Adhyaya 173: Account of Gokarṇa’s Śuka-Satra, Temple Consecration, and the Resulting Merit
Gokarṇa-śuka-satra-pratiṣṭhā-phala-kathana
Ritual-Manual (Tīrtha-Māhātmya and Dāna-Śrāddha Praxis)
ವರಾಹನು ಪೃಥಿವಿಗೆ ಗೋಕರಣನ ಶುಭ ನಿವಾಸದ ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೋಕರಣನು ಶುಕನನ್ನೂ, ಅವನ ತಂದೆ‑ತಾಯಿಯನ್ನೂ, ಧರ್ಮಶೀಲ ಗೃಹಸ್ಥನನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಆತಿಥ್ಯ (ಸತ್ಕಾರ), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಧರ್ಮಪೋಷಣೆ, ನಿರ್ವಿಘ್ನ ಮಹಾಕರ್ಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಅನ್ನದಾನ—ಇವುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶುಕನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ‘ಶುಕೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಮಹಾ ಶಿವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ ಭವ್ಯ ಸತ್ರ‑ಭೋಜನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ‘ಶುಕ‑ಸತ್ರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ, ಶ್ರಾದ್ಧ, ಸ್ವರ್ಣ‑ಗೋದಾನ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಿಕ ವಿಧಿಗಳು ಲೋಕಹಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ, ಶುಕನಿಗೆ (ಮತ್ತು ಒಂದು ಶಬರ ದಂಪತಿಗೆ) ಪರಲೋಕೋನ್ನತಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ।
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 173
Verse 1
श्रीवराह उवाच ॥ तत्र स्थित्वा यथान्यायं गोकरणः सर्वमङ्गलम् ॥ शुकं च मातापितरौ साधुभार्याचतुष्टयम्
ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿ ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ, ಸರ್ವಮಂಗಳಸ್ವರೂಪನಾದ ಗೋಕರಣನು ಶುಕನನ್ನೂ, ತನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ಸಾಧ್ವೀ ಪತ್ನಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು।
Verse 2
सम्मान्य पूजयामास यथाविभवशक्तितः ॥ मथुरावासिभिर्लोकैरुद्यानं कारयंस्तदा
ಅವನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಥುರಾವಾಸಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು।
Verse 3
स्वयं च कृतवांस्तत्र अविघ्नस्य महामखम् ॥ भक्ष्यभोज्ये ब्राह्मणेभ्यो ददौ दानानि नित्यशः
ಅವನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಅವಿಘ್ನಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾಮಖವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು।
Verse 4
गीतवादित्रमाङ्गल्यं पुत्रवृद्धौ यथोचितम् ॥ तत्सर्वं कृतवाँल्लोको गोकरणस्य महात्मनः
ಪುತ್ರವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಯಥೋಚಿತವಾದ ಗೀತೆಗಳು, ವಾದ್ಯಗಳು, ಮಂಗಳೋತ್ಸವಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಗೋಕರಣನಿಗಾಗಿ ಜನರು ನೆರವೇರಿಸಿದರು।
Verse 5
एकैकं च परिष्वज्य प्रणिपत्य यथाक्रमम् ॥ मातापित्रोः प्रणम्याथ शिरसा पादपङ्कजे
ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿರಸ್ಸಿಟ್ಟು ವಂದಿಸಿದನು।
Verse 6
शुकं हृदि समालोक्य प्ररुरोद स वै वणिक् ॥ यस्य प्रसादाज्जीवश्च धर्मश्चानुत्तमा गतिः
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶುಕನನ್ನು ಕಂಡು ಆ ವಣಿಕ್ ಅತ್ತನು; ಯಾರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಜೀವ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅನುತ್ತಮ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 7
विशिष्टेन मया प्राप्तो राज्ञो लाभः सुपुष्कलः ॥ शुक पुत्रान्मया प्राप्तमिह लोके परत्र च
ನಿಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ರಾಜನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ಓ ಶುಕ, ಪುತ್ರರ ಮೂಲಕ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ।
Verse 8
एवं वसन्सुखं तत्र गोकरणः सह बन्धुभिः ॥ शुक नाम्ना कृतं तेन शिवस्यायतनं महत्
ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಕರಣನು ಶುಕನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಮಹತ್ತಾದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।
Verse 9
शुकेश्वरं प्रतिष्ठाप्य दिव्यं सत्रं चकार ह ॥ ब्राह्मणानां शते द्वे च मिष्टान्नवरभोजने
ಶುಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅವನು ದಿವ್ಯ ಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಎರಡು ನೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಿಹಿ ಅನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೋಜನ ನಡೆಯಿತು।
Verse 10
शुकप्रदाने गोकर्णः फलं स्नानस्य सङ्गमात्॥ श्राद्धं सुवर्णैर्गोदानं कृत्वा तस्मै ददौ च सः॥
ಶುಕದಾನದಲ್ಲಿ ಗೋಕರಣನು ಸಂಗಮಸ್ನಾನದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಸ್ವರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಗೋদান ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 11
शबराय सभार्याय तेन स्वर्गं गतश्च ह॥ शुकोदरेण सहितो विमानवरमास्थितः॥
ಆ ಪುಣ್ಯದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅವನು ಶಬರನೂ ಅವನ ಪತ್ನಿಯೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಶುಕೋದರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದನು.
Verse 12
एतत्ते कथितं सर्वं मथुरायां महत्फलम्॥ सरस्वतीसङ्गमस्य गोकर्णस्य शिवस्य च॥
ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು—ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಮಹಾಫಲ: ಸರಸ್ವತೀ ಸಂಗಮದ, ಗೋಕರ್ಣದ ಮತ್ತು ಶಿವನದೂ ಸಹ.
Verse 13
गोकर्णस्य तु सन्तानमक्षयं धर्मतोऽव्ययम्॥ सम्भूतं स सुखं भुक्त्वा ततो मोक्षमवाप्नुयात्॥
ಗೋಕರ್ಣನಿಗೆ ಒಂದು ಸಂತಾನವಂಶ ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ಅಕ್ಷಯವಾದುದು, ಧರ್ಮದಿಂದ ಅವ್ಯಯವಾದುದು. ಅವನು ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ನಂತರ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
Verse 14
शुकसत्रमिति ख्यातं मृत्तो मुक्तिमवाप सः॥ विमानवरमारुह्य स्वर्गलोकं गतः शुकः॥
ಇದು ‘ಶುಕ-ಸತ್ರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು; ಮರಣಾನಂತರ ಅವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ಶುಕನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
Inside Adhyaya 173
How it unfolds
- Where it opens
Varāha continues to narrate to Pṛthivī the settled, auspicious phase after Gokarṇa’s establishment, foregrounding dharmic social order: honoring Śuka, his parents, and a virtuous household, and arranging public worship and hospitality in Mathurā.
- Central event
Gokarṇa institutionalizes communal dharma through sustained satkāra and nitya-dāna (especially anna-dāna to Brahmins), integrates tīrtha-bathing and śrāddha obligations, and then founds a major Śiva āyatana/liṅga named Śukeśvara in honor of Śuka; alongside this, he conducts a large, obstacle-free Brahmin-feeding rite that becomes renowned as the “Śuka-satra.”
- Climax resolution
The Śukeśvara installation and the successful completion of the Śuka-satra crystallize the chapter’s claim that public religious patronage (temple-consecration + regulated giving) produces both visible social welfare and invisible posthumous benefit: Śuka’s ascent is secured, and even marginal figures (a Śabara and his wife) are lifted by participation/association in the ritual economy.
- Closing phalashruti
The narrative closes by asserting enduring mahā-phala from Mathurā/Sarasvatī-saṅgama observances—tīrtha-bathing, śrāddha, and gifts (gold/cows/food)—with outcomes framed as svarga/mokṣa and stable dharmic continuity for patrons and beneficiaries.
Geographical context
Mathurā; Sarasvatī-saṅgama (river confluence); Gokarṇa (as a named sacred persona/place-context in the narrative); Śukeśvara (Śiva shrine/āyatana established in the Mathurā setting).
Tirtha focus
- Primary TirthaSarasvatī-saṅgama (confluence) in the Mathurā sacral landscape
- Associated RegionMathurā
- Pilgrimage MeritBathing at the saṅgama and performing śrāddha and dāna in Mathurā are presented as high-yield acts (mahat-phala), amplifying ancestral uplift, removing obstacles to rites, and supporting ascent/liberation when joined to temple patronage and sustained feeding of Brahmins.
Ritual instructions
- Primary RitualŚuka-satra (large-scale Brahmin-feeding satra) together with Śukeśvara liṅga/āyatana-pratiṣṭhā, integrated with tīrtha-snāna, śrāddha, and dāna
- BenefitPortrayed benefits include communal stability and welfare through regulated giving, removal of ritual obstacles, amplification of tīrtha and śrāddha efficacy, and posthumous ascent (svarga) tending toward liberation (mokṣa) for beneficiaries and patrons; merit is depicted as durable through the installed shrine and institutionalized satra.
The narrative frame
- VarāhaPṛthivī · Didactic tīrtha-māhātmya with ritual-prescriptive emphasis; celebratory of public dharma and patronage
The emotional journey
- Dominant RasaŚānta (serene, dharma-centered devotion) with undertones of Karuṇā (compassion expressed as feeding/giving)
- Emotional ProgressionFrom orderly gratitude and honoring (satkāra) → expansive public generosity and festivity → solemn consecration and communal rite → quiet assurance of lasting merit and uplift for both elite and marginal beneficiaries.
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityHigh: Mathurā is a major, well-connected pilgrimage city; the Sarasvatī-saṅgama identification may be tradition-specific and may require local guidance to map to present-day confluence/ghat traditions. The ‘Śukeśvara’ shrine name may correspond to a local/lesser-known temple tradition rather than a widely standardized site.
- Best SeasonOctober–March (cooler months for North Indian pilgrimage and riverfront rituals)
- Modern Location NameMathura, Uttar Pradesh, India
- Related FestivalKārttika month bathing observances; Mahāśivarātri (for Śiva worship/temple focus)
Frequently Asked Questions
The chapter models dharma as socially embedded practice: orderly honoring of parents and guests, sustained charitable giving (especially food-gifts), and public religious patronage are presented as producing communal well-being and stable moral continuity, with liberation/ascension framed as narrative consequences.
No explicit tithi, lunar month, or seasonal marker is stated in the provided verses. The practices are described as ongoing (e.g., nityaśaḥ dāna to Brahmins) and occasion-based (satra, śrāddha) without calendrical specification here.
Environmental ethics appear indirectly through the sacralization of place: the Sarasvatī-saṅgama and Mathurā are treated as landscapes where bathing, ritual order, and collective restraint confer ‘mahat-phala.’ This frames river confluences as protected ecological-cultural zones whose integrity is maintained through regulated, communal religious use rather than exploitative activity.
The narrative references Gokarṇa (central agent), Śuka (recipient and eponym of the satra and shrine), Śiva (as the deity of the installed āyatana/Śukeśvara), a rājā (king) mentioned as a source of material gain, and a Śabara with his wife as beneficiaries of the ritual economy; no explicit dynastic genealogy is provided in these verses.
Ask anything about Adhyaya 173 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
