Adhyaya 108: The Eulogy and Procedure of Donating the ‘Salt-Cow’ (Lavaṇadhenu)

Verse 1

अथ लवणधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ लवणधेनुं प्रवक्ष्यामि तां निबोध नृपोत्तम ॥ षोडशप्रस्थसंयुक्तां धेनुं कृत्वा तु मानवः ॥

ಇದೀಗ ‘ಲವಣಧೇನು’ ದಾನದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋತೃ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಲವಣಧೇನು ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ. ಮನುಷ್ಯನು ಹದಿನಾರು ಪ್ರಸ್ಥ ಲವಣಯುಕ್ತ ಧೇನುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ (ಮುಂದಿನ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು).

Verse 2

अनुलिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशोत्तरे ॥ धेनुं लवणमयीं कृत्वा षोडशप्रस्थसंयुताम् ॥

ಅನುಲಿಪ್ತವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ, ಮೇಲಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ ಮತ್ತು ಕುಶವನ್ನು ಹಾಸಿ, ಹದಿನಾರು ಪ್ರಸ್ಥ ಲವಣಯುಕ್ತ ಲವಣಮಯ ಧೇನುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

Verse 3

वत्सं चतुर्भी राजेन्द्र इक्षुपादांश्च कारयेत् ॥ सुवर्णमुखशृङ्गाणि खुरा रौप्यमयास्तथा ॥

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ನಾಲ್ಕು (ಭಾಗಗಳಿಂದ) ಯುಕ್ತವಾದ ಕರುವನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಬ್ಬಿನ ದಂಡಗಳಿಂದ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಮುಖ ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳು ಚಿನ್ನದಾಗಿರಲಿ; ಖುರಗಳು ಬೆಳ್ಳಿಯವಾಗಿರಲಿ.

Verse 4

मुखं गुडमयं तस्या दन्ताः फलमया नृप ॥ जिह्वां शर्करया राजन् घ्राणं गन्धमयं तथा ॥ नेत्रे रत्नमये कुर्यात् कर्णौ पत्रमयौ तथा ॥ श्रीखण्डमयकोष्ठौ च नवनीतमयाः स्तनाः ॥

ಹೇ ನೃಪ, ಅದರ ಮುಖವನ್ನು ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೇ ರಾಜನ್, ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ, ಮೂಗನ್ನು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರತ್ನಮಯವಾಗಿ, ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ಶ್ರೀಖಂಡ (ಚಂದನ)ಮಯವಾಗಲಿ; ಸ್ತನಗಳು ನವনীত (ಬೆಣ್ಣೆ)ಮಯವಾಗಲಿ.

Verse 5

सूत्रपुच्छां ताम्रपृष्ठां दर्भरोमां पयस्विनीम् ॥ कांस्योपदोहां राजेन्द्र घण्टाभरणभूषिताम् ॥

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅದರ ಬಾಲವನ್ನು ನೂಲಿನಿಂದ, ಬೆನ್ನನ್ನು ತಾಮ್ರದಿಂದ, ರೋಮಗಳನ್ನು ದರ್ಭ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ‘ಪಯಸ್ವಿನಿ’ (ಹಾಲು ಕೊಡುವವಳು) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಾಂಸ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿ, ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 6

सुगन्धपुष्पधूपैश्च पूजयित्वा विधानतः ॥ आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥

ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಧೂಪದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ವಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮದಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 7

नक्षत्रग्रहपीडां च सर्वकालं प्रदापयेत् ॥ ग्रहणे वाथ संक्रान्तौ व्यतीपाते तथायने ॥

ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹಪೀಡೆಗಳ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದಾನವನ್ನು ಸದಾ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಹಣ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ವ್ಯತೀಪಾತ ಮತ್ತು ಅಯನಕಾಲದಲ್ಲಿ।

Verse 8

द्विजाय साधुवृत्ताय वेदवेदाङ्गवेदिने ॥ द्विजाय साधुवृत्ताय कुलीनाय च धीमते ॥

ಸದ್ವೃತ್ತನಾಗಿ ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ದ್ವಿಜನಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸದ್ವೃತ್ತ, ಕುಲೀನ ಮತ್ತು ಧೀಮಂತ ದ್ವಿಜನಿಗೆ (ಇದು) ನೀಡಬೇಕು।

Verse 9

वेदवेदाङ्गविदुषे श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥ ईदृशाय प्रदातव्या तथाऽमत्सरिणे नृप ॥

ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾದ, ಶ್ರೋತ್ರಿಯನಾದ, ಆಹಿತಾಗ್ನಿಯನಾದವನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು; ಅಂತಹವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅಸೂಯಾರಹಿತನಿಗೆ—ಹೇ ನೃಪ—ಈ ದಾನ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ।

Verse 10

आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन दक्षिणां कंबलं ददेत ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन स्वशक्त्या कनकेन तु

ವಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮದಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಿನ್ನವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 11

ब्राह्मणं पूज्य विधिवत्पूर्वोक्तविधिना नृप ॥ सदक्षिणं च गोपुच्छं दत्त्वा ब्राह्मणहस्तके

ಹೇ ನೃಪಾ! ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ ಗೋವಿನ ಬಾಲವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ದಾನಮಾಡಿ…

Verse 12

इमं मन्त्रं समुच्चार्य ततस्तां प्रतिपादयेत् ॥ इमां गृहीण भो विप्र रुद्ररूपां नमोऽस्तु ते

ನಂತರ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಅವಳನ್ನು (ದಾನವಾಗಿ) ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು— “ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಇವಳು ರುದ್ರರೂಪಿಣಿ. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.”

Verse 13

रसज्ञा सर्वभूतानां सर्वदेवनमस्कृता ॥ कामं पूरय मे देवि रुद्ररूपे नमोऽस्तु ते

ಹೇ ದೇವಿ! ಸರ್ವಭೂತಗಳ ರಸವನ್ನು ಅರಿತವಳೇ, ಸರ್ವದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತಳೇ— ನನ್ನ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಮಾಡು. ಹೇ ರುದ್ರರೂಪಿಣಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 14

दत्त्वा धेनुं तु लवणेनैकाहं चैव तिष्ठति ॥ स्वयं त्रिरात्रं विप्रेण तथैव लवणाशिना

ಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಒಂದು ದಿನ ಲವಣದೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ತಾನೂ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ಲವಣಾಹಾರಿಯಾಗಿ ಇರಬೇಕು.

Verse 15

सहस्रेण शतेनाथ स्वशक्त्या कनकेन तु ॥ दत्त्वेमां स्वर्गमाप्नोति यत्र देवो वृषध्वजः

ನಂತರ ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ನೂರಿನೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕನಕವನ್ನೂ ನೀಡಿ ಈ ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ— ಅಲ್ಲಿ ವೃಷಧ್ವಜ ದೇವ (ಶಿವ) ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 16

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वापि मानवः ॥ मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं च गच्छति

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಪಠಣ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಮಾನವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

इष्ट्वा चैवं च मन्त्रं तु पुच्छदेशोपविश्य च ॥ छत्रकोपानहौ देये मुद्रिकाकर्णमात्रकैः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ಪುಚ್ಛದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮುದ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಣಾಭರಣವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು.