Adhyaya 177: The Curse of Sāmba and the Prescribed Observance of Sun-Worship

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णस्य अन्यद्विचेष्टितम् ॥ द्वारकां वसमानस्य साम्बशापादिकं शृणु ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ವರಾರೋಹಿಣೀ! ಕೃಷ್ಣನ ಇನ್ನೊಂದು ಚರಿತೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದಾಗ ಸಾಂಬನಿಗೆ ಬಂದ ಶಾಪಾದಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 2

सुखासीनस्य कृष्णस्य पुत्रदारसुतैः सह ॥ आगतो नारदस्तत्र यदृच्छागमनो मुनिः ॥ पाद्यमर्घ्यं च आसनं च मधुपर्कं सभाजनम् ॥ गां च दत्त्वा यथान्यायं कृतं संवादमुत्तमम् ॥

ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸುವ ಮುನಿ ನಾರದನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಆಸನ, ಮಧುಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಯಥೋಚಿತ ಸತ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗೋವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂವಾದ ನಡೆಯಿತು.

Verse 3

एकान्ते प्राप्य कृष्णं च विज्ञप्तिमकरोत्प्रभुः ॥ कृष्ण किञ्चिद्वक्तुकामस्तत्त्वं शृणु महामते ॥ साम्बनाम तव युवा पुत्रो वाग्मी तु रूपवान् ॥ स्पृहणीयः सदा कान्तः स्त्रीजनस्य सुरेश्वर ॥

ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸೇರಿ ಆ ಪ್ರಭು ವಿನಯದಿಂದ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು— “ಕೃಷ್ಣಾ, ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಮಹಾಮತೇ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳು. ನಿನ್ನ ಯುವ ಪುತ್ರ ಸಾಂಬನು ವಾಗ್ಮಿ ಹಾಗೂ ರೂಪವಂತನು; ಸ್ತ್ರೀಜನರಿಗೆ ಸದಾ ಆಕಾಂಕ್ಷಿತನೂ ಮನೋಹರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಓ ಸುರೇಶ್ವರ।”

Verse 4

एतास्तु वरनार्यो वै क्रीडार्थं हि सुरेश्वरः । देवयोन्यो ददुस्तुभ्यं सहस्राणि च षोडश ॥

ಓ ಸುರೇಶ್ವರ, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು—ದೇವಯೋನಿಯವರು—ಕ್ರೀಡಾನಂದಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 5

साम्बं दृष्ट्वा च सर्वासां क्षुभ्यते च मनः प्रभो ॥ एतत्तु ब्रह्मलोके च गीयते दैवतैः स्वयम् ॥

ಪ್ರಭೋ, ಸಾಂಬನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವರ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ತಾವೇ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 6

त्वत्प्रियार्थं समायातः कथितुं ते सुरोत्तम ॥ श्रूयते चार्थ विद्रूपः श्लोको द्वैपायनेन वै ॥

ಓ ದೇವೋತ್ತಮ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಬಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ದ್ವೈಪಾಯನನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಂತೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ।

Verse 7

क्रियातः स्वर्गवासोऽस्ति नरकस्तद्विपर्ययात् ॥ पुण्यरूपं तु यत्कर्म दिशो भूमिं च संस्पृशेत्

ಸತ್ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವಾಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅದರ ವಿರುದ್ಧದಿಂದ ನರಕ. ಪುಣ್ಯಸ್ವರೂಪವಾದ ಕರ್ಮವು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 8

नरके पुरुषः प्रोक्तो विपरीतो मनीषिभिः ॥ तस्मात्साम्बं समाहूय तथा देवीगणं च तम्

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ—ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪುರುಷನು ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮ್ಬನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವೀಗಣವನ್ನೂ ಸಮಾಹ್ವಾನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 9

आसनेषूपविष्टानां तासां क्षोभं च तत्त्वतः ॥ लक्षयिष्याम्यहं सर्वं सत्यं चासत्यमेव च

ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ, ಅವರ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ತತ್ತ್ವತಃ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸತ್ಯವನ್ನೂ ಅಸತ್ಯವನ್ನೂ.

Verse 10

तावत्सभ्यासनान्येव स्वास्तीर्य च विभागशः ॥ सर्वास्तास्तु समाहूय आसने चोपवेश्य च

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಭಾಸನಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಹಾಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ನಂತರ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕರೆಯಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 11

पश्चात्साम्बः समायातस्तस्याग्रे करसंपुटम् ॥ कृत्वा स्थितो मुहूर्तं तु किमाज्ञापयसि प्रभो

ನಂತರ ಸಾಮ್ಬನು ಬಂದನು; ಅವರ ಮುಂದೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಕ್ಷಣಕಾಲ ನಿಂತು ಹೇಳಿದನು—“ಪ್ರಭು, ನೀವು ಏನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತೀರಿ?”

Verse 12

दृष्ट्वा रूपमतीवास्य साम्बस्यैव वरस्त्रियः ॥ चुक्षुभुः सकला देव्यो कृष्णस्यैव तु पश्यतः

ಸಾಮ್ಬನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು—ಎಲ್ಲ ದೇವಿಯರೂ—ಕೃಷ್ಣನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಅಶಾಂತರಾದರು.

Verse 13

उत्तिष्ठत प्रियाः सर्वा गच्छत स्वनिवेशनम् ॥ कृष्णवाक्यात्तदा देव्यो जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम्

(ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು:) “ಪ್ರಿಯೆಯರೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಎದ್ದು ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ.” ಆಗ ಕೃಷ್ಣವಾಕ್ಯದಿಂದ ದೇವಿಯರು ತಮತಮ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 14

साम्बस्तत्रैव संतस्थौ वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ स कृष्णो नारदं वीक्ष्य लज्जयावाङ्मुखोऽभवत्

ಸಾಂಬನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಡುಗುತ್ತಾ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತನು. ಕೃಷ್ಣನು ನಾರದರನ್ನು ಕಂಡು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮುಖವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 15

कृष्णस्तु कथयामास नारदाय सविस्तरम् ॥ स्त्रीस्वभावं चरित्रं च आश्चर्यं पापकाकरकम्

ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು ನಾರದರಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ನಡೆನುಡಿ—ಅದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೂ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವದೂ ಆಗಿದೆ.

Verse 16

क्षणो नास्ति रहो नास्ति नास्ति कृत्ये विभावना ॥ तेन नारद नारीणां सतीत्वमुपजायते

ಕ್ಷಣವೂ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲ, ಏಕಾಂತವಿಲ್ಲ, ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ನಾರದ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಸತೀತ್ವ (ಪತಿವ್ರತಧರ್ಮ) ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ/ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 17

सुरूपं पुरुषं दृष्ट्वा क्षरन्ति मुनिसत्तम ॥ स्वभाव एष नारीणां साम्बस्य शृणु कारणम् ॥

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸುಂದರರೂಪದ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸ್ರವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಅವರ ಸ್ವಭಾವ. ಈಗ ಸಾಂಬನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 18

अतीव मानी तेजस्वी धार्मिकॊऽतिगुणान्वितः ॥ रूपकारणमुद्दिश्य गतः क्षोभं कथञ्चन ॥

ಅವನು ಅತಿಯಾಗಿ ಅಹಂಕಾರಿಯೂ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಧಾರ್ಮಿಕನೂ ಆಗಿ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು; ಆದರೆ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾವದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 19

नारदस्त्वेवमेवं च प्रतिपूज्य हरेर्वचः ॥ अन्तरज्ञ उवाचेदं साम्बशापकरेण तथा ॥

ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಹರಿಯ ವಚನವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ, ಅಂತರಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿದು, ಸಾಂಬನ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 20

यथा एकेन चक्रेण रथस्य न गतिर्भवेत् ॥ पुरुषास्वादनाच्चैवं क्षरन्ति सततं स्त्रियः ॥

ಒಂದೇ ಚಕ್ರದಿಂದ ರಥಕ್ಕೆ ಗತಿ ಆಗದಂತೆ, ಪುರುಷಾಸ್ವಾದನ/ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸದಾ ಸ್ರವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 21

पुंसः सुदृष्टिपातेन कृतकृत्या भवन्ति ताः ॥ प्रद्युम्नं वीक्ष्य नार्यस्तु लज्जामापुः सुपुष्कलाम् ॥

ಪುರುಷನ ಸುಂದರ ದೃಷ್ಟಿಪಾತ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವರು ಕೃತಕೃತ್ಯರಾದಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಕಂಡು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅತ್ಯಧಿಕ ಲಜ್ಜೆಗೆ ಒಳಗಾದರು।

Verse 22

साम्बं दृष्ट्वैव ताः सर्वा अनङ्गेन प्रपीडिताः ॥ उद्दीपनविभावोऽयं तासां गन्धादिकं यथा ॥

ಆದರೆ ಸಾಂಬನನ್ನು ಕಂಡಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅನಂಗ (ಕಾಮದೇವ)ನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದರು; ಅವರಿಗೆ ಇದು ಉದ್ದೀಪನ-ವಿಭಾವ—ಸುಗಂಧಾದಿಗಳಂತೆ।

Verse 23

तस्मात्साम्बस्तु दुष्टात्मा तव स्त्रीणां विनाशकृत् ॥ सत्यलोके प्रवादो यस्तव जातो दुरत्ययः ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ದುಷ್ಟಚಿತ್ತನಾದ ಸಾಂಬನು ನಿನ್ನ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕುರಿತು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅಪವಾದವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.

Verse 24

मया श्रुतस्तु लोकेभ्यो ब्रह्मर्षिभ्यो मुहुर्मुहुः ॥ साम्बत्यागात्प्रमार्ष्टुं त्वमयशः कुलनाशकम् ॥

ನಾನು ಲೋಕಗಳಿಂದಲೂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಂದಲೂ ಮರುಮರು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಸಾಂಬನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ವಂಶನಾಶಕ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನೀನು ತೊಳೆದುಹಾಕಬಹುದು.

Verse 25

त्वमिहार्हस्यमेयात्मन् मया नु कथितं हितम् ॥ इत्युक्त्वा वचनं तत्र नारदो मौनमास्थितः ॥

ಓ ಅಮೇಯಾತ್ಮನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯಲು ಯೋಗ್ಯನು; ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಿತವಾದದ್ದನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾರದರು ಅಲ್ಲಿ ಮೌನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.

Verse 26

शरीरात्तु गलद्रक्तं पूतिगन्धयुतं सदा ॥ पशुवत्कर्तितो यस्तु तद्वद्देहोऽस्य दृश्यते ॥

ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಸದಾ ದುರ್ವಾಸನೆಯೊಡನೆ ರಕ್ತವು ಜರಿಯುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಅವನ ದೇಹಸ್ಥಿತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 27

ततस्तु नारदेनैव साम्बशापविनाशकः ॥ समादिष्टो महान्धर्म आदित्यआराधनं प्रति

ನಂತರ ನಾರದರು ಸಾಂಬನ ಶಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮಹಾಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು—ಅದು ಆದಿತ್ಯ (ಸೂರ್ಯ) ಆರಾಧನೆಯ ವಿಧಿ.

Verse 28

साम्ब साम्ब महाबाहो शृणु जाम्बवतीसुत ॥ पूर्वाचले च पूर्वाह्ने उद्यन्तं तु विभावसुम्

ಓ ಸಾಂಬಾ, ಓ ಸಾಂಬಾ, ಮಹಾಬಾಹು ಜಾಂಬವತೀಸುತನೇ—ಕೇಳು; ಪೂರ್ವಾಚಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ವಿಭಾವಸು (ಸೂರ್ಯ)ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು.

Verse 29

नमस्कुरु यथान्यायं वेदोपनिषदादिभिः ॥ त्वयोदितं रविः श्रुत्वा तुष्टिं यास्यति नान्यथा

ವೇದೋಪನಿಷದಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸು; ನೀನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ತೃಪ್ತನಾಗುವನು—ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 30

साम्ब उवाच ॥ अगम्यगमनात्पापाद्व्याप्तो यः पुरुषो भवेत् ॥ तस्य देवः कथं तुष्टो भविष्यति स वै मुने

ಸಾಂಬನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನೇ! ಅಗಮ್ಯಗಮನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ದೇವರು ಹೇಗೆ ತೃಪ್ತನಾಗುವನು?

Verse 31

नारद उवाच ॥ भविष्यत्पुराणमिति तव वादाद्भविष्यति ॥ ब्रह्मलोके पठिष्यामि ब्रह्मणोऽग्रे त्वहं सदा

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ವಚನದಿಂದ ಇದು ‘ಭವಿಷ್ಯತ್ಪುರಾಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸದಾ ಪಠಿಸುವೆನು.

Verse 32

सुमन्तुर्मर्त्यलोके च मनोः प्र कथयिष्यति ॥ साम्ब उवाच ॥ कथं पूर्वाचले गत्वा मांसपिण्डोपमः प्रभो

ಮತ್ತು ಸುಮಂತು ಮর্ত್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುವಿಗೆ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುವನು. ಸಾಂಬನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪ್ರಭೋ! ನಾನು ಮಾಂಸಪಿಂಡದಂತಿರುವಾಗ ಪೂರ್ವಾಚಲಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗಲಿ?

Verse 33

त्वत्प्रसादान्महद्दुःखं प्राप्तस्त्वहमकल्मषः ॥ नारद उवाच ॥ यथोदयाचले देवमाराध्य लभते फलम्

ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನಗೆ ಮಹಾದುಃಖ ಬಂದರೂ ನಾನು ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷನು. ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಉದಯಾಚಲದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಫಲ ದೊರಕುವಂತೆ.

Verse 34

मथुरायां तथा गत्वा षट्सूर्ये लभते फलम् ॥ मध्याह्ने च तथा देवं फलप्रियं अकल्मषम्

ಹಾಗೆಯೇ ಮಥುರೆಗೆ ಹೋಗಿ ‘ಷಟ್ಸೂರ್ಯ’ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಫಲಪ್ರಿಯನಾದ, ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷನಾದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 35

मथुरायां तथा पुण्यमुदयास्तं रवेर् जपन् ॥ मध्याह्ने प्रयतो वाग्भिः जपन् मुच्येत पातकात्

ಹಾಗೆಯೇ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ರವಿಯ ಉದಯ-ಅಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಜಪಿಸಿದರೆ ಪಾತಕದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

कृष्णगङ्गोद्भवे स्नात्वा सूर्यं आराध्य यत्नतः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तः कुष्ठादिभ्यो विमुच्यते

ಕೃಷ್ಣಗಂಗೆಯ ಉದ್ಭವ/ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಕುಷ್ಠಾದಿ ರೋಗಗಳಿಂದಲೂ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

श्रीवराह उवाच ॥ ततः साम्बो महाबाहुः कृष्णाज्ञप्तो ययौ पुरीम् ॥ मथुरां मुक्तिफलदां रवेराराधनोत्सुकः ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಸಾಂಬನು, ಕೃಷ್ಣನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಮುಕ್ತಿಫಲ ನೀಡುವ ಮಥುರಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ರವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದನು.

Verse 38

नारदोक्तेन विधिना साम्बो जाम्बवतीसुतः ॥ षट्सूर्यान्पूजयामास उदयन्तं दिवाकरम् ॥

ನಾರದನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಜಾಂಬವತೀಪುತ್ರನಾದ ಸಾಂಬನು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ದಿವಾಕರನನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಷಡ್ರೂಪಗಳಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 39

कृत्वा योगेन चात्मानं साम्बस्याग्रे रविस्तदा ॥ वरं वृणीष्व भद्रं ते मद्व्रतख्यापनाय च ॥

ಆಗ ರವಿಯು ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಂಬನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಮತ್ತು ನನ್ನ ವ್ರತದ ಖ್ಯಾತಿಗಾಗಿ ಸಹ (ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು).”

Verse 40

यस्तोषितो नारदेन तद्वदस्व ममाग्रतः ॥ साम्ब पञ्चाशकैः श्लोकैर्वेदगृह्यपदाक्षरैः ॥

“ಓ ಸಾಂಬಾ! ನಾರದನ ಮೂಲಕ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾದ ಆ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳು—ವೇದ ಹಾಗೂ ಗೃಹ್ಯಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಪದಾಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಐವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ.”

Verse 41

यः स्तुतोऽहं त्वया वीर तेन तुष्टोऽस्मि ते सदा ॥ स्पृष्टो देवेन सर्वाङ्गे तत्क्षणाद्दीप्तसच्छविः ॥

“ಓ ವೀರಾ! ನೀನು ಮಾಡಿದ ಆ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.” ದೇವನು ಅವನ ಸರ್ವಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು ದೀಪ್ತಿಮಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 42

व्यक्ताङ्गावयवः साक्षाद्द्वितीयोऽभूद्रविर्यथा ॥ मध्याह्ने याज्ञवल्क्यस्य यज्ञं माध्यन्दिनीयकम् ॥

ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಎರಡನೇ ರವಿಯಂತೆಯೇ ಆಯಿತನು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನ ‘ಮಾಧ್ಯಂದಿನೀಯಕ’ ಎಂಬ ಯಜ್ಞ/ಕರ್ಮ (ವಿಧಿ) ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 43

अध्यापयत्साम्बयुतो रविर्मध्यन्दिनोऽभवत् ॥ वैकुण्ठपश्चिमे पार्श्वे तीर्थं माध्यन्दिनीयकम् ॥

ಸಾಂಬನೊಂದಿಗೆ ರವಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ (ಮಾಧ್ಯಂದಿನ) ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತನಾದನು. ವೈಕುಂಠದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಮಾಧ್ಯಂದಿನೀಯಕ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವಿದೆ.

Verse 44

सायाह्ने कृष्णगङ्गाया दक्षिणे संस्थितस्तदा ॥ तत्र दृष्ट्वा तु सायाह्ने रविमस्तोदयं प्रभुम् ॥

ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೃಷ್ಣಗಂಗೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಾದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅಸ್ತ-ಉದಯ ಸಂಧಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು.

Verse 45

सर्वपापविशुद्धात्मा परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं साम्बस्य तुष्टेन मध्याह्ने तु नभस्तलात् ॥

ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಆತ್ಮವಿರುವವನು ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಸಾಂಬನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶತಲದಿಂದ (ಘಟನೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು).

Verse 46

द्विधाकृतात्मयोगेन साम्बकुष्ठमपोहितम् ॥ साम्बः प्रख्याततीर्थे तु तत्रैवान्तरधीयत ॥

ಆತ್ಮವನ್ನು ದ್ವಿಧಾ ಮಾಡುವ ಯೋಗಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಾಂಬನ ಕುಷ್ಠವು ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಸಾಂಬನು ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.

Verse 47

साम्बस्तु सह सूर्येण रथस्थेन दिवानिशम् ॥ रविं पप्रच्छ धर्मात्मा पुराणं सूर्यभाषितम्

ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಸಾಂಬನು, ರಥಸ್ಥನಾದ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಸೂರ್ಯನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಪುರಾಣದ ಕುರಿತು ರವಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 48

भविष्यमिति विख्यातं ख्यातं कृत्वा पुनर्नवम् ॥ साम्बः सूर्यप्रतिष्ठां च कारयामास तत्त्ववित्

‘ಭವಿಷ್ಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪುನಃ ನವೀನವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗೊಳಿಸಿ, ತತ್ತ್ವವಿತ್ ಸಾಂಬನು ಸೂರ್ಯಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಸಿದನು.

Verse 49

उदयाचलमाश्रित्य यमुनायाश्च दक्षिणे ॥ मध्ये कालप्रियं देवं मध्याह्ने स्थाप्य चोत्तमम्

ಉದಯಾಚಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಯಮುನಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ—ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕಾಲದಲ್ಲಿ—ಕಾಲಪ್ರಿಯನಾದ ಆ ಉತ್ತಮ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.

Verse 50

मूलस्थानं ततः पश्चादस्तमानाचले रविम् ॥ स्थाप्य त्रिमूर्तिं साम्बस्तु प्रातर्मध्यापराह्णिकम्

ನಂತರ ಅಸ್ತಮಾನಾಚಲದಲ್ಲಿ ರವಿಯನ್ನು ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಸಾಂಬನು ಪ್ರಾತಃ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಅಪರಾಹ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 51

मथुरायां तथा चैकें स्थाप्य साम्बो वसुन्धरे ॥ स्वनाम्ना स्थापयामास पुराणविधिना स्वयम्

ಮತ್ತೂ, ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು (ಪ್ರತಿಮೆ/ಕ್ಷೇತ್ರ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸಾಂಬನು ಪುರಾಣವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.

Verse 52

गच्छन्ति तत्पदं शान्तं सूर्यमण्डलभेदकम् ॥ एतत्ते कथितं देवि साम्बशापसमुद्भवम्

ಅವರು ‘ಸೂರ್ಯಮಂಡಲಭೇದನ’ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶಾಂತ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ದೇವಿ, ಸಾಂಬಶಾಪದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 53

पापप्रशमनाख्यानं महापातक नाशनम्

ಇದು ಪಾಪಶಮನದ ಆಖ್ಯಾನ; ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 54

एवं साम्बपुरं नाम मथुरायां कुलेश्वरम् ॥ रथयात्रां तथा कृत्वा रविणा कथिता यदा

ಹೀಗೆ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸಾಂಬಪುರ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವೂ ‘ಕುಲೇಶ್ವರ’ವೂ ಇದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರಥಯಾತ್ರೆ ನೆರವೇರಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಹೇಳಿದನು।

Verse 55

यावत्त स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते ॥ पुरुषश्चाविनाशी च कथ्यते शाश्वतोऽव्ययः

ಆ ‘ಶಬ್ದ’ ಇರುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ‘ಪುರುಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪುರುಷನು ಅವಿನಾಶಿ—ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ।

Verse 56

एकवासास्तथा गौरी श्यामा वा वरवर्णिनी ॥ मध्यं गता प्रगल्भा च वयोऽतीतास्तथा स्त्रियः

ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಏಕವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯರಾಗಿರಬಹುದು—ಗೌರಿ ಅಥವಾ ಶ್ಯಾಮಾ, ಉತ್ತಮ ವರ್ಣದವರು; ಮಧ್ಯವಯಸ್ಕರು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಯೌವನವನ್ನು ದಾಟಿದವರೂ।

Verse 57

कृष्णः शशाप साम्बं तु विरूपत्वं भविष्यति ॥ शापयुक्तः स साम्बस्तु कुष्ठयुक्तोऽभवत्क्षणात् ॥

ಕೃಷ್ಣನು ಸಾಂಬನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತನು—“ನಿನಗೆ ವಿರೂಪತ್ವವು ಸಂಭವಿಸಲಿ.” ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾದ ಸಾಂಬನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಬಳಲಿದನು।

Verse 58

मथुरायां च मध्याह्ने मध्यन्दिन रवौ तथा ॥ अस्तङ्गते तथा देवं सद्यो राज्यफलं भवेत् ॥

ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ—ಸೂರ್ಯನು ಶಿಖರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ—ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಜ್ಯಸಮಾನ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 59

स्नात्वा मध्यन्दिनं दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ उदयास्ते ततो देवः साम्बेन सहितो विराट् ॥

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸಾಮ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ವಿರಾಟ್ ದೇವರ ಉದಯಾಸ್ತಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 60

माघमासस्य सप्तम्यां दिव्यं साम्बपुरं नराः ॥ रथयात्रां प्रकुर्वन्ति सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥

ಮಾಘಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸಾಮ್ಬಪುರದಲ್ಲಿ ಜನರು ರಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಎಲ್ಲ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.