Adhyaya 72: Instruction on the Unity of the Triad (Brahmā–Viṣṇu–Rudra)

Verse 1

श्रीवराह उवाच । सर्वज्ञं सर्वकर्त्तारं भवं रुद्रं पुरातनम् । प्रणम्य प्रयतोऽगस्त्यः पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥ ७२.१ ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಸರ್ವಕರ್ತನೂ ಆದ ಪುರಾತನ ಭವ-ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಿಯಮಶೀಲ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 2

अगस्त्य उवाच । भवान् ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रयमेतत् त्रयी स्मृता । दीपोऽग्निर्दोपसंयोगैः सर्वशास्त्रेषु सर्वतः ॥ ७२.२ ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಈ ತ್ರಯವನ್ನು ‘ತ್ರಯೀ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಪವು ತನ್ನ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ತತ್ತ್ವವು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉಪದೇಶಿತವಾಗಿದೆ॥

Verse 3

कस्मिन् प्रधानः भगवान् काले कस्मिन्नधोक्षजः । ब्रह्मा वा एतदाचक्ष्व मम देव त्रिलोचन ॥ ७२.३ ॥

ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಧಾನ (ಆಳುವ ತತ್ತ್ವ) ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧೋಕ್ಷಜ (ಅತೀಂದ್ರಿಯ) ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ? ಹೇ ತ್ರಿಲೋಚನ ದೇವ, ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳು॥

Verse 4

रुद्र उवाच । विष्णुरेव परं ब्रह्म त्रिभेदमिह पठ्यते । वेदसिद्धान्तमार्गेषु तन्न जानन्ति मोहतः ॥ ७२.४ ॥

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ; ಇಲ್ಲಿ ಅದು ತ್ರಿವಿಧ ಭೇದವಾಗಿ ಪಠ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ವೇದಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಮೋಹದಿಂದ ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ॥

Verse 5

विषप्रवेशने धातुस्तत्र श्नु प्रत्ययादनु । विष्णुर्यः सर्वदेवेषु परमात्मा सनातनः ॥ ७२.५ ॥

‘ವಿಷ್’ ಧಾತುವಿನ ಅರ್ಥ ಪ್ರವೇಶ/ವ್ಯಾಪ್ತಿ; ಅಲ್ಲಿ ‘ಶ್ನು’ ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಸಾರ (ವಿಷ್ಣು ಶಬ್ದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ). ಯಾರು ವಿಷ್ಣು—ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವರು—ಅವರೇ ಸನಾತನ ಪರಮಾತ್ಮ॥

Verse 6

योऽयं विष्णुस्तु दशधा कीर्त्यते चैैकधा द्विजाः । स आदित्यो महाभाग योगैश्वर्यसमन्वितः ॥ ७२.६ ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ವಿಷ್ಣು ದಶ ವಿಧವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪವಾಗಿಯೂ (ಅದ್ವಿತೀಯವಾಗಿ) ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ಮಹಾಭಾಗ ಆದಿತ್ಯ, ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನು॥

Verse 7

स देवकार्याणि सदा कुरुते परमेश्वरः । मनुष्यभावमाश्रित्य स मां स्तौति युगे युगे । लोकमार्गप्रवृत्त्यर्थं देवकार्यार्थसिद्धये ॥ ७२.७ ॥

ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸದಾ ದೇವಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವಭಾವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಲೋಕಮಾರ್ಗ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಲೆಂದು ಹಾಗೂ ದೇವಕಾರ್ಯದ ಉದ್ದೇಶ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲೆಂದು.

Verse 8

अहं च वरदस्तस्य द्वापरे द्वापरे द्विज । अहं च तं सदा स्तौमि श्वेतद्वीपे कृते युगे ॥ ७२.८ ॥

ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ—ಹೌದು, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲೇ—ನಾನು ಅವನಿಗೆ ವರದಾತನಾಗಿದ್ದೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 9

सृष्टिकाले चतुर्वक्त्रं स्तौमि कालो भवामि च । ब्रह्मा देवासुरा स्तौति मां सदा तु कृते युगे । लिङ्गमूर्तिं च मां देवा यजन्ते भोगकाङ्क्षिणः ॥ ७२.९ ॥

ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಾನೇ ಕಾಲವಾಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತೇನೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವರು-ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುವ ದೇವರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

सहस्रशीर्षकं देवं मनसा तु मुमुक्षवः । यजन्ते यं स विश्वात्मा देवो नारायणः स्वयम् ॥ ७२.१० ॥

ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮುಮುಕ್ಷುಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷ ದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನೇ ವಿಶ್ವಾತ್ಮ ದೇವ—ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣನು.

Verse 11

ब्रह्मयज्ञेन ये नित्यं यजन्ते द्विजसत्तमाः । ते ब्रह्माणं प्रीणयन्ति वेदो ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥ ७२.११ ॥

ನಿತ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದಿಂದ ಪೂಜಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ವೇದವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 12

नारायणः शिवो विष्णुः शङ्करः पुरुषोत्तमः । एतैस्तु नामभिर्ब्रह्म परं प्रोक्तं सनातनम् । तं च चिन्तामयं योगं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ७२.१२ ॥

ಅವನೇ ನಾರಾಯಣ, ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು, ಶಂಕರ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ. ಈ ನಾಮಗಳಿಂದ ಸನಾತನ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನೇ ಚಿಂತಾಮಯ ಯೋಗವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

पशूनां शमनं यज्ञे होमकर्म च यद्भवेत् । तदोमिति च विख्यातं तत्राहं संव्यवस्थितः ॥ ७२.१३ ॥

ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಶುಗಳ ಶಮನವೂ, ಹೋಮಕರ್ಮವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದೂ—ಅದೇ ‘ಓಂ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 14

कर्मवेदयुजां विप्र ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः । वयं त्रयोऽपि मन्त्राद्या नात्र कार्या विचारणा ॥ ७२.१४ ॥

ಓ ವಿಪ್ರ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ವೇದಗಳಿಗೆ ಯುಕ್ತರಾದವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ—ನಾವು ಮೂವರೂ ಮಂತ್ರಾದಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃಗಳೇ; ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರ ಬೇಡ.

Verse 15

अहं विष्णुस्तथा वेदा ब्रह्म कर्माणि चाप्युत । एतत् त्रयं त्वेकमेव न पृथग्भावयेत् सुधीः ॥ ७२.१५ ॥

ನಾನೇ ವಿಷ್ಣು; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳೂ (ಅದೇ ತತ್ತ್ವ). ಆದರೆ ಈ ತ್ರಯವು ನಿಜವಾಗಿ ಒಂದೇ; ಜ್ಞಾನಿಯು ಬೇರೆಬೇರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.

Verse 16

योऽन्यथा भावयेदेतत् पक्षपातेन सुव्रत । स याति नरकं घोरं रौरवं पापपूरुषः ॥ ७२.१६ ॥

ಓ ಸುವ್ರತ, ಯಾರು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಪಾಪಪುರುಷನು ‘ರೌರವ’ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च ऋग्यजुः साम एव च । नैतस्मिन् भेदमस्यास्ति सर्वेषां द्विजसत्तम ॥ ७२.१७ ॥

ನಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮನು, ನಾನೇ ವಿಷ್ಣುವೂ; ಋಗ್‌, ಯಜುಃ, ಸಾಮ ವೇದಗಳೂ ನಾನೇ. ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವೇ ಇಲ್ಲ.