Adhyaya 75: Description of Jambūdvīpa: its regions, mountains, measurements, and cosmic structure
Jambūdvīpa-varṣa-parvata-pramāṇa-varṇana
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವರಾಹ–ಪೃಥಿವೀ ಉಪದೇಶ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾಪ್ತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ರುದ್ರವಚನವಾಗಿ) ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ರಚನೆ, ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಸಮುದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ತರ್ಕದಿಂದ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ದುಷ್ಕರವೆಂಬುದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಮವತ್, ಹೇಮಕೂಟ, ನಿಷಧ, ನೀಲ, ಶ್ವೇತ, ಶೃಂಗವಾನ್ ಮೊದಲಾದ ವರ್ಷ-ಪರ್ವತಗಳ ಯೋಜನಾಮಿತ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ ಮೇರೂಪರ್ವತದ ಚತುರ್ವರ್ಣ ಸ್ವರೂಪ, ಅದರ ಆಕಾರ-ಜ್ಯಾಮಿತಿ, ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಭಾರತ, ಕೇತುಮಾಲ, ಉತ್ತರಕುರು ಇತ್ಯಾದಿ ಭೂಭಾಗಗಳ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಪದ್ಮಾಕಾರ ಭೂಮಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಮೇರೂವು ಕರ್ಣಿಕೆಯಂತೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಉದಯ ಮತ್ತು ದೇವಸಭೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ. ಪರ್ವತ-ನದಿ-ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಸಮತೋಲನ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 75
Verse 1
रुद्र उवाच । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । संख्यां चापि समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् ॥ ७५.१ ॥
ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಜಂಬೂದ್ವೀಪವನ್ನು ಯಥಾತಥವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸಮುದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ, ದ್ವೀಪಗಳ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೂ ಸಹ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 2
यावन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च याः स्मृताः । महाभूतप्रमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोः पृथक् ॥ ७५.२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು (ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಇವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನದಿಗಳು ಯಾವುವು; ಮಹಾಭೂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ–ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗತಿಗಳನ್ನೂ (ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು)।
Verse 3
द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च । न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैर् विततं जगत् ॥ ७५.३ ॥
ದ್ವೀಪಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು (ಮುಖ್ಯ) ದ್ವೀಪಗಳೊಳಗೆ অন্তರ್ಗತವಾಗಿರುವವು—ಅವುಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 4
सप्तद्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह । येषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते ॥ ७५.४ ॥
ನಾನು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಚಂದ್ರ–ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಗಳೊಡನೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ತರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 5
अचिन्त्याः खलु ये भावाः न तांस्तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं विभाव्यते ॥ ७५.५ ॥
ನಿಜವಾಗಿ ಅಚಿಂತ್ಯವಾದ ಭಾವಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ತರ್ಕದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಾರದು; ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗಿಂತ ಪರವಾಗಿರುವುದು ಅಚಿಂತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 6
नव वर्षं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । विस्तारान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत ॥ ७५.६ ॥
ಈಗ ನಾನು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅದರ ವಿಸ್ತಾರ, ಮಂಡಲಾಕಾರ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿರಿ।
Verse 7
शतमेकें सहस्राणां योजनानां समन्ततः । नानाजनपदाकीर्णं योजनेर्विविधैः शुभैः ॥ ७५.७ ॥
ಇದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ; ಅನೇಕ ಜನಪದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ವಿಭಿನ್ನ ಶುಭ ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಿದೆ।
Verse 8
सिद्धचारणसंकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम् । सर्वधातुविवृद्धैश्च शिलाजालसमुद्भवैः । पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतश्चितम् ॥ ७५.८ ॥
ಇದು ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಧಾತುಸಂಪತ್ತಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದುದು, ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಶಿಲಾಜಾಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದು, ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ನದಿಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದೆ।
Verse 9
जम्बूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः परिमण्डलः । नवभिश्चावृतः श्रीमान् भुवनैर्भूतभावनः ॥ ७५.९ ॥
ಜಂಬೂದ್ವೀಪವು ವಿಶಾಲವೂ ಶ್ರೀಮಂತವೂ ಆಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಿಮಂಡಲಾಕಾರವಾಗಿದೆ; ಅದು ಒಂಬತ್ತು ಭುವನ/ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿ ತನ್ನ ಲೋಕಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 10
लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः ॥ ७५.१० ॥
ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲವಣ (ಉಪ್ಪು) ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ; ಮತ್ತು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ।
Verse 11
तस्य प्रागायताः दीर्घाः षडेते वर्षपर्वताः । उभयत्रावगाढाश्च समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ ॥ ७५.११ ॥
ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ದೀರ್ಘವಾಗಿರುವ ಈ ಆರು ವರ್ಷ-ಪರ್ವತಗಳು; ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ—ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ—ಸಮುದ್ರಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ.
Verse 12
हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् । सर्वत्र सुसुखश्चापि निषधः पर्वतो महान् ॥ ७५.१२ ॥
ಹಿಮಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಹಿಮವಾನ್, ಹೇಮಕೂಟ ಮತ್ತು ಹೇಮವಾನ್; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಷಧ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತ—ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಖಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೀಡುವದಾಗಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 13
चतुर्वर्णः स सुवर्णो मेरुश्चोल्बमयो गिरिः । वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्त्रः समुच्छितः ॥ ७५.१३ ॥
ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಚತುರ್ವರ್ಣವೆಂದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಸುವರ್ಣಮಯ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಧಾತುಮಯ ಗಿರಿ. ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ವೃತ್ತಾಕಾರವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಚತುರಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉನ್ನತವಾಗಿ ಏರಿದೆ.
Verse 14
नानावर्णस्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः । नाभिमण्डलसम्भूतो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ ७५.१४ ॥
ಅದರ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾವರ್ಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಅದು ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಾಭಿಮಂಡಲದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.
Verse 15
पूर्वतः श्वेतवर्णस्तु ब्राह्मण्यं तेन तस्य तत् । पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते ॥ ७५.१५ ॥
ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಶ್ವೇತವರ್ಣವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಪೀತವರ್ಣವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ವೈಶ್ಯತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 16
भृङ्गपत्रनिभश्चासौ पश्चिमेन यतोऽथ सः । तेनास्य शूद्रता प्रोक्ता मेरोर् नामार्थकर्मणः ॥ ७५.१६ ॥
ಅವನು ಭೃಂಗ-ಪತ್ರದಂತೆ ಸಮಾನನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮೇರುವಿನ ನಾಮ–ಅರ್ಥ–ಕರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಅವನ ‘ಶೂದ್ರತೆ’ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 17
पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्णं विभाव्यते। तेनास्य क्षत्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्तिताः॥ ७५.१७॥
ಅವನ ಉತ್ತರ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ವರ್ಣವು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ-ಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಇಂತೆ ವರ್ಣಗಳು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Verse 18
वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः । नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतशुक्लो हिरण्मयः । मयूरबर्हिवर्णस्तु शातकुम्भश्च श्रृङ्गवान् ॥ ७५.१८ ॥
ಅವನು ಸ್ವಭಾವತಃ ವೃತ್ತಾಕಾರನೆಂದು, ವರ್ಣದಿಂದಲೂ ಪರಿಮಾಣದಿಂದಲೂ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ—ನೀಲಿ, ವೈಡೂರ್ಯಮಯ; ಶ್ವೇತ, ಪರಮಶುಕ್ಲ, ಹಿರಣ್ಮಯ; ಮಯೂರಬರ್ಹಿವರ್ಣ, ಶಾತಕುಂಭಮಯ, ಮತ್ತು ಶೃಂಗವಂತನು.
Verse 19
एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः । तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्र उच्यते ॥ ७५.१९ ॥
ಇವರು ಪರ್ವತರಾಜರು, ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರಿಂದ ಸೇವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಇವರ ಅಂತರವಿಷ್ಕಂಭ (ಆಂತರಿಕ ಅಗಲ/ಮಧ್ಯಂತರ) ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 20
मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः स सम्भवः । नवैव तु सहस्राणि विस्तीर्णः सर्वतश्च सः ॥ ७५.२० ॥
ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಇಲಾವೃತ’ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅದು ಮಹಾಮೇರುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರಭೂಮಿ. ಅದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ (ಯೋಜನ) ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 21
मध्यं तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः । वेद्यर्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्धं तथोत्तरम् ॥ ७५.२१ ॥
ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮೇರು ಧೂಮರಹಿತ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇರುವಿನ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧವನ್ನು ‘ವೇದ್ಯಾರ್ಧ’ ಎಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ‘ಉತ್ತರ’ (ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗ) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 22
वर्षाणि यानि षडत्र तेषां ते वर्षपर्वताः । योजनाग्रं तु वर्षाणां सर्वेषां तद्विधीयते ॥ ७५.२२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ವರ್ಷಗಳು (ಪ್ರದೇಶಗಳು) ತಮತಮ ‘ವರ್ಷಪರ್ವತಗಳನ್ನು’ ಹೊಂದಿವೆ. ಆ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷಗಳ ಅಗಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒಂದು ಯೋಜನ ಎಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 23
द्वे द्वे वर्षे सहस्राणां योजनानां समुच्छ्रयः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारस्तेषामायाम उच्यते ॥ ७५.२३ ॥
ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಎತ್ತರವನ್ನು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಅವುಗಳದೇ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಮಾಣ (ಆಯಾಮ) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 24
योजनानां सहस्राणि शतौ द्वौ चायतौ गिरौ । नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनाश्च ये परे । श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवान् शृङ्गवांश्च यः ॥ ७५.२४ ॥
ನೀಲ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಎಂಬ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳು ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳ ಆಚೆ ಇರುವ ಪರ್ವತಗಳು ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತಾರದವು—ಶ್ವೇತ, ಹೇಮಕೂಟ ಮತ್ತು ಶೃಂಗಸಂಪನ್ನ ಹಿಮವಾನ್.
Verse 25
जम्बूद्वीपप्रमाणेन निषधः परिकीर्तितः । तस्माद् द्वादशभागेन हेमकूटः प्रहीयते । हिमवान् विंशभागेन हेमकूटात् प्रहीयते ॥ ७५.२५ ॥
ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಷಧದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಿಂದ ಹೇಮಕೂಟವು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ; ಹೇಮಕೂಟದ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮವಾನ್ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ.
Verse 26
अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः । अशीतिर्हिमवान्शैल आयतः पूर्वपश्चिमे ॥ ७५.२६ ॥
ಮಹಾಗಿರಿಯಾದ ಹೇಮಕೂಟವು ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿಮವಾನ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಹರಡಿದೆ.
Verse 27
द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ह्रासवृद्धी प्रकीर्त्यते । वर्षाणां पर्वतानां च यथा चेमे तथोत्तरम् ॥ ७५.२७ ॥
ದ್ವೀಪವು ವೃತ್ತಾಕಾರ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಹ್ರಾಸ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ವಿಷಯವೂ—ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮುಂದೆಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು.
Verse 28
तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्षाणि चैव तत् । प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु ॥ ७५.२८ ॥
ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಪದಗಳು ಹಾಗೂ ಆ ವರ್ಷಗಳೂ ಇವೆ. ಅವು ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ಕಠಿಣವಾಗಿರುವ ಅಸಮ ಭೂಭಾಗದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Verse 29
संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम् । वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः ॥ ७५.२९ ॥
ನದಿಗಳ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶಖಂಡಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ನಾನಾ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 30
एतद्धैमवतं वर्षं भारती यत्र सन्ततिः । हेमकूटं परं यत्र नाम्ना किम्पुरुषोत्तमः ॥ ७५.३० ॥
ಇದು ಹೈಮವತ ವರ್ಷ; ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ಸಂತತಿ, ಅಂದರೆ ಭರತನ ಸಂತಾನ, ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಹೇಮಕೂಟವು ‘ಕಿಂಪುರುಷೋತ್ತಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
Verse 31
हेमकूटात् तु निषधं हरिवर्षं तदुच्यते । हरिवर्षात् परं चैव मेरुपार्श्व इलावृतम् ॥ ७५.३१ ॥
ಹೇಮಕೂಟದಿಂದ ನಿಷಧ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹರಿವರ್ಷವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹರಿವರ್ಷದ ಆಚೆಗೆ, ಮೇರುಪರ್ವತದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲಾವೃತವಿದೆ.
Verse 32
इलावृतात् परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम् । रम्यकाच्च परं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् । हिरण्मयात् परं चैव शृङ्गवन्तं कुरु स्मृतम् ॥ ७५.३२ ॥
ಇಲಾವೃತದ ಆಚೆಗೆ ನೀಲಪರ್ವತದ ಸಮೀಪ ‘ರಮ್ಯಕ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ರಮ್ಯಕದ ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಶ್ವೇತ’ (ಪರ್ವತ), ಅದರ ಆಚೆಗೆ ‘ಹಿರಣ್ಮಯ’ (ಪ್ರದೇಶ). ಹಿರಣ್ಮಯದ ಆಚೆಗೆ ‘ಕುರು’ವನ್ನು ‘ಶೃಂಗವಂತ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 33
धनुःसंस्थे तु द्वे वर्षे विज्ञेये दक्षिणोत्तरे । द्वीपानि खलु चत्वारि चतुरस्त्रमिलावृतम् ॥ ७५.३३ ॥
ಧನುಸ್ಸಿನ ಆಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ. ನಿಜಕ್ಕೂ ನಾಲ್ಕು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ; ಇಲಾವೃತವು ಚತುಷ್ಕೋಣಾಕಾರವಾಗಿದೆ.
Verse 34
अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् । परं शृङ्गवतो यच्च वेद्यर्धं हि तदुत्तरम् ॥ ७५.३४ ॥
ನಿಷಧದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವೇದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೃಂಗವಂತದ ಆಚೆಗೆ ಇರುವುದೇ ವೇದಿಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧವಾಗಿದೆ.
Verse 35
वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे । तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो यत्र मेरुस्त्विलावृतः ॥ ७५.३५ ॥
ವೇದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು, ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಇವೆ. ಆ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೇರು ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ—ಅದೇ ಇಲಾವೃತವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 36
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण च । उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः ॥ ७५.३६ ॥
ನೀಲ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲೂ ನಿಷಧ ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರದಲ್ಲೂ, ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ‘ಮಾಲ್ಯವಾನ್’ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತವಿದೆ।
Verse 37
योजनानां सहस्रे द्वे विष्कम्भोच्छ्रय एव च । आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि प्रकीर्तितः ॥ ७५.३७ ॥
ಅದರ ವ್ಯಾಸವೂ ಎತ್ತರವೂ ತಲಾ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ಉದ್ದವು ಮுப்பತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 38
तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः । आयामोच्छ्रयविस्तारात् तुल्यो माल्यवता तु सः ॥ ७५.३८ ॥
ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ‘ಗಂಧಮಾದನ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಉದ್ದ, ಎತ್ತರ, ಅಗಲಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಮಾಲ್ಯವಾನ್ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ।
Verse 39
परिमण्डलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः । चतुर्वर्णः ससौवर्णश्चतुरस्त्रः समुच्छ्रितः ॥ ७५.३९ ॥
ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ‘ಕನಕಪರ್ವತ’ ಮೇರువు ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸ್ವರ್ಣಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ನಾಲ್ಕುಮುಖ/ಚತುಷ್ಕೋನವಾಗಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತವಾಗಿ।
Verse 40
अव्यक्ता धातवः सर्वे समुत्पन्ना जलादयः । अव्यक्तात् पृथिवीपद्मं मेरुस्तस्य च कर्णिका ॥ ७५.४० ॥
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಜಲಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಧಾತು-ತತ್ತ್ವಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು. ಅದೇ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಭೂಮಿ ಪದ್ಮದಂತೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಮೇರುವು ಅದರ ಕರ್ಣಿಕಾ (ಮಧ್ಯಭಾಗ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 41
चतुष्पत्रं समुत्पन्नं व्यक्तं पञ्चगुणं महत् । ततः सर्वाः समुद्भूता वितता हि प्रवृत्तयः ॥ ७५.४१ ॥
ನಾಲ್ಕು ದಳಗಳ ತತ್ತ್ವವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ, ಮಹತ್ತಾಗಿ, ಪಂಚಗುಣಸಂಪನ್ನವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು.
Verse 42
अनेककल्पजीवद्भिः पुरुषैः पुण्यकारिभिः । कृतात्मभिर्महात्मभिः प्राप्यते पुरुषोत्तमः ॥ ७५.४२ ॥
ಅನೇಕ ಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಜೀವಿಸಿದ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡುವ, ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಹೊಂದಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಪುರುಷರಿಂದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಪ್ರಾಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 43
महायोगी महादेवो जगद्ध्येयो जनार्दनः । सर्वलोकगतोऽनन्तो व्यापको मूर्तिरव्ययः ॥ ७५.४३ ॥
ಅವನು ಮಹಾಯೋಗಿ, ಮಹಾದೇವ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಧ್ಯೇಯನಾದ ಜನಾರ್ದನ. ಅವನು ಅನಂತ, ಸರ್ವಲೋಕಗತ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ, ಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯನು.
Verse 44
न तस्य प्राकृताः मूर्तिर्मांसमेदोऽस्थिसंभवा । योगित्वाच्चेश्वरत्वाच्च सत्त्वरूपधरो विभुः ॥ ७५.४४ ॥
ಅವನ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಾಕೃತವಲ್ಲ; ಮಾಂಸ, ಮೇದ, ಅಸ್ಥಿಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದುದೂ ಅಲ್ಲ. ಯೋಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರತ್ವದಿಂದ ಆ ವಿಭು ಸತ್ತ್ವರൂപವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 45
तन्निमित्तं समुत्पन्नं लोके पद्मं सनातनम् । कल्पशेषस्य तस्यादौ कालस्य गतिरीदृशी ॥ ७५.४५ ॥
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ಪದ್ಮವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಕಲ್ಪಶೇಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಗತಿ ಇಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು.
Verse 46
तस्मिन् पद्मे समुत्पन्नो देवदेवश्चतुर्मुखः । प्रजापतिपतिर्देव ईशानो जगतः प्रभुः ॥ ७५.४६ ॥
ಆ ಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನಾದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು—ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ದಿವ್ಯ ಈಶ್ವರ, ಜಗತ್ತಿನ ಶಾಸಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭು.
Verse 47
तस्य बीजनिसर्गं हि पुष्करस्य यथार्थवत् । कृत्स्नं प्रजानिसर्गेण विस्तरेणैव वर्ण्यते ॥ ७५.४७ ॥
ಅವನ ಬೀಜ-ಉದ್ಭವ—ಅಂದರೆ ಪುಷ್ಕರನ ವಿಷಯ—ಯಥಾರ್ಥ ತಾತ್ಪರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಜಾ-ಸರ್ಗದ ವೃತ್ತಾಂತದ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವುದು.
Verse 48
तदम्बु वैष्णवः कायो यतो रत्नविभूषितः । पद्माकाराऽ समुत्पन्ना पृथिवी सवनद्रुमा ॥ ७५.४८ ॥
ಆ ಜಲವು ವೈಷ್ಣವ ಕಾಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯು ಪದ್ಮಾಕಾರವಾಗಿ, ಅರಣ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವೃಕ್ಷಗಳೊಡನೆ, ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
Verse 49
तत् तस्य लोकपद्मस्य विस्तारं सिद्धभाषितम् । वर्ण्यमानं विभागेन क्रमशः शृणुत द्विजाः ॥ ७५.४९ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಸಿದ್ಧರ ವಚನದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ‘ಲೋಕ-ಪದ್ಮ’ದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಈಗ ಕೇಳಿರಿ.
Verse 50
महावर्षाणि ख्यातानि चत्वार्यत्र च संस्थिताः । तत्र पर्वतसंस्थानो मेरुर्नाम महाबलः ॥ ७५.५० ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾವರ್ಷಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಾಕಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ‘ಮೇರು’ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ನಿಂತಿದೆ.
Verse 51
नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वतः श्वेत उच्यते । पीतं च दक्षिणं तस्य भृङ्गवर्णं तु पश्चिमम् ॥ ७५.५१ ॥
ಅದು ತನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾವರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪೀತ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಭೃಂಗವರ್ಣ (ಶ್ಯಾಮ)ವಾಗಿದೆ।
Verse 52
उत्तरं रक्तवर्णं तु तस्य पार्श्वं महात्मनः । मेरुस्तु शोभते शुक्लो राजवंशे तु धिष्टितः ॥ ७५.५२ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಉತ್ತರ ಪಾರ್ಶ್ವವು ರಕ್ತವರ್ಣ; ಆದರೆ ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಶುಕ್ಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 53
तरुणादित्यसंकाशो विधूम इव पावकः । योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिरुच्छ्रितः ॥ ७५.५३ ॥
ಅವನು ಕಿರಿಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಧೂಮರಹಿತ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದನು; ಅವನ ಎತ್ತರ ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳು।
Verse 54
प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु । शरावसंस्थितत्वाच्च द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः ॥ ७५.५४ ॥
ಇದು ಹದಿನಾರು (ಮಾಪು) ಕೆಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಹದಿನಾರೇ (ಮಾಪು) ಅಗಲವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ; ಶರಾವದಂತೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೆರಡು (ಮಾಪು) ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ।
Verse 55
विस्तारस्त्रिगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः । मण्डलेन प्रमाणेन व्यस्यमानं तदिष्यते ॥ ७५.५५ ॥
ಇದರ ವಿಸ್ತಾರವು ತ್ರಿಗುಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಧಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ; ಮಂಡಲ (ವೃತ್ತ) ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅಳೆಯಿಸಿ/ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದದ್ದೇ ಯುಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 56
नवतिश्च सहस्राणि योजनानां समन्ततः । ततः षट्काधिकानां च व्यस्यमानं प्रकीर्तितम् । चतुरस्त्रेण मानेन परिणामः समन्ततः ॥ ७५.५६ ॥
ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ತೊಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು. ನಂತರ ಆರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದರ ವ್ಯಾಸವೆಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚತುರಸ್ರ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಅದರ ಪರಿಧಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 57
स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः । सवैनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः ॥ ७५.५७ ॥
ಆ ಪರ್ವತವು ಅತ್ಯಂತ ದಿವ್ಯವೂ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುಭವಾದ ಜಾತರೂಪ (ಸುವರ್ಣ)ಮಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 58
तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः । शैलराजे प्रमोदन्ते तथैवाप्सरसां गणाः ॥ ७५.५८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ದೇವಗಣಗಳೆಲ್ಲರೂ—ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಸಹಿತ—ಆ ಶೈಲರಾಜನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳೂ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 59
स तु मेरुः परिवृतो भवनैर्भूतभावनैः । चत्वारो यस्य देशास्तु नानापार्श्वेषु धिष्ठिताः ॥ ७५.५९ ॥
ಆ ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ನಿವಾಸಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ; ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವಿಧ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಇವೆ.
Verse 60
भद्राश्वो भारतश्चैव केतुमालश्च पश्चिमे । उत्तरे कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥ ७५.६० ॥
ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕೇತುಮಾಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳು—ಇವು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದವರ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ.
Verse 61
कर्णिका तस्य पद्मस्य समन्तात् परिमण्डला । योजनानां सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः ॥ ७५.६१ ॥
ಆ ಪದ್ಮದ ಕರ್ಣಿಕೆ ಸುತ್ತಲೂ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ; ಯೋಜನ-ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಅದು ಸಾವಿರಾರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
Verse 62
तस्य केसरजालानि नवषट् च प्रकीर्तिताः । चतुरशीतिरुत्सेधो विवरान्तरगोचराः ॥ ७५.६२ ॥
ಅದರ ಕೇಸರಜಾಲಗಳು ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅದರ ಎತ್ತರ ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು, ರಂಧ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 63
त्रिंशच्चापि सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः । तस्य केसरजालानि विकीर्णानि समन्ततः ॥ ७५.६३ ॥
ಯೋಜನ-ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರದವರೆಗೆ; ಮತ್ತು ಅದರ ಕೇಸರಜಾಲಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಚದುರಿವೆ.
Verse 64
शतसाहस्रमायाममशीतिḥ पृथुलानि च । चत्वारि तत्र पर्णानि योजनानां चतुर्दश ॥ ७५.६४ ॥
ಅದರ ಉದ್ದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ (ಯೋಜನ), ಅಗಲ ಎಂಭತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ಣಗಳಿವೆ—ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದವು.
Verse 65
तत्र या सा मया तुभ्यं कर्णिकीत्यभिविश्रुता । तां वर्ण्यमानामेकाग्र्यात् समासेन निबोधत । मणिपर्णशतैश्चित्रां नानावर्णप्रभासिताम् ॥ ७५.६५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ಣಿಕೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು—ಅದು ನೂರಾರು ಮಣಿಮಯ ಪರ್ಣಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ, ನಾನಾವರ್ಣಗಳ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ.
Verse 66
अनेकपर्णनिचयं सौवर्णमरुणप्रभम् । कान्तं सहस्रपर्वाणं सहस्रोदरकन्दरम् । सहस्रशतपत्रं च वृत्तमेकं नगोत्कतमम् ॥ ७५.६६ ॥
ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ವತವು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು—ಅನೇಕ ಎಲೆಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಸುವರ್ಣ-ಅರುಣ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿ ಮನೋಹರ; ಸಹಸ್ರ ಶಿಖರಗಳಿರುವದು, ಒಳಗೆ ಸಹಸ್ರ ಗುಹೆಗಳಿರುವದು, ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಹಾಗೂ ಶತ-ಪತ್ರಗಳ ಪದ್ಮಸಮಾನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ।
Verse 67
मणिरत्नार्पितश्वभ्रैर्मणिभिश्चित्रवेदिकाम् । सुवर्णमणिचित्राङ्गैर्मणिचर्चिततोरणैः ॥ ७५.६७ ॥
ಮಣಿ-ರತ್ನಗಳಿಂದ ಜಡಿತವಾದ ಕುಳಿಗಳು/ಗವಾಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿವಿಧ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ; ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಣಿಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿತ ಅಂಗಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಣಿ-ಶೋಭಿತ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 68
तत्र ब्रह्मसभा रम्या ब्रह्मर्षिजनसंकुला । नाम्ना मनोव्रती नाम सर्वलोकेषु विश्रुता ॥ ७५.६८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ರಮ್ಯ ಸಭಾಭವನವಿತ್ತು; ಅದು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ‘ಮನೋವ್ರತೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಅದು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು।
Verse 69
तत्रेशानस्य देवस्य सहस्रादित्यवर्चसः । महाविमानसंस्थस्य महिमा वर्त्तते सदा ॥ ७५.६९ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಮಹಾವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾದ ಆ ದೇವ ಇಶಾನನ ಮಹಿಮೆ ಸದಾ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 70
तत्र सर्वे देवगणाश्चतुर्वक्त्रं स्वयं प्रभुम् । इष्ट्वा पूज्यनमस्कारैरर्चनीयमुपस्थिताः ॥ ७५.७० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು—ಚತುರ್ಮುಖ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ—ಪೂಜೆ, ವಂದನೆ, ನಮಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಅರ್ಚನೀಯನಾದ ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।
Verse 71
यैस्तदा दिहसंकल्पैर्ब्रह्मचर्यं महात्मभिः । चीर्णं चारुमनोभिश्च सदाचारपथि स्थितैः ॥ ७५.७१ ॥
ಆ ವೇಳೆ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪವುಳ್ಳ, ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನ, ಸದಾಚಾರದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರು।
Verse 72
सम्यगिष्ट्वा च भुक्त्वा च पितृदेवार्चने रताः । गृहाश्रमपरास्तत्र विनीताः अतिथिप्रियाः ॥ ७५.७२ ॥
ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಭೋಜನಮಾಡಿ, ಅವರು ಪಿತೃ-ದೇವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿ ಗೃಹಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪರಾಯಣರು, ವಿನೀತರು, ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರಪ್ರಿಯರು।
Verse 73
गृहिणः शुक्लकर्मस्थाः विरक्ताः कारणात्मकाः । यमैर्नियमदानैश्च दृढनिर्दग्धकिल्बिषाः ॥ ७५.७३ ॥
ಗೃಹಸ್ಥರು ಶುದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ವೈರಾಗ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಕಾರಣತತ್ತ್ವದ ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವರು; ಯಮ-ನಿಯಮ ಮತ್ತು ದಾನಗಳಿಂದ ಅವರ ಪಾಪಗಳು ದೃಢವಾಗಿ ದಗ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 74
तेषां निवसनं शुक्लब्रह्मलोकमनिन्दितम् । उपर्युपरि सर्वासां गतिनां परमा गतिः । चतुर्दशसहस्राणि योजनानां तु कीर्तितम् ॥ ७५.७४ ॥
ಅವರ ನಿವಾಸವು ದೋಷರಹಿತ ಶುಕ್ಲ-ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಗತಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಮೇಲಿರುವ ಪರಮಗತಿ. ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 75
ततोऽर्द्धरुचिरे कृष्णे तरुणादित्यवर्चसि । महागिरौ ततो रम्ये रत्नधातुविचित्रिते ॥ ७५.७५ ॥
ನಂತರ ಅರ್ಧಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದ, ಯುವಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಮಹಾಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ; ತದನಂತರ ರತ್ನಧಾತುಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರಗೊಂಡ रम್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅವರು ಬಂದರು।
Verse 76
नैकरत्नसमावासे मणितोरणमन्दिरे । मेरोः सर्वेषु पार्श्वेषु समन्तात् परिमण्डले ॥ ७५.७६ ॥
ನಾನಾರತ್ನಸಮೃದ್ಧ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಮಣಿತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ, ಮೇರೂ ಪರ್ವತದ ಎಲ್ಲ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಪರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ।
Verse 77
त्रिंशद्योजनसाहस्रं चक्रपाटो नगोत्तमः । जारुधिश्चैव शैलेन्द्र इत्येते उत्तराः स्मृताः ॥ ७५.७७ ॥
ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದ ಚಕ್ರಪಾಟ ಎಂಬ ನಗೋತ್ತಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಜಾರುಧಿ ಎಂಬ ಶೈಲೆಂದ್ರ—ಇವು ಉತ್ತರದವು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 78
एतेषां शैलमुख्यानामुत्तरेषु यथाक्रमः । स्थलीरन्तरद्रोण्यश्च सरांसि च निबोधत ॥ ७५.७८ ॥
ಈ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಗಳ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇರುವ ಸಮತಟ್ಟುಗಳು, ಮಧ್ಯಂತರ ದ್ರೋಣಿಗಳು (ಕಣಿವೆಗಳು) ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ।
Verse 79
दशयोजनविस्तीर्णा चक्रपाटोपनिर्गता । सा तूर्द्ध्ववाहिनी चापि नदी भूमौ प्रतिष्ठिता ॥ ७५.७९ ॥
ಹತ್ತು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದ ಆ ನದಿ ಚಕ್ರಪಾಟದ ನಿರ್ಗಮದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು; ಮತ್ತು ಅದು—ಊರ್ಧ್ವವಾಹಿನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು।
Verse 80
सा पुर्याममरावत्यां क्रममाणेन्दुरा प्रभौ । तया तिरस्कृता वा अपि सूर्येन्दुज्योतिषां गणाः ॥ ७५.८० ॥
ಅಮರಾವತಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಭಾಮಯಿ ಚಂದ್ರಸಮಾನ ಕాంతಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿತಗತಿಯಾಗಿ ಸಾಗಿದಳು; ಅವಳಿಂದ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರಾದಿ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಗಣವೂ ಮಂಕಾದಂತೆ ಆಯಿತು।
Verse 81
उदयास्तमिते सन्ध्ये ये सेवन्ते द्विजोत्तमाः । तान् तुष्यन्ते द्विजाः सर्वानष्टावप्यचलोत्तमान् ॥ ७५.८१ ॥
ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಾನದ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿಜರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಎಂಟು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ।
Verse 82
परिभ्रमज्ज्योतिषां या सा रुद्रेन्द्रमता शुभा ॥ ७५.८२ ॥
ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಸಮೂಹರೂಪವಾದ ಆ ಶುಭ ಸ್ವರೂಪವು ರುದ್ರ–ಇಂದ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Frequently Asked Questions
The text foregrounds an epistemic caution: certain cosmological realities are described as acintya (beyond ordinary conceptualization) and should not be reduced to tarka (discursive reasoning). Pedagogically, it frames cosmography as a disciplined account of terrestrial order—regions, mountains, and habitats—suggesting that stability in the world depends on recognizing structured boundaries and proportional measures.
No explicit tithi, māsa, or seasonal calendar prescriptions are provided in the supplied passage. The closest temporal markers are cosmological/astronomical references to the motions or brilliance of the sun and moon (candrārka-gati) and twilight (sandhyā) as a devotional moment mentioned near the end, without a detailed ritual calendar.
Environmental balance is expressed through cosmographic ordering: oceans encircle landmasses, mountain ranges partition varṣas, and river systems (though not fully listed here) render regions both connected and naturally bounded. The narrative presents mountains as stabilizing frameworks that shape habitation patterns for diverse beings (nānājātīni sattvāni), implying that ecological integrity depends on maintaining the world’s layered, proportional structure.
The passage references major cosmological figures rather than dynastic lineages: Rudra (as narrator-voice in this excerpt), Janārdana/Viṣṇu as the transcendent pervasive principle, and Brahmā (Caturmukha) arising within the lotus-cosmology. It also mentions siddhas, cāraṇas, gandharvas, nāgas, rākṣasas, and apsarases as resident classes around Meru, but no specific royal genealogies are named in the provided text.