Adhyaya 65
Chapter 65 — सभास्थापनकथनं (Account of Establishing an Assembly-hall)
ພຣະອັກນິເລີ່ມສອນເລື່ອງການສ້າງສະພາ (sabhā-sthāpana) ໂດຍເຊື່ອມການກໍ່ສ້າງເຂົ້າກັບຄວາມຊອບທາງພິທີ: ຫຼັງຈາກກວດດິນ ຜູ້ອຸປະຖຳຕ້ອງເຮັດພິທີ Vāstu-yāga ເພື່ອປັບສະຖານທີ່ໃຫ້ກົງກັບລະບຽບແຫ່ງຈັກກະວານ ກ່ອນຈະເປີດໃຊ້ງານທາງສັງຄົມຫຼືການເມືອງ. ກໍ່ສ້າງຫໍປະຊຸມຄວນຢູ່ທາງແຍກສີ່ສາຍໃນບ້ານ ຫຼືຂອບບ້ານ ບໍ່ຄວນຢູ່ບ່ອນລ້າງຄົນ ເພື່ອໃຫ້ຊີວິດພົນລະເມືອງເຂົ້າເຖິງງ່າຍ ແລະປອດໄພ. ພຣະອັກນິຜູກຈັນຍາບັນການໃຊ້ຈ່າຍກັບແບບແຜນ: ສ້າງຕາມກຳລັງໄດ້ ແຕ່ໃຊ້ເກີນກຳລັງເປັນ doṣa (ຂໍ້ບົກພ່ອງ). ແຜນທີ່ດີສຸດແມ່ນ catuḥśāla ທີ່ປາສຈາກຂໍ້ຜິດ ແລະ triśāla/dviśāla/ekaśāla ຖືກພິຈາລະນາຕາມເງື່ອນໄຂ ພ້ອມຄຳເຕືອນຕາມທິດ. ມີການຄຳນວນ ‘kararāśi’ ການແບ່ງເປັນ 8 ແລະກອບຕີຄວາມຕາມວິຊາຂອງ Garga ພ້ອມການອ່ານນິມິດຕາມທິດ (ທຸງ, ຄວັນ, ສິງ ແລະອື່ນໆ). ທ້າຍບົດຍ້າຍຈາກການກໍ່ສ້າງໄປສູ່ການເຂົ້າຢູ່: ຂໍອະນຸຍາດຈາກຊຸມຊົນ, ອາບນ້ຳສົມຸນໄພຕອນເຊົ້າເພື່ອຊຳລະ, ຖວາຍອາຫານແກ່ພຣາຫມັນ, ປະດັບມົງຄຸນ, ແລະມົນຕຣາເພື່ອຄວາມຮັ່ງມີ ເຊີນ Nandā, Vāśiṣṭhī, Jayā, Pūrṇā, Bhadrā, Kāśyapī, Bhārgavī ແລະ Iṣṭakā ໃຫ້ບັນດານຄວາມມັ່ນຄົງ ທະວີຊັບສິນ ຄົນ ແລະສັດລ້ຽງ ພ້ອມຄວາມສຳເລັດໃນ pratiṣṭhā ຂອງເຮືອນ ແລະອິດສັກສິດ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कूपवापीतडागादिप्रतिष्ठाकथनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः अथ पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः सभास्थापनकथनं भगवानुवाच सभादिस्थानं वक्ष्ये तथैव तेषां प्रवर्तनं भूमौ परीक्षितायाञ्च वास्तुयागं समाचरेत्
ດັ່ງນີ້ ໃນອັກນິປຸຣານະ ອັນຢູ່ໃນມະຫາປຸຣານະເດີມ ບົດທີ 64 ຊື່ “ການກ່າວເຖິງການປະຕິສະຖາປະນາບໍ່ນ້ຳ, ບໍ່ຂັ້ນ, ໜອງ-ອ່າງ ແລະອື່ນໆ” ໄດ້ສິ້ນສຸດ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 65: “ການຕັ້ງຫໍປະຊຸມ”. ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກ່າວວ່າ: “ເຮົາຈະອະທິບາຍສະຖານທີ່ອັນຄວນສໍາລັບຫໍປະຊຸມ ແລະອາຄານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ພ້ອມທັງວິທີໃຫ້ເຮັດວຽກ. ເມື່ອກວດສອບພື້ນດິນແລ້ວ ຄວນປະກອບພິທີວາສຕຸ-ຍາກ (Vāstu-sacrifice) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.”
Verse 2
स्वेच्छया तु सभां कृत्वा स्वेच्छया स्थापयेत् सुरान् तोयं समुत्सृजेदेवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गोकुलं पाययेद् द्विजानिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुष्पथे ग्रामादौ च न शून्ये कारयेत् सभां
ເມື່ອສ້າງຫໍປະຊຸມຕາມກໍາລັງຂອງຕົນແລ້ວ ກໍໃຫ້ປະດິດຖານເທວະຕາມກໍາລັງ. ຈາກນັ້ນຄວນປະກອບພິທີຖວາຍນ້ຳ/ພິທີພອຍນ້ຳ (ເພື່ອການປະຕິສະຖາປະນາ). (ອ່ານຕ່າງ: “ຄວນໃຫ້ນ້ຳແກ່ຝູງງົວ (gokula) ແລະແກ່ດວິຊະ”.) ຄວນສ້າງຫໍປະຊຸມທີ່ສີ່ແຍກ ຫຼືທີ່ຕົ້ນ/ຊາຍບ້ານ ບໍ່ຄວນສ້າງໃນບ່ອນວ່າງເປົ່າອັນລ້າງຄົນ.
Verse 3
निर्मलः कुलमुद्धृत्य कर्ता स्वर्गे विमोदते अनेन विधिना कुर्यात् सप्तभौमं हरेर्गृहं
ເມື່ອກາຍເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ ແລະໄດ້ຍົກຊູກູນຕະກູນຂອງຕົນ ຜູ້ອຸປະຖຳຈະຊື່ນບານຢູ່ໃນສະຫວັນ. ດ້ວຍວິທີນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຄວນສ້າງເຮືອນ/ວິຫານຂອງຮະຣິ (ວິສນຸ) ໃຫ້ມີເຈັດຊັ້ນ.
Verse 4
यथा राज्ञां तथान्येषां पूर्वाद्याश् च ध्वजादयः कोणभुजान् वर्जयित्वा चतुःशालं तु वर्तयेत्
ເຊັ່ນດຽວກັບຂອງພຣະຣາຊາ ສໍາລັບຄົນອື່ນໆກໍເຊັ່ນກັນ ຄວນຈັດວາງສັນຍາລັກທິດຕາເວັນອອກ ແລະທິດອື່ນໆ ເຊັ່ນ ທຸງ ແລະອື່ນໆ. ແຕ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນສ່ວນຍື່ນຕາມມຸມ ແລະໃຫ້ດໍາເນີນແຜນຜັງສີ່ຫ້ອງ (ຮູບສີ່ຫຼ່ຽມ).
Verse 5
त्रिशालं वा द्विशालं वा एकशालमथापि वा व्ययाधिकं न कुर्वीत व्ययदोषकरं हि तत्
ຈະສ້າງແບບສາມຫ້ອງ ຫຼືສອງຫ້ອງ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຫ້ອງດຽວກໍຕາມ ບໍ່ຄວນເຮັດໃຫ້ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍເກີນກຳລັງ ເພາະນັ້ນແມ່ນຄວາມຜິດທີ່ນຳໄປສູ່ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍພິນາດ।
Verse 6
आयाधिके भवेत् पीडा तस्मात् कुर्यात् समं द्वयं करराशिं समस्तन्तु कुर्याद्वसुगुणं गुरुः
ຖ້າລາຍຮັບ ຫຼືການເກັບກ່ຽວເກີນຄວນ ຄວາມທຸກຍາກຈະເກີດຂຶ້ນ; ດັ່ງນັ້ນຄວນເຮັດໃຫ້ສອງຝ່າຍສະເໝີກັນ. ອາຈານກ່າວວ່າ ຍອດ «ກະຣະຣາສິ» (ຈຳນວນໃນມື) ຄວນເຮັດໃຫ້ເປັນແປດເທົ່າ.
Verse 7
सप्तार्चिषा हृते भागे गर्गविद्याविचक्षणः अष्टधा भाजिते तस्मिन् यच्छेषं स व्ययो गतः
ເມື່ອສ່ວນໜຶ່ງຖືກ «ຜູ້ມີລຳແສງເຈັດ» (ສັບຕາຣຈິສ—ກຣິຕຕິກາ/ພລີຢາດສ) ນຳໄປ ຜູ້ຊຳນານໃນວິທະຍາຂອງກາຣກະກ່າວວ່າ: ຖ້າແບ່ງສ່ວນທີ່ເຫຼືອນັ້ນເປັນ 8 ສ່ວນ ສ່ວນເຫຼືອທີ່ຍັງຄ້າງຢູ່ ເອີ້ນວ່າ «ວະຍະ» (ການຂາດທຶນ).
Verse 8
अथवा करराशिं तु हन्यात् सप्तार्चिषा बुधः वसुभिः संहृते भागे पृथ्व्यादि परिकल्पयेत्
ອີກທາງໜຶ່ງ ນັກຮູ້ຄວນຕີ/ໝາຍ «ກະຣະຣາສິ» (ກອງຈຳນວນໃນມື). ເມື່ອສ່ວນນັ້ນຖືກວະສຸທັງຫຼາຍຮວບຮວມໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຄວນຈັດວາງທາດເລີ່ມຈາກ «ປຶຖະວີ» (ດິນ) ແລະຕໍ່ໆໄປ.
Verse 9
ध्वजो धूम्रस् तथा सिंहः श्वा वृषस्तु खरो गजः तथा ध्वाङ्क्षस्तु पूर्वादावुद्भवन्ति विकल्पयेत्
ທຸງ, ຄວັນ, ສິງ, ໝາ, ງົວຜູ້, ລາ, ຊ້າງ, ແລະອີກາ—ເມື່ອສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ປາກົດຂຶ້ນເລີ່ມຈາກທິດຕາເວັນອອກແລະຕໍ່ໆໄປ ຄວນຕີຄວາມຕາມທາງເລືອກຂອງແຕ່ລະທິດ.
Verse 10
त्रिशालकत्रयं शस्तं उदक्पूर्वविवर्जितं याम्यां परगृहोपेतं द्विशालं लभ्यते सदा
ການຈັດຮູບແບບເຮືອນຕຣິສາລາ (triśālā) ສາມປະເພດເປັນທີ່ສັນລະເສີນ ໂດຍຍົກເວັ້ນຮູບແບບທີ່ຫັນໄປທາງເໜືອ ແລະ ທາງຕາເວັນອອກ. ແຕ່ຖ້າເຮືອນດ້ານໃຕ້ຕໍ່ກັບເຮືອນຂອງເພື່ອນບ້ານ ຈະຖືກຈັດເປັນດວິສາລາ (dviśālā) ຢູ່ເສມອ.
Verse 11
याम्ये शालैकशालं तु प्रत्यक्शालमथापि वा एकशालद्वयं शस्तं शेषास्त्वन्ये भयावहाः
ທາງດ້ານໃຕ້ ເຮືອນຫ້ອງດຽວ (ekaśālā) ຫຼື ຫ້ອງທີ່ຫັນໜ້າໄປທາງຕາເວັນຕົກ (pratyakśālā) ກໍແນະນຳ. ຄູ່ຂອງເຮືອນຫ້ອງດຽວ (ekaśālā-dvaya) ກໍໄດ້ຮັບການອະນຸມັດ; ສ່ວນຮູບແບບອື່ນໆ ກ່າວວ່ານ່າຫວາດຫວັນ.
Verse 12
चतुःशालं सदा शस्तं सर्वदोषविवर्जितं एकभौमादि कुर्वीत भवनं सप्तभौमकं
ເຮືອນຈະຕຸສາລາ (catuḥśāla) ທີ່ມີສີ່ດ້ານລ້ອມລານ ເປັນທີ່ແນະນຳເສມອ ເພາະປາສະຈາກຂໍ້ບົກພ່ອງທັງປວງ. ຄວນສ້າງເຮືອນເລີ່ມຈາກຊັ້ນດຽວ ແລະ ຂະຫຍາຍໄດ້ເຖິງເຈັດຊັ້ນ.
Verse 13
द्वारवेद्यादिरहितं पूरणेन विवर्जितं देवगृहं देवतायाः प्रतिष्ठाविधिना सदा
ເທວະສະຖານຂອງເທວະດາ ທີ່ຂາດປະຕູ, ເວທີ (vedī) ແລະ ອົງປະກອບຈຳເປັນອື່ນໆ ພ້ອມທັງບໍ່ໄດ້ສຳເລັດໃຫ້ຄົບຖ້ວນ (ປະໄວ້ບໍ່ເຕັມ) ຄວນຖືກປະຕິເສດເສມອ ຕາມພິທີປະຕິສະຖາ (pratiṣṭhā-vidhi).
Verse 14
पूश् चतुष्पथग्रामादाविति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ध्वजादि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः संस्थाप्य मनुजानाञ्च समुदायोक्तकर्मणा प्रातः सर्वौषधीस्नानं कृत्वा शुचिरतन्द्रितः
ເມື່ອໄດ້ສະຖາປະນາ ປູສັນ (Pūṣan) ແລ້ວ—ຫຼືຕາມຂໍ້ອ່ານໃນຄັດລອກທີ່ຖືກໝາຍໄວ້ ໃຫ້ສະຖາປະນາ (ເທວະ) ທີ່ສີ່ແຍກທາງໃນບ້ານ; ແລະຕາມຂໍ້ອ່ານທີ່ໝາຍໄວ້ອີກຢ່າງ ໃຫ້ສະຖາປະນາທຸງ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ—ແລ້ວໄດ້ອະນຸຍາດແກ່ປະຊາຊົນທີ່ຊຸມນຸມກັນ ຕາມກຳມະວິທີຂອງພິທີຮ່ວມ, ຄວນໃນຍາມອາລຸນ ອາບນ້ຳດ້ວຍສະຫມຸນໄພທຸກຊະນິດ ໃຫ້ຄົງຄວາມບໍລິສຸດ ແລະ ບໍ່ເກີດຄວາມເກຍດຄ້ານ.
Verse 15
मधुरैस्तु द्विजान् भोज्य पूर्णकुम्भादिशोभितं सतोरणं स्वस्ति वाच्य द्विजान् गोष्ठहस्तकः
ຄວນຖວາຍອາຫານຫວານແກ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ດວິຊະ); ສະຖານທີ່ຄວນປະດັບດ້ວຍຫມໍ້ນ້ຳເຕັມ (ປູຣະນະກຸມພະ) ແລະສິ່ງມົງຄຸນອື່ນໆ ພ້ອມປະຕູໂຕຣະນະ. ຄວນກ່າວຄຳອວຍພອນແກ່ພຣາຫມະນະ; ເຈົ້າພາບປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະຮັບໃຊ້ພວກທ່ານຢ່າງສົມຄວນ.
Verse 16
गृही गृहं प्रविशेच्च दैवज्ञान् प्रार्च्य संविशेत् गृहे पुष्टिकरं मन्त्रं पठेच्चेमं समाहितः
ເຈົ້າເຮືອນຄວນເຂົ້າໄປໃນເຮືອນ; ເມື່ອໄດ້ບູຊາຜູ້ຮູ້ພິທີເທວະ (ປຸໂຣຫິດ/ນັກຮູ້ດາວ) ກ່ອນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າພັກອາໄສ. ໃນເຮືອນ ດ້ວຍໃຈຕັ້ງມັ່ນ ຄວນສວດມົນຕຣານີ້ອັນໃຫ້ຄວາມອຸດົມສົມບູນ.
Verse 17
ॐ नन्दे नन्दय वाशिष्ठे वसुभिः प्रजया सह जये भार्गवदायदे प्रजानां विजयावहे
ໂອມ. ໂອ ນັນດາ—ຈົ່ງໃຫ້ພວກເຮົາຊື່ນບານ. ໂອ ວາສິດຖີ—ພ້ອມດ້ວຍວະສຸທັງຫຼາຍ ແລະພ້ອມດ້ວຍລູກຫຼານ. ໂອ ຊະຍາ—ຜູ້ປະທານມໍຣະດົກແຫ່ງພາຣຄະວະ; ຈົ່ງນຳຊະນະແກ່ປະຊາຊົນ.
Verse 18
पूर्णे ऽङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुध्व मां भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम
ໂອ ປູຣະນາ ຜູ້ສືບສາຍອັງຄິຣະສະ—ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ສົມປາດຖະໜາ. ໂອ ພັດຣາ ຜູ້ສືບສາຍກາສະຍະປະ—ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ປັນຍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນມົງຄຸນ.
Verse 19
सर्ववीजौषधीयुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते रुचिरे नन्दने नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह
ໃນປ່ານັນດະນະອັນງາມວິຈິດນີ້—ອຸດົມດ້ວຍເມັດພັນທຸກຊະນິດ ແລະສະໝຸນໄພທຸກຢ່າງ, ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍພືດພັນດັ່ງແກ້ວມະນີ ແລະພືດຢາ—ໂອ ວາສິດຖະ, ຂໍໃຫ້ທີ່ນີ້ເປັນທີ່ຮື່ນລົມນ່າຊົມ.
Verse 20
प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि सुभगे सुव्रते देवि गृहे काश्यपि रम्यतां
ໂອ ເທວີ ບຸດທິດາຂອງ ປຣາຊາປະຕິ; ໂອ ກາສະຍະປີ; ຜູ້ສູງສົ່ງໃນແຜນຜັງພື້ນດິນຮູບສີ່ຫຼ່ຽມ—ຜູ້ມີມົງຄຸນ ແລະ ຖືວັດດີ—ຂໍໃຫ້ພຣະນາງພໍໃຈ ແລະ ພັກອາໄສຢ່າງຮົ່ມເຢັນໃນເຮືອນນີ້।
Verse 21
पूजिते परमाचार्यैर् गन्धमाल्यैर् अलङ्कृते भवभूतिकरे देवि गृहे भार्गवि रम्यतां
ເມື່ອພຣະນາງໄດ້ຮັບການບູຊາໂດຍອາຈານຜູ້ສູງສຸດ ແລະ ປະດັບດ້ວຍກິ່ນຫອມ ແລະ ພວງມາລາ—ໂອ ເທວີ ຜູ້ປະທານຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ—ໂອ ພາຣຄະວີ ຂໍໃຫ້ພຣະນາງເມດຕາພັກອາໄສຢ່າງງາມໃນເຮືອນນີ້।
Verse 22
अव्यक्ते व्याकृते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहं
ໂອ ອິດສະຕະກາ (ອິດສັກສິດ), ຜູ້ສົມບູນທັງໃນພາວະອະວະຍັກຕະ (ບໍ່ປາກົດ) ແລະ ວະຍັກຣິຕະ (ປາກົດ)—ໂອ ບຸດທິດາຂອງມຸນີ ອັງຄິຣະສ—ຂໍໃຫ້ປະທານພອນທີ່ປາດຖະໜາ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະກະທຳພິທີປະຕິສະຖາ (pratiṣṭhā) ໃຫ້ແກ່ທ່ານ।
Verse 23
देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे मनुष्यधनहस्त्यश्वपशुवृद्धिकरी भव
ໃນການໄດ້ມາ ຫຼື ການຮັກສາອຳນາດເປັນເຈົ້າແຫ່ງແດນດິນ, ເມືອງ, ຫຼື ເຮືອນເຮືອນ, ຂໍໃຫ້ທ່ານເປັນເຫດໃຫ້ເພີ່ມພູນຄົນ, ຊັບສິນ, ຊ້າງ, ມ້າ, ແລະ ສັດລ້ຽງທັງປວງ।
Frequently Asked Questions
It emphasizes Vāstu compliance through (1) mandatory Vāstu-yāga after site examination, (2) plan-typology evaluation (catuḥśāla preferred; triśāla/dviśāla/ekaśāla conditional by direction), and (3) quantified ‘kararāśi’ assessment with eightfold division (vasu-guṇa) and vyaya (deficit) determination, supplemented by directional omen interpretation.
It sacralizes civic and domestic architecture: disciplined means (non-excessive expenditure), purity rites, communal propriety, and mantra-based consecration turn the built space into a dharmic field where prosperity (bhukti) supports righteous living, while ritual alignment and devotion orient the householder toward auspiciousness and ultimately mukti.