as a pre-consecratory lodging/installation step done in the late afternoon, following formal invitation (āmantraṇa), to stabilize the rite before the morning worship sequence.
It explicitly centers Śiva worship in the north-east (Īśāna) direction and uses directional placement (dik-vinyāsa) of ritual components, expressing sacred space as a mandalic, Śaiva-ordered field.