Adhyaya 52
Chapter 52: देवीप्रतिमालक्षणं (Devī-pratimā-lakṣaṇa) — Characteristics of Goddess Images
ສືບຕໍ່ລໍາດັບ Pratimā-lakṣaṇa ພຣະອັກນິເປີດບົດນີ້ໂດຍປະກາດຈະອະທິບາຍກຸ່ມໂຢກິນີຢ່າງເປັນລະບົບ—ຊຸດ “ແປດ-ແປດ” (aṣṭāṣṭaka) ເລີ່ມຈາກກຸ່ມ Aindrī ໄປຮອດກຸ່ມ Śāntā (ປະລະຄວາມຮຸນແຮງ/ປະສານສັນຕິ)។ ຕໍ່ມາຂໍ້ຄວາມລຽນລາຍນາມໂຢກິນີ/ເທວີ ແລະນາມພະລັງອໍານາດຫຼາຍຢ່າງ ພ້ອມຮັກສາປະເພນີທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງຕາມສໍານວນຄັດລອກ ເກືອບກັບອາວຸດ ແລະລາຍລະອຽດຮູບລັກສະນະ. ຫຼັງຈາກບັນຊີນາມ ບົດນີ້ຫັນໄປສູ່ຂໍ້ກໍານົດ: ເທວີຜູ້ຕິດຕາມຄວນປັ້ນໃຫ້ມີ 4 ຫຼື 8 ແຂນ ຖືອາວຸດຕາມປາຖະໜາ ແລະປະທານ siddhi. ຮູບລັກສະນະ Bhairava ຖືກກໍານົດລະອຽດ—ທ່າທາງດຸຮ້າຍ, ຜົມ jaṭā ມີເຄື່ອງໝາຍດວງຈັນ, ແລະຊຸດອາວຸດຄົບຖ້ວນ: ດາບ, aṅkuśa, ຂວານ (paraśu), ຄັນທະນູ, ຕຣິສູນ, khaṭvāṅga, ບ່ວງບາດ (pāśa) ພ້ອມມຸດຣາ varada. ດ້ານພິທີກໍຖືກເນັ້ນດ້ວຍຄໍາແນະນໍາ aviloma (ລໍາດັບກັບຄືນ) ໄປຮອດ Agni, ການແບ່ງມັນຕຣາ ແລະການນໍາໃຊ້ ṣaḍaṅga. ທ້າຍສຸດ ມີແບບຮູບປັ້ນສໍາລັບ Vīrabhadra, Gaurī/Lalitā ແລະ Caṇḍikā ຂີ່ສິງ ຟາດຄວາຍດ້ວຍຕຣິສູນ—ຮວມເທວະວິທະຍາ, ວິທະຍາຮູບປັ້ນ, ແລະພິທີຕິດຕັ້ງເປັນແຜນອາຄະມິກອັນດຽວ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम एकपञ्चाशो ऽध्यायः अथ द्विपञ्चोशो ऽध्यायः देवीप्रतिमालक्षणं भगवानुवाच योगिन्यष्टाष्टकं वक्ष्ये ऐन्द्रादीशान्ततः क्रमात् हिनीसूत्रवान् शनिरिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः खड्गो इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराश् च खे इति ख, चिहितपुस्तकपाठः विस्तृतानना इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शूलयुता इति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अक्षोभ्या रूक्षकर्णो च राक्षसी कृपणाक्षया
ດັ່ງນັ້ນ ໃນອັກນິປຸຣານະ ບົດທີ 51 ຊື່ «ລັກສະນະຮູບປະຕິມາ (Pratimā-lakṣaṇa)» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 52: «ລັກສະນະຮູບປະຕິມາເທວີ (Devī-pratimā-lakṣaṇa)». ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຕັດວ່າ: «ເຮົາຈະອະທິບາຍຕາມລຳດັບ ຈາກກຸ່ມ Aindrī ຫາກຸ່ມ Śāntā ເຖິງ ຍົກິນີ 8+8». (ຂໍ້ຄວາມຕໍ່ໄປມີຄວາມແຕກຕ່າງຕາມຕົ້ນສະບັບ ເຊັ່ນ ຖືດາບ, ປະດັບມະນີ ແລະ ວິທະຍາທະຣ, ໃບໜ້າກວ້າງ, ມີຕຣິສູນ ແລະ ນາມ/ສະພາບ Akṣobhyā, Rūkṣakarṇā, Rākṣasī, Kṛpaṇākṣayā.)
Verse 2
पिङ्गाक्षी च क्षया क्षेमा इला लीलालया तथा लोला लक्ता बलाकेशी लालसा विमला पुनः
ແລະນາງມີນາມວ່າ Pingākṣī, Kṣayā, Kṣemā, Ilā, Līlālayā; ອີກທັງ Lolā, Laktā, Balākeśī, Lālasā ແລະອີກຄັ້ງ Vimalā.
Verse 3
हुताशा च विशालाक्षी हुङ्कारा वडवामुखी महाक्रूरा क्रोधना तु भयङ्करी महानना
ນາງແມ່ນ Hutāśā ຜູ້ເກີດແຕ່ໄຟ/ດັ່ງໄຟ, ຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ; ນາງແມ່ນ Huṅkārā ອັນເປັນຮູບແຫ່ງພະຍາງ “huṁ”; ແລະ Vaḍavāmukhī ໜ້າມ້າ ໄຟກິນທຸກສິ່ງ. ນາງດຸຮ້າຍຢ່າງຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ໂກດກ້າ, ນ່າຢ້ານກົວ, ແລະມີໃບໜ້າໃຫຍ່.
Verse 4
सर्वज्ञा तरला तारा ऋग्वेदा तु हयानना साराख्या रुद्रशङ्ग्राही सम्बरा तालजङ्घिका
ນາງແມ່ນຜູ້ຮູ້ທົ່ວ (Sarvajñā); ນາງແມ່ນ Taralā ຜູ້ວ່ອງໄວ/ສັ່ນໄຫວດ້ວຍພະລັງ; ນາງແມ່ນ Tārā; ນາງແມ່ນສານະສຳຄັນແຫ່ງ Ṛgveda; ນາງແມ່ນ Hayānanā ໜ້າມ້າ; ນາງຖືກເອີ້ນວ່າ Sārā “ແກ່ນສານ”; ນາງຮັບຖື/ຊູງຮັກອຳນາດຂອງ Rudra; ນາງແມ່ນ Sambarā; ແລະ Tālajaṅghikā “ຜູ້ມີຂາດັ່ງຕົ້ນຕາລາ”.
Verse 5
रक्ताक्षी सुप्रसिद्धा तु विद्युज्जिह्वा करङ्किणी मेघनादा प्रचण्डोग्रा कालकर्णी वरप्रदा
ນາງແມ່ນ Raktākṣī ຜູ້ມີດວງຕາແດງ ແລະໂດ່ງດັງຢ່າງຍິ່ງ; Vidyujjihvā ຜູ້ມີລີ້ນດັ່ງຟ້າຜ່າ; Karaṅkiṇī ຜູ້ປະດັບດ້ວຍກະໂຫຼກ; Meghanādā ຜູ້ມີສຽງດັ່ງເມກຟ້າຮ້ອງ; Pracaṇḍogrā ຜູ້ດຸຮ້າຍແລະນ່າກົວຢ່າງຫນັກ; Kālakarṇī ຜູ້ມີຫູດຳ/ເປັນລາງຮ້າຍ; ແລະ Varapradā ຜູ້ປະທານພອນ.
Verse 6
चन्द्रा चन्द्रावली चैव प्रपञ्चा प्रलयान्तिका शिशुवक्त्रा पिशाची च पिशिताशा च लोलुपा
ຈັນທຣາ, ຈັນທຣາວະລີ, ປຣະປັນຈາ, ປຣະລະຍານຕິກາ, ສິຊຸວັກຕຣາ, ປິສາຈີ, ປິສິຕາຊາ ແລະ ໂລລຸປາ—ເຫຼົ່ານີ້ກໍເປັນນາມຂອງນາງເຊັ່ນກັນ।
Verse 7
धमनी तापनी चैव रागिणी विकृतानना वायुवेगा वृहत्कुक्षिर्विकृता विश्वरूपिका
ທະມະນີ ແລະ ຕາປະນີ; ຣາກິນີ; ວິກຣິຕານະນາ (ໃບໜ້າແປປ່ຽນນ່າຢ້ານ); ວາຍຸເວກາ (ໄວດັ່ງລົມ); ວຶຫັດກຸກຊິ (ທ້ອງກວ້າງໃຫຍ່); ວິກຣິຕາ (ຜູ້ແປປ່ຽນ/ນ່າຢ້ານ); ແລະ ວິຊະວະຣູປິກາ (ຜູ້ມີຮູບເປັນສາກົນ).
Verse 8
यमजिह्वा जयन्ती च दुर्जया च जयान्तिका विडाली रेवती चैव पूतना विजयान्तिका
ຍະມະຈິຫວາ, ຊະຍັນຕີ, ດຸຣຊະຍາ, ຊະຍານຕິກາ, ວິດາລີ, ເຣວະຕີ, ພູຕະນາ ແລະ ວິຊະຍານຕິກາ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນພະລັງທີ່ເອີ້ນນາມ/ສວດເພື່ອຄຸ້ມຄອງປ້ອງກັນ।
Verse 9
अष्टहस्ताश् चतुर्हस्ता इच्छास्त्राः सर्वसिद्धिदाः हः रससङ्ग्राही इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वसुसङ्ग्राही इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कालवर्णी इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः चण्डा चण्दवतीति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वामनी इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः भैरवश्चार्कहस्तः स्यात् कूर्परास्यो जटेन्दुभृत्
ເທວີຜູ້ຕິດຕາມຄວນສະແດງໃຫ້ມີ 8 ມື ຫຼື 4 ມື ຖືອາວຸດຕາມປະສົງ; ນາງເປັນຜູ້ປະທານສິດທິທັງປວງ. ພະໄພຣະວະ (Bhairava) ຄວນວາດໃຫ້ຖືໂລ່ໃນມື, ໃບໜ້າດຸຮ້າຍຫົດຮັດ, ຜົມຊົງຊະຕາ ແລະ ມີດວງຈັນເປັນເຄື່ອງໝາຍໃນຜົມ.
Verse 10
खड्गाङ्कुशकुठारेषुविश्वभयभृदेकतः चापत्रिशूलखट्वाङ्गपाशकार्धवरोद्यतः
ຂ້າງໜຶ່ງ (ພຣະອົງ) ຖືດາບ, ອັງກຸຊະ (ຕະຂໍ), ແລະ ຂວານ—ເຮັດໃຫ້ໂລກທັງປວງຫວາດຫວັນ; ອີກຂ້າງໜຶ່ງ ຖືຄັນທະນູ, ຕຣິຊູນ, ຄະຕະວາງກະ, ບາຊະ (ບ່ວງເຊືອກ) ແລະ ຍົກມືໜຶ່ງໃນມຸດຣາປະທານພອນ.
Verse 11
गजचर्मधरो द्वाभ्यां कृत्तिवासोहिभूषतः प्रेताशनो मातृमध्ये पूज्यः पञ्चाननोथवा
ຄວນພິຈາລະນາແລະບູຊາພຣະອົງ ເປັນຜູ້ສວມໜັງຊ້າງ ນຸ່ງເຄື່ອງນຸ່ງໜັງ ປະດັບດ້ວຍງູ; ເປັນຜູ້ກິນບາລີອັນບໍ່ບໍລິສຸດທີ່ເກີດຈາກພິທີຜູ້ຕາຍ; ສະຖິດກາງຫມູ່ມາຕຣິກາ; ຫຼືເປັນຮູບຫ້າໜ້າ (ປັນຈານນ) ກໍໄດ້।
Verse 12
अविलोमाग्निपर्यन्तं दीर्घाष्टकैकभेदितं तत्षडङ्गानि जात्यन्तैर् अन्वितं च क्रमाद् यजेत्
ຄວນປະກອບການບູຊາ/ຖວາຍເຄື່ອງບູຊາຕາມລຳດັບ ໂດຍເດີນກັບລຳດັບ (aviloma) ໄປຈົນເຖິງໄຟ (Agni), ແບ່ງມັນຕຣາຕາມສະຫຼະຍາວ ແລະຫນ່ວຍອັດຖະກະ 8 ສ່ວນ, ແລ້ວນຳໃຊ້ອົງ 6 (ṣaḍ-aṅga) ພ້ອມກັບປັດໃຈທ້າຍວັນນະ (jāty-anta) ຕາມຂັ້ນຕອນ.
Verse 13
मन्दिराग्निदलारूढं सुवर्णरसकान्वितं नादविन्द्वन्दुसंयुक्तं मातृनाथाङ्गदीपितं
ສະຖິດຢູ່ເທິງກີບດອກຂອງໄຟໃນມັນດະລາ (maṇḍala) ມີແກ່ນສານດຸດທອງ; ປະສານກັບ nāda ແລະຄູ່—bindu ກັບຈັນທຣາເສັ້ນ (crescent); ແລະສ່ອງສະຫວ່າງໂດຍບັນດາມາຕຣິກາ ແລະພຣະນາຖາ ຜ່ານອົງ/ອົງປະກອບ (aṅga) ຂອງພວກທ່ານ.
Verse 14
वीरभद्रो वृषारूढो मात्रग्रे स चतुर्मुखः गौरीं तु द्विभुजा त्र्यक्षा शूलिनी दर्पणान्विता
ວີຣະພັດຣະຄວນຖືກວາດໃຫ້ຂີ່ງົວຜູ້; ແລະໃນຫມູ່ມາຕຣິກາ ທ່ານຖືກສະແດງເປັນສີ່ໜ້າ. ສ່ວນເກົາຣີ ຄວນວາດໃຫ້ມີສອງແຂນ ສາມຕາ ຖືຕຣິສູນ ແລະມີກະຈົກປະດັບ.
Verse 15
शूलं गलन्तिका कुण्डी वरदा च चतुर्भुजा अब्जस्था ललिता स्कन्दगणादर्शशलाकया
ນາງຖືຕຣິສູນ; ນາງແມ່ນ Galantikā ແລະ Kuṇḍī; ນາງປະທານພອນ ແລະມີສີ່ແຂນ; ນັ່ງເທິງດອກບົວ ນາງແມ່ນ Lalitā ຜູ້ປະດັບ/ມີຄູ່ກັບກະຈົກ ແລະ śalākā (ໄມ້ຊີ້) ຂອງຄະນະຂອງ Skanda.
Verse 16
चण्डिका सशहस्ता स्यात् खड्गशूलारिशक्तिधृक् दक्षे वामे नागपाशं चर्माग्कुशकुठारकं धनुः सिंहे च महिषः शूलेन प्रहतोग्रतः
ຈັນດິກາ ຄວນຖືກພະນິມິດເປັນເທວີມີຫົກມື ຖືດາບ ຫອກ ແລະ ສັກຕິ (ຫອກຂວ້າງທຳລາຍສັດຕູ)។ ມືຂວາແລະມືຊ້າຍຖືບ່ວງງູ ໂລ່ ອັງກຸສ ຂວານນ້ອຍ ແລະ ຄັນທະນູ; ນາງປະທັບເທິງສິງ ແລະຂ້າງໜ້າມີຄວາຍຖືກຕຣິສູນຂອງນາງຟັນລົງຢ່າງດຸຮ້າຍ।
Frequently Asked Questions
It emphasizes iconographic specification (arm-count, weapons, mounts, emblems) alongside ritual technology: aviloma sequencing up to Agni, mantra division (dīrgha/aṣṭaka-bheda), and ṣaḍaṅga application for correct worship and installation contexts.
By treating image-making and worship as disciplined sacred craft: correct forms (pratimā-lakṣaṇa) and correct procedures (mantra/krama) align devotion with cosmic order, supporting both siddhi-oriented protection/auspiciousness and the dharmic purification conducive to liberation.