Yogatattva Upanishad — Verse 83
ततः परिचयावस्था जायतेऽभ्यासयोगतः । वायुः परिचितो यत्नादग्निना सह कुण्डलीम् ॥ भावयित्वा सुषुम्नायां प्रविशेदनिरोधतः । वायुना सह चित्तं च प्रविशेच्च महापथम् ॥ यस्य चित्तं स्वपवनं सुषुम्नां प्रविशेदिह । भूमिरापोऽनलो वायुराकाशश्चेति पञ्चकः ॥ येषु पञ्चसु देवानां धारणा पञ्चधोद्यते । पादादिजानुपर्यन्तं पृथिवीस्थानमुच्यते ॥ पृथिवी चतुरस्रं च पीतवर्णं लवर्णकम् । पार्थिवे वायुमारोप्य लकारेण समन्वितम् ॥ ध्यायंश्चतुર્ભुजाकारं चतुर्वक्त्रं हिरण्मयम् । धारयेत्पञ्चघटिकाः पृथिवीजयमाप्नुयात् ॥ पृथिवीयोगतो मृत्युर्न भवेदस्य योगिनः । आजानोः पायुपर्यन्तमपां स्थानं प्रकीर्तितम् ॥ आपोऽर्धचन्द्रं शुक्लं च वंबीजं परिकीर्तितम् । वारुणे वायुमारोप्य वकारेण समन्वितम् ॥ स्मरन्नारायणं देवं चतुर्बाहुं किरीटिनम् । शुद्धस्फटिकसङ्काशं पीतवाससमच्युतम् ॥ धारयेत्पञ्चघटिकाः सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो जलाद्भयं नास्ति जले मृत्युर्न विद्यते ॥
tataḥ | paricaya-avasthā | jāyate | abhyāsa-yogataḥ | vāyuḥ | paricitaḥ | yatnāt | agninā | saha | kuṇḍalīm | bhāvayitvā | suṣumnāyām | praviśet | anirodhataḥ | vāyunā | saha | cittam | ca | praviśet | ca | mahā-patham | yasya | cittam | sva-pavanam | suṣumnām | praviśet | iha | bhūmiḥ | āpaḥ | analaḥ | vāyuḥ | ākāśaḥ | ca | iti | pañcakaḥ | yeṣu | pañcasu | devānām | dhāraṇā | pañcadhā | udyate | pādāt | ādi | jānu-paryantam | pṛthivī-sthānam | ucyate | pṛthivī | caturasram | ca | pīta-varṇam | la-varṇakam | pārthive | vāyum | āropya | la-kāreṇa | samanvitam | dhyāyan | catur-bhuja-ākāram | catur-vaktram | hiraṇmayam | dhārayet | pañca-ghaṭikāḥ | pṛthivī-jayam | āpnuyāt | pṛthivī-yogataḥ | mṛtyuḥ | na | bhavet | asya | yoginaḥ | ā-jānoḥ | pāyu-paryantam | apām | sthānam | prakīrtitam | āpaḥ | ardha-candram | śuklam | ca | vaṃ-bījam | parikīrtitam | vāruṇe | vāyum | āropya | va-kāreṇa | samanvitam | smaran | nārāyaṇam | devam | catur-bāhum | kirīṭinam | śuddha-sphaṭika-saṅkāśam | pīta-vāsasam | acyutam | dhārayet | pañca-ghaṭikāḥ | sarva-pāpaiḥ | pramucyate | tataḥ | jalāt | bhayam | na | asti | jale | mṛtyuḥ | na | vidyate |
tataḥ paricayāvasthā jāyate’bhyāsayogataḥ | vāyuḥ paricito yatnād agninā saha kuṇḍalīm || bhāvayitvā suṣumnāyāṃ praviśed anirodhataḥ | vāyunā saha cittaṃ ca praviśec ca mahāpatham || yasya cittaṃ svapavanaṃ suṣumnāṃ praviśed iha | bhūmir āpo’nalo vāyur ākāśaś ceti pañcakaḥ || yeṣu pañcasu devānāṃ dhāraṇā pañcadhodyate | pādādijānūparyantaṃ pṛthivīsthānam ucyate || pṛthivī caturasraṃ ca pītavarṇaṃ lavarṇakam | pārthive vāyum āropya lakāreṇa samanvitam || dhyāyaṃś caturbhujākāraṃ caturvaktraṃ hiraṇmayam | dhārayet pañcaghaṭikāḥ pṛthivījayam āpnuyāt || pṛthivīyogato mṛtyur na bhaved asya yoginaḥ | ājānoḥ pāyuparyantam apāṃ sthānaṃ prakīrtitam || āpo’rdhacandraṃ śuklaṃ ca vaṃbījaṃ parikīrtitam | vāruṇe vāyum āropya vakāreṇa samanvitam || smaran nārāyaṇaṃ devaṃ caturbāhuṃ kirīṭinam | śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ pītavāsasam acyutam || dhārayet pañcaghaṭikāḥ sarvapāpaiḥ pramucyate | tato jalād bhayaṃ nāsti jale mṛtyur na vidyate ||
ನಂತರ ಅಭ್ಯಾಸಯೋಗದಿಂದ ‘ಪರಿಚಯ-ಅವಸ್ಥೆ’ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಂಡಲಿನಿಯನ್ನು ಭಾವಿಸಿ, ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಷುಮ್ನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು; ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ತವೂ ಮಹಾಪಥಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ. ಯಾರ ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಅದರ ಪವನ ಸುಷುಮ್ನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೋ, ಅವನಿಗೆ ಭೂಮಿ, ಆಪಃ, ಅನಲ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ ಎಂಬ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಪಂಚವಿಧ ಧಾರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪಾದದಿಂದ ಜಾನುವರೆಗೆ ಪೃಥಿವೀಸ್ಥಾನ: ಪೃಥಿವೀ ಚತುರಸ್ರ, ಪೀತವರ್ಣ, ‘ಲ’ಕಾರಲಕ್ಷಣ; ಪಾರ್ಥಿವತತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆ ವಾಯುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ‘ಲ’ಕಾರಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಹಿರಣ್ಮಯ ಚತುರ್ಮುಖ-ಚತುರ್ಭುಜ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಐದು ಘಟಿಕಾವರೆಗೆ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪೃಥಿವೀಜಯ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪೃಥಿವೀಯೋಗದಿಂದ ಈ ಯೋಗಿಗೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ. ಜಾನುದಿಂದ ಪಾಯುವರೆಗೆ ಆಪಸ್ಥಾನ: ಆಪಃ ಶ್ವೇತ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರ, ‘ವಂ’ ಬೀಜವೆಂದು ಉಪದೇಶ; ವಾರುಣತತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆ ವಾಯುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ‘ವ’ಕಾರಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಚತುರ್ಭುಜ, ಶುದ್ಧಸ್ಫಟಿಕಸಮಾನ, ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಅಚ್ಯುತ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಐದು ಘಟಿಕಾವರೆಗೆ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವಪಾಪವಿಮೋಚನೆ; ನಂತರ ಜಲಭಯವಿಲ್ಲ, ಜಲದಲ್ಲಿ ಮರಣವಿಲ್ಲ.
Then, from the yoga of repeated practice, the ‘state of familiarity’ arises. Having made the vital wind familiar by effort, and having contemplated Kuṇḍalī together with fire, one should enter the Suṣumnā without obstruction; and with the wind the mind too should enter the great path. For the one whose mind and its wind enter the Suṣumnā, the five elements—earth, water, fire, wind, and space—are the field in which the fivefold dhāraṇā of the deities is performed. From the feet to the knees is the earth-station: earth is square, yellow, and characterized by ‘la’; placing wind upon the earth-principle and uniting it with ‘la’, meditating on the golden four-faced, four-armed form, one should hold it for five ghaṭikās and gain conquest of earth. By earth-yoga, death does not befall this yogin. From the knees to the anus is the water-station: waters are a white crescent, and the seed ‘vaṃ’ is taught; placing wind upon the watery principle and uniting it with ‘va’, remembering Nārāyaṇa—four-armed, crowned, crystal-like, clad in yellow, Acyuta—one should hold it for five ghaṭikās and be freed from all sins; then there is no fear from water, and in water there is no death.