Adhyaya 190
Varaha PuranaAdhyaya 190138 Shlokas

Adhyaya 190: Determinative Exposition on Śrāddha and the Pitṛyajña (Ancestral Offering)

Śrāddha–Pitṛyajña-niścaya-prakaraṇa

Ritual-Manual (Śrāddha / Pitṛyajña) with Ethical-Discourse

ಪೃಥಿವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ವರಾಹನು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳ ವಿಧಿ-ತತ್ತ್ವ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ-ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಜೀವಿಗಳು ಲೋಕಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ, ‘ಪಿತೃಗಳು’ ಯಾರು, ಮಾಸಿಕ ಪಿಂಡ-ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಶ್ರಾದ್ಧಭೋಜನಕ್ಕೆ ಯಾರು ಅರ್ಹರು ಎಂದು ಪೃಥಿವಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವರಾಹನು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪಿತೃಗ್ರಾಹಕರು—ತಂದೆ, ತಾತ, ಮುತ್ತಾತ—ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶುಭ ತಿಥಿ/ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲನಿಯಮ ಹೇಳಿ, ಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ-ಭೋಜನ ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಪಾಂಕ್ತೇಯರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ದರ್ಭೆ, ತಿಲೋದಕ, ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ, ದಿಕ್ಕುನಿಯಮ, ಶೌಚ-ಶುದ್ಧಿ, ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರೇತ/ನರಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮೊದಲಾದವರ ಮೂಲಕ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳ ದಿವ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾನವ–ಪಿತೃ–ಕೋಸ್ಮಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಋಣಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುವ ಭೂಲೋಕೀಯ ಧರ್ಮಪಾಲನೆ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ।

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī (Vasundharā/Dharaṇī)

Key Concepts

śrāddhapitṛyajñapiṇḍa-saṅkalpatilodakapitṛpakṣatithi and parvan observanceapāṅkteya (ineligible recipients)gṛhastha-āśrama as dharma-mūlakarma and post-mortem gatiritual purity (mantra-śuddhi, kriyā-śuddhi)

Shlokas in Adhyaya 190

Verse 1

अथ श्राद्धपितृयज्ञनिश्चयप्रकरणम् ॥ धरण्युवाच ॥ देवमानुषतिर्यक्षु प्रेतेषु नरकेषु च ॥ आयान्ति जन्तवः केचिद्भूत्वा गच्छन्ति चापरे

ಇದೀಗ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿತೃಯಜ್ಞದ ನಿಶ್ಚಯ ಪ್ರಕರಣ. ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ದೇವರು, ಮನುಷ್ಯರು, ತಿರ್ಯಕ್ (ಪ್ರಾಣಿಗಳು), ಪ್ರೇತರು ಹಾಗೂ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೆಲ ಜೀವಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 2

स्वप्नोपममिमं लोकं ह्यात्मकर्म शुभाशुभम् ॥ वर्तते तिष्ठते देव तव मायाबलैर्जगत्

ಈ ಲೋಕವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಪ್ನದಂತಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಕರ್ಮವಾದ ಶುಭಾಶುಭಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನ ಮಾಯಾಬಲದಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 3

क एते पितरो देव श्राद्धं भोक्ष्यन्ति योगतः ॥ आत्मकर्मवशाल्लोके गतिः पञ्चसु वर्तते ॥

ಹೇ ದೇವಾ! ಯೋಗ್ಯ ವಿಧಿಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುವ ಆ ಪಿತೃಗಳು ಯಾರು? ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಕರ್ಮವಶದಿಂದ ಜೀವಿಯ ಗತಿ ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 4

कथं तं पिण्डसङ्कल्पं मासे मासे नियोजयेत् ॥ के भवन्ति च भोक्तारः श्राद्धे पिण्डान्पितृक्रियाः ॥

ಮಾಸೆ ಮಾಸೆ ಆ ಪಿಂಡ-ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು? ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೋಕ್ತರು ಯಾರು—ಯಾರಿಗಾಗಿ ಪಿಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆಯೋ?

Verse 5

निश्चयं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे ॥ पृथिव्या एवमुक्तस्तु देवो नारायणो हरिः ॥

ನಿಶ್ಚಯವಾದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಬಹಳವಾಗಿದೆ. ಪೃಥಿವಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವ ನಾರಾಯಣ ಹರಿ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 6

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे वरारोहे सर्वधर्मव्यवस्थिते ॥

ವರಾಹರೂಪಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರಿಸಿದನು. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—“ಸಾಧು, ಓ ಭೂಮೇ! ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠೆಯೇ! ಸರ್ವಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳೇ!”

Verse 7

कथयिष्यामि ते देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ये ते भवन्ति भोक्तारः पितृयज्ञेषु माधवि ॥

ಓ ದೇವಿ! ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು. ಓ ಮಾಧವಿ! ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಭೋಕ್ತರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು (ಹೇಳುವೆನು).

Verse 8

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ क्रियते पिण्डसङ्कल्पो मासे ह्येकदिने तथा ॥

ತಂದೆ, ಪಿತಾಮಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ—ಇವರಿಗಾಗಿಯೇ ಪಿಂಡ-ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ದಿನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 9

ज्ञात्वा नक्षत्रसंयोगं पितृपक्षे ह्युपागते ॥ तिथिं पर्वं विजानीयाद्येषु दत्तं महत्फलम् ॥

ಪಿತೃಪಕ್ಷ ಬಂದಾಗ ನಕ್ಷತ್ರಸಂಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯಾವ ತಿಥಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ದಾನ ಮಹಾಫಲ ನೀಡುವುದೋ ಅವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು।

Verse 10

केचिद्यजन्ति यज्ञं वै ब्रह्मयज्ञं द्विजातयः ॥ केचिद्यजन्ति सुभगे देवयज्ञं हुताशने ॥

ಕೆಲವು ದ್ವಿಜರು ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವೆಂಬ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ಓ ಸುಭಗೇ, ಹುತಾಶನ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ದೇವಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 11

केचिच्च भूतयज्ञेन वर्त्तयन्ति सुमध्यमे ॥ केचिन्मनुष्ययज्ञेन पूजयन्ति गृहाश्रमे ॥

ಕೆಲವರು, ಓ ಸುಮಧ್ಯಮೇ, ಭೂತಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಗೃಹಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ (ಅತಿಥಿ ಮುಂತಾದವರನ್ನು) ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 12

पितृयज्ञं च भो देवि शृणु वक्ष्यामि निश्चयम् ॥ ये यजन्ति वरारोहे क्रतूनेकशतैरपि ॥

ಮತ್ತು, ಓ ದೇವಿ, ಪಿತೃಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೇಳು; ನಾನು ಇದರ ನಿಶ್ಚಿತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಓ ವರಾರೋಹೇ, ನೂರಾರು ಕ್ರತುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ।

Verse 13

सर्वे ते मयि वर्तन्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ अग्निर्मुखं च देवानां हव्यकव्येषु माधवि ॥

ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ—ಇದು ಸತ್ಯವೆಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಓ ಮಾಧವೀ, ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ದೇವ ಹಾಗೂ ಪಿತೃ ಆಹುತಿಗಳಲ್ಲಿ) ಅಗ್ನಿಯೇ ದೇವತೆಗಳ ‘ಮುಖ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 14

उत्तरोग्निरहं चैव दक्षिणाग्निरहं तथा ॥ अहम् आहवनीयोऽग्निः सर्वयज्ञेषु सुन्दरि ॥

ನಾನೇ ಉತ್ತರಾಗ್ನಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನೇ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿ. ಓ ಸುಂದರಿ, ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿ.

Verse 15

पावनः पावकश्चैव अहमेव व्यवस्थितः ॥ सर्वेष्वेव तु कार्येषु देवसत्रेषु माधवि ॥

ಪಾವನನಾಗಿಯೂ ಪಾವಕ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿಯೂ ನಾನೇ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಮಾಧವಿ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಸತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನೇ ಇರುವೆನು.

Verse 16

वैश्वदेवे नियुञ्जीत ब्रह्मचारी शुचिः सदा ॥ भिक्षुको देवतीर्थेषु वानप्रस्थो यतिस्तथा ॥

ವೈಶ್ವದೇವ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶುಚಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು. ದೇವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷುಕನನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವಾನಪ್ರಸ್ಥನನ್ನೂ ಯತಿಯನ್ನು ಕೂಡ.

Verse 17

एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे देवतीर्थेषु पूजयेत् ॥ व्रतस्थान्संप्रवक्ष्यामि श्राद्धमर्हन्ति ये द्विजाः ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಭೋಜನ ಕೊಡಬಾರದು; ದೇವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಈಗ ವ್ರತಸ್ಥರಾದ—ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದ ದ್ವಿಜರನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 18

उत्तमो गृहसन्तुष्टः क्षान्तो दान्तो जितेन्द्रियः ॥ उदासीनः सत्यसन्धः श्रोत्रियो धर्मपाठकः ॥

ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿರುವವನು ಉತ್ತಮನು—ಕ್ಷಮಾಶೀಲ, ದಾಂತ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತ; ಉದಾಸೀನ, ಸತ್ಯಸಂಧ, ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪಾಠಕ.

Verse 19

दत्त्वा हुताशनायादौ देवतीर्थेषु सुन्दरि ॥ मुखेषु पश्चाद्ब्राह्मणस्य पित्रे दद्याद्यथाविधि ॥

ಓ ಸುಂದರಿ! ದೇವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹುತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ)ಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ‘ಮುಖಗಳಿಗೆ’ (ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ) ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಪಿತೃಗೆ (ಶ್ರಾದ್ಧಗ್ರಾಹಿಗೆ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 20

चतुर्णामेव वर्णानां यद्यथा श्राद्धमर्हति ॥ तथा विधिः प्रयोक्‍तव्यः पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥

ಓ ಸುಂದರಿ! ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಯೋಗ್ಯವೋ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು।

Verse 21

यन्न पश्यन्ति ते भोज्यं श्वानः कुक्कुटसूकराः ॥ ब्राह्मणाश्चाप्यपांक्तेया नराः संस्कारवर्जिताः ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದ ಭೋಜ್ಯವನ್ನು ನಾಯಿಗಳು, ಕೋಳಿಗಳು, ಹಂದಿಗಳು ನೋಡಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅಯೋಗ್ಯರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದ ಪುರುಷರು—ಇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಭೋಜನ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 22

सर्वकर्मकरा ये च सर्वभक्षाश्च ये नराः ॥ एताञ्छ्राद्धे न पश्येत्तु पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥

ಓ ಸುಂದರಿ! ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ವಿವೇಕರಹಿತವಾಗಿ ತಿನ್ನುವವರು—ಇವರನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣದಂತೆ ಇರಿಸಬೇಕು।

Verse 23

एते पश्यन्ति यच्छ्राद्धं तच्छ्राद्धं राक्षसं विदुः ॥ मया प्रकल्पितो भागो बलये पूर्वमेव तु

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಹುಡುಕುವವರು ಆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ‘ರಾಕ್ಷಸ’ (ಅಶುದ್ಧ/ವಿಘ್ನಕರ) ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಬಲಿ (ಅನುಬಂಧ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ)ಗಾಗಿ ನನ್ನಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಭಾಗ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 24

हृतं यदा तु त्रैलोक्यं शक्रस्यार्थे त्रिविक्रमॆ ॥ एवं श्राद्धं प्रतीक्षन्ति मन्त्रहीनमविक्रियम्

ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನ (ಇಂದ್ರನ) ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ಹರಣವಾದಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ವಿಧಿಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಅವರು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 25

वर्जनीया बुधैरेते पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥ प्रच्छन्नं भोजयेच्छ्राद्धे तर्पयित्वा द्विजं शुचिः

ಸುಂದರಿ, ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಈ (ವಿಘ್ನಕಾರಿ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು) ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮೊದಲು ದ್ವಿಜನಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ಆವರಿತ/ರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 26

पितॄींस्तत्राह्वयेद्भूमे मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥ पिण्डास्त्रयः प्रदातव्याः सह व्यञ्जनसंयुताः

ಹೇ ಭೂಮೇ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು. ವ್ಯಂಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 27

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ अपसव्येन दातव्यं मासिमासि तिलोदकम्

ತಂದೆ, ತಾತ, ಮುತ್ತಾತ—ಇವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಮಾಸ ಅಪಸವ್ಯ (ಎಡಮುಖ) ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಿಲೋದಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 28

एवं दत्तेन प्रीयन्ते पितरश्च न संशयः ॥ परमात्मा शरीरस्थो देवतानां मया कृतः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ನಾನು ದೇವತೆಗಳ ಅಂತర్యಾಮಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 29

त्रयस्तत्र वरारोहे देवगात्राद्विनिःसृताः ॥ पितृदेवा भविष्यन्ति भोक्तारः पितृपिण्डकान्

ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವಗಾತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೂರು ಸತ್ತ್ವಗಳು ‘ಪಿತೃದೇವ’ಗಳಾಗಿ, ಪಿತೃಪಿಂಡಗಳ ಭೋಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 30

देवतासुरगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ छिद्रं श्राद्धेऽस्य पश्यन्ति वायुभूता न संशयः

ದೇವ, ಅಸುರ, ಗಂಧರ್ವ, ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ಪನ್ನಗರು—ವಾಯುರೂಪ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ)ವಾಗಿ—ಈ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 31

पितृयज्ञं विशालाक्षि ये कुर्वन्ति विदो जनाः ॥ आयुः कीर्तिं बलं तेजो धनपुत्रपशुस्त्रियः

ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಪಿತೃಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿವೇಕಿಗಳು ಆಯುಷ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ, ಬಲ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ—ಧನ, ಪುತ್ರ, ಪಶು ಹಾಗೂ ಗೃಹಕ್ಷೇಮ—ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 32

