Adhyaya 17
Chapter 17 — सृष्टिविषयकवर्णनम् (An Account Concerning Creation)
ພຣະອັກນີສືບຕໍ່ສອນພຣະລິສີວະສິດຖະ ໂດຍຫັນຈາກເລື່ອງອະວະຕາຣາໄປສູ່ການກໍ່ກຳເນີດຈັກກະວານ ຊີ້ວ່າການສ້າງໂລກແມ່ນລີລາຂອງພຣະວິສນຸ ທັງແບບສະກຸນ ແລະ ນິຣກຸນ. ບົດນີ້ລຽງລຳດັບການແຜ່ອອກຕາມສາງຂະຍະ: ພຣະພຣະຫມັນເປັນອະວະຍັກຕະ, ພຣະວິສນຸເຂົ້າສູ່ prakṛti ແລະ puruṣa, ເກີດ mahat ແລະ ahaṅkāra ສາມປະເພດ; ຈາກ tanmātra ຄ່ອຍໆເກີດ mahābhūta ຈາກ ākāśa ຫາ pṛthivī. ຈາກ ahaṅkāra ສາດຕະວິກ ເກີດເທວະດາຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຈິດ (manas); ຈາກ ຕາມະສິກ/ໄຕຈະສະ ເກີດອິນທຣິຍະ. ຍັງກ່າວເຖິງນິຍາມ “ນາຣາຍະນະ-ນ້ຳ”, ໄຂ່ຄຳ hiraṇyāṇḍa, ແລະ ພຣະພຣະຫມາ Hiraṇyagarbha ແບ່ງໄຂ່ເປັນຟ້າ-ດິນ ຕັ້ງອາກາດ ທິດ ເວລາ ແລະ ພະລັງໃຈ (kāma, krodha, rati). ການສ້າງດຳເນີນຕໍ່ດ້ວຍປາກົດການອາກາດ ນົກ Parjanya ແລະ ສັນທະວິທີ/ມັນຕຣາເວດສຳລັບ yajña, ຈົນປາກົດ Rudra, Sanatkumāra ແລະ ພຣະລິສີພຣະຫມັນ 7 ອົງເກີດຈາກຈິດ; ພຣະພຣະຫມາແບ່ງເປັນຊາຍ-ຍິງເພື່ອໃຫ້ເກີດສັດທັງຫຼາຍ ເຊື່ອມຈັກກະວານກັບລະບຽບພິທີ ແລະ ອານຸພາບຂອງຍັດ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये बुद्धकल्क्यवतारवर्णनं नाम षोडशो ऽध्यायः अथ सप्तदशो ऽध्यायः सृष्टिविषयकवर्ननम् अग्निर् उवाच जगत्सर्गादिकान् क्रीडान् विष्णोर्वक्ष्येधुना शृणु स्वर्गादिकृत् स सर्गादिः सृष्ट्यादिः सगुणोगुणः
ດັ່ງນີ້ ໃນອັກນິປຸຣານະ ບົດທີ 16 ຊື່ “ການພັນລະນາອະວະຕາຣະ ພຸດທະ ແລະ ກັລກິ” ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 17 “ການພັນລະນາເລື່ອງການສ້າງ”. ອັກນິກ່າວວ່າ: ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງ, ຂ້ອຍຈະພັນລະນາລີລາອັນເປັນການຫຼິ້ນອັນສັກສິດຂອງວິສນຸ ເລີ່ມແຕ່ການແຜ່ອອກເກີດໂລກ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ສ້າງສະຫວັນແລະອື່ນໆ; ເປັນບໍ່ເກີດຂອງການສ້າງແລະອື່ນໆ, ເປັນຜູ້ເລີ່ມການປາກົດ—ທັງມີຄຸນລັກສະນະ ແລະ ເກີນຄຸນລັກສະນະ.
Verse 2
ब्रह्माव्यक्तं सदाग्रे ऽभूत् न खं रात्रिदिनादिकं प्रकृतिं पुरुषं विष्णुः प्रविश्याक्षोभयत्ततः
ໃນປະຖົມການ ພຣະພຣະມັນ (Brahman) ດຳລົງຢູ່ໃນສະພາບບໍ່ປາກົດ (avyakta) ຢ່າງຖາວອນ; ບໍ່ມີອາກາດ/ອາກາສ (kha) ແລະບໍ່ມີກາງຄືນກາງວັນ ແລະອື່ນໆ. ຕໍ່ມາ ພຣະວິສນຸ (Viṣṇu) ເຂົ້າໄປໃນ ປຣະກຣິຕິ (Prakṛti) ແລະ ປຸຣຸສະ (Puruṣa) ແລ້ວເຮັດໃຫ້ເກີດການກະເທືອນ ເປັນການເລີ່ມສ້າງໂລກ।
Verse 3
स्वर्गकाले महत्तत्त्वमहङ्कारस्ततो ऽभवत् वैकारिकस्तैजसश् च भूतादिश् चैव तामसः
ໃນຍາມທີ່ຈັກກະວານແຜ່ອອກ (sarga) ຕັດຕະວະທີ່ເອີ້ນວ່າ ມະຫັດ (Mahat-tattva) ເກີດຂຶ້ນ; ຈາກນັ້ນ ອະຫັງກາຣ (ahaṅkāra) ກໍເກີດມາ—ມີສາມພາກ: ສັດຕະວິກ (vaikārika), ຣາຊະສ (taijasa), ແລະ ຕາມະສ (bhūtādi).
Verse 4
अहङ्काराच्छब्दमात्रमाकाशमभवत्ततः स्पर्शमात्रो ऽनिलस्तस्माद्रूपमात्रो ऽनलस्ततः
ຈາກອະຫັງກາຣ (ahaṅkāra) ເກີດອາກາສ (ākāśa) ທີ່ມີແຕ່ສັກກະຍະພາບຂອງສຽງເທົ່ານັ້ນ; ຈາກນັ້ນເກີດລົມ (anila) ທີ່ມີແຕ່ສັກກະຍະພາບຂອງການສຳຜັດ; ແລະຈາກນັ້ນເກີດໄຟ (anala) ທີ່ມີແຕ່ສັກກະຍະພາບຂອງຮູບ/ສີ (ການເຫັນ).
Verse 5
रसमात्रा आप इतो गन्धमात्रा मही स्मृता अहङ्कारात्तामसात्तु तैजसानीन्द्रियाणि च
ນ້ຳ ຖືກເຂົ້າໃຈວ່າ ປະກອບດ້ວຍແຕ່ສັກກະຍະພາບຂອງລົດຊາດ (rasa-mātra); ແລະ ແຜ່ນດິນ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ປະກອບດ້ວຍແຕ່ສັກກະຍະພາບຂອງກິ່ນ (gandha-mātra). ອີກທັງ ຈາກອະຫັງກາຣຝ່າຍຕາມະສ (tāmasa) ກໍເກີດອິນທຣິຍະຝ່າຍໄຕຈະສ (taijasa indriya) ດ້ວຍ.
Verse 6
वैकारिका दश देवा मन एकादशेन्द्रियम् ततः स्वयंभूर्भगवान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः
ຈາກຫຼັກການໄວກາຣິກ (vaikārika, ຝ່າຍສັດຕະວິກ) ເກີດເທວະດາສິບອົງ ຜູ້ເປັນປະທານເຫນືອອິນທຣິຍະ; ແລະ ມະນັສ (manas) ເປັນອິນທຣິຍະອົງທີ່ສິບເອັດ. ຕໍ່ມາ ພຣະຜູ້ເກີດດ້ວຍຕົນເອງ (Svayambhū) ເມື່ອປາຖະໜາຈະສ້າງ ກໍໄດ້ບັງເກີດສັດທັງຫຼາຍຫຼາກຫຼາຍປະເພດ.
Verse 7
अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत् आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः
ໃນປະຖົມການ ພຣະອົງສ້າງແຕ່ «ນ້ຳ» ເທົ່ານັ້ນ ແລະປ່ອຍພະລັງກຳເນີດຂອງພຣະອົງລົງໃນນ້ຳນັ້ນ. ນ້ຳຖືກເອີ້ນວ່າ «ນາຣາ»; ແທ້ຈິງແລ້ວ ນ້ຳແມ່ນລູກຫຼານຂອງ ນະຣະ—ດັ່ງນັ້ນ (ພຣະອົງ) ຈຶ່ງເປັນ «ນາຣາຍະນະ» (ທີ່ພັກອາໄສແຫ່ງນ້ຳ).
