Adhyaya 9

Verse 1

देव्युवाच । दिव्यं तेजो नमस्यामि यन्मे दृष्टं पुरातने । कालाग्निरुद्रमध्यस्थं प्रभासे शंकरोद्भवम्

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು: ನಾನು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಆ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದುದು.

Verse 2

यो वेदसंघैरृषिभिः पुराणैर्वेदोक्तयोगैरपि इज्यमानः । तं देवदेवं शरणं व्रजामि सोमेश्वरं पापविनाशहेतुम्

ವೇದಸಂಘಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ವೇದೋಕ್ತ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ದೇವದೇವನಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಶರಣಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಅವನು ಪಾಪವಿನಾಶಹೇತು.

Verse 3

देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक । संशयो हृदि मे कश्चित्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति

ಹೇ ದೇವದೇವ, ಜಗನ್ನಾಥ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವವನೇ! ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಶಯವಿದೆ; ಅದನ್ನು ಛೇದಿಸಲು ನೀನೇ ಯೋಗ್ಯನು.

Verse 4

ईश्वर उवाच । कः संशयः समुत्पन्नस्तव देवि यशस्विनि । तन्मे कथय कल्याणि तत्सर्वं कथयाम्यहम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ ದೇವಿ! ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ? ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 5

देव्युवाच । यदि त्वं च महादेवो मुण्डमाला कथं कृता । अनादि निधनो धाता सृष्टिसंहारकारकः

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಹಾದೇವನಾದರೆ, ಮುಂಡಮಾಲೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸಿದ್ದೀ? ನೀನು ಅನಾದಿ-ಅನಂತ ವಿಧಾತ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸಂಹಾರಕರ್ತನು.

Verse 6

ततो विहस्य देवेशः शंकरो वाक्यमब्रवीत् । अनेकमुण्डकोटीभिर्या मे माला विराजते

ಆಮೇಲೆ ದೇವೇಶ ಶಂಕರನು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು—“ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ಮುಂಡಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಮಾಲೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.”

Verse 7

नारायण सहस्राणां ब्रह्मणामयुतस्य च कृता शिरःकरोटीभिरनादिनिधना ततः

“ಸಾವಿರಾರು ನಾರಾಯಣರು ಮತ್ತು ಅಯುತ ಬ್ರಹ್ಮರು ಅವರ ಶಿರಃಕರೋಟಿಗಳಿಂದ ಈ ಮಾಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅನಾದಿ-ಅನಂತ.”

Verse 8

अन्यो विष्णुश्च भवति अन्यो ब्रह्मा भवत्यपि । कल्पे कल्पे मया सृष्टः कल्पे विष्णुः प्रजापतिः

“ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ವಿಷ್ಣು ಬೇರೆ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಬೇರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದಲೇ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.”

Verse 9

अहमेवंविधो देवि क्षेत्रे प्राभासिके स्थितः । कालाग्निलिंगमूले तु मुंडमालाविभूषितः

“ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ಇಂತಹವನೇ—ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವೆ; ಕಾಲಾಗ್ನಿಲಿಂಗದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮುಂಡಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ.”

Verse 10

अक्षसूत्रधरः शान्त आदिमध्यांतवर्जितः । पद्मासनस्थो वरदो हिमकुन्देन्दुसन्निभः

ಅಕ್ಷಸೂತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶಾಂತನಾಗಿ, ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತವರ್ಜಿತನಾಗಿ; ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥನಾಗಿ, ವರದಾತನಾಗಿ, ಹಿಮ-ಕುಂದ-ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 11

मम वामे स्थितो विष्णुर्दक्षिणे च पितामहः । जठरे चतुरो वेदाः हृदये ब्रह्म शाश्वतम्

ನನ್ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮಾ. ನನ್ನ ಜಠರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು; ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವಿದೆ।

Verse 12

अग्निः सोमश्च सूर्यश्च लोचनेषु व्यवस्थिताः

ಅಗ್ನಿ, ಸೋಮ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 13

एवंविधो महादेवि प्रभासे संव्यवस्थितः । आप्यतत्त्वात्समानीते मा ते भूत्संशयः क्वचित्

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ನಾನು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಪ್ರಕಟನೆ ಆಪ್ಯತತ್ತ್ವ (ಜಲತತ್ತ್ವ)ದಿಂದ ತರಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗದಿರಲಿ।

Verse 14

एवमुक्ता तदा देवी हर्षगद्गदया गिरा । तुष्टाव देवदेवेशं भक्त्या परमया युता

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವಿಯು ಆನಂದದಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ದೇವದೇವೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು।