ददन्ते पितरस्तस्य आरोग्यं नात्र संशयः ॥ आत्मकर्मवशाल्लोकान् प्राप्नुवन्तीह शोभनान्

ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಅವನಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ। ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಕರ್ಮದ ವಶದಿಂದ ಅವನು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 33

तिर्यग्भ्यश्च विमुच्यन्ते प्रेतभावेन मानवाः ॥ नरके पच्यमानानां त्राता भवति मानवः ॥

ಪ್ರೇತಭಾವದ ಮೂಲಕ (ಸಹಾಯ ದೊರೆತರೆ) ತಿರ್ಯಕ್ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಮಾನವರೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ನರಕದಲ್ಲಿ ಯಾತನೆಪಡುವವರಿಗೂ ಮಾನವನೇ ರಕ್ಷಕನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

पूजकः पितृदेवानां सर्वकालं गृहाश्रमे ॥ द्विजातींस्तर्पयित्वा तु पूर्णेन विधिना नरः ॥

ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾಕಾಲ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿಜರನ್ನು ತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿಯಂತೆ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 35

अक्षय्यं तस्य मन्यन्ते पितरः श्राद्धतर्पिताः ॥ नरा ये पितृभक्तास्ते प्राप्नुवन्ति परां गतिम् ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಅವನ ದಾನವನ್ನು ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಮನಗಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪಿತೃಭಕ್ತರಾದ ಜನರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

सात्विकं शुक्लपन्थानमेतॆ यान्ति विदो जनाः ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ॥

ಈ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ‘ಶುಕ್ಲಪಂಥ’ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಸುಂದರಿ, ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 37

कल्पान्तं पच्यमानापि त्रायन्ते येन मानवाः ॥ तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च कदाचिदपि सुन्दरि ॥

ಕಲ್ಪಾಂತದವರೆಗೆ ಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಮಾನವರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪೌತ್ರರೂ ಕೂಡ ಯಾವದೋ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಿ, ಆ ವಿಮೋಚನದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 38

मुंचन्ति जलबिन्दूंश्च अमां प्राप्य जलाशये ॥ तेनैव भविता तृप्तिस्तेषां निरयगामिनाम् ॥

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವರು ನೀರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನಾದರೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ನರಕಗಾಮಿಗಳಾದ ಅವರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 39

ये वै श्राद्धं प्रकुर्वन्ति तर्पयित्वा द्विजातयः ॥ दत्त्वा तिलोदकं पिण्डान् पितृभ्यो भक्तिभावतः ॥

ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ದ್ವಿಜರು—ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತಿಲಜಲ ಮತ್ತು ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ—

Verse 40

निरयात्तेऽपि मुच्यन्ते तृप्तिर्भवति चाक्षया ॥ गृह्य चोदुम्बरं पात्रं कृत्वा तत्र तिलोदकम् ॥

ಅವರೂ ನರಕದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ತೃಪ್ತಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದುಂಬರ ಮರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ತಿಲಜಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ—

Verse 41

विप्राणां वचनं कृत्वा यथाशक्त्या च दक्षिणा ॥ देया तेषां तु विप्राणां पितॄणां मोक्षणाय च ॥

ವಿಪ್ರರ ವಚನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅದು ಆ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಪಿತೃಗಳ ಮೋಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ ನೀಡಲ್ಪಡಬೇಕು.

Verse 42

देयो नीलो वृषस्तत्र नरकार्त्तिविनाशनः ॥ नीलषण्डस्य लाङ्गूले तोयमप्युद्धरेद्यदि ॥

ಅಲ್ಲಿ ನೀಲವರ್ಣದ ವೃಷಭವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದು ನರಕವೇದನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು. ಹಾಗೆಯೇ ‘ನೀಲಷಂಡ’ದ ಬಾಲದಲ್ಲಿ (ಬಂಧಿತ) ನೀರನ್ನಾದರೂ ಯಾರಾದರೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದರೆ—

Verse 43

षष्टिवर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ मुक्तमात्रेण शृङ्गेण नीलषण्डेन सुन्दरि ॥

ಸುಂದರಿಯೇ! ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾದ ನೀಲಷಂಡದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೊಂಬಿನಿಂದಲೇ ಅವನು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

उद्धृतो यदि सुश्रोणि पङ्कः शृङ्गेण तेन च ॥ बान्धवाः पितरस्तस्य निरये पतितास्तु ये ॥

ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ! ಆ ಶೃಂಗದಿಂದ ಕೆಸರು ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅವನ ಬಂಧುಗಳೂ ನరకದಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡ ಪಿತೃಗಳೂ ಸಹ ಅದರಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮುಕ್ತರಾದರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 45

तानुद्धृत्य वरारोहे सोमलोकं स गच्छति ॥ मुक्तेन नीलषण्डेन यत्पुण्यं जायते भुवि ॥

ಹೇ ವರಾರೋಹೆ! ಅವರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಅವನು ಸೋಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ। ನೀಲಷಂಡ (ನೀಲ ವೃಷಭ)ವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯ—

Verse 46

एष धर्मो गृहस्थानां पुत्रपौत्रसमन्विताः ॥ त्रातारश्च भविष्यन्ति वर्तयन्तो यथासुखम् ॥

ಇದೇ ಗೃಹಸ್ಥರ ಧರ್ಮ: ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ಯಥಾಸುಖವಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಅವರು ರಕ್ಷಕರಾಗಿ (ಆಶ್ರಯದಾತರಾಗಿ) ಆಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 47

पिपीलिकादिभूतानि जङ्गमाश्च विहङ्गमाः ॥ उपजीवन्ति सुश्रोणि गृहस्थेषु न संशयः ॥

ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ! ಇರುವೆ ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳು, ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥರ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 48

एवं गृहाश्रमो मूलं धर्मस्तत्र प्रतिष्ठितः ॥ मासिमासि तु ये श्राद्धं प्रकुर्वन्ति गृहाश्रमे ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವೇ ಮೂಲ; ಧರ್ಮವು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ। ಮತ್ತು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳುತಿಂಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು—

Verse 49

तिथौ पर्वणि ये चैव स्वपितॄींस्तारयन्ति वै ॥

ತಿಥಿ ಹಾಗೂ ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುವವರು—

Verse 50

न यज्ञदानाध्ययनोपवासैस्तीर्थाभिषेकैरपि चाग्निहोत्रैः ॥ दानैरनेकैर्विधिसम्प्रदत्तैर्न तत्फलं श्राद्धगृहस्य धर्मे ॥

ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪವಾಸ; ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ—ಮತ್ತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಅನೇಕ ದಾನಗಳಿಂದಲೂ—ಶ್ರಾದ್ಧಾಚರಣೆಯ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆ ಫಲವು ದೊರೆಯದು।

Verse 51

पितरो निर्गतास्तत्र ब्रह्मविष्णुशरीरगाः ॥ पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪದ ದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೊರಟು ಬರುತ್ತಾರೆ—ತಂದೆ, ತಾತ ಮತ್ತು ಪರತಾತ।

Verse 52

एवं क्रमेण वै तत्र पितृदेवा वसुन्धरे ॥ देवताः कश्यपोत्पन्ना श्राद्धेषु विनियोजिताः ॥

ಓ ವಸುಂಧರೇ! ಅಲ್ಲಿ ಇದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪಜನ್ಯ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು—ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 53

तत एते न जानन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ ईश्वरश्च न जानाति आत्मदेहविनिःसृताः ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವರೂ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತಮ್ಮದೇ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರನಡೆದವರನ್ನು ಈಶ್ವರನೂ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 54

न च ब्रह्मा विजानाति निःसृतो मम मायया ॥ एवं मायामयौ भूमौ ब्रह्मरुद्रौ बहिष्कृतौ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರನು; ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವನು ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಓ ಭೂಮಿಯೇ, ಹೀಗೆ ಮಾಯಾಮಯರಾದ ಬ್ರಹ್ಮ-ರುದ್ರರು ಬಹಿಷ್ಕೃತರಾಗಿ ಹೊರಗೇ ಇರುವರು.

Verse 55

कृत्वा वै पिण्डसङ्कल्पं दर्भानास्तीर्य भूतले ॥ तेन ते पितृपिण्डेन पितृदेवा वसुन्धरे ॥

ಪಿಂಡದಾನದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿ, ಓ ವಸುಂಧರೆಯೇ, ಆ ಪಿತೃಪಿಂಡದಿಂದ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 56

अजीर्णेनाभिपीड्यन्ते भुज्यन्ते न च सुन्दरि ॥ ततो दुःखेन सन्तप्ताः पद्यन्ते सोममेव च ॥

ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ಅವರು ಅಜೀರ್ಣದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ (ಪಿಂಡವನ್ನು) ಭುಜಿಸಲಾರರು. ನಂತರ ದುಃಖದಿಂದ ತಪ್ತರಾಗಿ ಅವರು ಸೋಮನ ಬಳಿಗೂ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 57

दृष्टाः सोमेन सुष्रोणि देवताजीर्णपीडिताः ॥ स्वागतेनाथ वाक्येन पूजितास्तदनन्तरम् ॥

ಓ ಸುಶ್ರೋಣಿಯೇ, ಸೋಮನು ಅಜೀರ್ಣಪೀಡಿತರಾದ ಆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ‘ಸ್ವಾಗತ’ ಎಂಬ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 58

सोम उवाच ॥ देवताः कस्य चोत्पन्ना दुखिताः केन हेतुना ॥ एवं तु भाषमाणस्य सोमस्य तदनन्तरम् ॥

ಸೋಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ದೇವತೆಗಳೇ, ನೀವು ಯಾರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನರಾದಿರಿ? ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ದುಃಖಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?” ಸೋಮನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತದನಂತರ…

Verse 59

श्राद्धे नियुक्तास्तैस्तु पितृपिण्डेन तर्पिताः ॥ अजीर्णं जायते सोम तेन वै दुःखिता वयम् ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ ಪಿತೃಪಿಂಡದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರು. ಓ ಸೋಮಾ! ಅಜೀರ್ಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ನಾವು ಬಹಳ ದುಃಖಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 60

सोम उवाच ॥ सखा चाहं भविष्यामि त्रयाणां च चतुर्थकः ॥ सहितास्तत्र गच्छामो यथा श्रेयो भविष्यति ॥

ಸೋಮನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನೂ ಸಖನಾಗಿ, ಆ ಮೂವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗೋಣ.

Verse 61

एवमुक्तास्तु सोमेन पितृदेवास्तदन्तरे ॥ सोमं सोमेन गच्छन्ति श्रेयस्कामा वसुन्धरे ॥

ಸೋಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ನಡುವೆ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು—ಓ ವಸುಂಧರೇ—ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸಿ ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು.

Verse 62

ऊचुस्ते सोममेवापि वाक्यं नः श्रूयतामिति ॥ त्रयस्तु पितरो देवा ब्रह्मविष्णुहरोद्भवाः ॥

ಅವರು ಸೋಮನಿಗೂ ಹೇಳಿದರು—“ನಮ್ಮ ಮಾತು ಕೇಳಲ್ಪಡಲಿ.” “ಆ ಮೂರು ಪಿತೃಗಳು ದೇವತೆಗಳು; ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಹರ (ಶಿವ)ರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 63

शरण्यं शरणं देवं ब्रह्माणं पद्मसम्भवम् ।। मेरुशृङ्गे सुखासीनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

ಶರಣ್ಯನಾದ ದೇವ—ಪದ್ಮಸಂಭವ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು—ಶರಣಾಗಿ, ಅವರು ಮೇರೂ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 64

य एते पितरो देव दुःखिताजीरनपीडिताः ।। आगताः शरणं चात्र सोमं सोमेन सत्तम

ಹೇ ದೇವಾ! ಈ ಪಿತೃಗಳು ದುಃಖಿತರೂ ಜೀರ್ಣತೆ/ಅಜೀರ್ಣಪೀಡಿತರೂ ಆಗಿ, ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತರು ಆಗಿದ್ದಾರೆ—ಹೇ ಸೋಮಶ್ರೇಷ್ಠ।

Verse 65

यथा नश्यन्ति जीर्णानि तथा कुरु पितामह ।। मुहूर्तं ध्यानमास्थाय ईश्वरं च ददर्श ह

ಜೀರ್ಣವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು, ಹೇ ಪಿತಾಮಹ. ನಂತರ ಅವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 66

उवाच वचनं तत्र ब्रह्मा योगीश्वरं प्रति ।। एते ते पितरो देव दुःखिताजीरनपीडिताः

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯೋಗೀಶ್ವರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಾ! ಇವರು ನಿನ್ನ ಪಿತೃಗಳು; ದುಃಖಿತರೂ ಜೀರ್ಣತೆ/ಅಜೀರ್ಣಪೀಡಿತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 67

आगताः शरणं चात्र सोमेन सहिताः मम ।। आचक्ष्व निर्मिता येन यथा श्रेयो भवेत् तव

ಇವರು ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತರು ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯಾವ ವಿಧದಿಂದ ನಿಯತ/ನಿರ್ಮಿತರಾದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸು; ಅದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉಂಟಾಗಲಿ।

Verse 68

ब्रह्मणा चैवमुक्तस्तु ईश्वरः परमेश्वरः ।। मुहूर्तं ध्यानमास्थाय दिव्यं योगं च माधवि

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಈಶ್ವರನು, ಹೇ ಮಾಧವಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದಿವ್ಯ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 69

पश्यते ईश्वरं तत्र योगवेदाङ्गनिर्मितम् ।। विस्मयं परमं गत्वा ब्रह्माणं वाक्यमब्रवीत्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಯೋಗವೂ ವೇದಾಂಗಗಳೂ ಸೇರಿ ನಿರ್ಮಿತನಾದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು. ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 70

निर्मिता विष्णुना ब्रह्मन् वैष्णव्या मायया च ते ।। प्रथमं पितरौ देवा ये च श्रेष्ठा भवन्ति ते

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಅವರು ವಿಷ್ಣುವಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ವೈಷ್ಣವೀ ಮಾಯೆಯಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃ-ದೇವರು; ಮತ್ತು ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗುವರೋ ಅವರು ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 71

पिता तु ब्रह्मदैवत्यो मम गात्राद्विनिर्मितः ।। पितामहो विष्णुदेवो विष्णुगात्राद्विनिर्मितः

ತಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮ-ದೈವತ್ಯನಾಗಿ ನನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಿತಾಮಹನು ವಿಷ್ಣು-ದೈವತ್ಯನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 72

प्रपितामहो रुद्रदेवो मम गात्राद्विनिर्मितः ।। श्राद्धे नियोजितास्तेऽत्र मर्त्येषु पितृदेवताः

ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು ರುದ್ರ-ದೈವತ್ಯನಾಗಿ ನನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಿತೃ-ದೇವತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 73

आगताः शरणं ब्रह्मन् सोमेन सहिताः यदि ॥ येन नश्यत्यजीर्णं च पितॄणां च सुखं भवेत्

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಅವರು ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಶರಣಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ—ಅದರಿಂದ ಅಜೀರ್ಣವು ನಾಶವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸುಖಕ್ಷೇಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 74

शृणु तत्ते प्रवक्ष्यामि ब्रह्मन् लोकपितामह ॥ शाण्डिल्यपुत्रस्तेजस्वी धूम्रकेतुर्विभावसुः

ಕೇಳು; ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿನಗೆ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು ಹೇಳಿದನು: ಶಾಂಡಿಲ್ಯನ ತೇಜಸ್ವಿ ಪುತ್ರ ಧೂಮ್ರಕೇತು, ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿ).

Verse 75

श्राद्धे तु प्रथमं तस्य दातव्यं मानुषेषु वा ॥ सह तेनैव भोक्तव्यं पितृपिण्डविसर्जितम्

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ (ಅಗ್ನಿ/ನಿಯೋಜಿತ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ) ನೀಡಬೇಕು, ಅಥವಾ ಮಾನವರ ಮೂಲಕ; ಪಿತೃಪಿಂಡ ವಿಸರ್ಜಿತವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಅದೇ ಅರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 76

ईश्वरैनेवमुक्तस्तु ब्रह्मा कमलसम्भवः ॥ आहूय मनसा चैव ह्यागतो हव्यवाहनः

ಈಶ್ವರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಕಮಲಸಂಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು; ಹವ್ಯವಾಹನ (ಅಗ್ನಿ), ಹವಿಯನ್ನು ಹೊರುವವನು, ಬಂದನು.

Verse 77

प्रदीप्तस्तेजसा वह्निः सर्वभक्षो हुताशनः ॥ योजितः पञ्चयज्ञेषु ब्रह्मणा मम मायया

ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ವಹ್ನಿ—ಹುತಾಶನ, ಸರ್ವಭಕ್ಷಕ ಅಗ್ನಿ—ಬ್ರಹ್ಮನು ನನ್ನ (ಈಶ್ವರನ) ಮಾಯೆಯಿಂದ ಪಂಚಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.

Verse 78

ब्रह्माग्निं भाषते तत्र शृणुष्व च हुताशन ॥ भोक्तव्यं प्रथमं ब्रह्मन् पितृपिण्डविसर्जितम्

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ಕೇಳು, ಓ ಹುತಾಶನ; ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮೊದಲು ಪಿತೃಪಿಂಡ ವಿಸರ್ಜಿತವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಬೇಕು.’

Verse 79

त्वया भुक्तेति भोक्ष्यन्ति देवताः समरुद्गणाः ॥ भोक्तव्यं मध्यमं श्राद्धं पथ्यं अन्नं च वै सह

‘ನೀನು ಭುಜಿಸಿದ ನಂತರ’ ದೇವತೆಗಳು ಮರುದ್ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಭುಜಿಸುವರು. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಪಥ್ಯವಾದ (ಹಿತಕರ) ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಭುಜಿಸಬೇಕು.

Verse 80

पश्चाद्दत्तं तु तं पिण्डं सह सोमेन भुञ्जते ॥ ब्रह्मणा ह्येवमुक्तास्तु पितृदेवहुताशनाः

ನಂತರ ನೀಡಿದ ಆ ಪಿಂಡವನ್ನು ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಭುಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಕಾರಣ ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ) ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 81

प्रस्थिताः सह सोमेन देवतास्ता वसुन्धरे ॥ पितृयज्ञं वरारोहे भोक्ष्यन्ति सहिताः सदा

ಓ ವಸುಂಧರೇ! ಆ ದೇವತೆಗಳು ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಓ ವರಾರೋಹೇ! ಪಿತೃಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸದಾ ಒಂದಾಗಿ ಭುಜಿಸುವರು.

Verse 82

पश्चात्पिण्डान्प्रदद्याच्च दर्भानास्तीर्य भूतले ॥ प्रथमं ब्रह्मणोऽंशाय दद्यात्पिण्डं विधानतः

ನಂತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ವಿಧಿಯಂತೆ ಮೊದಲು ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಶಕ್ಕೆ (ಭಾಗಕ್ಕೆ) ಪಿಂಡವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 83

पितामहाय रुद्रांशसम्भूताय तु मध्यमम् ॥ प्रपितामहाय विष्णोस्तु दद्यात्पिण्डं महीतले

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪಿಂಡವನ್ನು ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು; ಅವನು ರುದ್ರಾಂಶದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದವನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 84

विधिना मन्त्रपूर्वेण श्राद्धं कुर्वन्ति ये नराः ॥ तेषां वरं प्रयच्छन्ति पितरः श्राद्धतर्पिताः

ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಆ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 85

मम मायाबलेनैव कृतं श्राद्धं द्विजातिभिः ॥ अपाङ्क्तेयांस्तथा विप्रान्प्रवक्ष्यामि वसुन्धरे

ನನ್ನ ಮಾಯಾಬಲದಿಂದಲೇ ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಈಗ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತುಕೊಳ್ಳಲು ಅಯೋಗ್ಯರಾದ ‘ಅಪಾಂಕ್ತೇಯ’ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 86

नपुंसकाश्चित्रकारा वसुपालविनिन्दकाः ॥ कुनखाः श्यावदन्ताश्च काणाश्च विकटोदऱाः

ನಪುಂಸಕರು, ಚಿತ್ರಕಾರರು, ವಸುಪಾಲನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರು, ವಿಕೃತ ನಖಗಳಿರುವವರು, ಕಪ್ಪಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವವರು, ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನವರು, ವಿಕೃತ ಹೊಟ್ಟೆಯಿರುವವರು—ಇವರು (ಶ್ರಾದ್ಧ ಪಂಕ್ತಿಗೆ) ಅಯೋಗ್ಯರು।

Verse 87

नर्त्तका गायनाश्चैव तथा रङ्गोपजीविनः ॥ वेदविक्रयिणश्चैव सर्वे याजकयाजकाः

ನರ್ತಕರು, ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು; ವೇದವನ್ನು ಮಾರುವವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾಜಕತ್ವ ಮಾಡುವವರೂ ಮಾಡಿಸುವವರೂ—ಇವರೆಲ್ಲ (ಪಂಕ್ತಿಗೆ) ಅಯೋಗ್ಯರು।

Verse 88

राजोपसेवकाश्चैव वाणिज्यक्रयविक्रयाः ॥ ब्रह्मयोन्यां समुत्पन्नाः सङ्कीर्णा पतिताश्च ये

ರಾಜಸೇವಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ-ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕೂಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯವರು ಅಥವಾ ಪತಿತರಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುವವರು—ಇವರು (ಪಂಕ್ತಿಗೆ) ಅಯೋಗ್ಯರು।

Verse 89

असंस्कारप्रवृत्ताश्च शूद्रकर्मोपजीविनः ॥ शूद्रकर्मकरा ये च गणका ग्रामयाजकाः

ಸಂಸ್ಕಾರರಹಿತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತರಾದವರು, ಶೂದ್ರಸ್ವಭಾವದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು, ಅಂಥ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರು, ಗಣಕರು (ಲೆಕ್ಕಗಾರರು) ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಯಾಜಕರು—ಇವರು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 90

दीक्षितः क्रोडपृष्ठश्च यश्च वार्धुषिको द्विजः ॥ विक्रेतारो रसानां च ये च वैश्योपजीविनः

ದೀಕ್ಷಿತನು, ‘ಕ್ರೋಡಪೃಷ್ಠ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ ವಾರ್ಧುಷಿಕ (ಬಡ್ಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ) ದ್ವಿಜನು; ರಸ/ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರು; ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯಪ್ರಕಾರದ ಜೀವನೋಪಾಯದಿಂದ ಬದುಕುವವರು—ಇವರೂ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹರು.

Verse 91

सर्वकर्मकरा ये च सर्वविक्रयिणस्तथा ॥ एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे पितरर्थे च वसुन्धरे

ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುವವರು—ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಪಿತೃಾರ್ಥ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಭೋಜನ ಕೊಡಬಾರದು.

Verse 92

दूराध्वानं गता ये च तत्र कर्मोपजीविनः ॥ रसविक्रयिणश्चैव शैलूषस्तिलविक्रयी

ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು; ರಸ/ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರು; ಶೈಲೂಷ (ನಟ); ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಮಾರುವವನು—ಇವರೂ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹರು.

Verse 93

श्राद्धकालमनुप्राप्तं राजसं तं विदुर्बुधाः ॥ अन्ये ये दूषिता देवि द्विजरूपेण राक्षसाः

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಒಂದು ವಿಧದ) ರಾಜಸ ಭಾವ ಉದಯಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ದೇವಿ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ದೂಷಿತ ಪ್ರಭಾವಗಳಿವೆ—ದ್ವಿಜರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವವರು.

Verse 94

एतन्न पश्येच्छ्राद्धेषु पितृपिण्डेषु माधवि ॥ अपाङ्क्तेयाँस्तथा विप्रान्भुञ्जतः पश्यतो द्विजान्

ಹೇ ಮಾಧವಿ, ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಪಿಂಡಾರ್ಪಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಪಾಂಕ್ತೇಯ (ಅಯೋಗ್ಯ) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರು ಭುಂಜಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ತಾವೂ ಭುಂಜಿಸುವ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಕೂಡ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।

Verse 95

पितरस्तस्य षण्मासं दुःखमृच्छन्ति दारुणम् ॥ न्यस्तपात्रं द्रुतं कुर्यात्प्रायश्चित्तमुभौ धरे

ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಆರು ತಿಂಗಳು ಭಯಂಕರ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 96

धृतं तु जुहुयादग्नावादित्यं चावलोकयेत् ॥ पुनरावपनं कृत्वा पितरं च पितामहान्

ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಪುನರಾವಪನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಪಿತಾಮಹರನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।

Verse 97

गन्धपुष्पं च धूपं च दद्यादर्घ्यं तिलोदकम् ॥ यथाविधिं च विप्राय भोजयेच्च पुनः शुचिः

ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಧೂಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ತಿಲೋದಕসহ ಅर्घ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 98

पुनश्चान्यत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ॥ ज्ञानशुद्धेन विप्रेण मन्त्रशुद्धिं यथाविधि

ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಕೇಳು; ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಂತ್ರಶುದ್ಧಿ ಜ್ಞಾನಶುದ್ಧನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 99

मृतान्नं ये न भुञ्जन्ति कदाचिदपि माधवि ॥ वैश्वदेवेषु दातव्यं श्राद्धेषु च न योजयेत्

ಹೇ ಮಾಧವಿ, ಯಾರು ಎಂದಿಗೂ ಮೃತಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಅನ್ನವನ್ನು ವೈಶ್ವದೇವದಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು।

Verse 100

दम्भकारकृतोच्छिष्टं कृत्वा तु नरकं व्रजेत् ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि यथा शुध्यन्ति ते नराः

ದಂಭ ಮತ್ತು ಆಡಂಬರದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವವನು ನರಕಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಶುದ್ಧರಾಗುವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 101

माघमासे तु द्वादश्यां सर्पिर्युक्तं तु पायसम् ॥ स लिहेन्मधुमांसॆन तर्पयित्वा द्विजातयः

ಮಾಘಮಾಸದ ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಪಾಯಸವನ್ನು ಮಾಡಿ, ದ್ವಿಜಾತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಪಿಸಿ, (ಪಾಠಾನುಸಾರ) ಅದನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಲೇಹನ/ಸೇವನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 102

सवत्सां कपिलां दद्यादात्मनः शुद्धिकामुकः ॥ पुनः श्राद्धं प्रकुर्वीत चात्मनः शुभकामुकः

ತನ್ನ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಕರುಸಹಿತ ಕಪಿಲಾ (ಕಂದು-ಕೆಂಪು) ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ತನ್ನ ಮಂಗಳಕ್ಕಾಗಿ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 103

स्नानोऽपलेपनं भूमे कृत्वा विप्रान्प्रमन्त्रयेत् ॥ दन्तकाष्ठं विसृज्यैव ब्रह्मचारी शुचिर्भवेत् ॥

ಹೇ ಭೂಮಿಯೇ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಲೇಪನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ವಿಪ್ರರನ್ನು ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು/ಆಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು; ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಶುಚಿಯಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 104

यत्नेन मिथुनं श्राद्धे भोजयित्वा विसर्ज्जयेत् ॥ अमायां च विशालाक्षि दन्तकाष्ठं न खादयेत् ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಅಮಾವಾಸ್ಯಾದಿನ, ಓ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ಚವೆಯಬಾರದು।

Verse 105

अमायां तु च यो मूर्खो दन्तकाष्ठं हि खादति ॥ हिंसितो हि भवेत्सोमो देवताः पितरस्तथा ॥

ಅಮಾವಾಸ್ಯಾದಿನ ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ಚವೆಯುವ ಮೂರ್ಖನಿಂದ ಸೋಮನು ಹಿಂಸಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 106

प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ दिवाकृत्यं ततो गृह्य विप्रस्य विधिपूर्व्वकम् ॥

ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ, ದಿನಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 107

श्मश्रुकर्म च कर्त्तव्यं नखानां छेदनानि च ॥ स्नापनाभ्यञ्जने दद्यात्पितृभक्तेन सुन्दरी ॥

ಗಡ್ಡ-ಮೀಸೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನಖಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಸ್ನಾನ ಹಾಗೂ ಅಭ್ಯಂಜನಕ್ಕೆ ಪಿತೃಭಕ್ತನು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು—ಓ ಸುಂದರಿ।

Verse 108

पक्वान्नं तत्र वै कार्यं सुविमृष्टं च शुद्धितः ॥ वृत्ते तु तत्र मध्याह्ने श्राद्धारम्भं तु कारयेत् ॥

ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ ಪಕ್ವಾನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು; ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು।

Verse 109

आसनं कल्पयित्वा तु आवाह्य तदनन्तरम् ॥ अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन गन्धमाल्यैः प्रपूज्य च ॥

ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ; ವಿಧಿಯಂತೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಗಂಧ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 110

धूपं दीपं तथा वस्त्रं तिलोदकमथापि वा ॥ पात्रं च भोजनस्यार्थे विप्राग्रे धारयेत्तथा ॥

ಧೂಪ, ದೀಪ, ವಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ತಿಲೋದಕ; ಭೋಜನಾರ್ಥ ಪಾತ್ರವೂ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮುಂದೆ ಇಡಬೇಕು।

Verse 111

भस्मना मण्डलं कार्यं पङ्क्ति दोषनिवारकम् ॥ अग्निकार्यं ततः कृत्वा अन्नं च परिवेषयेत् ॥

ಭಸ್ಮದಿಂದ ಪಂಕ್ತಿದೋಷ ನಿವಾರಕ ಮಂಡಲವನ್ನು ಮಾಡಿ; ನಂತರ ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಪರಿವೇಶಿಸಬೇಕು।

Verse 112

तत्र कार्यो न सङ्कल्पः पितॄन्नुद्दिश्य सुन्दरी ॥ यथासुखेन भोक्तव्यमिति ब्रूयाद्द्विजं प्रति ॥

ಅಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಿ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬಾರದು; ದ್ವಿಜನಿಗೆ ‘ಯಥಾಸುಖವಾಗಿ ಭುಂಜಿಸಿರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು।

Verse 113

रक्षोघ्नमन्त्रपाठांश्च श्रावयीत विचक्षणः ॥ तृप्तं तु ब्राह्मणं दत्त्वा दद्याद्वै विकिरं ततः ॥

ವಿಚಕ್ಷಣನು ರಕ್ಷೋಘ್ನ ಮಂತ್ರಪಾಠಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ವಿಕಿರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 114

उत्तरीयासनं दत्त्वा पिण्डप्रश्नं तु कारयेत् ॥ दक्षिणाभिमुखो भूत्वा दर्भानास्तीर्य भूतले ॥

ಉತ್ತರೀಯ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಸನವನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಪಿಂಡಸಂಬಂಧ ಪ್ರಶ್ನೆ (ವಿಧಿ-ವಿಚಾರ) ನಡೆಸಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖನಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಬೇಕು.

Verse 115

पिण्डदानं प्रकुर्वीत पित्रादित्रितये तथा ॥ पिण्डानां पूजनं कार्यं तन्तुवृद्ध्यै यथाविधि ॥

ತಂದೆ ಮೊದಲಾದ ಪಿತೃತ್ರಯಕ್ಕೆ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪಿಂಡಗಳ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 116

ब्राह्मणस्य च हस्ते तु दद्यादक्षय्यमात्मवान् ॥ दक्षिणाभिः प्रतोष्यापि स्वस्ति वाच्यं विसर्जयेत् ॥

ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ‘ಸ್ವಸ್ತಿ’ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 117

पिण्डास्त्रयस्तु वसुधे यावत्तिष्ठन्ति भूतले ॥ अप्यायमानाः पितरस्तावत्तिष्ठन्ति वै गृहे ॥

ಓ ವಸुधೇ! ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇರುವವರೆಗೆ, ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪಿತೃಗಳು ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 118

वैष्णवी काश्यपी चेति अक्षया चेति नामतः ॥ भक्षयेत्प्रथमं पिण्डं पत्न्यै देयं तु मध्यमम् ॥

ಅವುಗಳಿಗೆ ‘ವೈಷ್ಣವೀ’, ‘ಕಾಶ್ಯಪೀ’, ‘ಅಕ್ಷಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು. ಮೊದಲ ಪಿಂಡವನ್ನು ತಾನೇ ಭಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಮಧ್ಯ ಪಿಂಡವನ್ನು ಪತ್ನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 119

तृतीयमुदके दद्याच्छ्राद्धे एवं विधिः स्मृतः ॥ पितृदेवांश्च विसृजेत् ततश्च प्रणमेत् तान् ॥

ಮೂರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿಧಿ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪಿತೃದೇವರನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 120

एवं दत्तेन तुष्यन्ति पितृदेवा न संशयः ॥ दीर्घायुष्यं प्रयच्छन्ति पुत्रपौत्रधनानि च ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಪಿತೃದೇವರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನೂ, ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರ ಹಾಗೂ ಧನವನ್ನೂ ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 121

ज्ञानोत्तमेषु विप्रेषु दद्याच्छ्राद्धं विधानतः ॥ अन्यथा तत्तु वै श्राद्धं निष्फलं नास्ति संशयः ॥

ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ವಿಧಾನದಂತೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಶ್ರಾದ್ಧವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿಷ್ಫಲ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 122

मन्त्रहीनं क्रियाहीनं यः श्राद्धं कुरुते द्विजः ॥ मद्भक्तस्यासुरेन्द्रस्य फलं भवति भागतः ॥

ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ, ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ದ್ವಿಜನ ಫಲವು ಭಾಗವಾಗಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾದ ಅಸುರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

Verse 123

उद्धरेद्यदि पात्रं तु ब्राह्मणो ज्ञानवर्जितः॥ राक्षसैर्ह्रियते तच्च भुञ्जतस्तस्य सुन्दरि॥

ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪಾತ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಓ ಸುಂದರಿ, ಅವನು ಭುಂಜಿಸುವಾಗಲೇ ಆ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 124

एतत्ते कथितं भद्रे पितृकार्यमनुत्तमम्॥ उत्पतिश्चैव दानं च यत्पुण्यं कथितं तव॥

ಹೇ ಭದ್ರೇ! ಪಿತೃಕಾರ್ಯದ ಈ ಅನುತ್ತಮ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಫಲೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವೂ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 125

अपरं चापि वसुधे किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि।

ಇನ್ನೂ, ಹೇ ವಸुधೇ! ನೀನು ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 126

करिष्यन्ति च ये श्राद्धं श्रद्धया ज्ञानिनो जनाः॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां शुभ लोचने॥

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು—ಅವರ ವಿಷಯವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಹೇ ಶುಭಲೋಚನೇ, ಕೇಳು.

Verse 127

तस्करा लेखकाऱाश्च याजका रङ्गकारकाः॥ शौलिका गिरिका ये च दाम्भिका ये च माधवि॥

ಹೇ ಮಾಧವಿ! ಕಳ್ಳರು, ಲೇಖಕರು, ಯಾಜಕರು, ರಂಗಕಲಾವಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಶೌಲಿಕರು, ಗಿರಿಕರು, ದಂಭಿಕರು.

Verse 128

प्रेतान्नं भुञ्जमानास्तु श्राद्धमर्हन्ति ये द्विजाः॥ तेषां दोषं प्रवक्ष्यामि भुक्तं भोजयते तु सः॥

‘ಪ್ರೇತಾನ್ನ’ವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಶ್ರಾದ್ಧಭೋಜನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವ ದ್ವಿಜರ ದೋಷವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಅವನು ಈಗಾಗಲೇ ಭುಕ್ತವಾದುದನ್ನೇ ಇತರರಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 129

स्वागतं च तथा कृत्वा पाद्यार्थं सलिलं शुचि॥ पाद्यं दत्त्वा तु विप्राय गृहस्याभ्यन्तरं नयेत्॥

ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ವಾಗತ ಮಾಡಿ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆಗಾಗಿ ಶುದ್ಧ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪಾದ್ಯ ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ಮನೆಯ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 130

उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा दद्याच्छान्त्युदकानि च॥ प्रणम्य शिरसा भूमौ निवापस्य च धारिणीः॥

ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಶಾಂತ್ಯುದಕಗಳನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ ತಲೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಾಗಿಸಿ ನಿವಾಪಸಂಬಂಧಿ ಧಾರಿಣಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

Verse 131

वेदविद्याव्रतस्नातो सुविमृष्टान्नभोजकः॥ ईदृशान्भोजयेच्छ्राद्धे पितृयज्ञेषु माधवि॥

ವೇದವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿ, ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡಿ ಸ್ನಾತನಾಗಿ, ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಭೋಜಿಸುವವನು—ಹೇ ಮಾಧವಿ, ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹವರನ್ನೇ ಭೋಜನಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 132

प्रणम्य शिरसा देवीर्निर्वापस्य च धारिणीः॥ वैष्णवी काश्यपी चेति अजया चेति नामतः॥

ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ನಿವಾಪದ ಧಾರಿಣೀ ದೇವಿಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು—ಹೆಸರಾಗಿ: ವೈಷ್ಣವೀ, ಕಾಶ್ಯಪೀ ಮತ್ತು ಅಜಯಾ.

Verse 133

अज्ञानतमसारूढा निकृतिज्ञाः शठास्तथा ॥ स्नेहपाशशतेनैव पच्यन्ते नरके नराः

ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ, ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವರಾಗಿ ಧೂರ್ತರಾಗಿರುವ ಜನರು—ಆಸಕ್ತಿಯ ನೂರಾರು ಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ನರಕದಲ್ಲಿ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 134

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ सोमलोकेषु मोदन्ते क्षुत्तृड्भ्यां च विवर्जिताः

ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೂ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳೂ ಅವರು ಸೋಮಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹವಿಲ್ಲದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 135

पुनश्चान्यत्प्रवक्ष्यामि पितृयज्ञेषु सुन्दरी ॥ दद्याद्वै ब्राह्मणमुखे नाग्नौ तु जुहुयात्क्वचित्

ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ದಾನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮುಖಕ್ಕೆ (ಅಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ) ನೀಡಬೇಕು; ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೋಮ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 136

दृष्ट्वा पितामहं देवं प्रणम्य सहसा क्षितौ ॥ अत्रिपुत्रेण सोमेन भाषितो वै पितामहः

ದಿವ್ಯ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಕಂಡು ತಕ್ಷಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅತ್ರಿಪುತ್ರನಾದ ಸೋಮನು ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು।

Verse 137

ब्राह्मणानां हितार्थाय निर्मिता विष्णुमायया ॥ तर्पिताः पितृयज्ञेषु पितरोऽजीर्णपीडिताः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದು ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಜೀರ್ಣದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವಾಗ।

Verse 138

एवं तु प्रथमं श्राद्धं दद्यादग्नेरवसुन्धरे ॥ उद्दिश्य च पितॄन्देवी तर्पयित्वा द्विजातयः

ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಗ್ನಿಹೋಮದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮೊದಲ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಓ ದೇವೀ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ ದ್ವಿಜರು ಮುಂದಿನ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Frequently Asked Questions

The text frames śrāddha as a disciplined household duty that links karma, social order, and intergenerational responsibility. It instructs that correct ritual timing, qualified recipients, and procedural purity are not merely formalities but mechanisms by which the household (gṛhastha) sustains a stable exchange between living society, ancestors (pitṛs), and the wider cosmic order. Improper performance is described as producing disorder and suffering, while proper performance supports welfare (āyuḥ, kīrti, bala) and relief from preta/naraka conditions.

The chapter emphasizes pitṛpakṣa observance and careful selection of tithi and parvan, as well as recurring monthly performance (māsi māsi). It also specifies practical timing cues such as midday initiation of the rite (madhyāhna) after preparatory purification, and mentions amāvāsyā-related restrictions (e.g., avoiding dantakāṣṭha), indicating lunar-phase sensitivity in śrāddha discipline.

Through Pṛthivī as interlocutor, the chapter implicitly treats the household as a terrestrial node of care: orderly food preparation, regulated distribution, purity management, and avoidance of disruptive presences are presented as stabilizing practices that prevent social and karmic ‘pollution.’ The narrative also portrays gṛhastha-āśrama as dharma’s ‘root’ (mūla), suggesting that sustainable human life on Earth depends on disciplined reciprocity—feeding authorized guests, honoring ancestors, and maintaining controlled ritual spaces rather than wasteful or chaotic consumption.

The narrative references a mythic lineage of pitṛ-deities associated with Brahmā, Viṣṇu, and Rudra, and introduces Soma as a mediating figure who accompanies the pitṛ-deities to Brahmā on Meru. It also names a fire lineage via Śāṇḍilya’s son Dhūmraketu (Vibhāvasu/Agni), used to explain a procedural correction in śrāddha consumption order. These figures function as cultural-theological authorities legitimizing ritual protocol rather than as datable historical persons.