Verse 8
अयनन्तस्य ताः पूर्वन्तेन नारायणः स्मृतः हिरण्यवर्णमभवत् तदण्डमुदकेशयम्
ໃນຕອນຕົ້ນຂອງເສັ້ນທາງອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ (ແຫ່ງເວລາ/ການສ້າງ) ພຣະອົງຖືກລະລຶກວ່າ «ນາຣາຍະນະ». ໄຂ່ໂລກເກີດເປັນສີຄຳ ແລະໄຂ່ນັ້ນນອນຢູ່ເທິງນ້ຳ.
Verse 9
तस्मिन् जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयम्भूरिति नः श्रुतम् हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम्
ໃນພາວະດັ່ງນັ້ນ ພຣະພຣະຫມາ (ບຣະຫມາ) ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍຕົນເອງ—ດັ່ງທີ່ພວກເຮົາໄດ້ຍິນ—ແມ່ນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ «ຫິຣັນຍະຄັຣພະ» ຜູ້ພັກຢູ່ນັ້ນຄົບໜຶ່ງປີ.
Verse 10
तदण्डमकरोत् द्वैधन्दिवं भुवमथापि च तयोः शकलयोर्मध्ये आकाशमसृजत् प्रभुः
ຕໍ່ມາ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຍກໄຂ່ໂລກນັ້ນອອກເປັນສອງ—ເປັນຟ້າ ແລະ ແຜ່ນດິນ—ແລະລະຫວ່າງສອງຊິ້ນນັ້ນ ພຣະອົງຜູ້ເປັນອະທິປະໄຕ ສ້າງ «ອາກາສ» (ākāśa) ຂຶ້ນ.
Verse 11
अप्सु पारिप्लवां पृथिवीं दिशश् च दशधा दधे तत्र कालं मनो वाचं कामं क्रोधमथो रतिम्
ໃນນ້ຳນັ້ນ ພຣະອົງສ້າງແຜ່ນດິນໃຫ້ລອຍຢູ່ເທິງນ້ຳ ແລະຈັດວາງທິດທາງທັງຫຼາຍເປັນສິບປະການ. ທີ່ນັ້ນພຣະອົງກໍວາງໄວ້ຕາມລຳດັບ: ເວລາ, ຈິດ, ວາຈາ, ກາມ, ໂກຣດ ແລະ ຣະຕິ (ຄວາມສຸກແຫ່ງເພດ).
Verse 12
आठस्तु महाभारतीयहरिवंशपर्वण उद्धृत इति अध्यवसीयते उभयत्र क्रमेण पाठसाम्यात् तासु बीजमथासृजदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यगर्भमभवदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यवर्ण इति ग, चिह्नित्गपुस्तकपाठः ससर्ज सृष्टिन्तद्रूपां स्रष्टुमिच्छन् प्रजापतिः विद्युतोशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च
ໄດ້ກຳນົດວ່າ ການອ່ານນີ້ໄດ້ຖືກຍົກອ້າງມາຈາກພາກ ຮຣິວັງສະ (Harivaṃśa) ໃນ ມະຫາພາຣະຕະ (Mahābhārata) ເນື່ອງຈາກລຳດັບຂໍ້ຄວາມທັງສອງບ່ອນກົງກັນ. (ມີການອ່ານຕ່າງໆຖືກບັນທຶກໄວ້:) «ແລ້ວພຣະອົງໄດ້ຫວ່ານເມັດພັນລົງໃນພວກນັ້ນ»—ຕາມຕົ້ນສະບັບທີ່ໝາຍໄວ້; «ພຣະອົງໄດ້ເປັນ ຮິຣັນຍະຄັຣພະ (Hiraṇyagarbha) ຄັນທອງ»—ຕາມຕົ້ນສະບັບທີ່ໝາຍໄວ້; «ສີທອງ»—ຕາມອີກຕົ້ນສະບັບໜຶ່ງ. ເມື່ອປະສົງຈະສ້າງ ພຣະປຣະຊາປະຕິ (Prajāpati) ໄດ້ສ້າງສັບພະສິ່ງຕາມຮູບນັ້ນ: ຟ້າຜ່າ, ສາຍຟ້າ (vajra), ເມກ, ແລະ ຮຸ້ງສີແດງເຮືອງຂອງພຣະອິນທຣະ (Indra).
Verse 13
वयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यञ्चाथ वक्त्रतः ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये
ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນ ພຣະອົງໄດ້ສ້າງນົກທັງຫຼາຍກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງໃຫ້ກຳເນີດ ພຣະປັຣຊັນຍະ (Parjanya) ເທວະແຫ່ງຝົນ. ແລະຈາກພຣະໂອດ (ປາກ) ພຣະອົງໄດ້ປັ້ນແຕ່ງ ບົດ Ṛc, ສູດ Yajus, ແລະ ທຳນອງ Sāman ເພື່ອໃຫ້ພິທີຍັຊະ (yajña) ສຳເລັດຜົນຢ່າງສົມບູນ.
Verse 14
साध्यास्तैर् अयजन्देवान् भूतमुच्चावचं भुजात् सनत्कुमारं रुद्रञ्च ससर्ज क्रोधसम्भवम्
ດ້ວຍສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ພວກສາດຍະ (Sādhyas) ໄດ້ບູຊາເທວະທັງຫຼາຍ; ແລະຈາກ ພຸຊາດ (Bhujāt) ໄດ້ເກີດຂຶ້ນສັດມີຊີວິດຫຼາກຫຼາຍ ທັງສູງຕ່ຳປະປົນກັນ. ພຣະອົງຍັງໄດ້ໃຫ້ກຳເນີດ ສະນັດກຸມາຣະ (Sanatkumāra) ແລະ ຣຸທຣະ (Rudra) ໂດຍຣຸທຣະນັ້ນເກີດຈາກຄວາມໂກດເກຣີຍວ.
Verse 15
मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् वसिष्ठं मानसाः सप्त ब्रह्माण इति निश्चिताः
ມະຣີຈິ (Marīci), ອະຕຣິ (Atri), ອັງຄິຣັສ (Aṅgiras), ປຸລັສຕະຍະ (Pulastya), ປຸລະຫະ (Pulaha), ກຣະຕຸ (Kratu), ແລະ ວະສິດຖະ (Vasiṣṭha)—ທັງເຈັດນີ້ ຖືກກຳນົດແນ່ນອນວ່າເປັນບຸດເກີດຈາກຈິດ (manas) ຂອງ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā), ຄື ພຣະຣິຊີພຣະຫມາ (Brahmarṣi) ເຈັດອົງ.
Verse 16
सप्तैते जनयन्ति स्म प्रजा रुद्राश् च सत्तम द्विधा कृत्वात्मनो देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी तस्यां स ब्रह्मा वै चासृजत् प्रजाः
ໂອ ຜູ້ດີທີ່ສຸດໃນຄຸນທຳ, ທັງເຈັດນີ້ ແລະ ພວກຣຸທຣະ (Rudras) ຍ່ອມໃຫ້ກຳເນີດປະຊາກອນແທ້. ພຣະອົງແບ່ງກາຍຂອງຕົນເປັນສອງ: ດ້ວຍຄື່ງໜຶ່ງເປັນຊາຍ ແລະອີກຄື່ງໜຶ່ງເປັນຍິງ; ແລະໃນນາງນັ້ນ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ໄດ້ສ້າງສັດທັງປວງຢ່າງແທ້ຈິງ.
Frequently Asked Questions
It presents Brahman as unmanifest, then Viṣṇu’s activation of prakṛti–puruṣa, followed by mahat, threefold ahaṅkāra, tanmātras, and the five mahābhūtas, with mind, deities, and sense-faculties arising in parallel.
By stating that the Vedic hymns and formulas (Ṛk, Yajus, Sāman) arise for yajña-siddhi and by portraying cosmic order—time, directions, elements, and deities—as the framework within which worship and sacrifice become effective.
The chapter frames creation as līlā: the same supreme reality is beyond attributes (nirguṇa) yet functions as the qualified cause (saguṇa) that initiates and sustains manifestation.