Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

वेदव्यास-परम्परा तथा प्रणव-ब्रह्म-स्तुति

जगतः प्रलयोत्पत्तौ यत् तत् कारणसंज्ञितम् महतः परमं गुह्यं तस्मै सुब्रह्मणे नमः

jagataḥ pralayotpattau yat tat kāraṇasaṃjñitam mahataḥ paramaṃ guhyaṃ tasmai subrahmaṇe namaḥ

ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಳಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾರಣ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ಮಹತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಪರಮ ಗುಹ್ಯನಾದ ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

जगतःof the world
जगतः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
प्रलय-उत्पत्तौin dissolution and creation
प्रलय-उत्पत्तौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक) + उत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (pralaya and utpatti)
यत्which (that)
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; निर्देश (correlative)
कारण-संज्ञितम्called ‘cause’
कारण-संज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकारण (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त; √ज्ञा धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कृदन्त-भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; समासः तत्पुरुष (कारण-नाम्ना संज्ञितम्)
महतःof the great (principle)
महतः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण
गुह्यम्secret, hidden
गुह्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण
तस्मैto him/that (one)
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन
सु-ब्रह्मणेto the excellent Brahman
सु-ब्रह्मणे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; कर्मधारय (सु = शोभन/श्रेष्ठ)
नमःsalutation
नमः:
Prayojana (Salutation/नमस्कार)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत् प्रयोग)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

B
Brahman
V
Vishnu

FAQs

This verse frames dissolution (pralaya) and origination (utpatti) as dependent on a single Supreme Cause—highlighting cyclical cosmic order governed by the highest reality.

He identifies the ultimate principle as ‘kāraṇa-saṃjñita’—the one designated as the Cause—described as supremely hidden and worthy of reverent salutation.

In Vaishnava reading, the ‘Supreme Brahman’ referred to as the Cause is Vishnu—affirming divine sovereignty over both creation and dissolution while remaining transcendent and inscrutable.