Verse 15

देव्युवाच जय देव महादेव सर्वभावन ईश्वर । नमस्तेऽस्तु सुरेशाय परमेशाय वै नमः

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಜಯ ಜಯ, ಓ ದೇವಾ! ಓ ಮಹಾದೇವಾ! ಸರ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಈಶ್ವರಾ! ಸುರೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 16

अनादिसृष्टिकर्त्रे च नमः सर्वगताय च । सर्वस्थाय नमस्तुभ्यं धाम्नां धाम्ने नमोऽस्तु ते

ಅನಾದಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ಸರ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಧಾಮಗಳ ಧಾಮಕ್ಕೆ ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 17

षडंताय नमस्तुभ्यं द्वादशान्ताय ते नमः । हंसभेद नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं च मोक्षद

ಷಡಂತ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದ್ವಾದಶಾಂತ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹಂಸಭೇದ (ಆತ್ಮವಿವೇಕ) ನೀಡುವವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮೋಕ್ಷದನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 18

इति स्तुतस्तदा देव्या प्रचलच्चन्द्रशेखरः । ततस्तुष्टस्तु भगवानिदं वचनमब्रवीत्

ದೇವಿಯು ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಚಂದ್ರಶೇಖರ (ಶಿವ) ಆನಂದದಿಂದ ಚಲಿಸಿದರು; ನಂತರ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 19

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञे तुष्टोऽहं व्रियतां वरः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಸಾಧು ಸಾಧು! ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೆ, ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಆರಿಸು।

Verse 20

देव्युवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वरार्हा यदि वाप्यहम् । प्रभास क्षेत्रमाहात्म्यं पुनर्विस्तरतो वद

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನಾನು ವರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾದರೆ, ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 21

भूतेश भगवान्विष्णुर्दैत्यानामन्तकाग्रणीः । स कस्माद्द्वारकां हित्वा प्रभासक्षेत्रमाश्रितः

ಹೇ ಭೂತೇಶ್ವರಾ! ದೈತ್ಯಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಏಕೆ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು?

Verse 22

षष्टि तीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । द्वारकामध्यसंस्थानि कथं न्यक्कृतवान्हरिः

ದ್ವಾರಕೆಯೊಳಗೆ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ (ಮತ್ತೂ) ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ—ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಹರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಗೌಣವೆಂದು ಮಾಡಿ (ಪ್ರಭಾಸವನ್ನು) ಹೇಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಗೊಳಿಸಿದನು?

Verse 23

अमरैरावृतां पुण्यां पुण्यकृद्भिर्निषेविताम् । एवं तां द्वारकां त्यक्त्वा प्रभासं कथमागतः

ದ್ವಾರಕೆ ಪುಣ್ಯಮಯ—ಅಮರರಿಂದ ಆವರಿತ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿತ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವರು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದರು?

Verse 24

देवमानुषयोर्नेता द्योभुवोः प्रभवो हरिः । किमर्थं द्वारकां त्यक्त्वा प्रभासे निधनं गतः

ಹರಿ ದೇವಮಾನವರ ನಾಯಕ, ದ್ಯಾವಾಭೂಮಿಗಳ ಮೂಲಕಾರಣ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು?

Verse 25

यश्चक्रं वर्त्तयत्येको मानुषाणां मनोमयम् । प्रभासे स कथं कालं चक्रे चक्रभृतां वरः

ಮಾನವರ ಮನೋಮಯ ವ್ಯವಹಾರಚಕ್ರವನ್ನು ಏಕನೇ ಪ್ರವર્તಿಸುವ ಆ ಚಕ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಳೆದನು?

Verse 26

गोपायनं यः कुरुते जगतः सार्वलौकिकम् । स कथं भगवान्विष्णुः प्रभासक्षेत्रमाश्रितः

ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರ್ವಲೌಕಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು?

Verse 27

योंतकाले जलं पीत्वा कृत्वा तोयमयं वपुः । लोकमेकार्णवं चक्रे दृष्ट्या दृष्टेन चात्मना

ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದು ಜಲಮಯ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಟಾತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೂ ಲೋಕವನ್ನು ಏಕ ಮಹಾಸಾಗರವಾಗಿಸಿದವನನ್ನು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಚನದಿಂದ ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಬಹುದು?

