Adhyaya 56: Ritual Procedure for the Dhanyavrata (Prosperity Vow)

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धन्यव्रतम् अनुत्तमम् । येन सद्यो भवेद् धन्य अधन्योऽपि हि यो भवेत् ॥ ५६.१ ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನು ‘ಧನ್ಯವ್ರತ’ವೆಂಬ ಅನುತ್ತಮ ವ್ರತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ತಕ್ಷಣ ಧನ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಧನ್ಯನಾದವನು ಕೂಡ ಧನ್ಯನಾಗಬಹುದು।

Verse 2

मार्गशीर्षे सिते पक्षे प्रतिपद्यां तिथिर्भवेत् । तस्यां नक्तं प्रकुर्वीत विष्णुमग्निं प्रपूजयेत् ॥ ५६.२ ॥

ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿಪದಾ ತಿಥಿಯಂದು ನಕ್ತವ್ರತ (ಹಗಲು ಉಪವಾಸ, ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ) ಆಚರಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 3

वैश्वानराय पादौ तु अग्नयेत्युदरं तथा । हविर्भुञ्जाय च उरो द्रविणोदेति वै भुजौ ॥ ५६.३ ॥

ಪಾದಗಳು ‘ವೈಶ್ವಾನರ’ಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ; ಉದರವನ್ನು ‘ಅಗ್ನಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಕ್ಷಸ್ಥಲ ‘ಹವಿರ್ಭುಂಜ’, ಮತ್ತು ಭುಜಗಳು ‘ದ್ರವಿಣೋದೇತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 4

संवर्त्तायेति च शिरो ज्वलनायेति सर्वतः । अभ्यर्च्यैवं विधानॆन देवदेवं जनार्दनम् ॥ ५६.४ ॥

‘ಸಂವರ್ತ್ತಾಯ’ ಮತ್ತು ‘ಜ್ವಲನಾಯ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ವಿಧಾನದಂತೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ, ದೇವದೇವನಾದ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 5

तस्यैव पुरतः कुण्डं कारयित्वा विघानतः । होमं तत्र प्रकुर्वीत एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः ॥ ५६.५ ॥

ಅದೇ ಸ್ಥಳದ ಮುಂದೆಯೇ ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವಿಚಕ್ಷಣನಾದ ಸಾಧಕನು ಈ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 6

ततः संयावकं छन्नं भुञ्जीयाद् घृतसंयुतम् । कृष्णपक्षेऽप्येवमेव चातुर्मास्यं तु यावतः ॥ ५६.६ ॥

ನಂತರ ಘೃತಸಹಿತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಸಂಯಾವಕವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಬೇಕು; ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ವಿಧವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 7

चैत्रादिषु च भुञ्जीत पायसं सघृतं बुधः । श्रावणादिषु सक्तूंश्च ततश्चैतत् समाप्यते ॥ ५६.७ ॥

ಚೈತ್ರಾದಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಘೃತಮಿಶ್ರಿತ ಪಾಯಸವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಬೇಕು; ಶ್ರಾವಣಾದಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಈ ವ್ರತವು ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 8

समाप्ते तु व्रते वह्निं काञ्चनं कारयेद् बुधः । रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं रक्तपुष्पानुलेपनम् ॥ ५६.८ ॥

ವ್ರತ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕಾಞ್ಚನಮಯ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಅದು ಎರಡು ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೆಂಪು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿರಲಿ।

Verse 9

कुङ्कुमेन तथा लिप्य ब्राह्मणं देवदेव च । सर्वावयवसम्पूर्णं ब्राह्मणं प्रियदर्शनम् ॥ ५६.९ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನೂ ದೇವದೇವನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಇಬ್ಬರೂ ಸರ್ವಾವಯವಸಂಪೂರ್ಣರಾಗಿರಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರಲಿ।

Verse 10

पूजयित्वा विधानॆन रक्तवस्त्रयुगेन च । पश्चात् तं दापयेत् तस्य मन्त्रेणानेन बुद्धिमान् ॥ ५६.१० ॥

ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡಿಸಬೇಕು.

Verse 11

धन्योऽस्मि धन्यकर्मास्मि धन्यचेष्टोऽस्मि धन्यवान् । धन्येनानेन चीर्णेन व्रतेन स्यां सदा सुखी ॥ ५६.११ ॥

ನಾನು ಧನ್ಯನು; ನನ್ನ ಕರ್ಮಗಳು ಧನ್ಯ; ನನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಧನ್ಯ; ನಾನು ಆಶೀರ್ವದಿತನು. ಈ ಶುಭ ವ್ರತವನ್ನು ವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ ನಾನು ಸದಾ ಸುಖಿಯಾಗಿರಲಿ.

Verse 12

एवमुच्चार्य तं विप्रे न्यस्य कोशं महात्मनः । सद्यो धन्यत्वमाप्नोति योऽपि स्याद् भाग्यवर्जितः ॥ ५६.१२ ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಮಹಾತ್ಮನಿಗಾಗಿ ಕೋಶವನ್ನು (ನಿಧಿಯನ್ನು) ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವನೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣ ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं च पुष्कलम् । अनेन कृतमात्रेण जायते नात्र संशयः ॥ ५६.१३ ॥

ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಧನ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಧಾನ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 14

प्राग्जन्मजनितं पापमग्निर्दहति तस्य ह । दग्धे पापे विमुक्तात्मा इह जन्मन्यसौ भवेत् ॥ ५६.१४ ॥

ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪವನ್ನು ಅಗ್ನಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಪ ದಗ್ಧವಾದಾಗ ಅವನು ಮುಕ್ತಾತ್ಮನಾಗಿ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಹಾಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

योऽपीदं शृणुयान्नित्यं यश्च भक्त्या पठेद् द्विजः । उभौ ताविह लोके तु धन्यौ सद्यो भविष्यतः ॥ ५६.१५ ॥

ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಕೇಳುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವ ದ್ವಿಜನು—ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಧನ್ಯರು ಹಾಗೂ ಭಾಗ್ಯವಂತರು ಆಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

श्रूयते च व्रतं चैतच्चीर्णमासीन्महात्मना । धनदेन पुरा कल्पे शूद्रयोनौ स्थितेन तु ॥ ५६.१६ ॥

ಪೂರ್ವ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಧನದನು—ಶೂದ್ರಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ—ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ।