Adhyaya 170: The Birth of Gokarṇa and the Fruits of Śiva Worship (including the Śukodara Parrot Episode and Hospitality Ethics)

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ मथुरायां पुरा वृत्तं गोकर्णस्य महात्मनः ॥ वसुकर्णः पिता तस्य वैश्यो धनसमृद्धिमान्

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು. ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗೋಕರ್ಣನ ಕುರಿತು ಒಂದು ವೃತ್ತಾಂತ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅವನ ತಂದೆ ವಸುಕರ್ಣನೆಂಬ ವೈಶ್ಯನು, ಧನಸಮೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 2

तस्य भार्या सुशीला तु नाम्ना गुणसमन्विता ॥ भर्त्तुः प्रियकरी साध्वी न प्रसूता वयोऽधिका

ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸುಶೀಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು, ಗುಣಸಂಪನ್ನಳಾಗಿದ್ದಳು—ಪತಿಗೆ ಪ್ರಿಯಕರಿಯಾಗಿಯೂ ಸಾಧ್ವಿಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಳು; ಆದರೆ ಅವಳು ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೆತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ವಯಸ್ಸೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.

Verse 3

विललाप च सुश्रोणि चैकान्ते दीनमानसा ॥ सरस्वतीसङ्गमेऽथ स्त्रियो दृष्ट्वा प्रजावतिः

ಸುಂದರ ನಿತಂಬವಳಾದ ಆಕೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ದೀನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಸರಸ್ವತಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವತಿಯರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ನೋಡಿ,

Verse 4

वृक्षमूले तु तत्रैव मुनिरेकोऽपि समास्थितः ॥ तस्याः विलपितं श्रुत्वा शनैः सकरुणं हृदि

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ಒಬ್ಬ ಮುನಿಯು ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು. ಅವಳ ಅಳಲನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕರುಣೆ ತುಂಬಿತು.

Verse 5

इति तस्य वचः श्रुत्वा सा स्त्री ऋषिमथाब्रवीत् ॥ सापत्यास्तु स्त्रियो दृष्ट्वा क्रीडन्त्यो बालकैः सह

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ನಂತರ ಋಷಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು. ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂತಾನವತಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ನೋಡಿ,

Verse 6

मम तन्नास्ति हि मुने दुर्भगायाः प्रजासुखम् ॥ उवाच मुनिशार्दूलस्तां स्त्रियं पुत्रगर्द्धिनीम्

ಓ ಮುನೇ, ದುರ್ದೈವಿಯಾದ ನನಗೆ ಸಂತಾನಸೌಖ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಗ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನು ಪುತ್ರಕಾಂಕ್ಷೆಯಿದ್ದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 7

देवतायाः प्रसादेन तव पुत्रो भविष्यति ॥ शिवस्यायतनं पुण्यं गोकर्णेति च विश्रुतम्

ದೇವತೆಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿನಗೆ ಪುತ್ರನು ಆಗುವನು. ‘ಗೋಕರ್ಣ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಿವನ ಪುಣ್ಯಾಲಯವಿದೆ.

Verse 8

जातहार्दः प्रियं चेष्टं शनैः स्त्रियमथाब्रवीत् ॥ का त्वं कस्यासि सुभगे किमर्थं रोदिषि स्वयम्

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದ ಉಂಟಾಗಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಸುಭಗೇ, ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದವಳು? ಏಕೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಳುತ್ತೀಯ?”

Verse 9

तमाराध्य देवेशं पत्या सह यशस्विनी ॥ स्नानदीपोपहारेण स्तोत्रैर्नानाविधैर्जपैः ॥

ಆ ಯಶಸ್ವಿನಿ ತನ್ನ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇವೇಶನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದಳು—ಸ್ನಾನವಿಧಿ, ದೀಪೋಪಹಾರಗಳು, ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಪಗಳಿಂದ.

Verse 10

स तद्वचनमाकर्ण्य प्रीतियुक्तं सुसंयुतम् ॥ जगादोच्चैः प्रियां देवि भद्रं जातो मनोरथः ॥

ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ತುಂಬಿ ಸುಸಂಯೋಜಿತವಾದ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು— “ದೇವಿ, ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನನ್ನ ಮನೋರಥ ಸಫಲವಾಯಿತು।”

Verse 11

ममाप्येतन्मतं देवि यदुक्तमृषिणा ततः ॥ इति प्रियां समाभाष्य प्रियया च तथाऽकरोत् ॥

“ದೇವಿ, ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಹೌದು.” ಎಂದು ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 12

सरस्वत्याः संगमे तौ स्नात्वा गोकर्णमर्चतुः ॥ पुष्पदीपोपहारं तु चक्राते तौ दिने दिने ॥

ಸರಸ್ವತಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು; ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳ ಉಪಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು।

Verse 13

एवं तयोर् दशाब्दानि गतानि सुतहेतवे ॥ ततः प्रसन्नो भगवान् उमापति रुवाच ह ॥

ಈ ರೀತಿ ಪುತ್ರಹೇತುವಾಗಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು; ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ಉಮಾಪತಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 14

भविष्यति युवां पुत्रो रूपवान् गुणसंयुतः ॥ सस्यसन्ततिवद्दृश्यः सन्तानो यस्य वै बहु ॥

“ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟುವನು—ರೂಪವಂತನು, ಗುಣಸಂಪನ್ನನು; ಅವನ ಸಂತಾನವು ಬೆಳೆಗಳ ಸರಣಿಯಂತೆ ಬಹಳವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು।”

Verse 15

देवतानां प्रसादेन तदुक्तस्य भविष्यति ॥ इत्युक्तौ तौ तु देवेन स्नानं कृत्वा सरस्वतीम् ॥

ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಹೇಳಿದುದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು.

Verse 16

प्रभाते देवदेवाय ददौ द्रव्यमनन्तकम् ॥ ब्राह्मणेभ्यो ददौ भोज्यं वस्त्राय बहुदक्षिणम् ॥

ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನಿಗೆ ಅಪಾರ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬಹು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 17

ततस्तस्यां सुशीलायां गर्भाधानमविन्दत ॥ ततः प्रववृधे गर्भः शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ सुषुवे दशमे मासि पुत्रं बालं शशिप्रभम् ॥

ನಂತರ ಆ ಸುಶೀಲೆಯಲ್ಲಿಗೆ ಗರ್ಭಾಧಾನವಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಗರ್ಭವು ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ದಶಮ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯಂತಿರುವ ಬಾಲಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

Verse 18

गोसहस्रं तदा दत्त्वा ससुवर्णं सवस्त्रकम् ॥ बहुशः सर्ववर्णेभ्यः पुत्रजन्ममहोत्सवे ॥

ಪುತ್ರಜನ್ಮ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆಗ ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಾವಿರ ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣದ ಜನರಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ದಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿದನು.

Verse 19

एवमन्नप्राशनं च चूडोपनयनं तथा ॥ अतःपरं च गोदानं वैवाहिकमनुत्तमम् ॥

ಹೀಗೆ ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ, ಚೂಡಾಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಉಪನಯನ ನೆರವೇರಿದವು; ನಂತರ ಗೋಧಾನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರವೂ ನಡೆಯಿತು.

Verse 20

दानं तु ददतस्तस्य देवतां पूजयिष्यतः ॥ कृतानि बहुमुख्यानि मङ्गलानि यथाविधि ॥

ದಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ದೇವತಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವನಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳು ನೆರವೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 21

ततः प्रविष्टे तारुण्ये त्वप्रजं वीक्ष्य पुत्रकम् ॥ पुनर्विवाहयामास भार्याणां च चतुष्टयम् ॥

ನಂತರ ಯೌವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಮಗನು ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಪತ್ನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು।

Verse 22

वयोरूपगुणोपेतास्तस्य भार्याः सुलोचनाः ॥ अप्रजा एव ताः सर्वा नाभवत्पुत्रिणी क्वचित् ॥

ಅವನ ಪತ್ನಿಯರು ಸುಲೋಚನರು, ವಯಸ್ಸು-ರೂಪ-ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನರು; ಆದರೂ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತಾನರಹಿತರಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು, ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಪುತ್ರವತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 23

प्रपामालाश्च नित्यन्नं भोजनं वर्त्तनानि च ॥ अनित्यतां ततो मत्वा चञ्चला स्थिरजीवितम् ॥

ಅವನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರುಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಮಾಲೆಗಳು, ನಿತ್ಯ ಅನ್ನ, ಭೋಜನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಜೀವನ ಚಂಚಲ, ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದನು।

Verse 24

विनियोगः कृतस्तेन सर्वदा सर्वकर्मसु ॥ गोकर्णस्य समीपे तु पश्चिमे चक्रपाणिनः ॥

ಅವನು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ) ವಿನಿಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದನು—ಗೋಕರ್ಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೂ, ಚಕ್ರಪಾಣಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲೂ।

Verse 25

प्रासादं कारयामास पञ्चायतनकं हरेः ॥ आरामस्तत्र विस्तीर्णः पुष्पजात्यस्तथैव च ॥

ಅವನು ಹರಿಯ ಪಂಚಾಯತನ-ವಿಧಾನದ ದೇವಾಲಯ-ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪಜಾತಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ವಿಶಾಲ ಉದ್ಯಾನವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 26

तेनैव धर्म आरब्धः प्रजार्थो देवसेवनम् ॥ वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥

ಪ್ರಜಾಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ದೇವಸೇವಾರೂಪ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು—ವಾಪಿ (ಬಾವಡಿ), ಕೂಪ (ಬಾವಿ), ತಡಾಗ (ಕೆರೆ) ಹಾಗೂ ದೇವತಾಲಯಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು।

Verse 27

आम्रजम्बीरनारङ्गं बीजपूरः सदाडिमः ॥ प्राकारं कारयामास परिखामण्डलीयकम् ॥

ಅವನು ಮಾವು, ಜಂಬೀರ (ನಿಂಬೆ), ನಾರಂಗ (ಕಿತ್ತಳೆ), ಬೀಜಪೂರ ಹಾಗೂ ದಾಡಿಮ (ದಾಳಿಂಬೆ) ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟನು; ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿಖೆಯೊಡನೆ ಪ್ರಾಕಾರ (ಗೋಡೆ) ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು।

Verse 28

स्नानं पूजादिकं तद्वन्मार्जनं दीपकर्म च ॥ कुर्वन्ति देवतागारे ताः सर्वाः शुभलोचनाः ॥

ಸ್ನಾನ, ಪೂಜಾದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾರ್ಜನ (ಶುದ್ಧೀಕರಣ) ಮತ್ತು ದೀಪಕರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆ ಶುಭಲೋಚನ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 29

पतिव्रता महाभागाश्चतुरो भगिनीर्यथा ॥ नित्यकालं पतेर्वाक्ये स्थिताः कुर्वन्त्यहर्निशम्

ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಪತಿವ್ರತೆಯರು ನಾಲ್ಕು ಸಹೋದರಿಯರಂತೆ; ಪತಿಯ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 30

मालाकारस्तथा नित्यं विटपांश्च प्रसिंचति ॥ पालयामास विधिवद्विधिदृष्टेन कर्मणा

ಮಾಲಾಕಾರನೂ ನಿತ್ಯ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಚಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 31

जाताः सुपुष्पवन्तश्च द्रुमाः फलसमन्विताः ॥ नित्यकालं त्वरयन्तः फलानां सुमहोत्सवम्

ಮರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪುಷ್ಪವಂತವಾಗಿಯೂ ಫಲಸಂಪನ್ನವಾಗಿಯೂ ಆದವು; ನಿತ್ಯವೂ ಫಲಧಾರಣೆಯ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 32

दीयते भुज्यते सर्वैर्यथा शक्रस्तथा सदा ॥ एवं तु वसतस्तस्य मथुरायां स्थितस्य च

ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟು ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಭುಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು—ಯಾವಾಗಲೂ, ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನಂತೆ. ಹೀಗೆ ಅವನು ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 33

धनस्य संक्षयो जातः प्रत्यहं ददतः सतः ॥ शेषमात्रे धने तस्य चिन्ताभून्महती तदा

ಪ್ರತಿದಿನ ದಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ ಧನ ಕ್ಷಯವಾಯಿತು; ಧನವು ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಮಹಾ ಚಿಂತೆ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 34

मातापित्रोः कुटुम्बस्य भरणीयस्य भोजनम् ॥ कथं ब्रूहि करिष्यामि महाकष्टं तु सोऽब्रवीत्

‘ತಾಯಿ-ತಂದೆಗೂ, ಪೋಷಿಸಬೇಕಾದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಆಹಾರ—ಹೇಳು, ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ?’ ಎಂದು ಅವನು ಮಹಾ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು।

Verse 35

इति निश्चित्य मनसा वणिग्भावं हृदि स्थिरम् ॥ कृत्वा सार्थमुपामन्त्र्य निर्गतः पूर्वमण्डलम्

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗುವ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅವನು ಸಾರ್ಥ (ಕಾರವಾನ್) ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಪೂರ್ವಮಂಡಲದ ಕಡೆ ಹೊರಟನು.

Verse 36

तत्र क्रीत्वा सुपण्यानि उत्तरापथगानि च ॥ यातायातं ततः कृत्वा लाभालाभविचक्षणः

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಪಥ (ಉತ್ತರ ವ್ಯಾಪಾರಮಾರ್ಗ) ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಖರೀದಿಸಿದನು; ನಂತರ ಹೋಗಿ-ಬರುವ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಲಾಭ-ನಷ್ಟವನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುವವನಾದನು.

Verse 37

मणिरत्नं ह्यश्वरत्नं पट्टरत्नं समर्थकम् ॥ गृहीत्वा तु समागच्छन्मथुरायां गृहं प्रति

ಮಣಿರತ್ನಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಪಟ್ಟರತ್ನ (ಮೌಲ್ಯವಂತ ವಸ್ತ್ರ)ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದನು.

Verse 38

एकदा सार्थसम्भारो विश्रान्तुमुपचक्रमे ॥ सानौ पर्वतसामीप्ये प्रभूतयवसोदके

ಒಮ್ಮೆ ಸಾರ್ಥದ ಸಿದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ತೊಡಗಿದವು—ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಯವಸ (ಮೇವು) ಮತ್ತು ನೀರು ಇದ್ದವು.

Verse 39

नद्यास्तीरे सुप्रदेशे आवासांश्च प्रचक्रिरे ॥ निवेश्य भाण्डं तत्रैव अश्वानां यवसादिकम् ॥

ನದೀತೀರದ ಸುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು.

Verse 40

समादिश्येतिकृत्यं च भृत्यैः कतिपयैर्वृतः ॥ समारुरोह तं शैलं बहुकन्दरशोभितम् ॥

ಅವಶ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇವಕರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿ, ಕೆಲ ಭೃತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳ ಶೋಭೆಯುಳ್ಳ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದನು।

Verse 41

क्रीडार्थं विहरंस्तत्र सोऽपश्यत् स्थानमुत्तमम् ॥ प्रसन्नसलिलोपेतं नारङ्गैस्तु विभूषितम् ॥

ಕ್ರೀಡಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನು ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡನು—ಸ್ವಚ್ಛ, ಶಾಂತ ಜಲದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ನಾರಂಗಿ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 42

फलवन्तश्च वृक्षाश्च पुष्पाणि सुरभीणि च ॥ पाषाणसन्धौ तत्रस्थैर्मालाकारैस्तु रोपितम् ॥

ಅಲ್ಲಿ ಫಲಕೊಡುವ ಮರಗಳೂ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಕಲ್ಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವ ಮಾಲಾಕಾರರು ಅವನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದ್ದರು।

Verse 43

तत्रारुह्य दरीद्वारं यावद्दृष्टिर्निपात्यते ॥ तावदभ्यागतादीनि स्वागतादि शृणोति च ॥

ಅಲ್ಲಿ ಏರಿ ಕಣಿವೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀಳುವಷ್ಟು ದೂರ ‘ಅತಿಥಿ ಬಂದನು’ ‘ಸ್ವಾಗತ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದನು।

Verse 44

श्रुत्वापि शब्दप्रभवं किमेतदिति निश्चयम् ॥ करिष्यंस्तत्र चैका‌न्ते दृष्टः पञ्जरगः शुकः ॥

ಶಬ್ದದ ಮೂಲವನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ‘ಇದೇನು?’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪಂಜರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಗಿಳಿಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು।

Verse 45

तेनोक्तं भो इहागच्छ आतिथ्यं करवाणि ते ॥ पाद्यं गृहाण भोः पान्थ आसनं ते इदं शुभम् ॥

ಗಿಳಿ ಹೇಳಿತು—“ಮಹಾಶಯ, ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿ; ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಓ ಪಥಿಕ, ಪಾದ್ಯ (ಪಾದ ತೊಳೆಯುವ ಜಲ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿ; ಇದು ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಶುಭ ಆಸನ.”

Verse 46

आगत्य पितरौ मह्यं विशेषं तौ करिष्यतः ॥ अतिथेरागतस्येह पूजाया विमुखो भवेत् ॥

“ಇಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃಗಳು ಬಂದು ನನಗೆ ವಿಶೇಷ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಯ ಪೂಜೆಯಿಂದ ವಿಮುಖನಾದವನು ದೋಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.”

Verse 47

गृहस्थस्तस्य पितरो वसन्ति नरके ध्रुवम् ॥ पूजिते पूजिताः स्वर्गे मोदन्ते कालमक्षयम् ॥

“ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸದ ಗೃಹಸ್ಥನ ಪಿತೃಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅತಿಥಿ ಪೂಜಿತನಾದರೆ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತರಾಗಿ ಅಕ್ಷಯಕಾಲ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.”

Verse 48

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रव्रजते यदि ॥ आत्मनो दुष्कृतं तस्मै दत्त्वा तत्सुकृतं हरेत् ॥

“ಯಾರ ಮನೆಯಿನಿಂದ ಅತಿಥಿ ನಿರಾಶನಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋದರೆ, ಆ ಗೃಹಸ್ವಾಮಿ ತನ್ನ ದುಷ್ಕೃತವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿ, ಅತಿಥಿಯ ಸುಕೃತವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.”

Verse 49

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यो वै गृहमेधिना ।। काले प्राप्तस्त्वकाले वा यथा विष्णुस्तथैव सः

ಆದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಅಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆಯೇ ಮಾನ್ಯನು.

Verse 50

एवंविधाः शुभा वाचो वैश्यो धर्मोपदेशकात् ।। श्रुत्वा शुकात्स सर्वस्मै गोकर्णो मुदितोऽब्रवीत्

ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾದ ಶುಕನಿಂದ ಇಂತಹ ಶುಭ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವೈಶ್ಯ ಗೋಕರ்ணನು ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದನು।

Verse 51

ऋषिः कस्त्वं पुराणज्ञः किं वा देवोऽथ गुह्यकः ।। तव प्रसन्नरूपस्य यस्येयं वागमानुषी

ನೀನು ಯಾರು—ಋಷಿಯೇ, ಪುರಾಣಜ್ಞನೇ, ದೇವನೇ, ಅಥವಾ ಗುಹ್ಯಕನೇ? ನಿನ್ನ ರೂಪ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ; ನಿನ್ನ ಈ ವಾಣಿ ಮಾನವಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಅತೀತವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

Verse 52

कस्त्वं कथय मे सत्यं उत्साहश्चातिथिप्रियः ।। धन्यः स मानुषो यस्य नित्यं सन्निहितो भवान्

ನೀನು ಯಾರು? ನನಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು. ನೀನು ಉತ್ಸಾಹಿಯೂ ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯ. ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿ ಸದಾ ಇರುವವನು ಧನ್ಯನು.

Verse 53

इत्युक्तः स शुकः सर्वं शशंसात्मपुराकृतम् ।। शृणु रौद्रं यथा पूर्वे मया कृतमबुद्धिना

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಶುಕನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಕೃತ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು—“ಕೇಳು, ಅಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಕ್ರೂರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು.”

Verse 54

शुकस्य विप्रियं यादृङ् महर्षेस्तु तपस्यतः ।। सुमेरोरुत्तरे पार्श्वे महर्षिगणसेविते

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮಹರ್ಷಿಯ प्रति ಶುಕನು ಮಾಡಿದ ಅಪ್ರಿಯ ಅಪಚಾರ—ಸುಮೇರು ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—

Verse 55

ऋषयस्तत्र चाजग्मुरसितो देवलस्तदा ।। मार्कण्डेयो भरद्वाजो यवक्रीतस्ततो भृगुः

ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಬಂದರು—ಅಸಿತ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಭರದ್ವಾಜ, ಯವಕ್ರೀತ, ನಂತರ ಭೃಗು।

Verse 56

अङ्गिरास्तैत्तिरी रैभ्यः काण्वो मेधातिथिः कृतः ।। तन्तुः सुतन्तुरादित्यो वसुमानेकतो द्वितः

ಅಂಗಿರಸ, ತೈತ್ತಿರೀ, ರೈಭ್ಯ, ಕಾಣ್ವ, ಮೇಧಾತಿಥಿ, ಕೃತ; ತಂತು, ಸುತಂತು, ಆದಿತ್ಯ, ವಸುಮಾನ, ಏಕತ, ದ್ವಿತ।

Verse 57

वामदेवश्चाश्वशिरास्त्रिशीर्षो गौतमोदरः ।। अन्ये च सिद्धा देवाश्च पन्नगा गुह्यकास्तथा

ವಾಮದೇವ, ಅಶ್ವಶಿರ, ತ್ರಿಶೀರ್ಷ, ಗೌತಮೋದರ; ಇನ್ನೂ ಇತರರು—ಸಿದ್ಧರು, ದೇವರು, ಪನ್ನಗರು (ನಾಗವಂಶ) ಹಾಗೂ ಗುಹ್ಯಕರು।

Verse 58

शुकं सम्मुखयामासुः पप्रच्छुर्द्धर्मसंहिताम् ।। अहं तु वामदेवस्य शिष्यो नाम्ना शुकोदरः

ಅವರು ಶುಕನನ್ನು ಮುಂದೆ ಕರೆದು ಧರ್ಮಸಂಹಿತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. (ಅವನು ಹೇಳಿದನು) “ನಾನು ವಾಮದೇವನ ಶಿಷ್ಯ; ನನ್ನ ಹೆಸರು ಶುಕೋದರ.”