Verse 28

स कथं पञ्चतां प्राप प्रभासे पार्वतीपते । यः पुराणे पुराणात्मा वाराहं वपुरास्थितः

ಹೇ ಪಾರ್ವತೀಪತೇ! ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪುರಾಣಾತ್ಮ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವರಾಹವಪುವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಪಂಚತತ್ತ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ (ಲಯ/ಮರಣ) ಹೇಗೆ ತಲುಪಿದನು?

Verse 29

उद्दधार महीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम् । स कथं त्यक्तवान्गात्रं प्रभासे पापनाशने

ಪರ್ವತಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು, ಕಾನನಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದವನು ಪಾಪನಾಶಕ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 30

येन सिंहं वपुः कृत्वा हिरण्यकशिपुर्हतः । स कथं देवदेवेशः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः

ನೃಸಿಂಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಆ ದೇವದೇವೇಶ್ವರನು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುವನು?

Verse 31

सहस्रचरणं देवं सहस्राक्षं महाप्रभम् । सहस्रशिरसं वेदा यमाहुर्वै युगेयुगे

ಸಹಸ್ರ ಪಾದಗಳೂ ಸಹಸ್ರ ನೇತ್ರಗಳೂಳ್ಳ ಮಹಾಪ್ರಭನಾದ ಆ ದೇವನನ್ನು—ವೇದಗಳು ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಹಸ್ರಶಿರ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 32

तत्याज स कथं देवः प्रभासे स्वं कलेवरम् । नाभ्यरण्यां समुद्भूतं यस्य पैतामहं गृहम्

ಯಾವನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ, ಆ ದೇವನು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸುವನು?

Verse 33

एकार्णवगते लोके तत्पंकजमपंकजम् । येनोद्धृतं क्षणेनैव प्रभासस्थः स किं हरिः

ಲೋಕವು ಏಕ ಮಹಾರ್ಣವವಾಗಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ, ಮಲಿನರಹಿತ ಆ ಕಮಲವನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಎತ್ತಿದವನು—ಆ ಹರಿ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?

Verse 34

उत्तरांशे समुद्रस्य क्षीरोदस्या मृतोदधेः । यः शेते शाश्वतं योगमास्थाय परवीरहा । स कथं त्यक्तवान्देहं प्रभासे परमेश्वरः

ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರವೆಂಬ ಅಮೃತೋದಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಶಯನಿಸುವ ಪರವೀರಹಾ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸುವನು?

Verse 35

हव्यादान्यः सुरांश्चक्रे कव्यादांश्च पितॄ नपि । स कथं देवदेवेशः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः

ಯಾರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹವ್ಯಭಾಗಿಗಳಾಗಿ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಕವ್ಯಭಾಗಿಗಳಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿದನೋ, ಆ ದೇವದೇವೇಶನು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

Verse 36

युगानुरूपं यः कृत्वा रूपं लोकहिताय वै । धर्ममुद्धरते देवः स कथं क्षेत्रमाश्रितः

ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯುಗಾನುಸಾರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ ದೇವನು, ಒಂದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಆಶ್ರಿತನಾಗಿರಬಹುದು?

Verse 37

त्रयो वर्णास्त्रयो लोकास्त्रैविद्यं पाठकास्त्रयः । त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि त्रयो देवास्त्रयो गुणाः । सृष्टं येन पुरा देवः स कथं क्षेत्रमाश्रितः

ಮೂರು ವರ್ಣಗಳು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ತ್ರೈವಿದ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂರು ಪಾಠಕರು, ಮೂರು ಕಾಲಗಳು, ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳು, ಮೂರು ದೇವರುಗಳು, ಮೂರು ಗುಣಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಪುರಾತನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ದೇವನು ಒಂದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಆಶ್ರಿತನಾಗಿರಬಹುದು?

Verse 38

या गतिर्द्धर्मयुक्तानामगतिः पापकर्मिणाम् । चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता

ಧರ್ಮಯುಕ್ತರಿಗೆ ಅವನೇ ಪರಮಗತಿ, ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಅವನೇ ಅಗತಿ; ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ಮೂಲವೂ ಅವನೇ, ಅದರ ರಕ್ಷകനೂ ಅವನೇ.

Verse 39

चातुर्विद्यस्य यो वेत्ता चातुराश्रम्यसंस्थितः । कस्मात्स द्वारकां हित्वा प्रभासे पंचतां गतः

ಚಾತುರ್ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಚಾತುರಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು, ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ‘ಪಂಚತಾ’ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏಕೆ ಸೇರಿದನು?

Verse 40

दिगंतरं नभोभूमिरापो वायुर्विभावसुः । चंद्रसूर्यद्वयं ज्योतिर्युगेशः क्षणदातनुः

ಅವನೇ ದಿಕ್ಕುಗಳ ವಿಸ್ತಾರ, ಆಕಾಶವೂ ಭೂಮಿಯೂ; ಅವನೇ ಜಲ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿ. ಚಂದ್ರ–ಸೂರ್ಯ ಯುಗಲದ ಜ್ಯೋತಿಯೂ ಅವನೇ; ಯುಗೇಶ್ವರನು ಅವನೇ—ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಕಾಲವೇ ಅವನ ದೇಹಸ್ವರೂಪ.

Verse 41

यः परं श्रूयते ज्योतिर्यः परं श्रूयते तपः । यः परं परतः प्रोक्तः परं यः परमात्मवान्

‘ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ’ ಎಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವವನು, ‘ಪರಮ ತಪ’ ಎಂದು ಕೂಡ ಶ್ರವಣವಾಗುವವನು. ಪರಾತ್ಪರನೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವಭಾವಸಂಪನ್ನನಾದ ಪರಮನು ಅವನೇ.

Verse 42

आदित्यादिश्च यो दिव्यो यश्च दैत्यांतको विभुः । स कथं देवकीसूनुः प्रभासे सिद्धिमीयिवान्

ಆದಿತ್ಯನಂತೆ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾದ ದಿವ್ಯನು, ದೈತ್ಯಾಂತಕನಾದ ವಿಭು—ಅವನೇ ದೇವಕೀಸೂನುವಾಗಿ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ‘ಸಿದ್ಧಿ’ಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು?

Verse 43

युगांते चांतको यश्च यश्च लोकांतकांतकः । सेतुर्यो लोकसत्तानां मेध्यो यो मेध्यकर्मणाम्

ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಂತಕನಾಗಿರುವವನು, ಲೋಕಾಂತಕನಿಗೂ ಅಂತಕನಾಗಿರುವವನು. ಲೋಕಸತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಸೇತುವಾಗಿರುವವನು, ಶುದ್ಧಿಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವಾಗಿರುವವನು.

Verse 44

वेत्ता यो वेदविदुषां प्रभुर्यः प्रभवात्मनाम् । सोमभूतस्तु भूतानामग्निभूतोऽग्निवर्त्मनाम्

ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪರಮ ವೇತ್ತನಾದವನು, ಪ್ರಭವಾತ್ಮರ ಪ್ರಭುವಾದವನು. ಭೂತಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸೋಮಸ್ವರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿವರ್ತ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೆ ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 45

मनुष्याणां मनोभूतस्तपोभूतस्तपस्विनाम् । विनयो नयभूतानां तेजस्तेजस्विनामपि

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಮನಸ್ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೇ ತಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಿಯಮವಂತರಲ್ಲಿ ಅವನೇ ವಿನಯ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನೇ ತೇಜಸ್ಸು.

Verse 46

विग्रहो विग्रहाणां यो गतिर्गतिमतामपि । स कथं द्वारकां हित्वा प्रभासक्षेत्रमाश्रितः

ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಆದಿರೂಪನಾಗಿರುವವನು, ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರಿಗೂ ಪರಮಗತಿಯಾಗಿರುವವನು—ಅವನು ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಶ್ರಯಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 47

आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः । देवा हुताशनप्राणाः प्राणोऽग्नेर्मधुसूदनः । सकथं पद्मजप्राणः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः

ಆಕಾಶದಿಂದ ವಾಯು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ವಾಯುವಿನ ಪ್ರಾಣ ಅಗ್ನಿ. ದೇವರುಗಳು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಾಣವೇ ಮಧುಸೂದನ (ವಿಷ್ಣು). ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಪದ್ಮಜ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಪ್ರಾಣನಾದ ಅವನು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಶ್ರಯಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 48

सूत उवाच । इति प्रोक्तस्तदा देव्या शंकरो लोकशंकरः । उवाच प्रहसन्वाक्यं पार्वतीं द्विजसत्तमाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಲೋಕಹಿತಕರನಾದ ಶಂಕರನು ನಗುತ್ತಾ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು, ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೇ.

Verse 49

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रभासक्षेत्रविस्तरम् । रहस्यं सर्वपापघ्नं देवानामपि दुर्ल्लभम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು. ಇದು ಸರ್ವಪಾಪಹರವಾದ ರಹಸ್ಯ; ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ.

Verse 50

देवि क्षेत्राण्यनेकानि पृथिव्यां संति भामिनि । तीर्थानि कोटिसंख्यानि प्रभावस्तेषु संख्यया

ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಭಾಮಿನಿ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ; ತೀರ್ಥಗಳು ಕೋಟಿಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ—ಅವುಗಳ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವವೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ತನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ।

Verse 51

असंख्येय प्रभावं हि प्रभासं परिकीर्तितम् । ब्रह्मतत्त्वं विष्णुतत्त्वं रौद्रतत्त्वं तथैव च

ಪ್ರಭಾಸದ ಪ್ರಭಾವವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಪರಿಮಿತವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ, ವಿಷ್ಣುತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರೌದ್ರತತ್ತ್ವವೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 52

तत्र भूयः समायोगो दुर्ल्लभोऽन्येषु पार्वति । प्रभासे देवदेवेशि तत्त्वानां त्रितयं स्थितम्

ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ! ಇಂತಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾಯೋಗವು ಬೇರೆಡೆ ದುರ್ಲಭ. ಹೇ ದೇವದೇವೇಶಿ! ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ತ್ವಗಳ ತ್ರಯವು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 53

चतुर्विंशतितत्त्वैश्च ब्रह्मा लोकपितामहः । बालरूपी च नाम्नां च तत्र स्थाने स्थितः स्वयम्

ಅಲ್ಲಿ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಬಾಲರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಮಗಳಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 54

पंचविशतितत्त्वानाम धिपो देवताग्रणीः । तस्मिन्स्थाने स्थितः साक्षाद्दैत्यानामंतकः शुभे

ಹೇ ಶುಭೆ! ಪಂಚವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ದೇವತಾಗ್ರಣಿ, ದೈತ್ಯಾಂತಕ—ಆ ಪ್ರಭು ಸాక్షಾತ್ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 55

अहं देवि त्वया सार्द्धं षट्त्रिंशत्तत्त्वसंयुतः । निवसामि महाभागे प्रभासे पापनाशने

ಹೇ ದೇವಿ! ನಾನು ಸ್ವಯಂ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ತತ್ತ್ವಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಪಾಪನಾಶಕ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ, ನಿವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 56

एवं तत्त्वमयं क्षेत्रं सर्वतीर्थमयं शुभम् । प्रभासमेव जानीहि मा कार्षीः संशयं क्वचित्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತತ್ತ್ವಮಯ, ಶುಭ, ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಭಾಸವೇ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಶಯ ಮಾಡಬೇಡ.

Verse 57

अपि कीटपतंगा ये म्रियंते तत्र ये नराः । तेऽपि यांति परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा

ಅಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಕೀಟಪತಂಗಗಳೂ, ಅಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸುವ ಮಾನವರೂ ಸಹ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 58

स्त्रियो म्लेच्छाश्च शूद्राश्च पशवः पक्षिणो मृगाः । प्रभासे तु मृता देवि शिवलोकं व्रजंति ते

ಹೇ ದೇವಿ! ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮ್ಲೇಚ್ಛರು, ಶೂದ್ರರು ಹಾಗೂ ಪಶುಗಳು—ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮೃಗಗಳು—ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದರೆ ಅವರು ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 59

कामक्रोधेन ये बद्धा लोभेन च वशीकृताः । अज्ञानतिमिराक्रांता मायातत्त्वे च संस्थिताः

ಕಾಮಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ, ಲೋಭಕ್ಕೆ ವಶರಾಗಿದ್ದು, ಅಜ್ಞಾನತಿಮಿರದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತರಾಗಿ, ಮಾಯಾತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುವವರು—

Verse 60

कालपाशेन ये बद्धास्तृष्णाजालेन मोहिताः । अधर्मनिरता ये च ये च तिष्ठंति पापिनः

ಕಾಲಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ, ತೃಷ್ಣಾಜಾಲದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಪಾಪದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿರುವವರು—

Verse 61

ब्रह्मघ्नाश्च कृतघ्नाश्च ये चान्ये गुरुतल्पगाः । महापातकिनश्चापि ते यान्ति परमां गतिम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತಕರು, ಕೃತಘ್ನರು, ಗುರುಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ಲಂಘಿಸುವವರು—ಇಂತಹ ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 62

मातृहंता नरो यस्तु पितृहंता तथैव च । ते सर्वे मुक्तिमायांति किं पुनः शुभकारिणः

ತಾಯಿಹಂತಕನಾದ ನರನು, ಹಾಗೆಯೇ ತಂದೆಹಂತಕನಾದವನು—ಅವರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಶುಭಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು!