Adhyaya 362

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानार्थवर्गा नमैकषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः भूमिवनौषध्यादिवर्गाः अग्निर् उवाच वक्ष्ये भूपुराद्रिवनौषधिसिंहादिनर्गकान् भूरनन्ता कक्षमा धात्री क्ष्माप्याकुः स्याद्धरित्र्यपि

ດັ່ງນັ້ນ ໃນ ອັກນິ-ມະຫາປຸຣານະ (Agni Mahāpurāṇa) ບົດວ່າດ້ວຍ “ກຸ່ມຄຳຫຼາຍນັຍ” (nānārtha-vargāḥ) ຄື ບົດທີ 361 ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ ເລີ່ມບົດທີ 362 ອັນເປັນພາກກຸ່ມຄຳກ່ຽວກັບ ແຜ່ນດິນ, ປ່າ, ພືດຢາ ແລະ ອື່ນໆ. ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວບັນດາກຸ່ມຄຳພ້ອມນັຍ ສຳລັບຄຳເຊັ່ນ ແຜ່ນດິນ, ເມືອງ, ພູ, ປ່າ, ພືດສະໝຸນໄພ, ສິງ ແລະ ຈຳພວກຄຳອື່ນໆ. ‘bhū’ (ພູ: ແຜ່ນດິນ) ຍັງເອີ້ນວ່າ Anantā, Kakṣamā, Dhātrī, Kṣmā, Āku ແລະ ເຊັ່ນດຽວກັນ Haritrī.”

Verse 2

मृन्मृत्तिका प्रशस्ता तु मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका जगत्त्रपिष्टपं लोकं भुवनं जगती समा

ດິນເຫນຽວ/ດິນປັ້ນ ເອີ້ນອີກຢ່າງວ່າ «mṛn» (ມຣິນ). «mṛttikā» (ມຣິຕຕິກາ) ກໍເອີ້ນວ່າ «praśastā», «mṛtsā», ແລະ «mṛtsnā» ໄດ້. ຄຳວ່າ “ໂລກ” ມີຄຳພ້ອມນັຍແມ່ນ trapīṣṭapa, loka, bhuvana, jagatī, ແລະ samā.

Verse 3

अयनं वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः सरणिः पद्धत्तिः पद्या वर्तन्येकपदीति च

«ayana», «vartman», «mārga», «adhvan», «panthāna», «padavī», «sṛti», «saraṇi», «paddhati», «padyā», «vartani», ແລະ «eka-padī» ລ້ວນແຕ່ເປັນຄຳທີ່ໝາຍເຖິງ “ທາງ/ເສັ້ນທາງ”.

Verse 4

पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पात्तनं पुटभेदनम् स्थानीयं निगमो ऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम्

ຄໍາ «pūḥ» ເປັນນາມເພດຍິງ ແລະຍັງເອີ້ນວ່າ «purī» ຫຼື «nagarī» ອີກດ້ວຍ. ຖິ່ນຖານຕັ້ງຖິ່ນຖານເອີ້ນ «pāṭṭana»; ອີກຄໍາໜຶ່ງແມ່ນ «puṭabhedana». ສູນການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນເອີ້ນ «sthānīya» ແລະອີກປະເພດໜຶ່ງເອີ້ນ «nigama»; ແຕ່ເມືອງທີ່ສືບມາຈາກ ຫຼືພຶງພາເມືອງຫຼັກ (mūlanagara) ເອີ້ນ «puram».

Verse 5

तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः आपणस्तु निषद्यायां विपणिः पण्यवीथिका

ເມືອງຍ່ອຍເອີ້ນວ່າ «śākhānagara» (ເມືອງສາຂາ). «veśa» ແມ່ນເຂດທີ່ພວກນາງຄະນິກາ/ນາງບໍລິການອາໄສ. «āpaṇa» ແມ່ນຮ້ານ ຫຼືບ່ອນນັ່ງເພື່ອຄ້າຂາຍ; «vipaṇi» ແມ່ນຕະຫຼາດ; «paṇyavīthikā» ແມ່ນຖະໜົນສິນຄ້າ ຫຼືຊອກບາຊາ.

Verse 6

रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच्चयो वप्रमस्त्रियां प्राकारो वरणः शालः प्राचीरं प्रान्ततो वृतिः

«rathyā» ໝາຍເຖິງຖະໜົນລົດ. «pratolī» ແມ່ນເຮືອນປະຕູ ຫຼືປະຕູໂຄ້ງ. «viśikhā» ແມ່ນຊອກທາງ ຫຼືຖະໜົນຂ້າງ. «caya» ແມ່ນຄັນດິນທີ່ກອງສູງ; «vapra» ແມ່ນຄັນປ້ອມດິນ (rampart). ໃນການໃຊ້ເພດຍິງ «prākāra» (ກໍາແພງລ້ອມ) ຍັງເອີ້ນ «varaṇa» ແລະ «śāla»; ແລະ «prācīra» ໝາຍເຖິງຮົ້ວຂອບເຂດ/ການລ້ອມທີ່ຂອບນອກຂອງຖິ່ນຖານ.

Verse 7

भित्तिः स्त्री कुह्यमेडूकं यदन्तर्नस्तकीकसं वासः कूटो द्वयोः शाला सभा सञ्जवनन्त्विदम्

«bhitti» ໝາຍເຖິງຝາ. «strī» ໝາຍເຖິງແມ່ຍິງ. «kuhya» ກໍໝາຍເຖິງກົບ. ສິ່ງທີ່ວາງໄວ້ພາຍໃນ ເອີ້ນ «nastakīkasa». ທີ່ຢູ່ອາໄສເອີ້ນ «vāsa». ຍອດ/ຈຸດສູງເອີ້ນ «kūṭa». ຫໍປະຊຸມເອີ້ນ «śālā» (ຫຼື «sabhā»). ແລະນີ້ເອີ້ນວ່າ «sañjavana» (ຄໍາທີ່ໃຫ້ຊີວິດຄືນ/ປຸກຊີວິດ).

Verse 8

चतुःशालं मुनीनान्तु पर्णशालोटजो ऽस्त्रियां चैत्यमायतनन्तुल्ये वाजिशाला तु मन्दुरा

ສໍາລັບພວກມຸນີ ທີ່ຢູ່ອາໄສທີ່ມີຫໍສີ່ດ້ານ ເອີ້ນ «catuḥśālā». ກະຕ່ອມໃບໄມ້ເອີ້ນ «parṇaśālā» (ຫຼື «oṭaja»). ໃນເພດຍິງ ສະຖານບູຊາທີ່ທຽບໄດ້ກັບ «caitya» ເອີ້ນ «āyatana». ແລະ «vājiśālā» ແມ່ນ «mandurā» ຄືຄອກມ້າ/ໂຮງມ້າ.

Verse 9

हर्म्यादि धनिनां वासःप्रासादो देवभूभुजां स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस्तु वेदिका

ຮັມຍາ (harmya) ແລະອາຄານທຳນອງນັ້ນ ແມ່ນທີ່ຢູ່ຂອງຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ; ປຣາສາດ (prāsāda) ແມ່ນວິຫານ/ພະລາຊະວັງຂອງເທວະ ແລະກະສັດ. strī ແມ່ນກອບປະຕູ; dvāradvāra ແມ່ນຊ່ອງປະຕູ; pratīhāra ແມ່ນຜູ້ເຝົ້າປະຕູ; vitardi ແມ່ນເວທີຍົກສູງ ຫຼື ແທ່ນບູຊາ (vedikā).

Verse 10

कपोतपालिकायन्तु विटङ्कं पुं नपुंसकं कवाटमवरन्तुल्ये निःश्रेणिस्त्वधिरोहिणी

ຄຳວ່າ kapotapālikā ໝາຍເຖິງ viṭaṅka; ແລະ viṭaṅka ໃຊ້ໄດ້ທັງເພດຊາຍ ແລະ ນິວເຕີ. kavāṭa ແມ່ນບານປະຕູ/ແຜ່ນປິດປະຕູ ແລະເປັນຄຳພ້ອມກັບ avarantu. niḥśreṇī ກໍເອີ້ນວ່າ adhirohiṇī ແມ່ນບັນໄດ ຫຼື ທາງຂຶ້ນ.

Verse 11

सम्मार्जनी शोधनी स्यात् सङ्करो ऽवकरस् तथा अद्रिगोत्रिगिरिग्रावा गहनं काननं वनं

sammārjanī ກໍເອີ້ນວ່າ śodhanī ແມ່ນໄມ້ກວາດ/ເຄື່ອງມືຊຳລະ. saṅkara ກໍເທົ່າກັນກັບ avakara ໝາຍເຖິງຂີ້ເຫຍື້ອ. adri, gotri, giri, grāvā ໝາຍເຖິງພູ/ຫີນ; ແລະ gahana, kānana, vana ໝາຍເຖິງປ່າດົງຫນາແໜ້ນ.

Verse 12

आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत् स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितं

ārāma ແມ່ນ upavana ຄືດົງນ້ອຍ/ສວນປ່າທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍຈົ່ງໃຈ (ປູກແລະຈັດແຕ່ງ). ດົງປະເພດນີ້ເອີ້ນວ່າ pramadavana ເໝາະສົມສຳລັບພາຍໃນວັງ (ຫ້ອງນາງໃນ).

Verse 13

वीथ्यालिरावलिः पङ्क्तिश्रेणीलेखास्तु राजयः वानस्पत्यः फलैः पुष्पात्तैरपुष्पाद्वनस्पतिः

vīthī, āli, āvalī ແມ່ນຊື່ຂອງແຖວ/ລຳດັບ; ແລະ paṅkti, śreṇī, lekhā ກໍເປັນຊື່ຂອງເສັ້ນແຖວ (rājayaḥ) ເຊັ່ນກັນ. ສິ່ງທີ່ໃຫ້ຜົນເອີ້ນວ່າ vānaspatya; ສິ່ງທີ່ໃຫ້ຜົນຈາກດອກເອີ້ນວ່າ vṛkṣa; ແລະສິ່ງທີ່ໃຫ້ຜົນໂດຍບໍ່ອອກດອກ ເອີ້ນວ່າ vanaspati.

Verse 14

ओषध्यः फलपाकान्ताः पलाशी द्रुद्रुमागमाः स्थाणु वा ना ध्रुवः शङ्कुः प्रफुल्लोत्फुल्लसंस्फुटाः

ພືດຢາທີ່ສົມບູນເມື່ອຜົນສຸກ, ພືດໃບກວ້າງ, ແລະຕົ້ນໄມ້ທີ່ເພິ່ງງອກຂຶ້ນໃໝ່—ເປັນສິ່ງທີ່ພິຈາລະນາ. ອີກທັງ ຕໍໄມ້ ຫຼືເສົາທີ່ບໍ່ເຄື່ອນ, ໝຸດຫຼືຫຼັກທີ່ແນ່ນອນ, ແລະພືດທີ່ບານເຕັມທີ່ ກຳລັງແຕກບານ ແລະເປີດອອກຢ່າງສົມບູນ.

Verse 15

पलाशं छदनं पर्णमिध्ममेधः समित् स्त्रियां बोधिद्रुमश् चलदलो दधित्थग्राहिमन्मथाः

«ປະລາສະ» (Palāśa) ຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ Chādana, Parṇa, Idhma, Medha, Samit, Striyām, Bodhidruma, Caladala, Dadhittha, Grāhi ແລະ Manmatha ອີກດ້ວຍ.

Verse 16

तस्मिन् दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि उडुम्बरे हेमदुग्धः कोविदारे द्विपत्रकः

ສຳລັບຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ຊື່ພ້ອມແມ່ນ “Dadhiphala” ແລະຍັງມີ “Puṣpaphala”, “Danta”, “Śaṭhā”. ສຳລັບ Udumbara (ຕົ້ນຟິກເປັນພວງ) ຊື່ພ້ອມແມ່ນ “Hemadugdha”; ສຳລັບ Kovidāra ຊື່ພ້ອມແມ່ນ “Dvipatraka”.

Verse 17

सप्तपर्णो विशालत्वक् कृतमालं सुवर्णकः आरेवतव्याधिघातसम्पाकचतुरङ्गुलाः

Saptaparṇa, Viśālatvak, Kṛtamāla, Suvarṇaka, Ārevata, Vyādhighāta, Sampāka ແລະ Caturaṅgula—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ຂອງສານຢາທາງສົມຸນໄພ.

Verse 18

स्याज्जम्बीरे दन्तशठो वरुणे तिक्तशावकः पुत्रागे पुरुषस्तुङ्गः केशरो देववल्लभः

ສຳລັບ jambīra (ມະນາວ/ຊິດຣອນ) ຊື່ພ້ອມແມ່ນ dantaśaṭha; ສຳລັບ varuṇa ແມ່ນ tiktaśāvaka; ສຳລັບ putrāga ມີຊື່ພ້ອມ puruṣatuṅga, keśara ແລະ devavallabha.

Verse 19

पारिभद्रे निम्बतरुर्मन्दारः पारिजातकः वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ

ໃນກຸ່ມທີ່ເລີ່ມດ້ວຍ ປາຣິຊາຕ/ປາຣິພັດຣະກ ມີ: ຕົ້ນນີມ, ມັນດາຣະ, ປາຣິຊາຕະກະ, ວັນຈຸລະ, ຈິດຣະກຣິດ; ແລະຍັງມີສອງຊະນິດທີ່ເອີ້ນວ່າ ປີຕະນະກະ ແລະ ປີຕະນະ ອີກດ້ວຍ.

Verse 20

आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ पीलौ गुडफलः स्रंसी नादेयी चाम्बुवेतसः

ສໍາລັບ āmrātaka ແລະ madhūka (ຕົ້ນໄມ້) ຊື່ທີ່ໃຊ້ແທນກັນແມ່ນ: guḍapuṣpa ແລະ madhudruma. ສໍາລັບຕົ້ນ pīlu ຊື່ພ້ອມຄວາມໝາຍຄື: guḍaphala, sraṃsī, nādeyī, ແລະ ambuvetasa.

Verse 21

शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीरमोचकाः रक्तो ऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेणिलः समौ

‘Śobhāñjana’ ຍັງເອີ້ນວ່າ Śigru, Tīkṣṇagandha, Kākṣīramocaka ແລະ Rakta (Śigru). ມັນຍັງຮູ້ຈັກໃນນາມ Madhuśigru; ແລະ Ariṣṭa ກັບ Pheṇila ເປັນຊື່ທີ່ໃຊ້ແທນກັນກັບມັນ.

Verse 22

गालवःशावरो लोध्रस्तिरीटस्तिल्वमार्जनौ शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः

Gālava, Śāvara, Lodhra, Tirīṭa, Tilva, ແລະ Mārjana; ອີກທັງ Śelu, Śleṣmātaka, Śīta, Uddāla, ແລະ Bahuvāraka—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ທີ່ໃຊ້ເອີ້ນພືດ/ຕົ້ນໄມ້ຢາ ຕາມບັນຊີວັດຖຸຢາ.

Verse 23

वैकङ्कतः श्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि तिन्दुकः स्फूर्जकः कालो नादेयी भूमिजम्बुकः

Vaikaṅkata, Śruvā-vṛkṣa, Granthila, Vyāghrapāda, Tinduka, Sphūrjaka, Kāla, Nādeyī, ແລະ Bhūmi-jambuka—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່/ການກໍານົດທີ່ຮັບຮູ້ສໍາລັບພືດ/ຕົ້ນໄມ້ຢາ ຕາມທີ່ລະບຸໃນບົດນີ້.

Verse 24

काकतिन्दौ पीलुकः स्यात् पाटलिर्मोक्षमुष्ककौ क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्कुम्भी कैटर्यकट्फले

ໃນອັກນິປຸຣານະ ກ່າວວ່າ «Pīluka» ຍັງເອີ້ນວ່າ «Kākatindu» ດ້ວຍ. «Pāṭalī» ກໍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ «Mokṣamuṣka». «Kramuka» ກໍເອີ້ນວ່າ «Paṭṭikā». ແລະ «Kaiṭarya» ກັບ «Kaṭphala» ກໍເອີ້ນວ່າ «Kumbhī».

Verse 25

वीरवृक्षो ऽरुष्करो ऽग्निमुखी भल्लातकीं त्रिषु सवर्जकासनजीवाश् च पीतसाले ऽथ मालके

ໃນອັກນິປຸຣານະ «Vīravṛkṣa», «Aruṣkara» ແລະ «Agnimukhī» ແມ່ນນາມຂອງ «Bhallātakī». ອີກທັງ ສໍາລັບ «Triṣu» ມີນາມ «Savarjaka», «Āsana», «Jīva»; ແລະສໍາລັບ «Pītasāla» ກໍມີນາມ «Mālaka» ດ້ວຍ.

Verse 26

सर्जाश्वकर्णौ वीरेन्द्रौ इन्द्रद्रुः ककुभो ऽर्जुनः इङ्गुदी तापसतरुर्मोचा शाल्मलिरेव च

ອັກນິປຸຣານະ ໄດ້ລຽງລາຍຊື່ຕົ້ນໄມ້ເຫຼົ່ານີ້: «Sarja» ແລະ «Aśvakarṇa»; «Vīrendra»; «Indradru»; «Kakubha»; «Arjuna»; «Iṅgudī»; «Tāpasataru» (ຕົ້ນໄມ້ຂອງນັກຕະປະ); «Mocā»; ແລະ «Śālmali» ດ້ວຍ.

Verse 27

चिरविल्वो नक्तमालः करजश् च करञ्जके प्रकीर्यः पूतिकरजो मर्कट्यङ्गारवल्लरी

ສໍາລັບ «Karañjaka» (Karañja) ມີນາມທີ່ໃຊ້ເປັນຄໍາພ້ອມຄວາມໝາຍ ເຊັ່ນ «Ciravilva», «Naktamāla», «Karaja» ແລະຍັງມີ «Prakīrya», «Pūtikaraja», «Markaṭī», «Aṅgāravallarī» ອີກດ້ວຍ.

Verse 28

रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः

ນາມທີ່ຍອມຮັບສໍາລັບຕົວຢານີ້ມີ: «Rohī», «Rohitaka», «Pleehaśatru» (ຜູ້ທໍາລາຍໂລກມ້າມ), «Dāḍimapuṣpaka» (ດອກທັບທິມ), «Gāyatrī», «Bālatanaya» (ລູກຫຼານຂອງ Bala), «Khadira», ແລະ «Dantadhāvana» (ສໍາລັບຂັດຟັນ).

Verse 29

अरिमेदो विट्खदिरे कदरः खदिरे सिते पञ्चाङ्गुलो वर्धमानश् चञ्चुर्गन्धर्वहस्तकः

ອະຣິເມດາ ຍັງເອີ້ນວ່າ ວິດ-ຂະດິຣາ. ກະດະຣະ ແມ່ນອີກຊື່ໜຶ່ງຂອງ ຂະດິຣາສີຂາວ. ປັນຈາງກຸລາ, ວັດທະມານາ, ຈັນຈຸ ແລະ ກັນທະຣະຫັດສະຕະກະ ແມ່ນຊື່ເພີ່ມເຕີມຂອງມັນ.

Verse 30

पिण्डीतको मरुवकः पीतदारु च दारु च देवदारुः पूतिकाष्ठं श्यामा तु महिलाह्वया

ປິນດີຕະກະ ຍັງເອີ້ນວ່າ ມະຣຸວະກະ. ປີຕະດາຣຸ ຍັງເອີ້ນວ່າ ດາຣຸ ແລະ ເທວະດາຣຸ. ປູຕິກາດຖະ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ຊະຍາມາ; ແລະ ຊະຍາມາ ຍັງເອີ້ນວ່າ ມະຫິລາຫວະຍາ.

Verse 31

लता गोवन्दनी गुन्दा प्रियङ्गुः फलिनी फली मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः

ລະຕາ, ໂກວັນດະນີ, ກຸນດາ, ປຣິຍັງກຸ, ພະລິນີ, ພະລີ, ມັນດູກະປັນນີ, ປັດຣອຣນະນາ, ນະຕະ, ກັດວັງກະ ແລະ Ṭຸນṭຸກາ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ພືດ/ຊື່ພ້ອມ ໃນບົດບາດວິຊາວັດຖຸຢາ.

Verse 32

श्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः पीतद्रुः सरलश्चाथ निचुलो ऽम्बुज इज्जलः

ຊະໂຍນາກ, ຊຸກະນາສ, ອັກສະ, ດີຣຄະວຶນຕະ, ກຸṭັນນະຕະ, ປີຕະດຣຸ, ສະຣະລະ ແລະຍັງມີ ນິຈຸລະ, ອັມບຸຈະ, ອິຈຈະລະ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ທີ່ຍອມຮັບຂອງໄມ້/ພືດຢາ.

Verse 33

काकोडुम्बरिका फल्गुररिष्टः पिचुमर्दकः सर्वतोभद्रको निम्बे शिरीषस्तु कपीतनः

ກາໂກດຸມບະຣິກາ ແລະ ພະລຄຸ; ອະຣິດຖະ; ປິຈຸມັຣດະກະ; ສະຣະວະໂຕພະດຣະກະ ໃນກໍລະນີຂອງ ນິມບະ (ນີມ); ແລະ ຊິຣີສະ ຍັງເອີ້ນວ່າ ກະປີຕະນະ.

Verse 34

वकुलो वञ्जुलः प्रोक्तः पिच्छिलागुरुशिंशपाः जया जयन्ती तर्कारी कणिका गणिकारिका

ວະກຸລະ (Vakula) ກໍໄດ້ຖືກກ່າວວ່າ ເອີ້ນວ່າ ວັນຈຸລະ (Vaṅjula) ດ້ວຍ; ແລະຍັງມີນາມອື່ນໆ ເຊັ່ນ ປິດສິລາ, ອະກຸຣຸ, ຊິມຊະປາ, ຊະຍາ, ຊະຍັນຕີ, ຕະຣະກາຣີ, ກະນິກາ, ກະນິກາຣິກາ।

Verse 35

आपर्णमग्नमन्थः स्याद्वत्सको गिरिमल्लिका कालस्कन्धस्तमालः स्यात् तण्डुलीयो ऽल्पमारिषः

ອາປັນນາ (Āparṇā) ພຶງເຂົ້າໃຈວ່າແມ່ນ ອັກນິມັນຖະ (Agnimantha); ວັດສະກະ (Vatsaka) ກໍເອີ້ນວ່າ ກິຣິມັລລິກາ (Girimallikā)। ກາລະ-ສະກັນທະ (Kāla-skandha) ເທົ່າກັບ ຕະມາລະ (Tamāla); ແລະ ຕັນດຸລີຍະ (Taṇḍulīya) ກໍເອີ້ນວ່າ ອັລປະມາຣິສະ (Alpamāriṣa)។

Verse 36

सिन्धुवारस्तु निर्गुण्डी सैवास्फोता वनोद्भवा गणिका यूथिकाम्बष्ठा सप्तला नवमालिका

ສິນທຸວາຣະ (Sindhuvāra) ເອີ້ນອີກຢ່າງວ່າ ນິຣກຸນຑີ (Nirguṇḍī); ແລະຍັງຮູ້ຈັກໃນນາມ ອາສໂຟຕາ (Āsphoṭā), ວະໂນດພະວາ (Vanodbhavā), ກະນິກາ (Gaṇikā), ຢູຖິກາ (Yūthikā), ອັມບັດຖາ (Ambaṣṭhā), ສັບຕະລາ (Saptalā) ແລະ ນະວະມາລິກາ (Navamālikā) ອີກດ້ວຍ।

Verse 37

अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्यात्कुमारी तरणिः सहा तत्र शोणे कुरुवकस्तत्र पीते कुरुण्टकः

ອະຕິມຸກຕະ (Atimukta) ເອີ້ນອີກຢ່າງວ່າ ປຸນຑຣະກະ (Puṇḍraka); ແລະຍັງຮູ້ຈັກໃນນາມ ກຸມາຣີ (Kumārī), ຕະຣະນິ (Taraṇi) ແລະ ສະຫາ (Sahā)។ ໃນຊະນິດສີແດງ ເອີ້ນວ່າ ກຸຣຸວະກະ (Kuruvaka); ໃນຊະນິດສີເຫຼືອງ ເອີ້ນວ່າ ກຸຣຸນຑະກະ (Kuruṇṭaka)។

Verse 38

नीला झिण्टी द्वयोर्वाणा भिण्टी सैरीयकस् तथा तस्मिन्रक्ते कुरुवकः पीते सहचरी द्वयोः

ສໍາລັບສອງຊະນິດ ຊະນິດສີຟ້າເອີ້ນວ່າ ຊິນຖີ (Jhiṇṭī) ແລະຍັງເອີ້ນວ່າ ວານາ (Vāṇā); ອີກທັງເອີ້ນວ່າ ບິນຖີ (Bhiṇṭī) ແລະ ສາຍຣີຍະກະ (Sairīyaka)។ ໃນກຸ່ມນັ້ນ ຊະນິດສີແດງເອີ້ນວ່າ ກຸຣຸວະກະ (Kuruvaka); ຊະນິດສີເຫຼືອງ (ສໍາລັບສອງຊະນິດ) ເອີ້ນວ່າ ສະຫະຈະຣີ (Sahacarī)។

Verse 39

धुस्तूरः कितवो धूर्तो रुचको मातुलङ्गके समीरणो मरुवकः प्रस्थपुष्पः फणिज्झकः

Dhustūra ຍັງຖືກເອີ້ນດ້ວຍນາມ Kitava, Dhūrta, Rucaka, Mātulaṅgaka, Samīraṇa, Maruvaka, Prasthapuṣpa ແລະ Phaṇijjhaka ອີກດ້ວຍ।

Verse 40

कुठेरकस्तु पर्णासे ऽथास्फोतो वसुकार्कके शिवमल्ली पाशुपतो वृन्दा वृक्षादनी तथा

Kuṭheraka ກໍເອີ້ນວ່າ Parṇāsa; Asphoṭa ກໍເອີ້ນວ່າ Vasukārka; Śivamallī ກໍເອີ້ນວ່າ Pāśupata; ແລະ Vṛndā ກໍເອີ້ນວ່າ Vṛkṣādanī ເຊັ່ນກັນ।

Verse 41

जीवन्तिका वृक्षरुहा गुडूची तन्त्रिकामृता सोमवल्ली मधुर्णी मूर्वा तु मोरटी तथा

Jīvantikā, Vṛkṣaruhā, Guḍūcī, Tantrikā (ທີ່ເອີ້ນວ່າ Amṛtā ດ້ວຍ), Somavallī, Madhurṇī ແລະຍັງມີ Mūrvā ແລະ Moraṭī—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນນາມຂອງພືດ/ເຄືອຢາ.

Verse 42

मधुलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि पाठाम्बष्ठा विद्धकर्णी प्राचीना वनतिक्तिका

Madhulikā, Madhuśreṇī, Gokarṇī ແລະ Pīluparṇī; ພ້ອມທັງ Pāṭhā, Ambaṣṭhā, Viddhakarṇī, Prācīnā ແລະ Vanatiktikā—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນນາມຂອງພືດຢາ.

Verse 43

कटुः कटुम्भरा चाथ चक्राङ्गी शकुलादनी आत्मगुप्ता प्रावृषायी कपिकच्छुश् च मर्कटी

‘Kaṭu’, ‘Kaṭumbharā’; ແລະ ‘Cakrāṅgī’, ‘Śakulādanī’, ‘Ātmaguptā’, ‘Prāvṛṣāyī’, ‘Kapikacchu’, ‘Markaṭī’—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນນາມ ຫຼື ນາມພ້ອມ ທີ່ຍອມຮັບ ຂອງຢາ/ພືດຊະນິດດຽວກັນ।

Verse 44

अपामार्गः शैखरिकः प्रत्यक्पर्णी मयूरकः फञ्जिका ब्राह्मणी भार्गी द्रवन्ति शम्बरी वृषा

Apāmārga ຍັງຖືກເອີ້ນດ້ວຍຊື່ Śaikharika, Pratyakparṇī, Mayūraka, Phañjikā, Brāhmaṇī, Bhārgī, Dravantī, Śambarī ແລະ Vṛṣā—ເປັນບັນຊີຊື່ສົມນາມຂອງມັນ។

Verse 45

मण्डूकपर्णी भण्डीरी समङ्गा कालमेषिका रोदनी कच्छुरानन्ता समुद्रान्ता दुरालभा

Mandūkaparṇī, Bhaṇḍīrī, Samaṅgā, Kālameṣikā, Rodanī, Kacchurā, Anantā, Samudrāntā ແລະ Durālabhā—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ຂອງພືດສະຫມຸນໄພທາງຢາ।

Verse 46

पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी कलशिर्धावनिर्गुहा निदिग्धिका स्पृशी व्याघ्री क्षुद्रा दुस्पर्शया सह

Pṛśniparṇī, Pṛthakparṇī, Kalaśīr, Dhāvanirguhā, Nidigdhikā, Spṛśī, Vyāghrī, Kṣudrā ພ້ອມກັບ Dusparśā—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ພືດສະຫມຸນໄພທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້।

Verse 47

अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका कालमेषी कृष्णफला वकुची पूतिफल्य् अपि

Avalguja ຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ Somarājī, Suvallī, Somavallikā, Kālameṣī, Kṛṣṇaphalā, Vakucī ແລະ Pūtiphalī ອີກດ້ວຍ।

Verse 48

कणोषणोपकुल्या स्याच्छ्रेयसी गजपिप्पली चव्यन्तु चविका काकचिञ्ची गुञ्जे तु कृष्णला

Kaṇoṣaṇā ຍັງເອີ້ນວ່າ Upakulyā. Śreyasī ແມ່ນອີກຊື່ຂອງ Gajapippalī. Cavī ເອີ້ນວ່າ Cavikā. Kākaciñcī ເອີ້ນວ່າ Guñjā; ແລະ Guñjā ຍັງຮູ້ຈັກວ່າ Kṛṣṇalā ອີກດ້ວຍ।

Verse 49

विश्वा विषा प्रतिविषा वनशृङ्गाटगोक्षुरौ नारायणी शतमूली कालेयकहरिद्रवः

Viśvā; Viṣā; Prativiṣā; ໝາກນ້ຳສີງກາຕາປ່າ (water-chestnut) ແລະ gokṣura; Nārāyaṇī; Śatamūlī; Kāleyaka; Haridrava—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ວັດຖຸຢາ ທີ່ກ່າວໄວ້ໃນບົດວ່າດ້ວຍການຈັດການພິດ ແລະຢາແກ້ພິດ។

Verse 50

दार्वी पचम्पचा दारु शुक्ला हैमवती वचा वचोग्रगन्धा षड्ग्रन्था गोलोमी शतपर्विका

Dārvī; Pacampacā; Dāru; Śuklā; Haimavatī; Vacā; Vacogragandhā; Ṣaḍgranthā; Golomī; Śataparvikā—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ ຫຼື ຊະນິດຂອງຢາ ທີ່ຖືກລຽນລົງໃນບັນຊີວັດຖຸຢາ (materia medica)។

Verse 51

आस्फोता गिरिकर्णी स्यात् सिंहास्यो वासको वृषः मिशी मधुरिकाच्छत्रा कोकिलाक्षेक्षुरक्षुरा

Āsphotā ຍັງເອີ້ນວ່າ Girikarṇī. Siṃhāsyā ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ Vāsaka ແລະ Vṛṣa. Miśī ຍັງເອີ້ນວ່າ Madhurikā ແລະ Chatrā; ແລະທຳນອງດຽວກັນ Kokilākṣī, Ikṣurā, Akṣurā ກໍເປັນຊື່ຂອງມັນເຊັ່ນກັນ।

Verse 52

विडङ्गो ऽस्त्री कृमिघ्नः स्यात् वज्रद्रुस्नुक्स्नुही सुधा मृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा वला वाट्यालकस् तथा

Viḍaṅga ຍັງເອີ້ນວ່າ Astrī ແລະ Krimighna (ຜູ້ທຳລາຍແມ່ພະຍາດ). ທຳນອງດຽວກັນ Vajradruma, Snuk, Snuḥī, Sudhā; ແລະ Mṛdvīkā, Gostanī, Drākṣā, Valā, Vāṭyālaka—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ພືດທີ່ໃຊ້ແທນກັນໄດ້ ຕາມທີ່ຍອມຮັບກັນ।

Verse 53

काला मसूरविदला त्रिपुटा त्रिवृता त्रिवृत् मधुकं क्लीतकं यष्टिमधुका मधुयष्टिका

“Kālā”, “masūravidalā”, ແລະ “tripuṭā” ແມ່ນຊື່ຂອງ trivṛt (ເຄືອບິນດວີດທີ່ໃຊ້ເປັນຢາຖ່າຍ). “Madhuka”, “klītaka”, “yaṣṭimadhukā”, ແລະ “madhuyaṣṭikā” ແມ່ນຊື່ຂອງ licorice (yaṣṭīmadhu).

Verse 54

विदारी क्षीरशुक्लेक्षुगन्धा क्रोष्ट्री च या सिता गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा

ວິດາຣີ ຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ «ກສີຣະ-ຊຸກລາ», «ອິກຊຸ-ກັນທາ» ແລະ «ກໂຣສຕຣີ»; ສ່ວນ «ຊາຣິວາ» ກໍມີນາມວ່າ «ສີຕາ», «ໂກປີ», «ຊະຍາມາ», «ອະນັນຕາ» ແລະ «ອຸດປະລະ» ເຊັ່ນກັນ।

Verse 55

मोचा रम्भा च कदली भण्टाकी दुष्प्रधर्षिणी स्थिरा ध्रुवा सालपर्णी शृङ्गी तु वृषभो वृषः

«ໂມຈາ», «ຣັມພາ», «ກະດະລີ», «ພັນຏາກີ», «ດຸສປຣະທັຣຊິນີ», «ສະຖິຣາ», «ທຣຸວາ», «ສາລະປັນນີ» ແລະ «ສຣິງກີ»—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນນາມພ້ອມ; ອີກທັງຍັງເອີ້ນວ່າ «ວຣິສະພະ» ແລະ «ວຣິສະ» ດ້ວຍ।

Verse 56

गाङ्गेरुकी नागबला मुषली तालमूलिका ज्योत्स्नी पटोलिका जाली अजशृङ्गी विषाणिका

«ກາງເກຣຸກີ», «ນາກະບະລາ», «ມຸສະລີ», «ຕາລະມູລິກາ», «ຈະຍົດສນີ», «ປະໂຕລິກາ», «ຈາລີ», «ອະຊະສຣິງກີ» ແລະ «ວິສານິກາ»—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນນາມຂອງພືດສະໝຸນໄພຢາ।

Verse 57

स्याल्लाङ्गलिक्यग्निशिखा ताम्बूली नागवल्ल्यपि हरेणू रेणुका कौन्ती ह्रीवेरो दिव्यनागरं

ຍັງມີ «ລາງກະລິກີ», «ອັກນິຊິຄາ», «ຕາມບູລີ» ແລະ «ນາກະວັນລີ»; ອີກທັງ «ຫະເຣນູ», «ເຣນຸກາ», «ເກົານຕີ», «ຮຣີເວຣະ» ແລະ «ທິວຍະ-ນາກະຣະ»—ເປັນຊຸດນາມຂອງສານຢາ/ສານຫອມ।

Verse 58

कालानुसार्यवृद्धाश्मपुष्पशीतशिवानि तु शैलेयं तालपर्णी तु दैत्या गन्धकुटी मुरा

«ກາລານຸສາຣະຍະ», «ວຣິດທາສມະ», «ປຸສປະ», «ຊີຕະ» ແລະ «ຊິວາ»; ພ້ອມທັງ «ຊາຍເລຍະ», «ຕາລະປັນນີ», «ໄດຕະຍາ», «ກັນທະກຸຕີ» ແລະ «ມຸຣາ»—ເປັນນາມທີ່ຍອມຮັບໃຊ້ສໍາລັບສານຢາໃນຄັງສະໝຸນໄພ।

Verse 59

ग्रन्थिपर्णं शुकं वर्हि वला तु त्रिपुटा त्रुटिः शिवा तामलकी चाथ हनुर्हट्टविलासिनी

«Granthiparṇa» ຍັງເອີ້ນວ່າ «Śuka» ແລະ «Varhi»; «Valā» ກໍເອີ້ນວ່າ «Tripuṭā» ແລະ «Truṭi»; ແລະ «Śivā» ກໍເອີ້ນວ່າ «Tāmalakī» ພ້ອມທັງ «Hanuḥ» ແລະ «Haṭṭavilāsinī».

Verse 60

कुटं नटं दशपुरं वानेयं परिपेलवम् तपस्वनी जटामांसी पृक्का देवी लता लशूः

«Kuta», «Naṭa», «Daśapura», «Vāneya», «Paripelava», «Tapasvinī», «Jaṭāmāṃsī», «Pṛkkā», «Devī», «Latā» ແລະ «Laśū»—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່/ວັດຖຸຢາທີ່ຖືກລຽນລຳດັບໄວ້।

Verse 61

कर्चुरको द्राविडको गन्धमूली शठी स्मृता स्यद्दृक्षगन्धा छगलान्त्रा वेगी वृद्धदारकः

«Śaṭhī» (ຫົວຫຍ້າຢາມີກິ່ນຫອມ) ຍັງຖືກຈື່ຈຳວ່າມີຊື່ «Karcuraka», «Drāviḍaka», «Gandhamūlī», «Dṛkṣagandhā», «Chagalāntrā», «Vegī» ແລະ «Vṛddhadāraka».

Verse 62

तुण्डिकेरी रक्तफला विम्बिका पीलुपर्ण्य् अपि चाङ्गेरी चुक्रिकाम्बष्टा स्वर्णक्षीरी हिमावती

«Tuṇḍikerī», «Raktaphalā», «Vimbikā» ແລະ «Pīluparṇī»; ອີກທັງ «Āṅgerī», «Cukrikā», «Ambaṣṭā», «Svarṇakṣīrī» ແລະ «Himāvatī»—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ພ້ອມ/ຊື່ທົດແທນຂອງພືດຢາ।

Verse 63

सहस्रवेधी चुक्रो ऽम्लवेतसः शतवेध्यपि जीवन्ती जीवनी जीवा भूमिनिम्वः किरातकः

ມັນເອີ້ນວ່າ «Sahasravedhī»; ຍັງເອີ້ນວ່າ «Cukra», «Amlavetasa» ແລະ «Śatavedhya». ອີກທັງ «Jīvantī», «Jīvanī», «Jīvā»; ພ້ອມດ້ວຍ «Bhūminimba» ແລະ «Kirātaka».

Verse 64

कूर्चशीर्षो मधुकरश् चन्द्रः कपिवृकस् तथा दद्रुघ्नः स्यादेडगजो वर्षाभूः शीथहानिणी

(ພືດ/ຢານີ້) ຍັງຖືກເອີ້ນດ້ວຍນາມ Kūrcaśīrṣa, Madhukara, Candra, Kapivṛka, Dadrughna, Eḍagaja, Varṣābhū ແລະ Śīthahāniṇī.

Verse 65

कुनन्दती निकुम्भस्त्रा यमानी वार्षिका तथा लशुनङ्गृञ्चनारिष्टमहाकन्दरसोनकाः

Kunandatī, Nikumbhastrā, Yamānī (ajwain), Vārṣikā ແລະ Laśuna (ກະທຽມ), Aṅgṛñcana, Ariṣṭa, Mahākanda, Rasonaka (ກະທຽມ) ເປັນບັນດາຢາທີ່ຖືກລຽນນາມໄວ້ໃນທີ່ນີ້.

Verse 66

वाराही वदरा गृष्टिः काकमाची तु वायसी शतपुष्पा सितच्छत्रातिच्छत्रा मधुरा मिसिः

Vārāhī ຍັງເອີ້ນວ່າ Vadarā ແລະ Gṛṣṭi. Kākamācī ກໍເອີ້ນວ່າ Vāyasī. Śatapuṣpā ກໍເອີ້ນວ່າ Sita-chatrā ແລະ Ati-chatrā. Madhurā ກໍເອີ້ນວ່າ Misī.

Verse 67

अवाक्पुष्पी कारवी च सरणा तु प्रसारणी कटम्भरा भद्रवला कर्वूरश् च शटी ह्य् अथ

Avākpuṣpī; Kāravī; Saraṇā—ທີ່ຍັງເອີ້ນວ່າ Prasāraṇī; Kaṭambharā; Bhadravalā; Karvūra; ແລະ Śaṭī—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນລາຍນາມຕໍ່ໄປ.

Verse 68

पटोलः कुलकस्तिक्तः कारवेल्लः कटिल्लकः कुष्माण्डकस्तु कर्कारुरिर्वारुः कर्कटी स्त्रियौ

Paṭola (ໝາກບວບປາຍແຫຼມ) ຍັງເອີ້ນວ່າ Kulaka ແລະ Tikta. Kāravella (ໝາກມະລະ) ຍັງເອີ້ນວ່າ Kaṭillaka. Kuṣmāṇḍaka (ໝາກເມລອນລະດູໜາວ/ໝາກບວບຂີ້ເທົ່າ) ເອີ້ນວ່າ Karkāru; Irvāru ແລະ Karkaṭī ແມ່ນນາມຮູບເພດຍິງ (ທີ່ໃຊ້ກັບໝາກບວບ/ເຄືອ).

Verse 69

इक्ष्वाकुः कटुतुम्बी स्याद्विशाला त्विन्द्रवारुणी अर्शेघ्नः शूरणः कन्दो मुस्तकः कुरुविन्दकः

Ikṣvāku ຍັງເອີ້ນວ່າ Kaṭutumbī; Viśālā ກໍເອີ້ນອີກວ່າ Indrā-vāruṇī. Śūraṇa ເອີ້ນວ່າ Arśa-ghna («ຜູ້ທຳລາຍຮິດສີດວງ») ແລະຍັງເອີ້ນວ່າ Kanda («ຫົວ/ຫົວມັນ»). Mustaka ກໍເອີ້ນວ່າ Kuruvindaka.

Verse 70

वंशे त्वक्सारकर्मारवेणुमस्करतेजनाः छत्रातिच्छत्रपालघ्नौ मालातृणकभूस्तृणे

ສຳລັບ vaṁśa («ໄມ້ໄຜ່/ໄຜ່») ມີຄຳວ່າ tvaksāra, karmāra, veṇu, maskara ແລະ tejanāḥ ໃຊ້ກັນ. ສຳລັບ chatra («ຮົ່ມ/ລົ່ມ») ໃຊ້ atichatra ແລະ chatrapālaghna. ສຳລັບ tṛṇa («ຫຍ້າ») ໃຊ້ mālā, tṛṇaka ແລະ bhūstṛṇa.

Verse 71

तृणराजाह्वयस्तालो घोण्टा क्रमुकपुगकौ शार्दूलद्वीपिनौ व्यघ्रे हर्यक्षः केशरी हरिः

‘Tāla’ ກໍເອີ້ນວ່າ Tṛṇarāja; ສິ່ງດຽວກັນນີ້ກໍເອີ້ນວ່າ Ghoṇṭā; ແລະຍັງຮູ້ຈັກວ່າ Kramuka ແລະ Pugaka. ສຳລັບເສືອ ມີຊື່ Śārdūla ແລະ Dvīpin; ແລະສຳລັບເສືອ (ອີກ) ຍັງມີ Vyāghra, Haryakṣa, Keśarī ແລະ Hari.

Verse 72

कोलः पौत्री वराहः स्यात् कोक ईहामृगो वृकः लूतोर्णनाभौ तु समौ तन्तुवायश् च मर्कटे

‘Kola’ ແລະ ‘Pautrī’ ແມ່ນຊື່ຂອງໝູປ່າ. ‘Koka’ ແລະ ‘Īhāmṛga’ ໝາຍເຖິງໝາປ່າ/ຫມາປ່າ (wolf). ‘Lūta’ ແລະ ‘Ūrṇanābha’ ເປັນຄຳພ້ອມຄວາມໝາຍ (ທັງສອງໝາຍເຖິງ «ແມງມຸມ»); ແລະ ‘Tantuvāya’ ແມ່ນຊື່ຂອງລີງ.

Verse 73

वृश्चिकः शूककीटः स्यात्सारङ्गस्तोककौ समौ कृकवाकुस्ताम्रचूडः पिकः कोकिल इत्य् अपि

‘Vṛścika’ ໝາຍເຖິງແມງປ່ອງ/ແມງງອດ (scorpion); ‘śūkakīṭa’ ແມ່ນແມງໄມ້ຊະນິດໜຶ່ງ. ‘Sāraṅga’ ແລະ ‘tokaka’ ເປັນຄຳຄວາມໝາຍດຽວກັນ. ‘Kṛkavāku’ ກໍເອີ້ນວ່າ ‘tāmracūḍa’; ແລະ ‘pika’ ກໍເທົ່າກັບ ‘kokila’ (ນົກກຸກກູ).

Verse 74

कके तु करटारिष्टौ वकः कह्व उदाहृतः कोकश् चक्रश् चक्रवाको कादम्बः कलहंसकः

ສໍາລັບ “ກາ” ມີຄໍາພ້ອມຄວາມ karaṭa ແລະ ariṣṭa. ນົກຍາງ (heron) ກໍເອີ້ນວ່າ kahva. ນົກ cakravāka ເອີ້ນວ່າ koka ແລະ cakra; ແລະ kādamba (ຫ່ານ/ເປັດ) ເອີ້ນວ່າ kalahaṃsaka.

Verse 75

पतङ्गिका पुत्तिका स्यात्सरघा मधुमक्षिका सकुलदन्ती निर्दंष्ट्रेति ख द्विरेफपुष्पलिड्भृङ्गषट्पदभ्रमराअलयः

‘Pataṅgikā’ ແລະ ‘puttikā’ ແມ່ນຊື່ຂອງ “ເຜິ້ງ”; ເຊັ່ນດຽວກັນ ‘saraghā’ ແລະ ‘madhumakṣikā’. ‘Sakuladantī’ ແລະ ‘nirdaṃṣṭrā’ ກໍຖືກກ່າວເປັນຊື່ຂອງມັນ. ຍັງມີ ‘dvirepha’, ‘puṣpaliṭ’, ‘bhṛṅga’, ‘ṣaṭpada’, ‘bhramara’, ‘ālaya’ ເປັນຄໍາພ້ອມຄວາມຂອງ “ເຜິ້ງ”.

Verse 76

केकी शिख्यस्य वाक्केका शकुन्तिशकुनिद्विजाः स्त्री पक्षतिः पक्षमूलञ्चञ्चुस्तोटिरुभे स्त्रियौ

ສໍາລັບ “ນົກຢູງ” ໃຊ້ຄໍາ kekī; ພຸ່ມຫົວ/ຫົວຍອດ ເອີ້ນວ່າ śikhā; ສຽງຮ້ອງ ເອີ້ນວ່າ kekā. Śakunti ແລະ śakuni ເປັນຄໍາເພດຍິງ ໝາຍເຖິງ “ນົກ”. Pakṣati ໝາຍເຖິງ ປີກ, ແລະ pakṣamūla ແມ່ນ ໂຄນ/ຖານຂອງປີກ. Caṅcu (ປາກນົກ) ແລະ stoṭi (ປາກ/ຈົກ) ທັງສອງເປັນຄໍາເພດຍິງ.

Verse 77

गतिरुड्डिनसण्डीनौ कुलायो नीडमस्त्रियां पेशी कोषो द्विहीने ऽण्डं पृथुकः शावकः शिशुः

Gati, uḍḍina ແລະ saṇḍīna ແມ່ນຄໍາສໍາລັບ “ນົກ”; kulāya ແລະ nīḍa ແມ່ນຄໍາສໍາລັບ “ຮັງ”. peśī ແລະ koṣa ໝາຍເຖິງ ຊອກ/ປອກຫຸ້ມ. aṇḍa ໝາຍເຖິງ “ໄຂ່” (ແລະອາດໝາຍເຖິງ ອັນທະ). pṛthuka, śāvaka ແລະ śiśu ແມ່ນຄໍາສໍາລັບ “ລູກນ້ອຍ/ລູກອ່ອນ” ຫຼື “ລູກຫຼານ”.

Verse 78

पोतः पाको ऽर्भको डिम्भः सन्दोहव्यूहको गणः स्तोमौघनिकरव्राता निकुरम्बं कदम्बकं सङ्घातसञ्चयौ वृन्दं पुञ्जराशी तु कूटकं

Pota, pāka, arbhaka ແລະ ḍimbha ໝາຍເຖິງ “ເດັກນ້ອຍ/ທາຣົກ”. Sandoha, vyūha ແລະ gaṇa ໝາຍເຖິງ “ການຊຸມນຸມ/ການຮວບຮວມ”. Stoma, ogha, nikara ແລະ vrāta ໝາຍເຖິງ “ມວນໃຫຍ່/ກອງ/ຝູງຫຼາຍ”. Nikuramba ແລະ kadambaka ໝາຍເຖິງ “ກຸ່ມເປັນພວງ”. Saṅghāta ແລະ sañcaya ໝາຍເຖິງ “ການສະສົມ”. Vṛnda ໝາຍເຖິງ “ກຸ່ມ”. Puñja ແລະ rāśi ໝາຍເຖິງ “ກອງ/ພູນ”, ແລະ kūṭaka ກໍໝາຍເຖິງ “ກອງທີ່ກອບກຸ່ມ”.