Verse 59

भ्रष्टः श्रद्धान्वितो बाल्यात्सुनीत्यामग्रतश्चरन् ॥ ऊहापोहकरं प्रश्नं वारंवारं च पृष्टवान् ॥

ನಾನು ತಪ್ಪಿದವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದು, ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನು ಮರುಮರು ಕೇಳಿದೆನು।

Verse 60

अन्यायवादिनं मां च गुरुर्नित्यं निषेधति ॥ गुरूणामग्रतो वाक्यं कथायां वदतां सह ॥

ಅನ್ಯಾಯ ವಾದಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಗುರುವು ಸದಾ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು—ಗುರುಜನರು ಕಥಾ-ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವಾಗ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಬಾರದೆಂದು.

Verse 61

पूर्वपक्षाश्च सिद्धान्ताः परस्परजिगीषवः ॥ अन्तरे चान्तराक्षेपं पुनर्नैवमवोचथाः ॥

ಪೂರ್ವಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತ—ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಜಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ—ಮಧ್ಯಮಧ್ಯೆ ಅಂತರಾಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಪುನಃ ಪುನಃ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 62

एवं निषेधितश्चाहं गुरुणा मुनिसत्तमैः ॥ न कृतं यन्मया वाक्यं तेनाहं शपितस्तदा ॥

ಈ ರೀತಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗುರು ತಡೆದರೂ ನಾನು ಅವರ ವಚನವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ವೇಳೆಯೇ ನನಗೆ ಶಾಪವಾಯಿತು.

Verse 63

शुकेन कोपाच्छापो मे दत्तोऽयं जल्पको बटुः ॥ यथानामा त्वयं पक्षी शुको भवति नान्यथा ॥

ಕೋಪದಿಂದ ಶುಕನು ನನಗೆ ಈ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದನು—“ಓ ವಾಚಾಳ ಬಾಲಕ! ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ಶುಕವಾದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಪಕ್ಷಿ, ಗಿಳಿಯಾಗಿ ಆಗುವೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ.”

Verse 64

मुनयस्तं महात्मानं शुकं तत्त्वार्थवित्तमम् ॥ नान्यथा नान्यथा चोक्तं कदाचित्त्संभविष्यति ॥

ಮುನಿಗಳು ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವಿತ್ತನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಶುಕನ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದರು—“ಇದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗದು; ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 65

आगामिकाले दास्यामि वरमस्मै शुकाय भो ॥ युष्माकमुपरोधेन यथारूपो विहङ्गमः ॥

ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಶುಕನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುವೆನು; ನಿಮ್ಮ ವಿನಂತಿಯಿಂದ ಅವನು ಅಂಥ ರೂಪದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗುವನು.

Verse 66

अयं भविष्यति सदा सद्भावहितभावनः ॥ पुराणतत्त्ववेत्ता च सर्वशास्त्रार्थपारगः ॥

ಅವನು ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಹಿತಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನು; ಪುರಾಣತತ್ತ್ವವೇತ್ತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗುವನು.

Verse 67

मथुरायां मृतः पश्चाद्ब्रह्मलोकं गमिष्यति ॥ एवं शापं वरं गृहीत्वा तस्माद्दीनो ह्यहं द्रुतम् ॥

ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದ ನಂತರ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು. ಹೀಗೆ ಶಾಪವೂ ವರವೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ದೀನನಾದೆನು.

Verse 68

मथुरामथुरोच्चारं कुर्वन्नित्यमतन्द्रितः ॥ नित्योद्विग्नश्च मे गात्रे हिमाद्रौ तु गुहां वसन् ॥

ನಾನು ಅಲಸದೆ ಸದಾ ‘ಮಥುರಾ, ಮಥುರಾ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ; ಆದರೂ ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ ನನ್ನ ದೇಹ ಸದಾ ಉದ್ವಿಗ್ನವಾಗಿತ್ತು.

Verse 69

प्राप्तोऽहं शबरेणैव येनाहं पञ्जरे धृतः ॥ शबरस्तु सभार्यो वै क्रीडते स मया सह ॥

ನಾನು ಆ ಶಬರನ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕೆನು; ಅವನೇ ನನ್ನನ್ನು ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದನು. ಆ ಶಬರನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 70

मुनेः प्रसादान्मे ज्ञानं न जहाति कदाचन ॥ भुज्यते ह्यवशेनैव कृतं येन यथा च यत् ॥

ಮುನಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವು ಎಂದಿಗೂ ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆಯದು. ಯಾರು ಹೇಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದರೋ, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

Verse 71

स्वस्थो भव महाभाग मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ इत्युक्तः स तु गोकर्णस्तदा तेन शुकेन च ॥

“ಮಹಾಭಾಗನೇ, ನಿಶ್ಚಿಂತವಾಗಿರು; ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡಬೇಡ.” ಎಂದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶುಕನು ಗೋಕರ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 72

तस्य तद्वचनं हृद्यं शुकमोक्षप्रदायकम् ॥ या सा मुक्तिप्रदा रम्या मधुरा पापनाशिनी ॥

ಅವನ ಆ ವಚನಗಳು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದು ಶುಕನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವು—ಅವು ಮುಕ್ತಿಪ್ರದ, ರಮ್ಯ, ಮಧುರ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 73

मथुरावासिनं श्रुत्वा गोकर्णं स शुकस्तदा ॥ पुत्रं संस्थाप्य चात्मानं गोकर्णस्य यथेप्सितम् ॥

ಗೋಕರ್ಣನು ಮಥುರಾವಾಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶುಕನು—ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನೂ ತನ್ನನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ—ಗೋಕರ್ಣನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 74

एवं च वदतस्तस्य शबरी शयनोत्थिता ॥ दर्पान्निर्गत्य तु बहिर्ददर्शासनसंस्थितम् ॥

ಅವನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಶಬರೀ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದಳು; ನಂತರ ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು, ಹೊರಗೆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ (ಅತಿಥಿಯನ್ನು) ಕಂಡಳು.

Verse 75

भृत्यैः परिवृतं चारुदर्शनीयस्वरूपकम् ॥ निरीक्ष्य बहुशस्तत्र शुको वचनमब्रवीत् ॥

ಪರಿಚಾರಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಮನೋಹರ ಹಾಗೂ ದರ್ಶನೀಯ ಸ್ವರೂಪವಂತನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪುನಃಪುನಃ ನೋಡಿ ಶುಕನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 76

प्रियातिथिं च संप्राप्तं मातः पूज्यतमं शुचिम् ॥ कुरु पूजां यथार्हं च गोकर्णस्य वरातिथेः ॥

ತಾಯೇ, ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ—ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನೂ ಶುದ್ಧನೂ. ಗೋಕರಣ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅತಿಥಿಗೆ ಯಥಾರ್ಹವಾಗಿ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡು।

Verse 77

शुकस्य वचनाद्यावत्पूजार्थमुपकल्पितम् ॥ न ददाति ततस्तत्र वनाच्छबर आगतः ॥

ಶುಕನ ವಚನದಂತೆ ಅತಿಥಿಪೂಜೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅವಳು ಅದನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಶಬರನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।

Verse 78

तस्याग्रे तु पुनस्तेन शुकेनातिथिपूजनम् ॥ शंसितं स तथेत्युक्त्वा कृत्वा पूजां प्रणम्य च ॥

ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಮತ್ತೆ ಶುಕನು ಅತಿಥಿಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು. ಅವನು ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 79

फलानि मांसयुक्तानि मधुनि सुरभीणि च॥ सम्पाद्य संविदं कृत्वा वद किंकरवाणि ते॥

ಮಾಂಸಸಹಿತ ಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಿತ ಜೇನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೇಳು—ನಾನು ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲಿ?

Verse 80

इत्युक्तः शबरेणाथ गोकर्णो वाक्यमब्रवीत्॥ अन्यत्किंचिदथो देयं यदि किंचिद्ददासि च॥

ಶಬರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಗೋಕರಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು— “ನೀನು ಏನಾದರೂ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಕೊಡು.”

Verse 81

शुकोऽयं पञ्जरश्चैष पुत्रार्थं मे प्रदीयताम्॥ मथुरायां गमिष्यामि कृतार्थः पितुरन्तिके॥

“ಈ ಗಿಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಪಂಜರವೂ—ಪುತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ನನಗೆ ನೀಡಲ್ಪಡಲಿ. ನಾನು ಮಥುರೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಿ ತಂದೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಸೇರುವೆನು.”

Verse 82

सरस्वत्याः फले चैव दत्ते दास्यामि ते शुकम्॥ शबरेणैवमुक्तस्तु गोकर्णः प्रत्यभाषत॥

“ಸರಸ್ವತಿಯ ‘ಫಲ’ ದೊರೆತರೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ಗಿಳಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.” ಶಬರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಗೋಕರಣನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 83

सरस्वत्याः सङ्गमे च यत्फलं लभते नरः॥ स्नानेन किं फलं तस्य यदि जानासि तद्वद॥

“ಸರಸ್ವತಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಯಾವ ಫಲ? ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು.”

Verse 84

शबर उवाच॥ शुकेनानेन मे सर्वं मथुरायाश्च यत्फलम्॥

ಶಬರನು ಹೇಳಿದನು— “ಈ ಗಿಳಿಯ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಥುರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಫಲವೂ (ಸಿಗುತ್ತದೆ).”

