Adhyaya 28: The Manifestation of Māyā as Durgā/Kātyāyanī and the Slaying of Vaitrāsura

Verse 1

प्रजापाल उवाच । कथं माया समुत्पन्ना दुर्गा कात्यायनी शुभा । आदिक्षेत्रे स्थिता सूक्ष्मा पृथग्मूर्त्ता व्यजायत ॥ २८.१ ॥

ಪ್ರಜಾಪಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಶುಭ ದುರ್ಗೆಯಾಗಿ, ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಮಾಯೆ ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು? ಆಕೆ ಆದಿಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ವಿಭಿನ್ನ ದೇಹರೂಪವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು?

Verse 2

महातपा उवाच । आसीद् राजा पुरा राजन् सिन्धुद्वीपः प्रतापवान् । वरुणांशो महाराज सोऽरण्ये तपसि स्थितः ॥ २८.२ ॥

ಮಹಾತಪನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುದ್ವೀಪ ಎಂಬ ಪ್ರತಾಪವಂತ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಅವನು ವರುಣನ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 3

पुत्रो मे शक्रनाशाय भवेदिति नारदाधिपः । एवं कृतमतिः सोऽथ महता तपसा स्वकम् । कलेवरं स्थितो भूत्वा शोषयामास सुव्रत ॥ २८.३ ॥

“ನನ್ನ ಪುತ್ರನು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ನಾಶಕನಾಗಲಿ” ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಆ ನರಾಧಿಪನು ದೃಢಮತಿಯಾದನು. ನಂತರ ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಸುವ್ರತನಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 4

प्रजापाल उवाच । कथं तस्य द्विजश्रेष्ठ शक्रेणापकृतं भवेत् । येनासौ तद्विनाशाय पुत्रमिच्छन् व्रते स्थितः ॥ २८.४ ॥

ಪ್ರಜಾಪಾಲನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದನು, ಅದರಿಂದ ಅವನು ಅವನ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಯಸಿ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇದ್ದನು?

Verse 5

महातपा उवाच । सोऽन्यजन्मनि पुत्रोऽभूत् त्वष्टुर्बलभृतां वरः । अवध्यः सर्वशस्त्रेषु अपां फेनॆन नाशितः ॥ २८.५ ॥

ಮಹಾತಪಾ ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಇನ್ನೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟೃನ ಪುತ್ರನಾದನು, ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವಧ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ನೀರಿನ ನುರಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು.

Verse 6

जलफेनेन निहतस्तस्मिँल्लयमवाप्नुयात् । पुनर्ब्रह्मान्वयाज्जातः सिन्धुद्वीपेति संज्ञितः । स तेपे परमं तीव्रं शक्रवैरमनुस्मरन् ॥ २८.६ ॥

ನೀರಿನ ನುರಿಯಿಂದ ಹತನಾದ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಲಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದು “ಸಿಂಧುದ್ವೀಪ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಶಕ್ರನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ವೈರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಪರಮ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

Verse 7

ततः कालेन महता नदी वेत्रवती शुभा । मानुषं रूपमास्थाय सालङ्कारं मनोरमम् । आजगाम यतो राजा तेपे परमकं तपः ॥ २८.७ ॥

ನಂತರ ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಶುಭವಾದ ವೇತ್ರವತೀ ನದಿ ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಮನೋಹರಳಾಗಿ, ರಾಜನು ಪರಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಳು.

Verse 8

तां दृष्ट्वा रूपसंपन्नां स राजा क्रुद्धमानसः । उवाच का असि सुश्रोणि सत्यं कथय भामिनि ॥ २८.८ ॥

ರೂಪಸಂಪನ್ನಳಾದ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಉರಿದು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ! ನೀ ಯಾರು? ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು.”

Verse 9

नद्युवाच । अहं जलपतेः पत्नी वरुणस्य महात्मनः । नाम्ना वेत्रवती पुण्या त्वामिच्छन्तीह मागता ॥ २८.९ ॥

ನದಿ ಹೇಳಿದಳು—“ನಾನು ಜಲಾಧಿಪತಿ ಮಹಾತ್ಮ ವರుణನ ಪತ್ನಿ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ವೇತ್ರವತಿ; ಪುಣ್ಯಸ್ವಭಾವಿನಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಯಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 10

साभिलाषां परस्त्रीं च भजमानां विसर्ज्जयेत् । स पापः पुरुषो ज्ञेयो ब्रह्महत्यां च विन्दति । एवं ज्ञात्वा महाराज भजमानां भजस्व माम् ॥ २८.१० ॥

ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಂಗವನ್ನು ಬೇಡುವ ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಪುರುಷನು ಪಾಪಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದೋಷವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸು.

Verse 11

एवमुक्तस्तया राजा साभिलाषोपभुक्तवान् । तस्य सद्योऽभवत् पुत्रो द्वादशार्कसमप्रभः ॥ २८.११ ॥

ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಜನು ಆಸೆಯಿಂದ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಿದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 12

वेत्रवत्युदरे जातो नाम्ना वैत्रासुरोऽभवत् । बलवानतितेजस्वी प्राग्ज्योतिषपतिर्भवत् ॥ २८.१२ ॥

ವೇತ್ರವತಿಯ ಉದರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು ‘ವೈತ್ರಾಸುರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನು ಬಲವಂತನೂ ಅತಿತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು.

Verse 13

स कालेन युवा जातो बलवान् दृढविक्रमः । महायोगेन संयुक्तो जिगायेमां वसुंधराम् ॥ २८.१३ ॥

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವನು ಯುವನಾದನು—ಬಲಿಷ್ಠನು, ದೃಢಪರಾಕ್ರಮಿಯು. ಮಹಾಯೋಗಸಾಧನೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಈ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

Verse 14

सप्तद्वीपवतीं पश्चान्मेरुपर्वतमारोहत् । तत्रेन्द्रं प्रथमं जिग्ये पश्चादग्निं यमं ततः । निरृतिं वरुणं वायूं धनदश्चेश्वरं ततः ॥ २८.१४ ॥

ನಂತರ ಅವನು ಸಪ್ತದ್ವೀಪಸಹಿತ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಮೇರುಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇಂದ್ರನನ್ನು, ಬಳಿಕ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಯಮನನ್ನು; ನಂತರ ನಿರೃತಿ, ವರುಣ, ವಾಯು, ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಧನದ (ಕುಬೇರ) ಹಾಗೂ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

Verse 15

इन्द्रो भग्नो गतः सोऽग्निं अग्निर्भग्नो यमं ययौ । यमो निरृतिमागच्छन्निरृतिर्वरुणं ययौ ॥ २८.१५ ॥

ಇಂದ್ರನು ಸೋತು ಅಗ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು; ಅಗ್ನಿಯೂ ಸೋತು ಯಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಯಮನು ನಿರೃತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು; ನಿರೃತಿಯು ವರುಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 16

इन्द्रादिभिरुपेतस्तु वरुणो वायुमन्वगात् । वायुर्धनपतिं त्वागात् सर्वैरिन्द्रादिभिः सह ॥ २८.१६ ॥

ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವರುಣನು ವಾಯುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ವಾಯುವೂ ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಧನಪತಿ (ಕುಬೇರ) ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 17

धनदोऽपि स्वकं मित्रमीशं देवसमन्वितः । इयाय गदया सोऽपि दानवो बलदर्पितः । गदामादाय दुद्राव शिवलोकं प्रति प्रभो ॥ २८.१७ ॥

ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನೂ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಿತ್ರ ಈಶ (ಶಿವ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಆ ದಾನವನೂ ಬಲದ ದರ್ಪದಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಶಿವಲೋಕದ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 18

शिवोऽप्यवध्यं तं मत्वा देवान् गुह्य ययौ पुरीम् । ब्रह्मणः सुरसिद्धाद्यैर्वन्दितां पुण्यकारिभिः ॥ २८.१८ ॥

ಶಿವನೂ ಅವನನ್ನು ಅವಧ್ಯನೆಂದು ತಿಳಿದು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಆ ಪುರಿಗೆ ಹೋದನು—ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಗರಿ; ದೇವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ವಂದಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 19

तत्र ब्रह्मा जगत्स्रष्टा विष्णुपादोद्भवे जले । नियामिताकाशगतो जपत्यन्तर्जले शुभे । क्षेत्रज्ञनाम गायत्रीं ततो देवा विचुक्रुशुः ॥ २८.१९ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಜಲದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಯತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶುಭ ಜಲದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ’ ಎಂಬ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಕೂಗಿದರು।

Verse 20

त्राहि प्रजापते सर्वान् देवानृषिवरानपि । असुराद्भयमापन्नान् त्राहि त्राहीत्यचोदयन् ॥ २८.२० ॥

“ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ! ರಕ್ಷಿಸು—ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ; ನಾವು ಅಸುರಭಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇವೆ. ರಕ್ಷಿಸು, ರಕ್ಷಿಸು”—ಎಂದು ಅವರು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು।

Verse 21

एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा दृष्ट्वा देवान्स्तदागतान् । चिन्तयामास देवस्य मायैयं विततं जगत् । नासुरा न सुराश्चात्र मायैयं कीदृशी मता ॥ २८.२१ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಈ ಜಗತ್ತು ದೇವನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಸುರರೂ ಇಲ್ಲ, ಸುರರೂ ಇಲ್ಲ; ಈ ಮಾಯೆ ಯಾವ ವಿಧದದೆಂದು ಎಣಿಸಬೇಕು?”

Verse 22

एवं चिन्तयतस्तस्य प्रादुरासीदयोनिजा । शुक्लाम्बरधरा कन्या स्रक्किरीटोज्ज्वलानना । अष्टभिर्बाहुभिर्युक्ता दिव्यप्रहरणोद्यता ॥ २८.२२ ॥

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಮುಂದೆ ಅಯೋನಿಜಾ ಕನ್ಯೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು—ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ, ಹಾರ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮುಖವಳ, ಅಷ್ಟಭುಜಯುತ, ದಿವ್ಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 23

चक्रं शङ्खं गदां पाशं खङ्गं घण्टां तथा धनुः । धारयन्ती तथा चान्यान् बद्धतूणा जलाद् बहिः ॥ २८.२३ ॥

ಅವಳು ಚಕ್ರ, ಶಂಖ, ಗದೆ, ಪಾಶ, ಖಡ್ಗ, ಗಂಟೆ, ಧನುಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಇತರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬದ್ಧ ತೂಣೀರೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಳು।

Verse 24

निष्चक्राम महादेवी सिंहवाहनवेगिता । युयुधे चासुरान् सर्वान् एकैव बहुधा स्थिता ॥ २८.२४ ॥

ಮಹಾದೇವಿ ಸಿಂಹವಾಹನದ ವೇಗದಿಂದ ಹೊರಟಳು; ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದಳು—ಒಬ್ಬಳೇ ಇದ್ದರೂ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಂತಾಯಿತು।

Verse 25

दिव्यं वर्षसहस्रं तु दिव्यैरस्त्रैर्महाबलम् । युद्ध्वा कालात्यये देव्याः हतो वैत्रासुरो रणे । ततः किलकिलाशब्दो देवसैन्येऽभवन्महान् ॥ २८.२५ ॥

ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆ ಮಹಾಬಲವಂತನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ನಿಯತಕಾಲ ಮುಗಿದಾಗ ದೇವಿಯು ರಣದಲ್ಲಿ ವೈತ್ರಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು; ತದನಂತರ ದೇವಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಜಯಘೋಷ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 26

हते वैत्रासुरे भीमे तदा सर्वे दिवौकसः । प्रणेमुर्जय युद्धेति स्वयमीशः स्तुतिं जगौ ॥ २८.२६ ॥

ಭೀಕರ ವೈತ್ರಾಸುರನು ಹತನಾದಾಗ, ಎಲ್ಲ ದಿವೌಕಸರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ “ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯ!” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆಗ ಸ್ವಯಂ ಈಶ್ವರನು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 27

महेश्वर उवाच । जयस्व देवि गायत्रे महामाये महाप्रभे । महादेवि महाभागे महासत्त्वे महोत्सवे ॥ २८.२७ ॥

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—“ಜಯಸ್ವ, ದೇವಿ ಗಾಯತ್ರಿ! ಮಹಾಮಾಯೆ, ಮಹಾಪ್ರಭೆ! ಮಹಾದೇವಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಮಹಾಸತ್ತ್ವರూపಿಣಿ, ಮಹೋತ್ಸವರೂಪಿಣಿ!”

Verse 28

दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गि दिव्यस्रग्दामभूषिते । वेदमातर्नमस्तुभ्यं त्र्यक्षरस्ते महेश्वरि ॥ २८.२८ ॥

ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಿ! ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳು ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಮಾಲಾ-ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ—ಹೇ ವೇದಮಾತೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರ ತ್ರ್ಯಕ್ಷರಿ.

Verse 29

त्रिलोकस्थे त्रितत्त्वस्थे त्रिवह्निस्थे त्रिशूलिनि । त्रिनेत्रे भीमवक्त्रे च भीमनेत्रे भयानके । कमलासनजे देवि सरस्वति नमोऽस्तु ते ॥ २८.२९ ॥

ಹೇ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ! ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳೇ, ತ್ರಿತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳೇ, ತ್ರಿವಹ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಳೇ; ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಣಿ, ತ್ರಿನೇತ್ರಿ; ಭೀಮಮುಖಿ, ಭೀಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವಳೇ, ಭಯಂಕರಳೇ; ಕಮಲಾಸನ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದೇವಿ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 30

नमः पङ्कजपत्राक्षि महामायेऽमृतस्त्रवे । सर्वगे सर्वभूतेषि स्वाहाकारे स्वधेऽम्बिके ॥ २८.३० ॥

ಹೇ ಪಂಕಜಪತ್ರಾಕ್ಷಿ! ಹೇ ಮಹಾಮಾಯೆ, ಅಮೃತಧಾರಾಸ್ವರೂಪಿಣಿ—ಹೇ ಸರ್ವಗೇ, ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳೇ; ಹೇ ಅಂಬಿಕೆ, ‘ಸ್ವಾಹಾ’ರೂಪಿಣಿ ಮತ್ತು ‘ಸ್ವಧಾ’—ನಿನಗೆ ನಮಃ.

Verse 31

सम्पूर्णे पूर्णचन्द्राभे भास्वराङ्गे भवोद्भवे । महाविद्ये महावेद्ये महादैत्यविनाशिनि । महाबुद्ध्युद्भवे देवि वीतशोके किरातिनि ॥ २८.३१ ॥

ಹೇ ದೇವಿ! ನೀ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಪೂರ್ಣ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಯಿ, ಭಾಸ್ವರದೇಹಿಣಿ, ಭವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವಳೇ; ಮಹಾವಿದ್ಯೆ, ಮಹಾವೇದ್ಯೆ, ಮಹಾದೈತ್ಯವಿನಾಶಿನಿ; ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ ಉದ್ಭವ, ಶೋಕವಿರಹಿತೆ, ಹೇ ಕಿರಾತಿನಿ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 32

त्वं नीतिस्त्वं महाभागे त्वं गीत्स्त्वं गौस्त्वमक्षरम् । त्वं धीस्त्वं श्रीस्त्वमोङ्कारस्तत्त्वे चापि परिस्थिता । सर्वसत्त्वाहिते देवि नमस्ते परमेश्वरि ॥ २८.३२ ॥

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ! ನೀನೇ ನೀತಿ, ನೀನೇ ಗೀಃ (ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ), ನೀನೇ ಗೋವು, ನೀನೇ ಅಕ್ಷರ (ಅವಿನಾಶಿ). ನೀನೇ ಧೀ, ನೀನೇ ಶ್ರೀ, ನೀನೇ ಓಂಕಾರ, ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ದೇವಿ, ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 33

इत्येवं संस्तुता देवी भवेन परमेष्ठिना । देवैरपि जयेत्युच्चैरित्युक्ता परमेश्वरी ॥ २८.३३ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭವ ಮತ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ “ಜಯ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು।

Verse 34

यावदास्ते चतुर्वक्त्रस्तावदन्तर्जलाद्बहिः । निश्चक्राम ततो देवीं कृतकृत्यां ददर्श सः ॥ २८.३४ ॥

ಚತುರ್ಮುಖ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ಜಲದ ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದನು; ನಂತರ ಕೃತಕೃತ್ಯಳಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು।

Verse 35

तां दृष्ट्वा देवकार्यं च सिद्धं मत्वा पितामहः । भविष्यं कार्यमुद्दिश्य ततो वचनमब्रवीत् ॥ २८.३५ ॥

ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಪಿತಾಮಹನು, ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಆಗ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इयं देवी वरारोहा यातु शैलं हिमोद्भवम् । तत्र यूयं सुराः सर्वे गत्वा नन्दत माचिरम् ॥ २८.३६ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ವರಾರೋಹಾ ದೇವಿ ಹಿಮೋದ್ಭವ ಶೈಲ (ಹಿಮಾಲಯ)ಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ; ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ಸೂರರು ಹೋಗಿ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಆನಂದಿಸಿರಿ।

Verse 37

नवम्यां च सदा पूज्या इयं देवी समाधिना । वरदा सर्वलोकानां भविष्यति न संशयः ॥ २८.३७ ॥

ನವಮಿಯಂದೂ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಸದಾ ಏಕಾಗ್ರ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ವರದಾಯಿನಿಯಾಗುವಳು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 38

नवम्यां यश्च पिष्टाशी भविष्यति हि मानवः । नारी वा तस्य सम्पन्नं भविष्यति मनोगतम् ॥ २८.३८ ॥

ನವಮೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಧಾನ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮಾನವನಿಗೆ ಸತಿಪತ್ನಿ/ಸಹಚರಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದುದು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 39

यश्च सायं तथा प्रातरिदं स्तोत्रं पठिष्यति । त्वयेरितं महादेव तस्य देव्याः समं भवान् ॥ २८.३९ ॥

ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನಿಗೆ—ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ—ನೀನು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿರುವೆ.

Verse 40

वरदो देव सर्वास्वापत्स्वप्युद्धरस्‍व तम् । एवमुक्त्वा भवं ब्रह्मा पुनर्देवीं स चाब्रवीत् ॥ २८.४० ॥

“ವರದ ದೇವಾ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಆಪತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ದೇವಿಯನ್ನು संबೋಧಿಸಿದನು.

Verse 41

त्वया देवि महत्कार्यं कर्तव्यं चान्यदस्ति नः । भविष्यं महिषाख्यस्य असुरस्य विनाशनम् ॥ २८.४१ ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ನಿನ್ನಿಂದ ಮಹತ್ತಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ನಮಗೆ ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಮುಂದಾಗಿ ‘ಮಹಿಷ’ ಎಂಬ ಅಸುರನ ವಿನಾಶ ಸಂಭವಿಸುವುದು.

Verse 42

एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा सर्वे देवाश्च पार्थिव । यथागतं ततो जग्मुर्देवीं स्थाप्य हि मे गिरौ । संस्थाप्य नन्दिता यस्मात् तस्मान्नन्दाऽभवत् तु सा ॥ २८.४२ ॥

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು—ಹೇ ರಾಜನೇ—ಬಂದಂತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು; ದೇವಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ. ಸ್ಥಾಪಿತಳಾದ ಮೇಲೆ ಆಕೆ ಆನಂದಿತಳಾದಳು (ನಂದಿತಾ); ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ‘ನಂದಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.

Verse 43

यश्चेदं शृणुयाज्जन्म देव्याः यश्च स्वयं पठेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमृच्छति ॥ २८.४३ ॥

ದೇವಿಯ ಜನ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಯಾರು ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಸ್ವತಃ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ ಪರಮ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।