HomeVamana PuranaAdh. 11Shloka 23
Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Sukesha's Boon & Twelve DharmasSukesha’s Boon, the Twelve Dharmas of Beings, and the Cosmography of the Seven Dvipas with the Twenty-One Hells

स्वाध्यायं ब्रह्मचर्यं च दानं यजनमेव च अकार्पण्यमनायासं दयाहिंसा क्षमा दमः

svādhyāyaṃ brahmacaryaṃ ca dānaṃ yajanameva ca akārpaṇyamanāyāsaṃ dayāhiṃsā kṣamā damaḥ

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ದಾನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞ; ಕಂಜುಸಿತನದ ಅಭಾವ, ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯತ್ನ, ದಯೆ, ಅಹಿಂಸೆ, ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ದಮ (ಆತ್ಮಸಂಯಮ).

स्वाध्यायम्self-study; Vedic recitation
स्वाध्यायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वाध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)
ब्रह्मचर्यम्celibacy
ब्रह्मचर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दानम्gift; charity
दानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
यजनम्sacrificing; worship
यजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयज् (धातु) + अन (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (अन-प्रत्ययान्त भाववाचक), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (act of worship/sacrifice)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (particle ‘indeed/only’)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अकार्पण्यम्non-miserliness; generosity
अकार्पण्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअ + कार्पण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg); नञ्-पूर्वक (negation)
अनायासम्effortless; without strain
अनायासम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + आयास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (nom/acc sg); नञ्-पूर्वक; विशेषण (qualifier)
दयाcompassion
दया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nominative singular)
अहिंसाnon-violence
अहिंसा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअ + हिंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nominative singular); नञ्-पूर्वक
क्षमाforbearance; forgiveness
क्षमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nominative singular)
दमःself-control
दमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nominative singular)
Not specified in input (likely within Pulastya–Nārada discourse framework)
DharmaSvādhyāyaDānaYajñaAhiṃsāKṣamāDama

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The verse presents dharma as a composite of knowledge-practice (svādhyāya), bodily/sexual discipline (brahmacarya), social duty (dāna), ritual responsibility (yajña), and universal virtues (dayā, ahiṃsā, kṣamā). It is an integrated ethic: learning, worship, and compassion are mutually reinforcing.

Like the previous verse, it is ancillary dharma-ācāra instruction rather than a direct treatment of sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita. It functions as normative guidance embedded within the Purāṇic narrative frame.

The sequence links inner cultivation (study, restraint) to outward expression (charity, sacrifice) and finally to universalized ethics (non-violence, forgiveness). Symbolically, dharma ‘flows’ from disciplined consciousness into benevolent action.