Adhyaya 76
Chapter 76 — चण्डपूजाकथनम् (Narration of the Worship of Caṇḍa/Caṇḍeśa)
ບົດນີ້ອະທິບາຍລຳດັບພິທີຕາມ Īśāna-kalpa ໃນກອບ Śaiva-Āgama ເນັ້ນການບູຊາ Caṇḍa/Caṇḍeśa. ຫຼັງຈາກເຂົ້າເຝົ້າ Śiva ຜູ້ປະຕິບັດຖວາຍບູຊາ ແລະ homa ພ້ອມຂໍໃຫ້ຮັບເອົາຜົນບຸນຂອງພິທີ. ພິທີເນັ້ນການຖວາຍ arghya ດ້ວຍ udbhava-mudrā ແລະໂຄງສ້າງມົນຕຣາທີ່ໃຫ້ hṛd-bīja ນຳໜ້າ root-mantra, ຕາມດ້ວຍການສັນລະເສີນ ການກົ້ມກາບ ແລະ arghya ພິເສດໃນຂະນະຫັນຫຼັງພ້ອມຂໍອະໄພ ເພື່ອສະແດງຄວາມຖ່ອມຕົນ. ຕໍ່ມາເປັນການປະຕິບັດພາຍໃນ: ຖອນພະລັງງານພາຍໃນດ້ວຍ astra-mantra ຮ່ວມ Nārāca-mudrā ລົງທ້າຍດ້ວຍ phaṭ, ແລະປະສິດທິພາບ liṅga ດ້ວຍ mūrti-mantra. ການບູຊາ Caṇḍa ປະກອບດ້ວຍການເຊີນ (invocation) ແລະມົນຕຣາ aṅga/nyāsa (ຫົວໃຈ, ຫົວ, śikhā, kavaca, astra) ພ້ອມ dhyāna ບັນຍາຍຮູບລັກ: ກຳເນີດຈາກ Rudra–Agni, ສີຄ່ຳ, ຖື trident ແລະ ṭaṅka, ມີ rosary ແລະ kamaṇḍalu. ບົດນີ້ຍັງບັນທຶກຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຂໍ້ຄວາມມົນຕຣາ, ກຳນົດ japa ໃຫ້ aṅga ເປັນ 1/10, ຫ້າມຂອງຖວາຍບາງຢ່າງ ແລະໃຫ້ຫັນການຖວາຍໄປຫາ nirmālya ແລະເສດອາຫານຕາມພຣະບັນຊາ Śiva. ທ້າຍສຸດມີພິທີ saṃhāra ດ້ວຍ saṃhāra-mudrā ແລະມົນຕຣາ, ຊຳລະບ່ອນທິ້ງດ້ວຍນ້ຳຂີ້ງົວ, ທິ້ງເສດຂອງ, ເຮັດ ācamana ແລະດຳເນີນພິທີທີ່ເຫຼືອຕໍ່ໄປ.
Shlokas
Verse 1
हः गणेभ्य उ इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हां ऋपिभ्य इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वायव्यामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नैरृत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ षट्सप्ततितमो ऽध्यायः चण्दपूजाकथनं ईश्वर उवाच ततः शिवान्तिकङ्गत्वा पूजाहोमादिकं मम गृहाण भगवन् पुण्यफलमित्यभिधाय च
“Haḥ—‘ແດ່ພວກ Gaṇa’” ດັ່ງທີ່ສຳນວນໃນຕົ້ນສະບັບທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍອ່ານ; “Hāṃ—‘ແດ່ພວກ Ṛṣi’” ດັ່ງທີ່ອີກຕົ້ນສະບັບອ່ານ. “ໃນທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ (vāyavya)” ຕົ້ນສະບັບໜຶ່ງອ່ານ; “ໃນທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ (nairṛta)” ອີກຕົ້ນສະບັບໜຶ່ງອ່ານ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 76: ການບັນຍາຍພິທີບູຊາ Caṇḍa. ພຣະເຈົ້າກ່າວວ່າ: “ແລ້ວເຂົ້າໄປໃກ້ Śiva, ເຮັດການບູຊາ, ຮໍມ (homa) ແລະອື່ນໆ, ແລ້ວກ່າວວ່າ ‘ໂອ ພຣະຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍຈົ່ງຮັບການບູຊາແລະການຖວາຍໄຟຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນຜົນບຸນ’” ແລະເວົ້າດັ່ງນັ້ນ…
Verse 2
अर्घ्योदकेन देवाय मुद्रयोद्भवसञ्ज्ञया हृद्वीजपूर्वमूलेन स्थिरचित्तो निवेदयेत्
ດ້ວຍນ້ຳອາຣະຄະ (arghya-udaka) ພຶງຖວາຍແດ່ເທວະດາ ໂດຍໃຊ້ມຸດຣາທີ່ເອີ້ນວ່າ “mudrā-udbhava” ແລະສະດຸດມັນຕຣາຮາກ (root-mantra) ທີ່ນຳໜ້າດ້ວຍ hṛd-bīja ໂດຍຮັກສາໃຈໃຫ້ໝັ້ນຄົງ.
Verse 3
ततः पूर्ववदभ्यर्च्य स्तुत्वा स्तोत्रैः प्रणम्य च अर्घ्यं पराङ्मुखं दत्वा क्षमस्वेत्यभिधाय च
ຈາກນັ້ນ ບູຊາດັ່ງເກົ່າ, ສັນລະເສີນດ້ວຍບົດສະຕູຕຣະ, ແລະກົ້ມກາບ. ແລ້ວຖວາຍອາຣະຄະ (arghya) ໂດຍຫັນໜ້າອອກ ແລະກ່າວວ່າ “ຂໍຈົ່ງອະໄພ”.
Verse 4
नाराचमुद्रयास्त्रेण फडन्तेनात्मसञ्चयं संहृत्य दिव्यया लिङ्गं मूर्तिमन्त्रेण योजयेत्
ໂດຍໃຊ້ອັສຕຣະ-ມັນຕຣະ ປະກອບກັບນາຣາຈະ-ມຸດຣາ ແລະລົງທ້າຍດ້ວຍພະຍາງ «ພະດ» ໃຫ້ຖອນພະລັງງານຊີວິດ/ພາຍໃນທີ່ຮວບຮວມເຂົ້າສູ່ຕົນ ແລ້ວຈຶ່ງປະສານ (ອະພິເສກ/ເສີມິດ) ລິງຄະ ດ້ວຍມູຣຕິ-ມັນຕຣະອັນທິບພະຍານ.
Verse 5
स्थण्डिले त्वर्चिते देवे मन्त्रसङ्घातमात्मनि नियोज्य विधिनोक्तेन विदध्याच्चण्डपूजनं
ເມື່ອໄດ້ບູຊາເທວະດາແລ້ວເທິງສະຖັນດິລ (ພື້ນພິທີທີ່ຈັດເຕັມ) ໃຫ້ນໍາກອງມັນຕຣະທັງໝົດໄປປະດິດ/ຝັງໄວ້ໃນຕົນ; ແລ້ວຕາມວິທີທີ່ກ່າວໄວ້ ໃຫ້ປະກອບພິທີບູຊາຈັນຑະ (ປາງດຸຮ້າຍຂອງເທວີ).
Verse 6
ॐ चण्डेशानाय नमो मध्यतश् चण्डमूर्तये ॐ धूलिचण्डेश्वराय हूं फट् स्वाहा तमाह्णयेत्
«ໂອມ—ນະໂມ ແດ່ ຈັນເຑສານາ; ວາງ/ສະດຸດໃນກາງ ເພື່ອ ຈັນເຑມູຣຕິ. ໂອມ—ແດ່ ດູລິ-ຈັນເຑສະວະຣະ: ຮູ່ມ, ພະດ, ສະວາຮາ» ດັ່ງນີ້ໃຫ້ເຊີນ (ອາວາຫນະ) ພຣະອົງ.
Verse 7
चण्डहृदयाय हूं फट् ॐ चण्डशिरसे तथा ॐ चण्डशिखायै हूं फट् चण्डायुः कवचाय च
ໃຫ້ກ່າວ «ຮູ່ມ ພະດ» ແດ່ຫົວໃຈຂອງຈັນເຑ; ເຊັ່ນດຽວກັນ «ໂອມ» ແດ່ສີສະຂອງຈັນເຑ; ແລະ «ໂອມ ຮູ່ມ ພະດ» ແດ່ຊິຄາ (ຈຸກຜົມທີ່ຍອດ) ຂອງຈັນເຑ; ພ້ອມທັງ (ສະດຸດ) ກະວະຈະ-ມັນຕຣະ ເພື່ອອາຍຸḥ/ພະລັງຊີວິດຂອງຈັນເຑ.
Verse 8
चण्डस्त्राय तथा हूं फट् चण्डं रुद्राग्निजं स्मरेत् शूलटङ्कधरं कृष्णं साक्षसूत्रकण्डलुं
ໃຫ້ໃຊ້ມັນຕຣະ «(ນະໂມ) ແດ່ ຈັນຑາສຕຣາ—ຮູ່ມ ພະດ» ແລະເພັ່ງພິຈາລະນາຈັນເຑ ຜູ້ເກີດຈາກຣຸດຣະ ແລະ ອັກນິ: ມີສີຄໍາ/ດໍາ, ຖືຕຣິສູລ ແລະ ຕັງກະ (ຂວານ/ຈອກ), ພ້ອມທັງຖືມາລາ (ສາຍປະຄໍາ) ແລະ ກັນດະລຸ (ຄົວນ້ໍາ).
Verse 9
टङ्काकरे ऽर्धचन्द्रे वा चतुर्वक्त्रं प्रपूजयेत् लिचण्डेश्वराय इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः क्रूं फडिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं चण्डशिरसे स्वाहेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः हूं फट् चण्दत इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः टङ्कारेणार्धचन्द्रे इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यथाशक्ति जपं कुर्यादङ्गानान्तु दशांशतः
ຄວນບູຊາເທວະຜູ້ມີສີ່ໜ້າ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ໃນຮູບ «ຕັງກະ» (ຄ້າຍສິ່ວ/ຂວານ) ຫຼືໃນຮູບພຣະຈັນເຄິ່ງດວງ. (ໃນສຳນວນບາງສາຍ ມີການອ່ານມັນຕຣາວ່າ) «ນະມັດສະການແດ່ ຈັນເຑສະວະຣະ» ຫຼື «krūṃ phaḍ» ຫຼື «hūṃ—ແດ່ ຈັນຑະສິຣະ—svāhā» ຫຼື «hūṃ phaṭ—ແດ່ ຈັນຑະ…». ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຄວນເຮັດຈະປະມັນຕຣາຕາມກຳລັງ; ສ່ວນມັນຕຣາອັງຄະ (aṅga-mantra) ໃຫ້ນັບເປັນໜຶ່ງສ່ວນສິບຂອງຈະປະຫຼັກ.
Verse 10
गोभूहिरण्यवस्त्रादिमणिहेमादिभूषणं विहाय शेसनिर्माल्यं चण्डेशाय निवेदयेत्
ໃຫ້ວາງໄວ້ (ຄືບໍ່ນຳໄປຖວາຍແກ່ທ່ານ) ຂອງຖວາຍເຊັ່ນ ງົວ, ດິນ, ຄຳ, ເຄື່ອງນຸ່ງ, ເພັດນິລະມະນີ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບຄຳ; ແທນນັ້ນ ຄວນນຳ «ນິຣະມາລະຍະ» ຄືພວງມາລາ/ເຄື່ອງບູຊາທີ່ເຫຼືອຈາກພິທີ ໄປຖວາຍແກ່ ຈັນເຑສະ (Caṇḍeśa).
