Verse 29
Katharudra
सारमेव रसं लब्ध्वा साक्षाद्देही सनातनम् ।
सुखी भवति सर्वत्र अन्यथा सुखता कुतः ॥
असत्यस्मिन् परानन्दे स्वात्मभूतेऽखिलात्मनाम् ।
को जीवति नरो जन्तुः को वा नित्यं विचेष्टते ॥
तस्मात् सर्वात्मना चित्ते भासमानो ह्यसौ नरः ।
आनन्दयति दुःखाढ्यं जीवात्मानं सदा जनः ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्यत्वादिलक्षणे ।
निर्भेदं परमाद्वैतं विन्दते च महायतिः ॥
तदेवाभयम् अत्यन्तकल्याणं परमामृतम् ।
सद्रूपं परमं ब्रह्म त्रिपरिच्छेदवर्जितम् ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नल्पमप्यन्तरं नरः ।
विजानाति तदा तस्य भयं स्यान्नात्र संशयः ॥
अस्यैवानन्दकोशेन स्तम्बान्ता विष्णुपूर्वकाः ।
भवन्ति सुखिनो नित्यं तारतम्यक्रमेण तु ॥
तत्तत्पदविरक्तस्य श्रोत्रियस्य प्रसादिनः ।
स्वरूपभूत आनन्दः स्वयं भाति परे यथा ॥
निमित्तं किञ्चिदाश्रित्य खलु शब्दः प्रवर्तते ।
यतो वाचो निवर्तन्ते निमित्तानामभवतः ॥
निर्विशेषे परानन्दे कथं शब्दः प्रवर्तते ।
तस्मादेतन्मनः सूक्ष्मं व्यावृतं सर्वगोचरम् ॥
यस्माच्छ्रोत्रत्वगक्ष्यादिखादिकर्मेन्द्रियाणि च ॥
सारम् एव । रसम् । लब्ध्वा । साक्षात् । देही । सनातनम् । सुखी । भवति । सर्वत्र । अन्यथा । सुखता । कुतः ॥
असति । अस्मिन् । पर-आनन्दे । स्व-आत्म-भूते । अखिल-आत्मनाम् । कः । जीवति । नरः । जन्तुः । कः । वा । नित्यम् । विचेष्टते ॥
तस्मात् । सर्व-आत्मना । चित्ते । भासमानः । हि । असौ । नरः । आनन्दयति । दुःख-आढ्यम् । जीव-आत्मानम् । सदा । जनः ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अदृश्यत्व-आदि-लक्षणे । निर्भेदम् । परम-अद्वैतम् । विन्दते । च । महा-यतिः ॥
तत् । एव । अभयम् । अत्यन्त-कल्याणम् । परम-अमृतम् । सत्-रूपम् । परमम् । ब्रह्म । त्रि-परिच्छेद-वर्जितम् ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अल्पम् अपि । अन्तरम् । नरः । विजानाति । तदा । तस्य । भयम् । स्यात् । न । अत्र । संशयः ॥
अस्य । एव । आनन्द-कोशेन । स्तम्ब-अन्ताः । विष्णु-पूर्वकाः । भवन्ति । सुखिनः । नित्यम् । तारतम्य-क्रमेण । तु ॥
तत्-तत्-पद-विरक्तस्य । श्रोत्रियस्य । प्रसादिनः । स्वरूप-भूतः । आनन्दः । स्वयम् । भाति । परे । यथा ॥
निमित्तम् । किञ्चित् । आश्रित्य । खलु । शब्दः । प्रवर्तते । यतः । वाचः । निवर्तन्ते । निमित्तानाम् । अभवतः ॥
निर्विशेषे । पर-आनन्दे । कथम् । शब्दः । प्रवर्तते । तस्मात् । एतत् । मनः । सूक्ष्मम् । व्यावृतम् । सर्व-गोचरम् ॥
यस्मात् । श्रोत्र-त्वक्-अक्षि-आदि । खादि-कर्म-इन्द्रियाणि । च ॥
sāram eva rasaṃ labdhvā sākṣād dehī sanātanam |
sukhī bhavati sarvatra anyathā sukhatā kutaḥ ||
asaty asmin parānande svātmabhūte’khilātmanām |
ko jīvati naro jantuḥ ko vā nityaṃ viceṣṭate ||
tasmāt sarvātmanā citte bhāsamāno hy asau naraḥ |
ānandayati duḥkhāḍhyaṃ jīvātmānaṃ sadā janaḥ ||
yadā hy evaiṣa etasminn adṛśyatvādilakṣaṇe |
irbhedaṃ paramādvaitaṃ vindate ca mahāyatiḥ ||
tad evābhayam atyantakalyāṇaṃ paramāmṛtam |
sadrūpaṃ paramaṃ brahma triparicchedavarjitam ||
yadā hy evaiṣa etasminn alpam apy antaraṃ naraḥ |
vijānāti tadā tasya bhayaṃ syān nātra saṃśayaḥ ||
asyai vānandakośena stambāntā viṣṇupūrvakāḥ |
bhavanti sukhino nityaṃ tāratamyakrameṇa tu ||
tattatpadaviraktasya śrotriyasya prasādinaḥ |
svarūpabhūta ānandaḥ svayaṃ bhāti pare yathā ||
nimittaṃ kiñcid āśritya khalu śabdaḥ pravartate |
yato vāco nivartante nimittānām abhavataḥ ||
nirviśeṣe parānande kathaṃ śabdaḥ pravartate |
tasmād etan manaḥ sūkṣmaṃ vyāvṛtaṃ sarvagocaram ||
yasmāc chrotratvagakṣyādikhādikarmendriyāṇi ca ||
ಸಾರರೂಪ ‘ರಸ’ವನ್ನು ಪಡೆದು ಸನಾತನ ದೇಹೀ ಆತ್ಮನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಖಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸುಖವು ಎಲ್ಲಿಂದ? ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ವಿಷಯವಲ್ಲದ ಆ ಪರಮಾನಂದವು ಅಖಿಲಾತ್ಮಗಳ ಸ್ವಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ—ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾನವ ಅಥವಾ ಜೀವಿ ಬದುಕಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲನು, ಅಥವಾ ಯಾರು ನಿತ್ಯ ಚೇಷ್ಟೆ ಮಾಡಬಲ್ಲರು? ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಪುರುಷನು ದುಃಖಭಾರಿತ ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ಸದಾ ಆನಂದಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಅದೃಶ್ಯತ್ವಾದಿ ಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ಪರತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾಯತಿ ಭೇದರಹಿತ ಪರಮಾದ್ವೈತವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಅದೇ ಅಭಯ, ಅತ್ಯಂತ ಕಲ್ಯಾಣ, ಪರಮ ಅಮೃತ—ತ್ರಿಪರಿಚ್ಛೇದವರ್ಜಿತ ಸತ್ಸ್ವರೂಪ ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರ ಭೇದವನ್ನಾದರೂ ತಿಳಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಆನಂದಕೋಶದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದ ತೃಣದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನವರೆಗೆ (ಮತ್ತೂ ಮೇಲೆಯೂ) ಸತ್ತ್ವಗಳು ತಾರತಮ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಪದಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತನಾದ, ಶ್ರೋತ್ರಿಯನಾದ, ಪ್ರಸನ್ನನಾದವನಿಗೆ ಸ್ವರೂಪಭೂತ ಆನಂದವು ಪರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದವು ಯಾವುದೋ ನಿಮಿತ್ತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದಾಗಲೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ನಿಮಿತ್ತಗಳ ಅಭಾವದಿಂದ ವಾಣಿ ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಪರಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಹೇಗೆ ಚಲಿಸಲಿ? ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಸರ್ವವಿಷಯಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತ—ಅದರಿನಿಂದ ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು ಮುಂತಾದ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.
Same passage as Katharudra.28 in the supplied input: it teaches that direct realization of the eternal embodied Self as the ‘essence’ yields pervasive happiness; that supreme bliss is the Self of all; non-dual realization brings fearlessness and immortality; any cognition of difference produces fear; all graded joys are reflections through the bliss-sheath; and speech/mind cannot operate in the attributeless supreme bliss, hence the need for withdrawal of mind and senses.