
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೂತನ ವೃತ್ತಾಂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉಪದೇಶವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ನಿತ್ಯನಿವಾಸವನ್ನು ಅರಿತು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಕೂಂಡ’ ಎಂಬ ಮಹಾಪವಿತ್ರ ಸರೋವರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರ ಜಲದ ಶುದ್ಧಿಕಾರಕ ಮಹಿಮೆ, ಶುಭ ವೃಕ್ಷ‑ಪಕ್ಷಿ‑ಪ್ರಾಣಿ ಚಿತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ; ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಪವಿತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಳಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಸ್ನಾನದ ಜೊತೆಗೆ ದಾನ, ಹೋಮ, ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ, ಮಹಾಯಜ್ಞಸಮಾನ ಫಲ; ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ರತ, ಸ್ವರ್ಣ‑ವಸ್ತ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಧರ್ಮನೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮಕೂಂಡದಿಂದ ದಿಕ್ಕು‑ದೂರಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾ ಸರಯೂ ತೀರದ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ‘ಋಣಮೋಚನ’ ತೀರ್ಥ ಲೋಮಶನ ಅನುಭವಸಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ತ್ರಿವಿಧ ಋಣಗಳು (ದೇವ‑ಋಷಿ‑ಪಿತೃ ಕರ್ತವ್ಯಋಣ) ತಕ್ಷಣವೇ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಯಮಿತ ಸ್ನಾನ‑ದಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ‘ಪಾಪಮೋಚನ’ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನರಹರಿ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದುಸ್ಸಂಗದಿಂದ ಘೋರ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೂ, ಸತ್ಸಂಗ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೃಷ್ಠಾಂತ—ನಿಯಮಬದ್ಧ ತೀರ್ಥಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ನೀತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸಹಸ್ರಧಾರಾ’ಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ರಾಮಾಯಣಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಕಾಲನಿಗೆ ರಾಮನ ಕರ್ತವ್ಯ, ದುರ್ವಾಸನ ಆಗಮನ, ಸತ್ಯ‑ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸರಯೂ ತೀರದಲ್ಲಿ ಯೋಗಪೂರ್ವಕ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಶೇಷರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು. ಭೂಮಿ ‘ಸಾವಿರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೇದಿತ’ವಾದುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶೇಷಪೂಜೆ, ಸ್ನಾನವಿಧಿ, ಸ್ವರ್ಣ‑ಅನ್ನ‑ವಸ್ತ್ರದಾನ, ಉತ್ಸವಗಳು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿ (ನಾಗಸಂಬಂಧಿ) ಮತ್ತು ವೈಶಾಖ ಸ್ನಾನ—ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತೀರ್ಥವನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಶುದ್ಧಿಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಫಲ (ವಿಷ್ಣುಲೋಕಾದಿ) ಪ್ರದಾಯಕವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 1
सूत उवाच । अगस्त्यमुनिरित्युक्त्वा चक्रतीर्थाश्रयां कथाम् । विभोर्विष्णुहरेश्चापि पुनराह द्विजोत्तमाः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಚಕ್ರತೀರ್ಥಾಶ್ರಿತವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಹಾವಿಭುವಾದ ವಿಷ್ಣು-ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಅಗಸ್ತ್ಯಮುನಿ ಪುನಃ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 2
अगस्त्य उवाच । पुरा ब्रह्मा जगत्स्रष्टा विज्ञाय हरिमच्युतम् । अयोध्यावासिनं देवं तत्र चक्रे स्थितिं स्वयम्
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಚ್ಯುತನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ಅಯೋಧ್ಯಾವಾಸಿಯಾದ ಆ ದೇವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।
Verse 3
आगत्य कृतवांस्तत्र यात्रां ब्रह्मा यथाविधि । यज्ञं च विधिवच्चक्रे नानासंभारसंयुतम्
ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಯಾತ್ರಾ-ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ನಾನಾ ಸಂಭಾರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಯಜ್ಞವನ್ನೂ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮಾಡಿದನು।
Verse 4
ततः स कृतवांस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । कुण्डं स्वनाम्ना विपुलं नानादेवसमन्वितम्
ನಂತರ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಶಾಲ ಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಅದು ನಾನಾ ದೇವತೆಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 5
विस्तीर्णजलकल्लोलकलितं कलुषापहम् । कुमुदोत्पलकह्लारपुंडरीककुलाकुलम्
ಆ ಕುಂಡವು ವಿಶಾಲ ಜಲತರಂಗಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಕಲుషವನ್ನು ಹರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು; ಕுமುದ, ಉತ್ಪಲ, ಕಹ್ಲಾರ, ಪುಂಡರೀಕ ಹೂಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।
Verse 6
हंससारसचक्राह्व विहंगममनोहरम् । तटांतविटपोल्लासि पतत्त्रिगणसंकुलम्
ಅದು ಹಂಸ, ಸಾರಸ, ಚಕ್ರಾಹ್ವಾದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು; ತೀರದ ಬಳಿಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸಿ, ಕರೆಯು ಪಕ್ಷಿಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।
Verse 7
तत्र कुण्डे सुराः सर्वे स्नाताः शुद्धिसमन्विताः । बभूवुरद्धा विगतरजस्का विमलत्विषः
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದರು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವರ ಕಲ್ಮಷ-ರಜಸ್ಸು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ, ಅವರು ನಿರ್ಮಲ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.
Verse 8
तदाश्चर्य्यं महद्दृष्ट्वा ते सर्वे सहसा सुराः । ब्रह्माणं प्रणिपत्योचुर्भक्त्या प्रांजलयस्तदा
ಆ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ತಕ್ಷಣ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಗ ಹೇಳಿದರು.
Verse 9
देवा ऊचुः । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन माहात्म्यं कमलासन । अस्य कुण्डस्य सकलं खातस्य विमलत्विषः
ದೇವರು ಹೇಳಿದರು— ಭಗವನ್, ಕಮಲಾಸನನೇ! ಈ ತೋಡಲ್ಪಟ್ಟ, ನಿರ್ಮಲ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಕುಂಡದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಮಗೆ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಹೇಳು.
Verse 10
अत्र स्नानेन सर्वेषामस्माकं विगतं रजः । महदाश्चर्यमेतस्य दृष्ट्वा कुंडस्य विस्मिताः । सर्वे वयं सुरश्रेष्ठ कृपया त्वमतो वद
ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ರಜಸ್ಸು (ಕಲ್ಮಷ) ದೂರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಂಡದ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾವು ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಸೂರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕೃಪೆಯಿಂದ ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳು.
Verse 11
ब्रह्मोवाच । शृण्वन्तु सर्वे त्रिदशाः सावधानाः सविस्मयाः । कुण्डस्यैतस्य माहात्म्यं नानाफलसमन्वितम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ತ್ರಿದಶರೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ; ಈ ಕುಂಡದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ನಾನಾವಿಧ ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 12
अत्र स्नानेन विधिवत्पापात्मानोऽपि जंतवः । विमानं हंससंयुक्तमास्थाय रुचिरांबराः । निवसंति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्
ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಸ್ವಭಾವದ ಜೀವಿಗಳೂ ಹಂಸಸಂಯುಕ್ತ ದಿವ್ಯವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭೂತಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 13
अत्र दानेन होमेन यथाशक्त्या सुरोत्तमाः । तुलाश्वमेधयोः पुण्यं प्राप्नुयुर्मुनिसत्तम
ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ಇಲ್ಲಿ ಯಥಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ದಾನಮಾಡಿ ಅಗ್ನಿಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ದೇವೋತ್ತಮರಿಗೂ ತುಲಾದಾನ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 14
ममास्मिन्सरसि श्रीमाञ्जायते स्नानतो नरः । तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं जपादिकम्
ನನ್ನ ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ ಮೊದಲಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 15
सर्वयज्ञसमं स्याद्वै महापातकनाशनम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातिमितो यास्यत्यनुत्तमाम्
ಈ ತೀರ್ಥವು ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವದು, ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು; ಇಂದಿನಿಂದ ‘ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡ’ ಎಂಬ ಅನುತ್ತಮ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು।
Verse 16
अस्मिन्कुण्डे च सांनिध्यं भविष्यति सदा मम । कार्त्तिके शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यां सुरोत्तमाः
ಈ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಸದಾ ಇರುವುದು; ಮತ್ತು ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮರೇ! ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು…
Verse 17
यात्रा भविष्यति सदा सुराः सांवत्सरी मम । शुभप्रदा महापापराशिनाशकरी तदा
ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ! ನನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಸದಾ ನಡೆಯುವುದು; ಅದು ಶುಭಪ್ರದವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪಾಪರಾಶಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು.
Verse 18
स्वर्णं चैव सदा देयं वासांसि विविधानि च । निजशक्त्या प्रकर्तव्या सुरास्तृप्तिर्द्विजन्मनाम्
ಸ್ವರ್ಣವನ್ನು ಸದಾ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ; ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುವಂತೆ, ದ್ವಿಜರು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 19
अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा देवदेवोऽयं ब्रह्मा लोकपितामहः । अन्तर्दधे सुरैः सार्द्धं तीर्थं दृष्ट्वा तपोधन
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ತಪೋಧನ! ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ದೇವದೇವನಾದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.
Verse 20
तदाप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं परमं भुवि । चक्रतीर्थाच्च पूर्वस्यां दिशि कुण्डं स्थितं महत्
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆ ಕುಂಡವು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆ ಮಹತ್ ಕುಂಡವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 21
सूत उवाच । इत्युक्त्वा स तपोराशिरगस्त्यः कुंभसंभवः । पुनः पृष्टो मुनिवरो व्यासायावीवदत्कथाम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ತಪೋರಾಶಿಯಾದ ಕುಂಭಸಂಭವ ಅಗಸ್ತ್ಯನು, ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮುನಿವರನು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 22
अगस्त्य उवाच । अन्यच्छृणु महाभाग तीर्थं दुष्कृतिदुर्ल्लभम् । ऋणमोचनसंज्ञं तु सरयूतीरसंगतम्
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಇನ್ನೂ ಕೇಳು; ಸರಯೂ ತೀರಸಂಗತವಾದ ‘ಋಣಮೋಚನ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ದುರ್ಲಭವಾಗಿದೆ.
Verse 23
ब्रह्मकुण्डान्मुनिवर धनुःसप्तशतेन च । पूर्वोत्तरदिशाभागे संस्थितं सरयूजले
ಹೇ ಮುನಿವರ! ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡದಿಂದ ಏಳು ನೂರು ಧನುಷ್ಯದ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅದು ಸರಯೂ ಜಲಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 24
तत्र पूर्वं मुनिवरो लोमशो नाम नामतः । तीर्थयात्राप्रसंगेन स्नानं चक्रे विधानतः
ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಲೋಮಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಹಾಮುನಿ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು.
Verse 25
ततः स ऋणनिर्मुक्तो बभूव गतकल्मषः । तदाश्चर्यं महद्दृष्ट्वा मुनीन्सानन्दमब्रवीत्
ನಂತರ ಅವನು ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಪಾಪರಹಿತನಾದನು. ಆ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 26
पश्यन्त्वेतस्य महतो गुणांस्तीर्थवरस्य वै । भुजावूर्ध्वं तथा कृत्वा हर्षेणाहाऽश्रुलोचनः
“ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವರದ ಮಹಾನ್ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ!” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನು ಭುಜಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣವಾದವು.
Verse 27
लोमश उवाच । ऋणमोचनसंज्ञं तु तीर्थमेतदनुत्तमम् । यत्र स्नानेन जंतूनामृणनिर्यातनं भवेत्
ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಇದು ‘ಋಣಮೋಚನ’ ಎಂಬ ಅನುತ್ತಮ ತೀರ್ಥ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರೆ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಋಣಬಂಧದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 28
ऐहिकं पारलौकिक्यं यदृणत्रितयं नृणाम् । तत्सर्वं स्नानमात्रेण तीर्थेऽस्मिन्नश्यति क्षणात्
ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಐಹಿಕವೂ ಪಾರಲೌಕಿಕವೂ ಆದ ತ್ರಿವಿಧ ಋಣವಿದ್ದರೆ, ಅದು ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 29
सर्वतीर्थोत्तमं चैतत्सद्यः प्रत्ययकारकम् । मया चास्य फलं सम्यगनुभूतमृणादिह
ಇದು ಸರ್ವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ತೀರ್ಥ; ತಕ್ಷಣವೇ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಇದರ ಫಲವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ—ಋಣವಿಮೋಚನೆ.
Verse 30
तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं च शक्तितः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः सर्वदा फलकांक्षिभिः
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನವೂ ದಾನವೂ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಫಲಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಸದಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 31
स्नातव्यं च सुवर्णं च देयं वस्त्रादि शक्तितः
ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಸುವರ್ಣವೂ ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳೂ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.
Verse 32
अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा तीर्थमाहात्म्यं लोमशो मुनिसत्तमः । अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठः स्तुवंस्तीर्थगुणान्मुदा
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೋಮಶನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತೀರ್ಥಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।
Verse 33
इत्येतत्कथितं विप्र ऋणमोचनसंज्ञकम् । यत्र स्नानेन जन्तूनामृणं नश्यति तत्क्षणात् । ऋणमोचनतीर्थं तु पूर्वतः सरयूजले
ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಇದನ್ನು ‘ಋಣಮೋಚನ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರೆ ಜೀವಿಗಳ ಋಣವು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಋಣಮೋಚನ ತೀರ್ಥವು ಸರಯೂ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ।
Verse 34
धनुर्द्विशत्या तीर्थं च पापमोचनसंज्ञकम् । सर्वपापविशुद्धात्मा तत्र स्नानेन मानवः । जायते तत्क्षणादेव नात्र कार्या विचारणा
ಎರಡು ನೂರು ಧನುಸ್ಸಿನ ದೂರದಲ್ಲಿ ‘ಪಾಪಮೋಚನ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ।
Verse 35
मया तत्र मुनिश्रेष्ठ दृष्टं माहात्म्यमुत्तमम्
ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಆ ಉತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡೆನು।
Verse 36
पांचालदेशसंभूतो नाम्ना नरहरिर्द्विजः । असत्संगप्रभावेन पापात्मा समजायत
ಪಾಂಚಾಲ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನರಹರಿ ಎಂಬ ದ್ವಿಜನು, ಅಸತ್ಸಂಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪಾಪಾತ್ಮನಾಗಿ ಬಿಟ್ಟನು।
Verse 37
नाना विधानि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । कृतवान्पापिसंगेन त्रयीमार्गविनिन्दकः
ಪಾಪಿಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ತ್ರಯೀ-ವೇದಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನಾದನು।
Verse 38
स कदाचित्साधुसंगात्तीर्थयात्राप्रसंगतः । अयोध्यामागतो विप्र महापातककृद्द्विजः
ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಒಮ್ಮೆ ಸಾಧುಸಂಗ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ, ಮಹಾಪಾತಕಕೃತನಾದ ಆ ದ್ವಿಜನು ಕೂಡ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದನು।
Verse 39
पापमोचनतीर्थे तु स्नातः सत्संगतो द्विजः । पापराशिर्विनष्टोऽस्य निष्पापः समभूत्क्षणात्
ಪಾಪಮೋಚನ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸತ್ಸಂಗ ಪಡೆದ ಆ ದ್ವಿಜನ ಪಾಪರಾಶಿ ನಾಶವಾಯಿತು; ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಿಷ್ಪಾಪನಾದನು।
Verse 40
दिवः पपात तन्मूर्ध्नि पुष्पवृष्टिर्मुनीश्वर । दिव्यं विमानमारुह्य विष्णुलोके गतो द्विजः
ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರನೇ! ಆಕಾಶದಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು; ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ಆ ದ್ವಿಜನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು।
Verse 41
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं मया च द्विजपुंगव । श्रद्धया परया तत्र कृतं स्नानं विशेषतः
ಹೇ ದ್ವಿಜಪುಂಗವನೇ! ಆ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನೂ ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಯಿಂದ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದೆನು।
Verse 42
माघकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । दानं च मनुजैः कार्य्यं सर्वपापविशुद्धये
ಮಾಘಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವು ವಿಶೇಷ ಫಲಪ್ರದ; ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಜನರು ದಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 43
अन्यदा तु कृते स्नाने सर्वपापक्षयो भवेत्
ಮತ್ತೆ ಇತರ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 44
पापमोचनतीर्थे तु पूर्वं तु सरयूजले । धनुःशतप्रमाणेन वर्त्तते तीर्थमुत्तमम्
ಪಾಪಮೋಚನ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ—ಸರಯೂ ಜಲದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ—ಈ ಉತ್ತಮ ತೀರ್ಥವು ನೂರು ಧನುಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
Verse 45
सहस्रधारासंज्ञं तु सर्वकिल्बिषनाशनम् । यस्मिन्रामाज्ञया वीरो लक्ष्मणः परवीरहा । प्राणानुत्सृज्य योगेन ययौ शेषात्मतां पुरा
ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಸಹಸ್ರಧಾರಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಸರ್ವ ಕಿಲ್ಬಿಷನಾಶಕ. ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ವೀರನಾದ, ಪರವೀರಹಂತಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಶೇಷ (ಅನಂತ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 46
सार्द्धंहस्तत्रयेणैव प्रमाणं धनुषो विदुः । चतुर्भिर्हस्तकैः संख्या दण्ड इत्यभिधीयते
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ‘ಧನುಷ್’ ಎಂಬ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಾರ್ಥ ಮೂರು ಹಸ್ತಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ನಾಲ್ಕು ಹಸ್ತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ‘ದಂಡ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 47
सूत उवाच । इत्थं तदा समाकर्ण्य कुम्भयोनिमुनेस्तदा । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनः पप्रच्छ कौतुकात्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಕುಂಭಯೋನಿ ಮುನಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸರು ಕೌತುಕದಿಂದ ಪುನಃ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।
Verse 48
व्यास उवाच । सहस्रधारामाहात्म्यं विस्तराद्वद सुव्रत । शृण्वंस्तीर्थस्य माहात्म्यं न तृप्यति मनो मम
ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುವ್ರತ, ಸಹಸ್ರಧಾರೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು. ಈ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 49
अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथां कथयतो मम । सहस्रधारातीर्थस्य समुत्पत्तिं महोदयात्
ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು. ಸಹಸ್ರಧಾರಾ ತೀರ್ಥದ ಮಹೋದಯಕರ ಉತ್ಪತ್ತಿಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 50
पुरा रामो रघुपतिर्देवकार्यं विधाय वै । कालेन सह संगम्य मंत्रं चक्रे नरेश्वरः
ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಘುಪತಿ ರಾಮನು ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಕಾಲನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಿ ನರೇಶ್ವರನು ಗುಪ್ತ ಮಂತ್ರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು।
Verse 51
मया त्याज्यो भवेत्क्षिप्रमित्थं चक्रे स संविदम्
“ನಾನು ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು”—ಎಂದು ಅವನು ಆ ಸಂವಿದ್/ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದನು।
Verse 52
तस्मिन्मंत्रयमाणे हि द्वारे तिष्ठति लक्ष्मणे । आगतः स तपोराशिर्दुर्वासास्तेजसां निधिः
ಆ ಮಂತ್ರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನಿಂತಿದ್ದನು; ಆಗ ತಪೋರಾಶಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾದ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.
Verse 53
आगत्य लक्ष्मणं शीघ्रं प्रीत्योवाच क्षुधाऽकुलः
ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡಿದರು.
Verse 54
दुर्वासा उवाच । सौमित्रे गच्छ शीघ्रं त्वं रामाग्रे मां निवेदय । कार्यार्थिनमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि
ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಸೌಮಿತ್ರೇ, ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ರಾಮನ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಆಗಮನವನ್ನು ನಿವೇದಿಸು. ನಾನು ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬಾರದು.
Verse 55
अगस्त्य उवाच । शापाद्भीतः स सौमित्रिर्द्रुतं गत्वा तयोः पुरः । मुनिं निवेदयामास रामाग्रे दर्शनार्थिनम् । दुर्वाससं तपोराशिमत्रिनन्दनमागतम्
ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು— ಶಾಪಭಯದಿಂದ ಸೌಮಿತ್ರಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ರಾಮನ ಮುಂದೆ ದರ್ಶನಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಬಂದ ತಪೋರಾಶಿ, ಅತ್ರಿನಂದನ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಗಳ ಆಗಮನವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದನು.
Verse 56
रामोऽपि कालमामंत्र्य प्रस्थाप्य च बहिर्ययौ । दृष्ट्वा मुनिं तं प्रणतः संभोज्य प्रभुरादरात्
ರಾಮನು ಕೂಡ ಕಾಲನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದನು. ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರಭು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆದರದಿಂದ ಆತಿಥ್ಯಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಿದನು.
Verse 57
दुर्वाससं मुनिवरं प्रस्थाप्य स्वयमादरात् । सत्यभंगभयाद्वीरो लक्ष्मणं त्यक्तवांस्तदा
ಮುನಿವರ ದುರ್ವಾಸರನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಸತ್ಯಭಂಗದ ಭಯದಿಂದ ವೀರ ಶ್ರೀರಾಮನು ಆಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು।
Verse 58
लक्ष्मणोऽपि तदा वीरः कुर्वन्नवितथं वचः । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य सुमतिः सरयूतीरमाययौ
ಆಗ ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ, ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ವಚನವನ್ನು ಅವಿತಥವಾಗಿಸಿ, ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರಯೂ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದನು।
Verse 59
तत्र गत्वाथ च स्नात्वा ध्यानमास्थाय सत्वरम् । चिदात्मनि मनः शान्तं संगम्यावस्थितस्तदा
ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು; ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿ ಚಿದಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು।
Verse 60
ततः प्रादुरभूत्तत्र सहस्रफणमण्डितः । शेषश्चक्षुःश्रवाः श्रेष्ठः क्षितिं भित्त्वा सहस्रधा । सुरलोकात्सुरेन्द्रोऽपि समागादमरैः सह
ನಂತರ ಸಹಸ್ರಫಣಮಂಡಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾದ, ಚಕ್ಷುಃಶ್ರವಾ (ಸರ್ವದರ್ಶಿ-ಸರ್ವಶ್ರೋತಾ) ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೇಷನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಹಸ್ರ ವಿಧವಾಗಿ ಭೇದಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಸುರೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನೂ ಅಮರರೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು।
Verse 61
ततः शेषात्मतां यातं लक्ष्मणं सत्यसंगरम् । उवाच मधुरं शक्रः सुराणां तत्र पश्यताम्
ಆಗ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಶೇಷಾತ್ಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವರುಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ಅಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 62
इन्द्र उवाच । लक्ष्मणोत्तिष्ठ शीघ्रं त्वमारोह स्वपदं स्वकम् । देवकार्यं कृतं वीर त्वया रिपुनिषूदन
ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಯೋಗ್ಯ ಪದಕ್ಕೆ ಆರೋಹಿಸು. ಹೇ ವೀರ, ಶತ್ರುನಾಶಕ! ನಿನ್ನಿಂದ ದೇವಕಾರ್ಯ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿದೆ.
Verse 63
वैष्णवं परमं स्थानं प्राप्नुहि त्वं सनातनम् । भवन्मूर्तिः समायातः शेषोऽपि विलसत्फणः
ನೀನು ಸನಾತನ ಪರಮ ವೈಷ್ಣವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯು. ನಿನ್ನದೇ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವಿಸ್ತಾರ ಫಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೇಷನೂ.
Verse 64
सहस्रधा क्षितिं भित्त्वा सहस्रफणमण्डलैः । क्षितेः सहस्रच्छिद्रेषु यस्माद्भित्त्वा समुद्गताः
ಸಹಸ್ರ ಫಣಮಂಡಲಗಳಿಂದ ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಹಸ್ರಧಾ ಭೇದಿಸಿ ಮೇಲೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯ ಸಹಸ್ರ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಉದ್ಗತನಾದನು.
Verse 65
फणसाहस्रमणिभिर्दग्धाः शेषस्य सुव्रत । तस्मादेतन्महातीर्थं सरयूतीरगं शुभम् । ख्यातं सहस्रधारेति भविष्यति न संशयः
ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಇಲ್ಲಿ ಶೇಷನ ಸಹಸ್ರ ಫಣಮಣಿಗಳು ದಗ್ಧವಾದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಯೂ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಶುಭ ಮಹಾತೀರ್ಥವು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ‘ಸಹಸ್ರಧಾರಾ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು.
Verse 66
एतत्क्षेत्रप्रमाणं तु धनुषां पञ्चविंशतिः । अत्र स्नानेन दानेन श्राद्धेन श्रद्धयान्वितः । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं व्रजेन्नरः
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಧನುಸ್ಸುಗಳು. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
Verse 67
अत्र स्नातो नरो धीमाञ्छेषं संपूज्य चाव्ययम् । तीर्थं संपूज्य विधिवद्विष्णुलोकमवाप्नुयात्
ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಜ್ಞಾನಿ ಪುರುಷನು ಅವ್ಯಯನಾದ ಶೇಷನಾಗನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
Verse 68
तस्मादत्र प्रकर्तव्यं स्नानं विधिपुरःसरम् । शेषरूपाहिवद्ध्येयाः पूज्या विप्रा विशेषतः
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಶೇಷರೂಪ ನಾಗನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
Verse 69
स्वर्णं चान्नं च वासांसि देयानि श्रद्धयान्वितैः । स्नानं दानं हरेः पूजा सर्वमक्षयतां व्रजेत्
ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರು ಸ್ವರ್ಣ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಹರಿಪೂಜೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 70
तस्मादेतन्महातीर्थं सर्वकामफलप्रदम् । क्षितौ भविष्यति सदा नात्र कार्या विचारणा
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಹಾತೀರ್ಥವು ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದವಾಗಿದ್ದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುವುದು; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೋ ವಿಚಾರವೋ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
Verse 71
श्रावणे शुद्धपक्षस्य या तिथिः पञ्चमी भवेत् । तस्यामत्र प्रकर्तव्यो नागानुद्दिश्य यत्नतः
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿ/ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 72
उत्सवो विपुलः सद्भिः शेषपूजापुरःसरम् । उत्सवे तु कृते तत्र तीर्थे महति मानवैः
ಸಜ್ಜನರು ಶೇಷಪೂಜೆಯನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಉತ್ಸವ ಮಾಡಿದಾಗ…
Verse 73
सन्तोष्य च द्विजान्भक्त्या नागपूजापुरस्सरम् । सन्तुष्टाः फणिनः सर्वे पीडयन्ति न मानुषान्
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ನಾಗಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ—ಎಲ್ಲ ಫಣಿಧರರು ತೃಪ್ತರಾದರೆ ಅವರು ಮಾನವರನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 74
वैशाखमासे ये स्नानं कुर्वंत्यत्र समाहिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि
ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳಾದರೂ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 75
तस्मादत्र प्रकर्तव्यं माधवे यत्नतो नरैः । स्नानं दानं हरिः पूज्यो ब्राह्मणाश्च विशेषतः । तीर्थे कृतेऽत्र मनुजैः सर्वकामफलप्रदः
ಆದುದರಿಂದ ಮಾಧವ (ವೈಶಾಖ) ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಇಲ್ಲಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಮಾನವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 76
विष्णुमुद्दिश्य यो दद्यात्सालंकारां पयस्विनीम् । सवत्सामत्र सत्तीर्थे सत्पात्राय द्विजन्मने
ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಈ ಸತ್ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಯುಕ್ತ ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುವನ್ನು ಕರು ಸಹಿತವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು—
Verse 77
तस्य वासो भवेन्नित्य विष्णुलोके सनातने । अक्षयं स्वर्गमाप्नोति तीर्थ स्नानेन मानवः
ಅವನಿಗೆ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಿಂದ ಮಾನವನು ಅಕ್ಷಯ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 78
अत्र पूज्यौ विशेषेण नरैः श्रद्धासमन्वितः । वैशाखे मास्यलंकारैर्वस्त्रैश्च द्विजदंपती
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ಜನರು ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 79
लक्ष्मीनारायणप्रीत्यै लक्ष्मीप्रात्यै विशेषतः । वैशाखे मासि तीर्थानि पृथिवीसंस्थितानि वै
ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ, ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 80
सर्वाण्यपि च संगत्य स्थास्यंत्यत्र न संशयः । तस्मादत्र विशेषेण वैशाखे स्नानतो नृणाम् । सर्वतीर्थावगाहस्य भविष्यति फलं महत्
ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳು ಸೇರಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಾನವರಿಗೆ ಸರ್ವತೀರ್ಥಸ್ನಾನದ ಮಹಾಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 81
अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा मुनिराजेंद्रो लक्ष्मणं सुरसं गतम् । शेषं संस्थाप्य तत्तीर्थे भूभारहरणक्षमम् । लक्ष्मणं यानमारोप्य प्रतस्थे दिवमादरात्
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಮುನಿರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ದೇವಸಮೂಹಸಹಿತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಭೂಭಾರವನ್ನು ಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಶೇಷನನ್ನು ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ದಿವ್ಯವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರೋಹಣಗೊಳಿಸಿ, ಆದರದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು.
Verse 82
तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातिं परमां ययौ । वैशाखे मासि तीर्थस्य माहात्म्यं परमं स्मृतम्
ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ಪರಮ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತು. ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 83
पञ्चम्यामपि शुक्लायां श्रावणस्य विशेषतः । अन्यदा पर्वणि श्रेष्ठं विशेषं स्नानमाचरेत् । सहस्रधारातीर्थे च नरः स्वर्गमवाप्नुयात्
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿಯಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಸಹಸ್ರಧಾರಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 84
विधिवदिह हि धीमान्स्नानदानानि तीर्थे नरवर इह शक्त्या यः करोत्यादरेण । स इह विपुलभोगान्निर्मलात्मा च भक्त्या भजति भुजगशायिश्रीपतेरात्मनैक्यम्
ಇಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಆದರಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ-ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಭೋಗ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭುಜಗಶಾಯಿ ಶ್ರೀಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮೈಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.