Verse 11
लेह्यचोष्याद्यनुवरं ताम्बूलं स्रग्विलेपनं निर्माल्यं भोजनं तुभ्यं प्रदत्तन्तु शिवाज्ञया
ອາຫານປະເພດເລຍ (ເລຍກິນ) ແລະ ປະເພດຈູດ/ດູດ ພ້ອມອາຫານອື່ນໆ, ຮວມທັງ «ອະນຸວະຣະ» (ການຖວາຍຕໍ່ຈາກນັ້ນ), ຕາມບູລະ (ໝາກພູ), ພວງມາລາ ແລະ ຂີ້ຜຶ້ງ/ນ້ຳຫອມທາ, ນິຣະມາລະຍະ ແລະ ອາຫານ—ທັງໝົດນີ້ ໄດ້ຖວາຍແກ່ທ່ານ ຕາມພຣະບັນຊາຂອງ ພຣະສິວະ.
Verse 12
सर्वमेतत् क्रियाकाण्डं मया चण्ड तवाज्ञया न्यूनाधिकं कृतं मोहात् परिपूर्णं सदास्तु मे
ໂອ ຈັນຑະ, ຕາມຄຳສັ່ງຂອງທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະຕິບັດພິທີກຳທັງໝົດນີ້. ຖ້າໂດຍຄວາມຫຼົງ ໄດ້ເຮັດຂາດ ຫຼື ເກີນ ຂໍໃຫ້ມັນສົມບູນເຕັມຢູ່ເສມອ ສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າ.
Verse 13
इति विज्ञाप्य देवेशं दत्वार्घ्यं तस्य संस्मरन् संहारमूर्तिमन्त्रेण शनैः संहारमुद्रया
ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ກ່າວທູນແດ່ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ ແລະ ໄດ້ຖວາຍອັຣຄະຍະ (arghya: ນ້ຳຖວາຍພິທີ) ແກ່ພຣະອົງ ພ້ອມກັບລະລຶກເຖິງພຣະອົງ, ຈຶ່ງຄວນເຮັດພິທີສະຫັງຫາຣະ (saṃhāra: ການລະລາຍ/ປິດພິທີ) ຢ່າງຊ້າໆ ໂດຍມັນຕຣາແຫ່ງຮູບສະຫັງຫາຣະ ຄຽງຄູ່ກັບ ສະຫັງຫາຣະມຸດຣາ (saṃhāra-mudrā).
Verse 14
पूरकान्वितमूलेन मन्त्रानात्मनि योजयेत् निर्माल्यापनयस्थानं लिम्पेद्गोमयवारिणा प्रोक्ष्यार्घ्यादि विसृज्याथ आचान्तो ऽन्यत्समाचरेत्
ດ້ວຍມູນມັນຕຣາ (root-mantra) ປະກອບກັບການຫາຍໃຈເຂົ້າ (pūraka) ພຶງນໍາມັນຕຣາທັງຫຼາຍເຂົ້າໄປສູ່ຕົນ ແລະຜູກໄວ້ໃນອາຕະມາ. ບ່ອນທີ່ເອົານິຣມາລະຍະ (nirmālya) ອອກ ຄວນທາດ້ວຍນໍ້າປົນຂີ້ງົວ; ຫຼັງຈາກພອຍນໍ້າແລ້ວ ຈຶ່ງທິ້ງອັຣຄະຍະ (arghya) ແລະເຫຼືອບູຊາອື່ນໆ, ເຮັດອາຈະມະນະ (ācamana) ແລ້ວຈຶ່ງປະຕິບັດພິທີທີ່ເຫຼືອຕໍ່ໄປ.
Frequently Asked Questions
Precise mantra–mudrā coordination (udbhava for arghya; Nārāca with astra-mantra ending in phaṭ; saṃhāra-mudrā for dissolution), proportional japa rules (aṅga-mantras at one-tenth), and explicit nirmālya handling/purification protocols—along with recorded pāṭhabheda (manuscript variants) for mantra readings.
By framing ritual exactness, humility (explicit kṣamā/forgiveness), internalization of mantras (antar-nyāsa), and controlled dissolution (saṃhāra) as disciplines that purify agency and align the practitioner’s body–speech–mind with Śaiva order, supporting both ritual efficacy and inner steadiness.