Adhyaya 181: Ritual Procedure for Installing and Consecrating a Madhūka-Wood Icon

Verse 1

अथ मधुकाष्ठप्रतिमायामर्चास्थापनम् ॥ सूत उवाच ॥ एवं श्रुत्वा परं स्थानं सा मही संहितव्रता ॥ सर्वक्षेत्रविभागेषु यश्च वै परमो विधिः ॥

ಇದೀಗ ಮಧುಕಾಷ್ಠದ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಾ-ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಷಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪರಮ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ವ್ರತನಿಷ್ಠೆಯಾದ ಮಹೀ (ಭೂಮಿ) ಸಂವಾದವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದಳು.

Verse 2

संश्रुत्य विस्मयाविष्टा प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥ धरण्युवाच ॥ अहो क्षेत्रप्रभावो वै यस्त्वया समुदाहृतः ॥

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟಳಾದ ವಸುಂಧರೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು. ಧರಣಿ ಹೇಳಿದಳು—ಅಹೋ! ನೀನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾನ್।

Verse 3

यं श्रुत्वा देवतत्त्वेन जातास्मि विगतज्वरा ॥ एकं मे परमं गुह्यं यन्नित्यं हृदि वर्त्तते ॥

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ದೇವತತ್ತ್ವದ ಬೋಧೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಜ್ವರವು ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಒಂದು ಪರಮ ಗುಹ್ಯವು ನಿತ್ಯವೂ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 4

मम प्रीत्यर्थमखिलं तद्विष्णो वक्तुमर्हसि ॥ कथं तिष्ठसि काष्ठेषु शैलमृन्मयजेषु च ॥

ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ, ಹೇ ವಿಷ್ಣು, ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಲು ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು. ನೀನು ಮರದಲ್ಲಿಯೂ, ಶಿಲೆ-ಮಣ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಪಾರ್ಥಿವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತೀ?

Verse 5

ताम्रे कांस्ये च रौप्ये च तिष्ठसि स्थापितः कथम् ॥ सौवर्णेषु च सर्वेषु तिष्ठसि स्थापितः कथम् ॥

ತಾಮ್ರ, ಕಂಚು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ ನೀನು ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತೀ? ಹಾಗೆಯೇ ಸುವರ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ ನೀನು ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತೀ?

Verse 6

ब्रह्मचारी समासाद्य कथं तिष्ठसि माधव ॥ दन्तरत्ने समासाद्य कथं सन्तिष्ठते भवान्

ಹೇ ಮಾಧವ! ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಮಾಸಾದ್ಯ ನೀನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತೀ? ಮತ್ತು ದಂತರತ್ನವನ್ನು ಸಮಾಸಾದ್ಯ ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿ ಹೇಗೆ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 7

कथं तिष्ठसि वा सव्ये भित्तिसंस्थो जनार्दनः ॥ भूमिसंस्थो महाभाग विधिदृष्टेन कर्मणा

ಹೇ ಜನಾರ್ದನ! ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ನೀನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಿಂತಿರುವೆ? ಮತ್ತು ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ವಿಧಿನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಹೇಗೆ (ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿರುವೆ)?

Verse 8

एवं धरावचः श्रुत्वा प्रत्युवाचादिसूकरः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ प्रतिमा यस्य कर्तव्या तदानिय वसुन्धरे

ಧರಾ (ಭೂಮಿ)ಯ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆದಿಸೂಕರನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಸುಂಧರೇ! ಯಾರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕೋ, ಅವನನ್ನು (ಆಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ) ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರು.

Verse 9

प्रतिमां कारयेच्चैव लक्षणोक्तां वसुन्धरे ॥ अर्चाशुद्धिं ततः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य विधानतः

ಹೇ ವಸುಂಧರೇ! ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಖಂಡಿತ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅರ್ಚಾ-ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ವಿಧಾನದಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 10

कृत्वा तत्प्रतिमां चैव प्रतिष्ठाविधिनार्च्चयेत् ॥ तांस्तु दद्यात्तु गन्धान्श्च ये मया समुदाहृताः

ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ವಿಧಿಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 11

कर्पूरं कुङ्कुमं चैव त्वचं चागुरुमेव च ॥ रसं च चन्दनं चैव सिल्हकोशीरकं तथा

ಕರ್ಪೂರ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ; ಸುಗಂಧಿತ ತ್ವಚೆ (ಮರದ ತೊಗಟೆ) ಮತ್ತು ಅಗುರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಗಂಧ ರಸ ಮತ್ತು ಚಂದನ; ಅದೇ ರೀತಿ ಸಿಲ್ಹಕ ಮತ್ತು ಉಶೀರ (ವೆಟಿವರ್) ಕೂಡ.

Verse 12

एतैर्विलेपनं दद्यादर्चितस्तु विचक्षणः ॥ स्वस्तिकं वर्द्धमानं च श्रीवत्सं कौस्तुभं तथा

ಈ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿದ ನಂತರ ವಿವೇಕಿ ಭಕ್ತನು ಲೇಪನ (ಚಂದನಾದಿ) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ವರ್ಧಮಾನ-ಚಿಹ್ನ, ಶ್ರೀವತ್ಸ ಮತ್ತು ಕೌಸ್ತುಭವನ್ನೂ ಅಂಕಿಸಬೇಕು।

Verse 13

विधानपूर्वकं चैव मङ्गल्यं चैव पायसम् ॥ वर्तिस्तिलफलं चैव कर्मण्यानि न संशयः

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಯಸ (ಹಾಲು-ಅನ್ನ) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ವತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ತಿಲಫಲ (ಎಳ್ಳಿನ ಅರ್ಪಣೆ) ಕೂಡ—ಇವು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ವಿಧಿಕರ್ಮಗಳೇ।

Verse 14

एवं सर्वं ततो दद्यात्पूजायां विहितं शुभम् ॥ कर्मणा विधिदृष्टेन शुद्धो भागवतः शुचिः

ಈ ರೀತಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ವಿಧಿಸಮ್ಮತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಭಾಗವತ ಭಕ್ತನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ—ಪವಿತ್ರನೂ ನಿಯಮಶೀಲನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

प्राणायामं ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ योऽसौ भवान्तिष्ठते च सर्वयोगप्रधानतः

ನಂತರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು—“ಹೇ ಭಗವನ್! ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಯೋಗಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಧಾನ ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ…”

Verse 16

ससम्भ्रमं लोके सुप्रतीतस्तिष्ठ काष्ठे स त्वं भुवि ॥ एवं संस्थापनं कृत्वा काष्ठस्य प्रतिमासु च

“ಭಕ್ತಿಭರಿತ ಆತುರದಿಂದ—ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರು; ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಷ್ಠದೊಳಗೆ ನೀನೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರು।” ಹೀಗೆ ಕಾಷ್ಠಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ…

Verse 17

पुनः प्रदक्षिणीकृत्य शुद्धैर्भागवतैः सह ॥ प्रज्वाल्य दीपं तत्रैव चार्चायाः सम्मुखं स्थितः

ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧ ಭಾಗವತ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ, ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿಯ ಎದುರು ನಿಂತಿರಬೇಕು.

Verse 18

नोर्ध्वं न तिर्यगीक्षेत कामक्रोधविवर्जितः ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदीरयेत्

ಕಾಮಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಮೇಲಕ್ಕೂ ಬದಿಗೂ ನೋಡದೆ, ‘ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 19

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजनप्रवीर गतिः प्रभुस्त्वं वससि ह्यमोघ ॥ अनेन मन्त्रेण च लोकनाथ संस्थापितस्तिष्ठ च वासुदेव

ಮಂತ್ರ— ಹೇ ಪ್ರಭು! ನೀನೇ ಸರ್ವಜನಪ್ರವೀರ; ನೀನೇ ಗತಿ, ನೀನೇ ಸ್ವಾಮಿ; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಅಮೋಘವಾಗಿ ವಾಸಿಸು. ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಹೇ ಲೋಕನಾಥ ವಾಸುದೇವ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲು.

Verse 20

सर्वामेवं ततः कृत्वा मम संस्थापनक्रियाम् ॥ पूज्या भागवताः सर्वे ये तत्र समुपागताः

ಈ ರೀತಿ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವತ ಭಕ್ತರು ಪೂಜ್ಯರು.

Verse 21

गन्धमाल्यैरर्चयित्वा उपलेपैश्च भोजनैः ॥ कुर्यात्संस्करणं तेषां विधिदृष्टेन कर्मणा

ಸುಗಂಧ, ಮಾಲೆ, ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಭೋಜನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ, ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (ಯೋಗ್ಯ ಸತ್ಕಾರ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 22

एतत्कर्मविधानने मधुकाष्ठस्य सुन्दरी ॥ धर्मसंस्थापनार्थाय एतत्ते कथितं मया

ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಮಧೂಕಕಾಷ್ಠಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಈ ಕರ್ಮವಿಧಾನದಿಂದ ಧರ್ಮಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು।

Verse 23

यस्त्वनेन विधानने अर्च्चां काष्ठस्य स्थापयेत् ॥ स न गच्छति संसारं मम लोकं च गच्छति

ಆದರೆ ಯಾರು ಈ ವಿಧಿಯಂತೆ ಕಾಷ್ಠಮಯ ಅರ್ಚೆ (ಪ್ರತಿಮೆ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 24

ततः सम्पूजयेद्देवि संसारभवमुक्तये ॥ तत्र काष्ठेषु मधुकमानिय च वसुन्धरे

ನಂತರ, ಹೇ ದೇವಿ, ಸಂಸಾರಭವಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಕಾಷ್ಠಗಳೊಳಗೆ ಮಧೂಕಕಾಷ್ಠವನ್ನು ತಂದು…

Verse 25

कुर्यात्संस्करणं तेषां विधिदृष्टेन कर्मणा

ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಕರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಅವುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು (ಶುದ್ಧೀಕರಣ/ಸಂಸ್ಕಾರ) ಮಾಡಬೇಕು।