Adhyaya 119: Ritual Regulations on Permissible Foods for Offering and Consumption

Verse 1

अथ भोज्यनियमविधिः ॥ धरण्युवाच ॥ एवं कर्मविधिं श्रुत्वा सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ प्रसन्नवदनं देवं पुनर्वाक्यमुवाच ह ॥

ಇದೀಗ ಭೋಜ್ಯ-ನಿಯಮದ ವಿಧಿ (ವಿವರಣೆ) ಬರುತ್ತದೆ. ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಸರ್ವ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುವ ಈ ಕರ್ಮವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾದ ದೇವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡಿದರು।

Verse 2

एवं महौजसं कर्म तव मार्गानुसारतः ॥ त्वत्तस्तु प्रापणविधिस्तव प्रीत्या मया श्रुतः ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಾನುಸಾರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ‘ಪ್ರಾಪಣ’ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ಕೇಳಿದೆ।

Verse 3

केन द्रव्येण संयुक्तं तन्ममाचक्ष्व माधव ॥ वसुधाया वचः श्रुत्वा वराहः प्रीतमानसः ॥

‘ಅದನ್ನು ಯಾವ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು? ಓ ಮಾಧವ, ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.’ ವಸುಧೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವರಾಹನ ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿತು।

Verse 4

उवाच धर्मसंयुक्तं धर्मज्ञो वाक्यकोविदः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन मन्त्रेण संयुक्तो मम प्रापणकं नयेत् ॥

ಧರ್ಮಸಂಯುಕ್ತವಾದ ವಚನವನ್ನು ಅವನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಧರ್ಮಜ್ಞನು, ವಾಕ್ಯನಿಪುಣನು. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—‘ಯಾವ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ನನ್ನ ಪ್ರಾಪಣಕ (ಪ್ರಾಪಣ ಅರ್ಪಣೆ) ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು?’

Verse 5

सप्त व्रीहींस्ततो गृह्य पयसासह संयुतम् ॥ परमं तस्य शाकानि मधूकोदुम्बरं तथा ॥

‘ನಂತರ ಏಳು ವ್ರೀಹಿ (ಅಕ್ಕಿ)ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸು; ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಾಕಗಳು (ತರಕಾರಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಮಧೂಕ ಮತ್ತು ಉದುಂಬರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸು।’

Verse 6

एते चान्ये च बहवः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ कर्मण्याश्च त एतेषां ये मया परिकीर्तिताः ॥

ಇವು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ—ನೂರಾರು ಹಾಗೂ ಸಾವಿರಾರು—ವಸ್ತುಗಳು ಸಹ ಕರ್ಮಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಳಿದವುಗಳೇ ಇಲ್ಲಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 7

व्रीहीणां च प्रवक्ष्यामि उपयोग्यानि माधवि ॥ एकाग्रं मानसं कृत्वा प्रापणं शृणु सुन्दरि ॥

ಓ ಮಾಧವಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಕ್ಕಿಯ ವಿಧಗಳನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಓ ಸುಂದರಿ, ಪ್ರಾಪಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 8

धर्मचिल्लिकशाकं च सुगन्धं रक्तमालिकौ ॥ दीर्घशालिमहाशाली वरकुङ्कुममाक्षिकौ ॥

‘ಧರ್ಮಚಿಲ್ಲಿಕ’ ಶಾಕವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸುಗಂಧ’ ಮತ್ತು ‘ರಕ್ತಮಾಲಿಕಾ’; ‘ದೀರ್ಘಶಾಲಿ’ ಮತ್ತು ‘ಮಹಾಶಾಲಿ’; ಹಾಗೂ ‘ವರಕುಂಕುಮ’ ಮತ್ತು ‘ಆಕ್ಷಿಕ’—ಇವು (ವಿಧಗಳು).

Verse 9

आमोदा शिवसुन्दर्यौ शिरीकाकुलशालिकाः ॥ विविधं यावकान्नं च ज्ञेयान्येतानि कर्मणि ॥

‘ಆಮೋದಾ’ ‘ಶಿವಸುಂದರೀ’, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶಿರೀಕಾಕುಲ-ಶಾಲಿಕಾ’ ವಿಧಗಳು; ಮತ್ತು ಯಾವಕ ಧಾನ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿವಿಧ ಅನ್ನಪದಾರ್ಥಗಳು—ಇವು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 10

श्यामाकमिति चोक्तानि कर्माण्यानि वसुन्धरे ॥ कर्माण्यानि च शाकानि विजानीहि वसुन्धरे ॥

ಓ ವಸುಂಧರೇ, ‘ಶ್ಯಾಮಾಕ’ (ಒಂದು ವಿಧದ ಸಣ್ಣ ಧಾನ್ಯ) ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕರ್ಮಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶಾಕಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 11

एतानि प्रतिगृह्णामि यच्च भागवतं प्रियम् ॥ मार्गमांसं वरं छागं शासं समनुयुज्यते ॥

ನಾನು ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಭಾಗವತ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೂ ಸಹ. ಮಾಂಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಮಾಂಸ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮೇಕೆಯ ಮಾಂಸವು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತ, ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ.

Verse 12

एतानि प्रापणे दद्यान्मम चैतत्प्रियावहम् ॥ युञ्जानो वितते यज्ञे ब्राह्मणे वेदपारगे ॥

ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು; ಇದು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞವು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ವೇದಪಾರಗನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗಾಗಿ (ಈ ದಾನಗಳನ್ನು) ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

Verse 13

भागो ममास्ति तत्रापि पशूनां छागलस्य च ॥ माहिषं वर्जयेन्मह्यं क्षीरं दधि घृतं ततः ॥

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಪಾಲಿದೆ—ಪಶುಅರ್ಪಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೇಕೆಯದು. ನನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ಮಹಿಷವನ್ನು (ಎಮ್ಮೆ) ವರ್ಜಿಸಬೇಕು; ಬದಲಾಗಿ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 14

वर्जयेत्तत्र मांसानि यजुषा वैष्णवोऽश्नुते ॥ परं पायसमपि वर्ज्यानि तन्मांसं चेतकः खुरे ॥

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು; ವೈಷ್ಣವನು ಯಜುಃಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ (ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ) ಮಾತ್ರ ಭುಂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮಾಂಸದ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದರೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಯಸವೂ ವರ್ಜ್ಯ—ಇದೇ ಈ ಭಾಗದ ಉಪದೇಶ.

Verse 15

पक्षिणां च प्रवक्ष्यामि ये प्रयोज्या वसुन्धरे ॥ ये चैव मम क्षेत्रेषु उपयुज्यन्ति नित्यशः ॥

ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಯಾವವು ಪ್ರಯೋಜ್ಯವೋ, ನನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಉಪಯೋಗವಾಗುವವು ಯಾವುವೋ.

Verse 16

लावकं वार्त्तिकं चैव प्रशस्तं च कपिञ्जलम् ॥ एते चान्ये च बहवः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

ಲಾವಕ, ವಾರ್ತ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸಿತ ಕಪಿಞ್ಜಲ—ಇವುಗಳೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವೂ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು (ಯೋಗ್ಯವೆಂದು) ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 17

मम कर्मणि योग्याः ये ते मया परिकीर्तिताः ॥ यस्त्वेतत्तु विजानीयात्कर्मकर्ता तथैव च ॥

ನನ್ನ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದವುಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನೇ ನಿಜವಾದ ಕರ್ಮಕರ್ತನು.

Verse 18

नापराध्नोति स नरो मम चोक्तं वचः प्रियॆ ॥ ते च भोज्याश्च माङ्गल्या मम भक्तसुखावहाः ॥

ಪ್ರಿಯೆ, ನಾನು ಹೇಳಿದ ವಚನದಂತೆ ನಡೆಯುವವನು ಅಪರಾಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಭೋಜ್ಯವೂ ಮಂಗಳಕರವೂ ಆಗಿ, ನನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವವು.

Verse 19

कर्मण्या मुद्गमाषा वै तिलकङ्गुकुलित्थकाः ॥ गवेदुकं महामोहं मकुष्ठमथवाहिजाम् ॥

ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಮುದ್ಗ ಮತ್ತು ಮಾಷ; ತಿಲ, ಕಂಗು, ಕುಲಿತ್ಥ; ಗವೇದುಕ, ಮಹಾಮೋಹ, ಮಕುಷ್ಠ ಮತ್ತು ವಾಹಿಜಾ (ಯೋಗ್ಯ).

Verse 20

ततो यष्टव्यमेवं हि य इच्छेत् सिद्धिमुत्तमाम् ॥ य एतेन विधानेन यजिष्यति वसुन्धरे

ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಯಜಿಸುವವನು (ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು).