Adhyaya 281
Vṛkṣāyurveda (The Science of Plant-Life) — Tree Placement, Muhūrta, Irrigation, Spacing, and Plant Remedies
ບົດນີ້ເລີ່ມຈາກການກ່າວເຖິງລົດຊາດ (rasa) ແລ້ວເຂົ້າສູ່ Vṛkṣāyurveda ວິຊາຊີວິດຂອງພືດ ໂດຍມອບຄວາມໝາຍວ່າການປູກພືດແມ່ນວິທະຍາສາດທາງທຳມະ. ທ່ານທັນວັນຕະຣີກຳນົດການວາງຕົ້ນໄມ້ມົງຄຸນຕາມທິດ: plakṣa ທິດເໜືອ, vaṭa ທິດຕາເວັນອອກ, ໝາກມ່ວງທິດໃຕ້, aśvattha ທິດຕາເວັນຕົກ/ຂ້າງນ້ຳ; ເຕືອນບໍ່ໃຫ້ມີພືດມີໜາມທາງທິດໃຕ້ ແລະໃຫ້ປູກງາ (sesame) ຫຼືພືດອອກດອກເພື່ອແກ້ໄຂ. ພິທີປູກເນັ້ນການບູຊາ: ນັບຖືພຣາຫມັນ, ບູຊາພຣະຈັນ, ດາວຄົງທີ່, ທິດທັງຫຼາຍ ແລະພຣະເທວະພາກສ່ວນພິເສດ; ເລືອກນັກສັດຕຣາ (nakṣatra) ໃຫ້ເໝາະ ແລະດູແລຮາກ. ເພື່ອຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງສະຖານທີ່ ການຈັດການນ້ຳຖືກທຳເປັນພິທີ: ນຳທາງນ້ຳໄຫຼ ແລະສ້າງສະລະບົວ ພ້ອມລາຍຊື່ນັກສັດຕຣາດີສຳລັບເລີ່ມອ່າງນ້ຳ. ຕໍ່ມາແນະນຳການລົງນ້ຳຕາມລະດູ, ລະຫວ່າງປູກທີ່ດີແລະປານກາງ, ຂອບເຂດການຍ້າຍປູກ, ແລະການຕັດແຕ່ງເພື່ອບໍ່ໃຫ້ບໍ່ອອກໝາກ. ທ້າຍສຸດໃຫ້ຕຳຮາຢາພືດ: ຄີມເນີຍກີ (ghee) ຜະສົມ vidanga ທາ, ເພີ່ມເຂົ້າ/ຖົ່ວ, ລົງນ້ຳນົມ-ກີ, ປຸຍຂີ້ສັດແລະແປ້ງ, ນ້ຳເນື້ອຫມັກ, ແລະນ້ຳປາ ເພື່ອຟື້ນກຳລັງ ກຳຈັດໂລກ ແລະສົ່ງເສີມດອກ-ໝາກ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे रसादिलक्षणं नामाशीत्यधिकद्विसततमो ऽध्यायः अथैकाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः वृक्षायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच वृक्षायुर्वेदमाख्यास्ये प्लक्षश्चोत्तरतः शुभः प्राग्वटो याम्यतस्त्वाम्र आप्ये ऽश्वत्थः कर्मेण तु
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ ອັກນິມະຫາປຸຣານະ ບົດທີ 280 ຊື່ «ລັກສະນະແຫ່ງລົດຊາດ ແລະ ຫົວຂໍ້ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 281: «ວຣຶກສາຍຸຣເວທ (ວິທະຍາການຊີວິດຂອງພືດ)». ທັນວັນຕະຣິ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍ ວຣຶກສາຍຸຣເວທ. ຕາມພິທີກຳ ໃຫ້ປູກພລັກສະໄວ້ທາງເໜືອ, ວະຕະໄວ້ທາງຕາເວັນອອກ, ໝາກມ່ວງໄວ້ທາງໃຕ້, ແລະ ອັສວັດຖະໄວ້ທາງຕາເວັນຕົກ (ທາງນ້ຳ)»។
Verse 2
दक्षिणां दिशमुत्पन्नाः समीपे कण्टकद्रुमाः उद्यानं गृहवासे स्यात् तिलान् वाप्यथ पुष्पितान्
ຖ້າມີຕົ້ນໄມ້ມີໜາມເກີດຂຶ້ນໃກ້ທາງທິດໃຕ້ ການຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນນັ້ນຈະມີຄວາມບໍ່ສົມພອນ/ຖືກລົບກວນ; ດັ່ງນັ້ນຄວນປູກງາ (ຕິລະ) ຫຼື ພືດອອກດອກ ເພື່ອແກ້ໄຂ.
Verse 3
गृह्णीयाद्रोपयेद्वृक्षान् द्विजञ्चन्द्रं प्रपूज्य च ध्रुवाणि पञ्च वायव्यं हस्तं प्राजेशवैष्णवं
ຄວນນຳກ້າໄມ້ມາປູກເປັນຕົ້ນໄມ້; ແລະເມື່ອໄດ້ບູຊາພຣາຫມັນ ແລະ ພຣະຈັນທຣາ ຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຈຶ່ງບູຊາອີກດ້ວຍ ທັງຫ້າ «ທຣຸວະ» (ຈຸດ/ດາວທີ່ຄົງທີ່), ທິດວາຍະວະ (ຕາເວັນຕົກເໜືອ), ນັກສັດຕະຣາ ຮັສຕາ, ແລະ ພາກພຣະເທວະ «ປຣາເຈສະ» ແລະ «ໄວສະນະວະ»។
Verse 4
नक्षत्राणि तथा मूलं शस्यन्ते द्रुमरोपणे प्रवेशयेन्नदीवाहान् पुष्करिण्यान्तु कारयेत्
ໃນການປູກຕົ້ນໄມ້ ຄວນພິຈາລະນາທັງນັກສັດຕະຣາ (ເດືອນດາວ) ທີ່ເໝາະສົມ ແລະ ຮາກຂອງພືດກໍຖືກແນະນຳ. ຄວນນຳທາງນ້ຳແມ່ນ້ຳໃຫ້ໄຫຼເຂົ້າສູ່ພື້ນທີ່ນັ້ນ ແລະ ສ້າງສະລະ/ສະໜອງນ້ຳບົວ (ປຸສກະຣິນີ) ໄວ້.
Verse 5
गृहवामे इति ञ पुष्करिण्यान्त्विति पाठो न सम्यक् प्रतिभाति हस्ता मघा तथा मैत्रमाद्यं पुष्यं सवासवं जलाशयसमारम्भे वारुणञ्चोत्तरात्रयम्
ຄຳອ່ານ «gṛhavāme …» ບໍ່ຊັດເຈນ; ແລະສຳນວນຕ່າງ «puṣkariṇyāntv …» ກໍບໍ່ເຫັນວ່າຖືກຕ້ອງ. ສຳລັບການເລີ່ມສ້າງອ່າງນ້ຳ/ອ່າງກັກນ້ຳ ນັກສັດຕະຣາທີ່ເປັນມົງຄຸນແມ່ນ Hastā, Maghā, Maitra (ຄື Anurādhā), ອຸດຕະຣາອັນທຳອິດ, Puṣya, ແລະ ຂອງ Vāsava (ຄື Śravaṇa). ນອກນັ້ນ Vāruṇa (ຄື Śatabhiṣaj) ແລະ ອຸດຕະຣາທີ່ເຫຼືອອີກສາມ ກໍໃຊ້ໄດ້ເຊັ່ນກັນ.
Verse 6
संपूज्य वरुणं विष्णुं पर्जन्यं तत् समाचरेत् अरिष्टाशोकपुन्नागशिरीषाः सप्रियङ्गवः
ເມື່ອໄດ້ບູຊາພຣະວຣຸນະ, ພຣະວິສນຸ ແລະ ພຣະປັຣຊັນຍະ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລ້ວ ຈຶ່ງຄວນປະຕິບັດພິທີນັ້ນ ໂດຍໃຊ້ພືດມົງຄຸນ: ອະຣິສຕະ, ອະໂສກ, ປຸນນາກ, ສິຣີສ ພ້ອມດ້ວຍ ປຣິຍາງກຸ.
Verse 7
अशोकः कदली जम्बुस् तथा वकुलदाडिमाः सायं प्रातस्तु घर्मर्तौ शीतकाले दिनान्तरे
ອະໂສກ, ກະດະລີ (ກ້ວຍ), ຈັມບູ (rose-apple), ພ້ອມທັງ ວະກຸລ ແລະ ດາດິມາ (ໝາກທັບທິມ) — ໃນລະດູຮ້ອນໃຫ້ນໍາໃຊ້ຕອນແລງແລະຕອນເຊົ້າ; ແຕ່ໃນລະດູໜາວ ໃຫ້ນໍາໃຊ້ໃນຕອນທ້າຍຂອງວັນ.
Verse 8
वर्षारत्रौ भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः उत्तमं विंशतिर्हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम्
ໃນລະດູຝົນ ແລະເມື່ອດິນແຫ້ງ ຕົ້ນໄມ້ທີ່ປູກໄວ້ຄວນຖືກລາດນໍ້າ. ລະຍະຫ່າງທີ່ດີທີ່ສຸດແມ່ນ 20 ຮັດສະ (hasta) ແລະລະຍະຫ່າງປານກາງແມ່ນ 16 ຮັດສະ ຫ່າງກັນ.
Verse 9
स्थानात् स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादशावरं विफलाः स्युर्घना वृक्षाः शस्त्रेणादौ हि शोधनम्
ຕົ້ນໄມ້ຄວນຖືກຍ້າຍປູກຈາກບ່ອນໜຶ່ງໄປອີກບ່ອນໜຶ່ງ ພາຍໃນໄລຍະບໍ່ເກີນ 12 (ຕາມມາດຕາທີ່ກໍານົດ). ຕົ້ນໄມ້ທີ່ໜາແໜ້ນເກີນໄປມັກຈະບໍ່ອອກຜົນ; ດັ່ງນັ້ນໃນເບື້ອງຕົ້ນຄວນເຮັດ “ການຊໍາລະ” ດ້ວຍເຄື່ອງມືຕັດ ຄືການຕັດແຕ່ງ/ບາງລົງ.
Verse 10
विडङ्गघृतपङ्काक्तान् सेचयेच्छीतवारिणा फलनाशे कुलथैश् च मासैर् मुद्गैर् यवैस्तिलैः
ເມື່ອຜົນໄມ້ກໍາລັງຖືກທໍາລາຍ ຄວນທາຕົ້ນ/ກິ່ງທີ່ເສຍຫາຍດ້ວຍພາດສະຕາທີ່ເຮັດຈາກ ວິດັງກະ (vidanga) ຜະສົມກັບ ກີ (ghṛta) ແລ້ວລາດນໍ້າເຢັນ. ອີກທັງໃຫ້ໃຊ້ ກຸລັດຖະ (horse-gram), ມາສະ (black gram), ມຸດຄະ (green gram), ຢະວະ (barley) ແລະ ຕິລະ (sesame) ເພື່ອເຮັດຕໍາຮັບຢາປະກອບ.
Verse 11
घृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाय सर्वदा आविकाजशकृच्चूर्णम् यवचूर्णं तिलानि च
ເພື່ອໃຫ້ອອກໝາກແລະອອກດອກໄດ້ຕະຫຼອດເວລາ ຄວນລາດນ້ຳພືດດ້ວຍນົມງົວທີ່ເຢັນຜສົມນ້ຳມັນເນີຍ (ghee) ແລະໃສ່ຜົງຂີ້ແກະ/ຂີ້ແບ້, ຜົງບາເລ, ພ້ອມເມັດງາອີກດ້ວຍ.
Verse 12
गोमांसमुदकञ्चैव सप्तरात्रं निधापयेत् उत्सेकः सर्ववृक्षाणां फलपुष्पादिवृद्धिदः
ໃຫ້ເກັບຮັກສາສ່ວນຜະສົມຊີ້ນງົວກັບນ້ຳໄວ້ເຈັດຄືນ; ການລາດນ້ຳຕົ້ນໄມ້ທັງປວງດ້ວຍນ້ຳນັ້ນ (ນ້ຳຫມັກ) ຊ່ວຍໃຫ້ໝາກ ດອກ ແລະອື່ນໆ ເຕີບໂຕເພີ່ມພູນ.
Verse 13
मत्स्याम्भसा तु सेकेन वृद्धिर्भवति शाखिनः विडङ्गतण्डुलोपेतं मत्स्यं मांसं हि दोहदं सर्वेषामविशेषेण वृक्षाणां रोगमर्दनम्
ການລາດນ້ຳດ້ວຍນ້ຳປາ ຊ່ວຍໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ເຕີບໃຫຍ່. ປາແລະຊີ້ນ ຜສົມກັບວິດັງກະ (viḍaṅga) ແລະເມັດເຂົ້າ ເປັນການບຳລຸງ ‘ໂດຫະດ’ ທີ່ບໍ່ເລືອກຊະນິດ ສາມາດກົດຂີ່ໂລກຂອງຕົ້ນໄມ້ທັງປວງ.
Frequently Asked Questions
Plakṣa is placed to the north, vaṭa (banyan) to the east, mango to the south, and aśvattha (pipal) to the west/waterward direction, performed according to proper ritual procedure.
The text states this causes disturbance/inauspiciousness for dwelling; it recommends planting sesame (tila) or flowering plants there as a remedial measure.
Hastā, Maghā, Maitra (Anurādhā), the first of the Uttaras, Puṣya, and Vāsava (Śravaṇa); additionally Vāruṇa (Śatabhiṣaj) and the remaining three Uttara asterisms are also acceptable.
The best spacing is twenty hastas; the medium spacing is sixteen hastas.
It notes that overly dense trees become fruitless and prescribes early ‘purification’ through cutting—i.e., pruning/thinning with a tool.
For fruit destruction: apply a vidanga–ghee paste and irrigate with cool water, with adjunct use of legumes/grains (kulattha, māṣa, mudga, yava, tila). For flowering/fruiting: irrigate with cooled milk mixed with ghee, and apply powdered sheep/goat dung, barley flour, and sesame; additionally, seven-night fermented cow-meat water and fish-water irrigation are described as growth-promoting and disease-suppressing.