Adhyaya 209: Description of the Greatness of the Pativratā (Marital Fidelity and Ethical Devotion)

Verse 1

अथ पतिव्रतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ कर्मणा केन राजेन्द्र तपसा वा तपोधनाः ॥ उत्तमां च गतिं यान्ति कृष्णवासः प्रशंस मे ॥

ಇದೀಗ ಪತಿವ್ರತೆಯರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನೆ ಆರಂಭ. ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತಪೋಧನರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ಹೇ ಕೃಷ್ಣವಾಸ, ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸು।

Verse 2

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा नारदेनाब्रवीत्तदा ॥ यम उवाच ॥ न तस्य नियमो विप्र तपो नैव च सुव्रत ॥

ನಾರದರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಆಗ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಯಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಆ (ಉತ್ತಮ ಗತಿ)ಗಾಗಿ ನಿಯಮವೂ ಇಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸೂ ಇಲ್ಲ, ಹೇ ಸುವ್ರತ।

Verse 3

उपवासो न दानं वा न देवो वा महामुने ॥ यादृशी तु भवेद्विप्र शृणु तत्त्वं समासतः ॥

ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ! ಉಪವಾಸವೂ ಅಲ್ಲ, ದಾನವೂ ಅಲ್ಲ, (ಮಾತ್ರ) ದೇವಪೂಜೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆ ಇರಬೇಕೋ ಅದರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳು।

Verse 4

प्रसुप्ते या प्रस्वपिति जागर्ति विबुधे स्वयम् ॥ भुङ्क्ते तु भोजिते विप्र सा मृत्युम् जयति ध्रुवम् ॥

ಭರ್ತನು ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ನಿದ್ರಿಸಿ, ಅವನು ಎದ್ದಾಗ ತಾನೂ ಎದ್ದು, ಅವನು ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ನಂತರವೇ ಭುಂಜಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 5

मौने मौना भवेद्या तु स्थिते तिष्ठति या स्वयम् ॥ सा मृत्युम् जायते विप्र नान्यत्पश्यामि किञ्चन ॥

ಭರ್ತನು ಮೌನವಾಗಿರುವಾಗ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು, ಅವನು ನಿಂತಾಗ ತಾನೂ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ತ್ರೀ—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ—ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಏನನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 6

एकदृष्टिरेकमना भर्त्तुर्वचनकारिणी ॥ तस्या बिभीमहे सर्वे ये तथान्ये तपोधन ॥

ಒಂದೇ ದೃಷ್ಟಿ, ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸು ಹೊಂದಿ ಭರ್ತನ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಅವಳನ್ನು—ಹೇ ತಪೋಧನ—ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ, ಭಕ್ತಿಭರಿತ ಭಯ-ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡುವೆವು।

Verse 7

देवानामपि सा साध्वी पूज्या परमशोभना ॥ भर्त्रा चाभिहिता यापि न प्रत्याख्यायिनी भवेत् ॥

ಆ ಸಾಧ್ವೀ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜ್ಯಳು, ಪರಮ ಕాంతಿಯುಳ್ಳಳು; ಭರ್ತನು ಕರೆದು ಹೇಳಿದರೂ ಅವನ ಮಾತನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವಳಾಗಿರಬಾರದು।

Verse 8

वर्त्तमानापि विप्रेन्द्र प्रत्याख्यातापि वा सदा ॥ न दैवतं सम्प्रयाति पत्युर्न्यं कदाचन ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಅವಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಸದಾ ತಿರಸ್ಕೃತಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಭರ್ತನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ‘ದೈವ’ವೆಂದು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 9

सा न मृत्युमुखं याति एवं या स्त्री पतिव्रता ॥ एवं या तु भवेद्नित्यं भर्त्तुः प्रियहिते रता ॥

ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭರ್ತನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವೂ ಹಿತವೂ ಆದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ರತಳಾಗಿರುವವಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಣಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.

Verse 10

एष माता पिता बन्धुरेष मे दैवतं परम् ॥ एवं शुश्रूषते या तु सा मां विजयते सदा ॥

ಅವನೇ ನನಗೆ ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಬಂಧು; ಅವನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ದೈವ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭರ್ತನ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುವ ಸ್ತ್ರೀ ಸದಾ ನನ್ನನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 11

पतिव्रता तु या साध्वी तस्यां चाहं कृताञ्जलिः ॥ भर्तारमनुध्यायन्ती भर्तारमनुगच्छती ॥

ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಸಾಧ್ವಿಗೆ ನಾನೂ ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವಳು ಭರ್ತನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಭರ್ತನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 12

भर्तारमनुशोचन्ती मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ गीतवादित्रनृत्यानि प्रेक्षणीयान्यनेकशः ॥

ಭರ್ತನಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ/ವಿಲಪಿಸುತ್ತಾ ಇರುವವಳು ಮೃತ್ಯುದ್ವಾರವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗೀತ, ವಾದ್ಯ, ನೃತ್ಯಗಳು—ಅನೇಕ ವಿಧದ ನೋಡುವ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು—

Verse 13

न शृणोति न पश्येद्या मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ स्नान्ती च तिष्ठती वापि कुर्वन्ती वा प्रसाधनम् ॥

ಅಂತಹ ವಿನೋದಗಳನ್ನು ಕೇಳದೆ, ನೋಡದೆ ಇರುವವಳು ಮೃತ್ಯುದ್ವಾರವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಂತಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ—

Verse 14

नान्यं या मनसा पश्येन्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ देवतार्चयन्तं वा भुज्यमानमपि द्विज ॥

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪುರುಷನ ಕಡೆ ನೋಡದ ಸ್ತ್ರೀ ಮರಣದ್ವಾರವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪತಿ ದೇವತಾರ್ಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹೇ ದ್ವಿಜ।

Verse 15

पतिं न त्यजते चित्तान्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ भानौ चानुदिते वापि उत्थाय च तपोधन ॥

ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಪತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದ ಸ್ತ್ರೀ ಮರಣದ್ವಾರವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಎದ್ದು, ಹೇ ತಪೋಧನ।

Verse 16

गृहं मार्जयते नित्यं मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ चक्षुर्देहश्च भावश्च यस्या नित्यं सुसंवृतम् ॥

ನಿತ್ಯ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ ಮರಣದ್ವಾರವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಕಣ್ಣು, ದೇಹ ಮತ್ತು ಭಾವಗಳು ಸದಾ ಸುಸಂಯಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ।

Verse 17

शौचाचारसमायुक्ता सापि मृत्युम् न पश्यति ॥ भर्तुर्मुखं प्रपश्येद्या भर्त्तुश्चित्तानुसारिणी ॥

ಶೌಚ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಅವಳೂ ಮರಣವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವಳು ಮತ್ತು ಪತಿಯ ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸುವಳು।

Verse 18

वर्तते च हिते भर्त्तुर्मृत्युद्वारं न पश्यति ॥ एवं कीर्त्तिमतां लोके दृश्यन्ते दिवि देवताः ॥

ಪತಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ ಮರಣದ್ವಾರವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಕೀರ್ತಿಮಂತರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಂತೆ।

Verse 19

मया तस्मात्तु विप्रर्षे यथावृत्तं यथाश्रुतम् ॥ गुह्यमेतत्ततो दृष्ट्वा पूजयामि पतिव्रताः ॥

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೇ, ನಡೆದಂತೆ ಮತ್ತು ಕೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಇದನ್ನು ಗುಹ್ಯೋಪದೇಶವೆಂದು ತಿಳಿದು ನಾನು ಪತಿವ್ರತಾ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 20

अनुवेष्टनभावेन भर्त्तारमनुगच्छति ॥ सा तु मृत्युमुखद्वारं न गच्छेद्ब्रह्मसम्भव ॥

ಸನ್ನಿಹಿತ ಸೇವಾಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಹಚರ್ಯದಿಂದ ಅವಳು ತನ್ನ ಭರ್ತಾರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ, ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಭವ, ಅವಳು ಮರಣಮುಖದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 21

मानुषाणां च भार्या वै तत्र देशे तु दृश्यते ॥ कथितैव पुरा विप्र आदित्येन पतिव्रता ॥

ಮಾನವರ ಪತ್ನಿಯೂ ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾಳೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನು (ಸೂರ್ಯನು) ಪತಿವ್ರತೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು.