Adhyaya 10

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತನ ವೃತ್ತಾಂತದೊಳಗೆ ಅಗಸ್ತ್ಯ–ವ್ಯಾಸ ಸಂವಾದರೂಪವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯಾ-ಯಾತ್ರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಮಹಿಮೆ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಫಲಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಪೂಜೆ–ಉತ್ಸವವಿಧಿ, ‘ಅಯೋಧ್ಯಾ-ರಕ್ಷಕ’ ವೀರನ ಉಲ್ಲೇಖ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತೆಯಾದ ರಾಕ್ಷಸಿ ಸುರಸೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ವಿಷಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪಿಣ್ಡಾರಕಾದಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ವಿಘ್ನನಿವಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಪೂಜೆಯ ನಿರ್ದೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ದಿಕ್ಕುಸೀಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ‘ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ’ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದರ ಪರಮ ಉದ್ಧಾರಕ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಕೇವಲ ದರ್ಶನವೂ ಮಹಾದಾನ–ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ನವಮಿಯ ವ್ರತಧಾರಿಗೆ ಸ್ನಾನ–ದಾನಗಳಿಂದ ‘ಜನ್ಮಬಂಧನ’ದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ಸರಯೂ ನದಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅವಳ ದರ್ಶನವು ಬೇರೆಡೆ ದೀರ್ಘನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮ, ಅಯೋಧ್ಯಾ ಸ್ಮರಣೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದನೆ. ಸರಯೂವನ್ನು ಜಲರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಿತ್ಯ ಮೋಕ್ಷದಾಯಿನಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ‘ಮಾನಸತೀರ್ಥ’ ಉಪದೇಶ—ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮೆ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ದಯೆ, ಸತ್ಯವಚನ, ಜ್ಞಾನ, ತಪಸ್ಸು—ಇವು ಒಳಗಿನ ತೀರ್ಥಗಳು; ಮನಶ್ಶುದ್ಧಿಯೇ ನಿಜ ಸ್ನಾನ, ಅಂತಃಶುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿಧಿಗಳು ಫಲವಿಲ್ಲವೆಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾತ್ರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ದೇವದರ್ಶನ, ಮತ್ತು ಏಕಾದಶಿ, ಅಷ್ಟಮಿ/ಚತುರ್ದಶಿ, ಅಂಗಾರಕ-ಚತುರ್ಥಿ ಮುಂತಾದ ತಿಥಿಗಳ ಕಾಲನಿರ್ದೇಶ. ನಿಯಮಿತ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಶುಭಫಲ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪುನರಾವೃತ್ತಿ (ಮರುಜನ್ಮ) ನಿವಾರಣೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ.