Adhyaya 114: The Varāha Incarnation and Pṛthivī’s Inquiries on Ritual Procedure and Devotional Outcomes
Śrīvarāhāvatāraḥ Pṛthivyāś ca Praśnāḥ
Ritual-Manual and Ethical-Discourse (with Earth-preservation cosmology)
ಅಧ್ಯಾಯ 114ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಶ್ರೀವರಾಹನು ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—ಪರ್ವತಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೊಡನೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಧರಿಸಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವೆನು ಎಂದು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾವರಾಹರೂಪದ ವರ್ಣನೆ ಮತ್ತು ಎಡ ದಂತದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಘಟನೆ ಭೌಮ-ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹಾಕಾರ್ಯವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಪೃಥಿವಿ ವಿಧಿವಿಷಯವಾಗಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ—ಆಧಾರ, ಕಾಲನಿಯಮ, ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿ, ಋತುಭೇದಾನುಸಾರ ಆಚರಣೆ, ಆವಾಹನ-ವಿಸರ್ಜನ, ಗಂಧ-ಧೂಪ-ದೀಪ-ನೈವೇದ್ಯ, ಉಪವಾಸ, ಅರ್ಚಾ-ಪ್ರಮಾಣ, ವಸ್ತ್ರವರ್ಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಧುಪರ್ಕದ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಫಲ. ಇನ್ನೂ ವಿವಿಧ ವ್ರತಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಗತಿ’, ನಾರಾಯಣಸ್ಮರಣೆ-ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಭೂಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೈತಿಕ-ಕರ್ಮಪರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 114
Verse 1
अथ श्रीवराहावतारः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ संस्तूयमानो भगवान्मुनिभिर्मन्त्रवादिभिः ॥ तुष्टो नारायणो देवः केशवः परमो विभुः ॥
ಇದೀಗ ಶ್ರೀವರಾಹಾವತಾರದ ವರ್ಣನೆ. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಮಂತ್ರಪಾರಂಗತ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣ, ದೇವ ಕೇಶವ, ಪರಮ ವಿಭು, ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.
Verse 2
ततो ध्यानं समास्थाय दिव्यं योग्यं च माधवः ॥ मधुरं स्वरमास्थाय प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
ನಂತರ ಮಾಧವನು ದಿವ್ಯವೂ ಯೋಗಯುಕ್ತವೂ ಆದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಮಧುರ ಸ್ವರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಸುಂಧರೆ (ಭೂಮಿ)ಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.
Verse 3
तव देवि प्रियार्थाय भक्त्या यं त्वं व्यवस्थिताः ॥ कारयिष्यामि ते सर्वं यत्ते हृदि व्यवस्थितम् ॥
ಹೇ ದೇವಿ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದಕ್ಕಾಗಿ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ—ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವೆನು।
Verse 4
अहं त्वां धारयिष्यामि सशैलवनकाननाम् ॥ ससागरां ससरितं सप्तद्वीपसमन्विताम् ॥
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಧರಿಸುವೆನು—ಪರ್ವತಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು, ಕಾನನಗಳೊಡನೆ; ಸಾಗರಗಳು, ನದಿಗಳೊಡನೆ; ಸಪ್ತದ್ವೀಪಸಮನ್ವಿತಳಾಗಿ।
Verse 5
एवमाश्वासयित्वा तु वसुधां स च माधवः ॥ रूपं संकल्पयामास वाराहं सुमहौजसम् ॥
ಈ ರೀತಿ ವಸುಧೆಯನ್ನು ಆಶ್ವಾಸನಗೊಳಿಸಿ, ಮಾಧವನು ಅತ್ಯಂತ ಮಹೌಜಸ್ವಿಯಾದ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 6
षट् सहस्राणि चोच्छ्रायो विस्तारेण पुनस्त्रयः ॥ एवं नवसहस्राणि योजनानां विधाय च ॥
ಅವನ ಎತ್ತರ ಆರು ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನೆಗಳು, ಅಗಲ ಮತ್ತೆ ಮೂರು (ಸಹಸ್ರ); ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂಬತ್ತು ಸಹಸ್ರವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು।
Verse 7
वामया दंष्ट्रया गृह्य उज्जहार च मेदिनीम् ॥ सपर्वतवनाकारां सप्तद्वीपां सपत्तनाम् ॥
ಎಡ ದಂಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನು ಮೇದಿನಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದನು—ಪರ್ವತ-ವನಗಳ ಆಕಾರಗಳೊಡನೆ, ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೊಡನೆ, ಪಟ್ಟಣಗಳೊಡನೆ ಸಹಿತವಾಗಿ।
Verse 8
नगा विलग्नाः पतिताः केचिद्विज्ञानसंश्रिताः ॥ शोभन्ते च विचित्राङ्गमेघाः सन्ध्यागमे यथा ॥
ಕೆಲವು ಪರ್ವತಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಕೆಲವು ಬಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನಾಶ್ರಿತರಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ—ಸಂಧ್ಯಾಗಮನದಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರಾಕಾರದ ಮೇಘಗಳಂತೆ।
Verse 9
चन्द्रनिर्मलसङ्काशा वराहमुखसंस्थिताः ॥ शोभन्ते चक्रपाणेश्च मृणालं कर्दमे यथा ॥
ಚಂದ್ರನ ನಿರ್ಮಲತೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ವರಾಹಮುಖದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಅವರು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕರ್ಡಮದಲ್ಲಿ ಮೃಣಾಳದಂತೆ—ಚಕ್ರಪಾಣಿಯ ಮೇಲೆ।
Verse 10
तस्यामेव तु कालस्य परिमाणं युगेषु च ॥ एकसप्ततिके कल्पे कर्दमोऽयं प्रजापतिः ॥
ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುಗಗಳ ಕಾಲಪರಿಮಾಣದಂತೆ, ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಈ ಕರ್ಡಮನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಗಣ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 11
ततः पृथिव्या देवश्च भगवान्विष्णुरव्ययः ॥ अन्योन्याभिमताश्चैव वाराहे कल्प उत्तमे ॥
ನಂತರ ಭೂಮಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದೇವ—ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು, ಅವ್ಯಯ—ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅನುಕೂಲರಾದರು; ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಾಹಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 12
सा गौः स्तुवति तं चैव पुराणं परमाव्ययम् ॥ योगेन परमेनैव शरणं चैव गच्छति
ಆ ಗೋರೂಪಿಣಿ (ಭೂಮಿ) ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಪರಮಾವ್ಯಯ ಪುರಾಣವನ್ನೂ ಪಠಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಪರಮಯೋಗದಿಂದಲೇ ಶರಣಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 13
आधारः कीदृशो देव उपयोगश्च कीदृशः ॥ कालेकाले च देवेश कर्मणश्चापि कीदृशः
ಹೇ ದೇವಾ! ಆಧಾರ (ಆಶ್ರಯ) ಯಾವ ರೀತಿಯದು, ಉಪಯೋಗ/ವಿಧಾನ ಯಾವ ರೀತಿಯದು? ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ಯಾವ ವಿಧದ ಕರ್ಮ (ಅನುಷ್ಠಾನ) ಮಾಡಬೇಕು?
Verse 14
कीदृशी पश्चिमा सन्ध्या कीदृशी ह्यर्धबाह्यतः ॥ शेषाः समानास्त्वा देव ये तु कर्माणि कुर्वते
ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಧ್ಯೆ (ಸಾಯಂಸಂಧ್ಯೆ) ಹೇಗಿದೆ, ಮತ್ತು ‘ಅರ್ಧ-ಬಾಹ್ಯ’ ಸ್ಥಿತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದು ಹೇಗಿದೆ? ಹೇ ದೇವಾ, ಉಳಿದ ವಿವರಗಳು ಸಮಾನವೇ; ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರ ಕುರಿತು ಹೇಳು.
Verse 15
किंनु संस्थापने देव आवाहनविसर्जने ॥ अगुरुं गन्धधूपं च प्रमाणं गृह्यते कथम्
ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ದೇವಾ! ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ಆವಾಹನ-ವಿಸರ್ಜನದಲ್ಲಿ ಅಗುರು, ಗಂಧ, ಧೂಪ ಇವುಗಳ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು?
Verse 16
कथं पाद्यं च गृह्णाति स्नापनालेपनानि च ॥ कथं दीपश्च दातव्यः कन्दमूलफलानि च
ಪಾದ್ಯ (ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ ನೀರು) ಅನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಲೇಪನವನ್ನು ಹೇಗೆ? ಹಾಗೆಯೇ ದೀಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ಕಂದ-ಮೂಲ-ಫಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು?
Verse 17
आसनं शयनं चैव किङ्कर्म्मापि विधीयते ॥ कथं पूजादि कर्त्तव्यं प्राणास्तत्र च वै कति
ಆಸನ ಮತ್ತು ಶಯನವೂ ವಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿವೆಯೇ, ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಚರ್ಯೆ (ಕಿಂಕರ್ಮ) ಮಾಡಬೇಕು? ಪೂಜಾದಿ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಣ’ಗಳು ಎಷ್ಟು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ?
Verse 18
पश्चिमापूर्वसन्ध्यायां किं पुण्यं चापि तत्र वै ॥ शरदि कीदृशं कर्म शिशिरे कर्म कीदृशम्
ಸಾಯಂಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಧದ ಕರ್ಮ ಯುಕ್ತ, ಶಿಶಿರ (ಚಳಿ) ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ಮ ಯುಕ್ತ?
Verse 19
यानि तत्रोपभोग्यानि पुष्पाणि च फलानि च ॥ कर्मण्यास्ते अकर्मण्या ये च शास्त्रबहिष्कृताः
ಅಲ್ಲಿ (ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ) ಭೋಗ/ಅರ್ಪಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳು ಯಾವವು? ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾದವು ಯಾವವು, ಅಕರ್ಮಣ್ಯ (ಅಯೋಗ್ಯ) ಯಾವವು—ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತವಾದವು ಯಾವವು?
Verse 20
किं कर्मणा भोगवता तावद्गच्छति माधवम् ॥ कथं कर्म न चान्नेषु अतिगच्छति कीदृशम्
ಭೋಗಸಹಿತ ಯಾವ ವಿಧದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಧವನನ್ನು (ಪ್ರಾಪ್ತಿವರೆಗೆ) ಸೇರುತ್ತಾನೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಅನ್ನ-ನೈವೇದ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಹೇಗೆ ಅತಿಯಾದುದಾಗದೆ ಇರುತ್ತದೆ—ಅದರ ಯುಕ್ತ ಮಿತಿ ಯಾವುದು?
Verse 21
अर्च्चायाः किं प्रमाणं तु स्थापनाṃ चापि कीदृशम् ॥ परिमाणं कथं देव उपवासश्च कीदृशः
ಅರ್ಚಾ (ಪ್ರತಿಮೆ) ಯ ಯುಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣವೇನು, ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು? ಹೇ ದೇವಾ, ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಉಪವಾಸವು ಯಾವ ವಿಧದದು ವಿಧೇಯ?
Verse 22
पीतकं शुक्लरक्तं वा कथं गृह्णाति वाससाम् ॥ तेषां तु कानि वस्त्राणि यैर्हितं प्रतिपद्यते
ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು—ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು? ಮತ್ತು ಯಾವ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ ಹಿತ/ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ?
Verse 23
केषु लोकेषु गच्छन्ति मधुपर्कस्य भक्षणात् ॥ स्तवे परमकालेऽपि तव भक्तस्य माधव
ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದರಿಂದ ಅವರು ಯಾವ ಯಾವ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ? ಮತ್ತು ಹೇ ಮಾಧವ, ಪರಮ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?
Verse 24
किम्प्रमाणं तु दातव्यं मधुपर्कसमन्वितम् ॥ कानि मांसानि ते देव फलं शाकस्य कीदृशः
ಮಧುಪರ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು? ಹೇ ದೇವ, ಯಾವ ಯಾವ ಮಾಂಸಗಳು ಯೋಗ್ಯ? ಮತ್ತು ಶಾಕಗಳ (ತರಕಾರಿಗಳ) ಫಲ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?
Verse 25
प्रापणेष्वपि युज्येत कर्म शास्त्रसमायुतम् ॥ आहूतस्य च मन्त्रेण आगते धर्मवत्सल
ಪಡೆಯುವಿಕೆ/ಸ್ವೀಕಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿತನು ಬಂದಾಗ, ಹೇ ಧರ್ಮವತ್ಸಲ, …
Verse 26
केन मन्त्रविधानॆन प्राशनं ते प्रदीयते ॥ व्रतस्य चोपचारेषु अर्च्चयित्वा यथाविधि
ಯಾವ ಮಂತ್ರವಿಧಾನದಿಂದ ನಿನಗೆ ಪ್ರಾಶನ (ಭೋಜನಗ್ರಹಣ) ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ವ್ರತದ ಉಪಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಅರ್ಚಿಸಿ…
Verse 27
केऽत्र भुञ्जन्ति तद्देव सर्वशुद्धिकरं परम् ॥ ये तु एकाशिनो देवमुपसर्पन्ति माधवम्
ಹೇ ದೇವ, ಇಲ್ಲಿ ಆ ಪರಮ ಸರ್ವಶುದ್ಧಿಕರವಾದುದನ್ನು ಯಾರು ಭುಂಜಿಸುತ್ತಾರೆ? ಮತ್ತು ಏಕಾಶನಿಗಳಾಗಿ ದೇವ ಮಾಧವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವವರು…
Verse 28
तेषां तु का गतिर्देव तव मार्गानुसारिणाम् ॥ व्रतं कृत्वा यथोक्तेन येऽभिगच्छन्ति माधवम्
ಹೇ ದೇವ! ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರ ಗತಿ ಏನು? ಯಥಾವಿಧಿ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಾಧವನನ್ನು ಶರಣಾಗುವವರು.
Verse 29
तेषां तु का गतिर्देव तव भक्तिं प्रकुर्वताम् ॥ कृच्छ्रसांतपने कृत्वा येऽभिगच्छन्ति माधवम्
ಹೇ ದೇವ! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರ ಗತಿ ಏನು? ಕೃಚ್ಛ್ರ-ಸಾಂತಪನ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮಾಧವನನ್ನು ಶರಣಾಗುವವರು.
Verse 30
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ वाय्वाहारं ततः कृत्वा कृष्णं समधिगच्छति
ನಿನ್ನ ಸೇವಾಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ನಂತರ ವಾಯ್ವಾಹಾರ (ಗಾಳಿಯೇ ಆಹಾರ) ಮಾಡಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 31
तेषां तु का गतिः कृष्ण तव भक्तौ व्यवस्थिताः ॥ अक्षारलवणं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम्
ಹೇ ಕೃಷ್ಣ! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರ ಗತಿ ಏನು? ಅಕ್ಷಾರ-ಲವಣ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಶರಣಾಗುವವರು.
Verse 32
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मानुसारिणः ॥ कृत्वा पयोव्रतं चैव येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम् ॥
ನಿನ್ನ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ಪಯೋವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಶರಣಾಗುವವರು.
Verse 33
ते कां गतिं प्रपद्यन्ते नरा ये व्रतक॑रिणः ॥ दत्त्वा गवाह्निकं चैव ये प्रपद्यन्ति माधवम् ॥
ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವರು, ಗವಾಹ್ನಿಕ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಿ ನಂತರ ಮಾಧವನ ಶರಣಾಗುವವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ?
Verse 34
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव भक्त्या व्यवस्थिताः ॥ उञ्छवृत्तिं समास्थाय येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥
ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ, ಉಞ್ಛವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮಾಧವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ?
Verse 35
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते नरा भिक्षोपजीविनः ॥ गृहस्थधर्मं कृत्वा वै येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥
ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು, ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಮಾಧವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ?
Verse 36
काँल्लोकांस्ते प्रपद्यन्ते तव क्षेत्रेषु ये मृताः ॥ कृत्वा पञ्चातपं चैव माधवाय प्रयच्छति ॥
ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರು ಯಾವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಚಾತಪ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಮಾಧವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಏನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ?
Verse 37
कां गतिं वै परायान्ति ये तु पञ्चातपे मृताः ॥ कण्ठशय्यां समासाद्य ये प्रपश्यन्ति चाच्युतम् ॥
ಪಂಚಾತಪ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಮೃತರಾದವರು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಠಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಚ್ಯುತನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವವರು ಏನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ?
Verse 38
तेषां तु का गतिर्देव कण्ठशय्यां समाश्रिताः ॥ आकाशशयनं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति चाच्युतम् ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ಕಂಠಶಯ್ಯಾ ವ್ರತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರ ಗತಿ ಏನು? ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶಶಯನ ಮಾಡಿ ಅಚ್ಯುತನ ಶರಣು ಪಡೆದವರ ಗತಿ ಏನು?
Verse 39
तेषां तु का गतिः कृष्ण तव भक्तिपरायणाः ॥ गोव्रजे शयनं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति केशवम् ॥
ಹೇ ಕೃಷ್ಣಾ! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣರಾದವರ ಗತಿ ಏನು? ಗೋವ್ರಜದಲ್ಲಿ ಶಯನಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೇಶವನ ಶರಣು ಪಡೆದವರ ಗತಿ ಏನು?
Verse 40
तेषां तु का गतिर्ब्रह्मंस्तव भक्तिपथे स्थिताः ॥ शाकाहारं ततः कृत्वा येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम् ॥
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಪಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರ ಗತಿ ಏನು? ನಂತರ ಶಾಕಾಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಚ್ಯುತನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರ ಗತಿ ಏನು?
Verse 41
तेषां तु का गतिर्देव कणभक्षास्तु ये नराः ॥ पञ्चगव्यं ततः पीत्वा येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ಕಣಭಕ್ಷ (ಧಾನ್ಯಕಣಗಳಿಂದ ಜೀವನ) ಮಾಡುವ ನರರ ಗತಿ ಏನು? ಹಾಗೆಯೇ ನಂತರ ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದು ಮಾಧವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರ ಗತಿ ಏನು?
Verse 42
तेषां तु का गतिर् देव ये नरा यावकाशिनः ॥ आहारं गोमयं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति केशवम् ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ಯಾವಕಾಶಿನರು (ಯವ/ಬಾರ್ಲಿಯಿಂದ ಜೀವನ) ಆದ ನರರ ಗತಿ ಏನು? ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಮಯವನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಕೇಶವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರ ಗತಿ ಏನು?
Verse 43
नारायण गतिस्तेषां कीदृशोऽत्र विधिः स्मृतः ॥ सक्तुं वै भक्षयित्वा तु ये प्रपद्यन्ति चाच्युतम् ॥
ಅವರ ಗತಿ ನಾರಾಯಣನೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಧಿ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ? ಅಂದರೆ ಸಕ್ತು (ಹುರಿದ ಧಾನ್ಯಪುಡಿ) ಭಕ್ಷಿಸಿ ಅಚ್ಯುತನ ಶರಣಾಗುವವರು।
Verse 44
तेषां तु का गतिर् देव तव कर्मपरायणाः ॥ शिरसा दीपकं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति केशवम् ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನ ಕರ್ಮವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದ ಅವರ ಗತಿ ಏನು? ಅವರು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೇಶವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರು।
Verse 45
ते गतिं कां प्रपद्यन्ते तव चिन्तापरायणाः ॥ अश्माशनं व्रतं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति नित्यशः ॥
ನಿನ್ನ ಚಿಂತನೆಗೆ ಪರಾಯಣರಾದವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಊಟ ಮಾಡುವ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಿತ್ಯ ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗುವವರು।
Verse 46
तेषां तु का गतिर् देव तव भक्तिपरायणाः ॥ भक्षयित्वा तु दूर्वां ये प्रपद्यन्ते मनीषिणः ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣರಾದವರ ಗತಿ ಏನು? ವಿವೇಕಿಗಳು ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗುವವರು।
Verse 47
तेषां तु का गतिर् देव स्वधर्मगुणचारिणः ॥ जानुभ्यां प्रतिपद्यन्ते तव प्रीत्या च माधव ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ಸ್ವಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಂತೆ ನಡೆಯುವವರ ಗತಿ ಏನು? ಹೇ ಮಾಧವ! ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವವರು।
Verse 48
तेषां तु का गतिर् देव तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ उत्तानशयनं कृत्वा धारयन्ति हि दीपिकाम् ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಬೆನ್ನತ್ತಾಗಿ ಮಲಗಿ ದೀಪಿಕೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವವರ ಗತಿ (ಗಮ್ಯ) ಏನು?
Verse 49
ते यान्ति कां गतिं देव कथ्यते या च शाश्वती ॥ जानुभ्यां दीपकं कृत्वा केशवाय प्रपद्यते ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ಶಾಶ್ವತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಯಾವ ಗತಿಗೆ ಅವರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ—ಮೋಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ (ಸರಿದು) ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಕೇಶವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುವವರು?
Verse 50
तेषां तु का गतिर् देव कथ्यते चैव शाश्वती ॥ अवाङ्मुखस्तु भूत्वा वै यः प्रपद्येज्जनार्द्दनम् ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ಅವಾಂಗ್ಮುಖನಾಗಿ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಶರಣಾಗುವವನ ಶಾಶ್ವತ ಗತಿ ಏನು?
Verse 51
भगवन् का गतिस्तस्य अवाक्शिरसि शायिनः ॥ पुत्रदारगृहं चैव मुक्त्वा योऽनुप्रपद्यते ॥
ಹೇ ಭಗವನ್! ತಲೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಮಲಗಿ, ಪುತ್ರ-ದಾರ-ಗೃಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಿ ಶರಣಾಗುವವನ ಗತಿ ಏನು?
Verse 52
का गतिस्तस्य सिद्धा तु कथयस्व सुरोत्तम ॥ भाषितोऽसि मया ह्येवं सर्वलोकसुखावहम्
ಹೇ ಸುರೋತ್ತಮ! ಆ ಸಿದ್ಧನ ನಿಶ್ಚಿತ ಗತಿ ಏನು ಎಂದು ಹೇಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ತರುವಂತೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ।
Verse 53
गमनागमनं चैव त्वत्प्रसन्नेन माधव ॥ त्वं ज्ञाता त्वं पिता चैव सर्वधर्मविनिश्चयः
ಹೇ ಮಾಧವ! ಗಮನವೂ ಆಗಮನವೂ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತ. ನೀವು ಜ್ಞಾತ, ನೀವು ತಂದೆಯೂ ಹೌದು; ಸರ್ವಧರ್ಮಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕನೂ ನೀವು.
Verse 54
भस्माकुलेषु निक्षिप्य कथं चाग्नौ प्रपद्यते ॥ कां गतिं प्रतिपद्यन्ते त्वद्भक्ता जलमास्थिताः
ಭಸ್ಮದ ರಾಶಿಗಳ ನಡುವೆ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟವನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ (ಸಂಸ್ಕಾರರೂಪವಾಗಿ) ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ? ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತರು ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ?
Verse 55
त्वत्क्षेत्रसंस्थितो वापि तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ स्मरण पुत्र ते कृष्ण यैस्तु नाम प्रकीर्त्यते
ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನ ವಿಷಯವನ್ನೂ—ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ. ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಹೇ ಪುತ್ರ! ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ನಾಮವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವವರು ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ?
Verse 56
नमो नारायणेत्युक्त्वा तेषां वै का गतिर्भवेत् ॥ उद्यतेष्वपि शस्त्रेषु हन्यमाना रणे नराः
‘ನಮೋ ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಗತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ರಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನರರು…
Verse 57
नामप्रकीर्तनात्तेषां कीदृशी तु गतिर्भवेत् ॥ अहं शिष्या च दासी च तव भक्त्या व्यवस्थिताः
ಅವರ ನಾಮಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ವಿಧದ ಗತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯೆಯೂ ದಾಸಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 58
रहस्यं धर्मसंयुक्तं तन्ममाचक्ष्व माधव ॥ एवं तत्परमं गुह्यं मम प्रीत्या जगद्गुरो
ಹೇ ಮಾಧವ! ಧರ್ಮಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಆ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು. ಹೇ ಜಗದ್ಗುರೋ! ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಆ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸು.
