Adhyaya 45
Chapter 45 — Piṇḍikā-Lakṣaṇa (Characteristics and Measurements of the Pedestal/Plinth)
ພຣະອັກນິພະຄະວານ ເລີ່ມອະທິບາຍ piṇḍikā-lakṣaṇa (ຖານຮອງ/ພລິນທ໌) ຢ່າງເປັນວິຊາການແຕ່ມີນ້ຳໜັກພິທີກຳ ໂດຍຖືວ່າເປັນອົງປະກອບພື້ນຖານສຳລັບການຕິດຕັ້ງພຣະຮູບໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ແລະຮັກສາຄວາມສົມບູນຕາມຫຼັກຮູບລັກສະນະ. ບົດນີ້ກຳນົດສັດສ່ວນຫຼັກ: ຄວາມຍາວຂອງ piṇḍikā ໃຫ້ເທົ່າກັບພຣະຮູບ, ຄວາມສູງເທົ່າກັບຄື່ງໜຶ່ງຂອງພຣະຮູບ, ແລະການກໍ່ສ້າງແບ່ງເປັນ 64 puṭa (ຊັ້ນ/ຊ່ອງ) ເປັນໄວຍາກອນສະຖາປັດຕະຍະກຳມາດຕະຖານ. ຕໍ່ມາໃຫ້ຄຳສັ່ງຂັ້ນຕອນ: ປະໄວ້ແຖບວ່າງ/ເສັ້ນວ່າງຕາມກຳນົດ, ຈັດຮູບແລະຊຳລະ koṣṭhaka (ຫ້ອງ/ຊ່ອງ), ຮັກສາຄວາມສົມດຸນສອງຂ້າງ ຕາມຫຼັກ vāstu ທີ່ເນັ້ນຄວາມບໍລິສຸດ ແລະຄວາມເທົ່າທຽມເພື່ອຄວາມມົງຄຸນແລະຄວາມທົນທານ. ຕໍ່ໄປຂະຫຍາຍການວັດສ່ວນລາຍລະອຽດຂອງພຣະຮູບດ້ວຍຫົວໜ່ວຍ yava, gola, aṃśa, kalā, tāla, aṅgula ກຳນົດສັດສ່ວນໃບໜ້າ ແລະຄວາມກວ້າງຂອງຮ່າງກາຍ ໂດຍຜົນມົງຄຸນຜູກພັນກັບພຣະນາງລັກສະມີ. ທ້າຍບົດກ່າວເຖິງອົງປະກອບປະກອບ: ບຸກຄະລະພາບແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີ, ນາງບໍລິວານຖື cāmara, ຄຣຸດ, ແລະເຄື່ອງໝາຍເຊັ່ນ cakra ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຖານ–ພຣະຮູບ–ບໍລິວານ ເປັນຊຸດສັກສິດພ້ອມສຳລັບພິທີ Isāna-kalpa ໃນການປະດິດຖານ/ປະທິສະຖານພຣະ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम चतुश् चत्वारिंशोध्यायः अथ पञ्चचत्वारिंशोध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच पिण्डिकालक्षणं वक्ष्ये दैर्घ्येण प्रतिमासमा उच्छ्रायं प्रतिमार्धन्तु चतुःषष्टिपुटां च ताम्
ດັ່ງນີ້ ບົດທີ 44 ໃນ ອັກນິປຸຣານະ (Agni Purāṇa) ຊື່ວ່າ «ລັກສະນະຂອງປະຕິມາ (ກົດໄອຄອນໂນກຣາຟີ)» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 45: «ການກ່າວອະທິບາຍລັກສະນະຂອງ ປິນຑິກາ (piṇḍikā) ຄືຖານ/ແທ່ນ». ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຕັດວ່າ: «ເຮົາຈະອະທິບາຍລັກສະນະກຳນົດຂອງປິນຑິກາ. ຄວາມຍາວໃຫ້ເທົ່າກັບປະຕິມາ; ຄວາມສູງໃຫ້ເທົ່າກັບຄື່ງໜຶ່ງຂອງປະຕິມາ; ແລະໃຫ້ກໍ່ສ້າງເປັນ 64 ຊັ້ນ (puṭa)»।
Verse 2
त्यक्त्वा पङ्क्तिद्वयं चाधस्तदूर्ध्वं यत्तु कोष्ठकम् सार्धाङ्गुलं तथायाममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराविति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुःषष्टिपदामिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः समन्तादुभयोः पार्श्वे अन्तस्थं परिमार्जयेत्
ເມື່ອປະໄວ້ແຖວສອງແຖວຂ້າງລຸ່ມ ແລະສອງແຖວຂ້າງເທິງ ຈຶ່ງຈັດເຮັດຊ່ອງຂຽນ (koṣṭhaka) ໃຫ້ສູງເທົ່າ 1 ນິ້ວຄື່ງ; ແລະທັງສອງຂ້າງຮອບໆ ຄວນຂັດຖູ ແລະກວາດລ້າງພື້ນທີ່ພາຍໃນໃຫ້ສະອາດລະອຽດ (ມີມຸມມອງອ່ານຕ່າງກັນໃນຕົວສະບັບທີ່ໝາຍໄວ້)។
Verse 3
ऊर्ध्वं पङ्ग्क्तिद्वयं त्यक्त्वा अधस्ताद् यत्तु कोष्ठकम् अन्तः सम्मार्जयेत् यत्नात् पार्श्वयोरुभयोः समम्
ເມື່ອປະໄວ້ແຖວສອງແຖວຂ້າງເທິງ ຈຶ່ງກວາດຖູຊ່ອງ (koṣṭhaka) ທີ່ຢູ່ຂ້າງລຸ່ມຈາກພາຍໃນດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ; ແລະໃຫ້ເທົ່າກັນທັງສອງຂ້າງ.
Verse 4
तयोर्मध्यगतौ तत्र चतुष्कौ मार्जयेत्ततः चतुर्धा भाजयित्वा तु ऊर्ध्वपङ्क्तिद्वयं बुधः
ທີ່ນັ້ນ ຫຼັງຈາກລຶບອອກກຸ່ມສີ່ສອງກຸ່ມທີ່ຢູ່ກາງລະຫວ່າງສອງແຖວແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ຄວນແບ່ງຄູ່ແຖວຂ້າງເທິງອອກເປັນສີ່ສ່ວນ.
Verse 5
मेखला भागमात्रा स्यात् खातं तस्यार्धमानतः भागं भागं परित्यज्य पार्श्वयोरुभयोः समं
ແຖບຄາດແອວ (mekhalā) ຄວນມີຂະໜາດເທົ່າ “ສ່ວນ” ໜຶ່ງ; ຮ່ອງ/ຄູ (khāta) ຄວນເຮັດໃຫ້ເທົ່າຄື່ງໜຶ່ງຂອງຂະໜາດນັ້ນ. ໂດຍປະໄວ້ສ່ວນໜຶ່ງທີ່ຂ້າງທັງສອງ ຈຶ່ງຮັກສາໃຫ້ເທົ່າກັນທັງສອງຟາກ.
Verse 6
दत्वा चैकं पदं वाह्ये प्रमाणं कारयेद् बुधः त्रिभागेण च भागस्याग्रे स्यात्तोयविनिर्गमः
ເມື່ອກຳນົດໃຫ້ມີ pada ໜຶ່ງຢູ່ດ້ານນອກ ຜູ້ຮູ້ຄວນຈັດຕັ້ງມາດຕະຖານຂະໜາດ; ແລະທີ່ດ້ານໜ້າຂອງສ່ວນນັ້ນ ຄວນເຮັດທາງລະບາຍນ້ຳໃຫ້ຢູ່ທີ່ໜຶ່ງໃນສາມສ່ວນ (ຂອງການແບ່ງ).
Verse 7
नानाप्रकारभेदेन भद्रेयं पिण्डिका शुभा अष्टताला तु कर्तव्या देवी लक्ष्मीस्तया स्त्रियः
ໂອ ຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ປິນດິກາ (ກ້ອນບູຊາອັນປະເສີດ) ນີ້ ພຶງປັ້ນໃຫ້ມີຫຼາຍປະເພດ; ຄວນເຮັດໃຫ້ມີຂະໜາດ 8 ຕາລາ. ໂດຍພິທີ/ມາດຕານັ້ນ ພຣະນາງລັກສະມີ ປະທານສິຣິມົງຄຸນແກ່ສະຕຣີ.
Verse 8
भ्रुवौ यवाधिके कार्ये यवहीना तु नासिका गोलकेनाधिकं वक्त्रमूर्ध्वं तिर्यग्विवर्जितं
ຄິ້ວທັງສອງຄວນເຮັດໃຫ້ໃຫຍ່ກວ່າ 1 ຢະວະ (ມາດຕາເມັດບາເລ), ແຕ່ດັ່ງຈົມູກຄວນນ້ອຍກວ່າ 1 ຢະວະ. ໃບໜ້າຄວນໃຫຍ່ກວ່າ 1 ໂກລາ (gola) ແລະຈັດໃຫ້ເງີຍຂຶ້ນ ໂດຍຫຼີກລ້ຽງການເອຽງຂ້າງ.
Verse 9
आयते नयने कार्ये त्रिभागोनैर् यवैस्त्रिभिः तदर्धेन तु वैपुल्यं नेत्रयोः परिकल्पयेत्
ເມື່ອຈະເຮັດດວງຕາໃຫ້ຍາວ ຄວນກຳນົດຄວາມຍາວດ້ວຍ 3 ຢະວະ ແຕ່ຫັກອອກ 1/3; ແລ້ວໃຊ້ຄື່ງໜຶ່ງຂອງມາດຕານັ້ນ ເພື່ອກຳນົດຄວາມກວ້າງຂອງດວງຕາ.
Verse 10
कर्णपाशो धिकः कार्यः सृक्कणीसमसूत्रतः नम्रं कलाविहीनन्तु कुर्यादंशद्वयं तथा
ກັນນະປາສະ (ຫ່ວງ/ສາຍຫູ) ຄວນເຮັດໃຫ້ໃຫຍ່ກວ່າເລັກນ້ອຍ ແລະຈັດໃຫ້ຢູ່ໃນເສັ້ນນຳທາງດຽວກັນກັບມຸມປາກ (sṛkkaṇī). ອີກທັງໃຫ້ເຮັດໃຫ້ລາດລົງຢ່າງອ່ອນໂຍນ ໂດຍບໍ່ເພີ່ມ «ກະລາ» (ການແບ່ງຕົກແຕ່ງເພີ່ມ) ໃຫ້ເຖິງສອງສ່ວນ (aṃśa-dvaya).
Verse 11
ग्रीवा सार्धकला कार्या तद्विस्तारोपशोभिता नेत्रं विना तु विस्तारौ ऊरू जानू च पिण्डिका
ຄໍຄວນເຮັດໃຫ້ມີຂະໜາດ 1 ກະລາເຄິ່ງ ແລະໃຫ້ງາມດ້ວຍຄວາມກວ້າງທີ່ເໝາະສົມ. ໂດຍບໍ່ນັບມາດຕາຂອງຕາ ຈຶ່ງກຳນົດມາດຕາຄວາມກວ້າງສຳລັບຕົ້ນຂາ, ຫົວເຂົ່າ ແລະນ່ອງ (piṇḍikā).
Verse 12
अङ्घ्रिपृष्ठौ स्फिचौ कट्यां यथाभागं प्रकल्पयेत् सप्तांशोनास् तथाङ्गुल्यो दीर्घं विष्कम्भनाहतं
ຄວນຈັດວາງສັດສ່ວນຂອງຫຼັງຝາຕີນ, ກົ້ນ ແລະ ແອວ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມສ່ວນຂອງມັນ. ຄວາມຍາວລວມໃຫ້ກຳນົດຕາມມາດວັດຄວາມກວ້າງ viṣkambha ແລະ ຫົວໜ່ວຍ aṅgula ໃຫ້ຫຼຸດລົງ 7 ສ່ວນ.
Verse 13
नेत्रैकवर्जितायामा जङ्घोरू च तथा कटिः मध्यपार्श्वं च तद्वृत्तं घनं पीनं कुचद्वयं
ສັດສ່ວນຮ່າງກາຍຂອງນາງ—ຍົກເວັ້ນແຕ່ດວງຕາ—ຍາວ ແລະ ງາມສົມຮູບ; ນ່ອງແລະຂາອ່ອນ ພ້ອມທັງແອວ; ກາງຂ້າງລຳຕົວກົມມົນ; ແລະ ເຕົ້ານົມຄູ່ນັ້ນແນ່ນ ແຂງ ແລະ ເຕັມອຸດົມ.
Verse 15
तत्रेयमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तालमात्रौ स्तनौ कर्यौ कटिः सार्धकलाधिका लक्ष्म शेषं पुरावत्स्यात् दक्षिणे चामुबुजं करे
ໃນບົດນີ້ (ການອ່ານ) ເປັນດັ່ງນີ້—ຕາມຂໍ້ອ່ານຕ່າງທີ່ຖືກໝາຍໄວ້ໃນຄຳພີລາຍມື—ເຕົ້ານົມທັງສອງຄວນເຮັດໃຫ້ມີຂະໜາດ 1 tāla; ແອວຄວນເພີ່ມເກີນ 1 ຄື່ງ kalā. ສັດສ່ວນທີ່ເຫຼືອໃຫ້ເປັນຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນ; ແລະ ໃນມືຂວາກໍໃຫ້ມີດອກບົວດ້ວຍ.
Verse 16
वामे वित्त्वं स्त्रियौ पार्श्वे शुभे चामरहस्तके दीर्घघोणस्तु गरुडश् चक्राङ्गाद्यानथो वदे
ທາງຊ້າຍແມ່ນປະຕິມາຂອງຄວາມມັ່ງຄັ່ງ; ທີ່ຂ້າງໆມີຍິງມົງຄຸນສອງນາງຖືຈາມະຣະ (fly-whisk). ກະຣຸດະຜູ້ມີປາກຍາວເປັນພາຫະນະ; ແລະຕໍ່ໄປຂ້ອຍຈະກ່າວເຖິງຈັກຣະ ແລະ ເຄື່ອງໝາຍອື່ນໆ.
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes strict proportional standards for the piṇḍikā: length equal to the image, height equal to half the image, and construction specified as sixty-four puṭa (courses/layers), alongside symmetry and cleaning of the koṣṭhaka and precise placement of features and drainage outlets.
By treating measurement, symmetry, and purity as dharmic disciplines that make a form fit for consecration (pratiṣṭhā), the chapter aligns craftsmanship with sādhana—right form becomes a support for right presence, devotion, and auspicious order (Lakṣmī) in sacred space.