Verse 85

यत्फलं सङ्गमस्योक्तं शृणुयाद्द्वादशीव्रतम्॥ वियोनिस्थो राक्षसो वा तिर्यग्योनिं गतस्य वा॥

ಸಂಗಮದ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳು; ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತವನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದವನಿಗೂ ಅದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ—ವಿಕೃತ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಲಿ, ತಿರ್ಯಕ್ (ಪಶು) ಯೋನಿಗೆ ಹೋದವನಾಗಲಿ।

Verse 86

यमुद्दिश्य व्रतं कुर्यात्स गच्छेत्परमां गतिम्॥ सङ्गमस्य फलं तस्य दृष्ट्वा गोकर्णमीश्वरम्॥

ಯಾರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತೋ, ಅವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಂಗಮದ ಫಲ—ಈಶ್ವರನಾದ ಗೋಕರ್ಣನ ದರ್ಶನದಿಂದ।

Verse 87

नासौ यमपुरं याति विष्णुलोकं च गच्छति॥ एवं मया श्रुतं तस्य सङ्गमस्य महाफलम्॥

ಅವನು ಯಮಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ನಾನು ಆ ಸಂಗಮದ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ।

Verse 88

इत्युक्ता सा च सुश्रोणी प्रणिपत्य प्रसाद्य तम्॥ भर्त्रे सा कथयामास यदुक्तं मुनिना प्रियम्॥

ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಸುಶ್ರೋಣಿ ಸ್ತ್ರೀ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದಳು; ನಂತರ ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು।

Verse 89

जातकर्म तथा चैव नामकर्म चकार च ॥ गोकार्णं नाम तस्यैव पिता चक्रे निरूप्य च

ಅವನು ಜಾತಕರ್ಮವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಾಮಕರ್ಮವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ತಂದೆಯು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ‘ಗೋಕರ್ಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟನು।

Verse 90

प्रावर्तनं च कूपेषु येन सिञ्चेत्प्रवाटिकाम् ॥ पुष्पाणि च विचिन्वन्ति सर्वास्ता वरयोषितः

ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರವಿದೆ; ಅದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ತೋಟದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬಹುದು; ಮತ್ತು ಆ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹೂಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತಾರೆ।

Verse 91

क्रीत्वा क्रेयानि वस्तूनि लाभालाभं विचार्य च ॥ उत्तरापथदेशात्तु सार्थं सबहुविस्तरम्

ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅವರು ಉತ್ತರಾಪಥ ದೇಶದಿಂದ ಬಹು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾರವಾನ್‌ ಸಹಿತ ಬಂದರು।

Verse 92

फलानीमानि स्वादूनि मधुमांसोदकानि च ॥ यथेष्टं यावतीच्छा च तावद्गृह्णन्त्विमे नराः

ಇವು ಸಿಹಿಯಾದ ಫಲಗಳು; ಜೊತೆಗೆ ಜೇನು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ನೀರೂ ಇದೆ; ಎಷ್ಟು ಇಷ್ಟವೋ, ಎಷ್ಟು ಬಯಕೆಯೋ ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪುರುಷರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ।

Verse 93

तपश्चचार विपुलं शुको व्याससुतो महान् ॥ श्रोतुकामाः पुराणानि सेतिहासानि नैगमाः

ವ್ಯಾಸನ ಮಹಾನ್ ಪುತ್ರ ಶುಕನು ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು, ಇತಿಹಾಸಗಳು, ನೈಗಮಗಳು (ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶಗಳು) ಕೇಳಲು ಬಯಸುವವರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು।

Verse 94

इत्युक्तमात्रे वचने तत्रैवाहं शुकोदरः ॥ शुकत्वं तत्क्षणात्प्राप्तः क्षमस्वेत्यूचु तेजसा

ಆ ಮಾತು ಹೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿ ನಾನು—ಶುಕೋದರ—ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಗಿಳಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ “ಕ್ಷಮಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 95

तस्यां वसाम्यहं भद्र वाणिज्यार्थमिहागतः ॥ पुनरिच्छामहे तत्र भाण्डं गृह्य यथासुखम्

ಭದ್ರನೇ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ; ವ್ಯಾಪಾರದ ನಿಮಿತ್ತ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾವು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸುಖವಾಗಿ।

Verse 96

इत्युक्तमात्रे वचने शबरो वाक्यमब्रवीत् ॥ अस्माकं यमुनास्नानं सङ्गमे यमुनाम्भसः

ಅಷ್ಟೇ ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶಬರನು ಹೇಳಿದನು— “ನಮಗೆ ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವಿದೆ; ಯಮುನಾ ಜಲದ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ।”