Verse 59
एवं हि धार्यमाणा सा पृथिवी सागरान्विता ॥ वर्षाणां च सहस्रं हि वज्रदंष्ट्रेण साधुना
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಾಗರಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಆ ಭೂಮಿ ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ವಜ್ರಸಮಾನ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳಿರುವ ಆ ಸಾಧು (ವರಾಹ) ಅದನ್ನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೊತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 60
वसन्ते कीदृशं कर्म ग्रीष्मे किं कर्म कारयेत् ॥ प्रावृट्काले च किं कर्म वर्षान्ते किञ्च कारयेत्
ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಧದ ಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕು? ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿಸಬೇಕು? ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ಮ, ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು?
Verse 61
कानि कर्म्माणि कुर्वीत तव भक्तस्य भोजनात् ॥ यस्तु तं प्रापणं देव न च दोषप्रसादिकम्
ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನ ಭೋಜನ (ಅಥವಾ ಅನ್ನಾರ್ಪಣೆ) ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು? ಆದರೆ ಹೇ ದೇವಾ! ಯಾರು ಆ ‘ಪ್ರಾಪಣ’ವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅದು ದೋಷಶಮನ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಾದನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟುದಲ್ಲ.
Verse 62
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ तव क्षेत्रेषु वैकुण्ठ ये तु प्राणान्विमुञ्चते
ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ಮತ್ತು ಹೇ ವೈಕುಂಠ! ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?
Verse 63
तेषां तु का गतिर् देव शिरसा दीपधारणात् ॥ ये हि नित्यं पयः पीत्वा तव चिन्ताव्यवस्थिताः
ಹೇ ದೇವಾ! ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ದೀಪವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಗತಿ ಏನು?—ಅವರು ನಿತ್ಯ ಹಾಲು ಕುಡಿದು ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 64
अतस्त्वयैव वक्तव्यो योगसाङ्ख्यविनिश्चयः ॥ त्वां भजंश्च गते जीवे मधुपर्कसमन्वितम्
ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯಗಳ ನಿಶ್ಚಿತ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ನೀನೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಮತ್ತು ಜೀವ ಹೊರಟಾಗ ಮಧುಪರ್ಕ ವಿಧಿಯೊಡನೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವವನು (ಆ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ).
Verse 65
केषु द्रव्येषु संयुक्तं मधुपर्कं प्रदीयते ॥ के तु कर्मगुणास्तस्य मधुपर्कस्य माधव
ಹೇ ಮಾಧವ! ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನು ಯಾವ ಯಾವ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು? ಮತ್ತು ಆ ಮಧುಪರ್ಕದ ಕರ್ಮಫಲಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಣಗಳು ಯಾವುವು?
Frequently Asked Questions
The chapter frames dharma as a regulated system of conduct in which ritual correctness (timing, offerings, installation procedures, fasting disciplines) is inseparable from cosmic-terrestrial stability: Varāha’s act of bearing Pṛthivī models preservation, while Pṛthivī’s questions seek norms that sustain social-ritual order and its karmic consequences.
The text explicitly queries timing through sandhyā (especially the “paścimā sandhyā” and its relation to “pūrva-sandhyā”) and asks how practice should vary across seasons: śarad (autumn), śiśira (late winter), vasanta (spring), grīṣma (summer), prāvṛṭ (monsoon onset), and varṣānta (end of rains). It also alludes to kalpa/yuga computation and mentions the Varāha-kalpa and Kardama Prajāpati within a kalpa count.
Environmental balance is narrated through Varāha’s dhāraṇa of Earth: Pṛthivī is upheld together with mountains, forests, oceans, rivers, and the saptadvīpa configuration. The imagery presents terrestrial integrity as a protected system, and the subsequent ritual inquiries imply that correct human practice participates in maintaining that ordered world.
Kardama Prajāpati is referenced as a chronological marker within kalpa/yuga discussion. The opening also situates the episode among praising sages (muni) and mantra-specialists (mantravādin), indicating a learned ritual milieu rather than a royal genealogy.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.