Adhyaya 60
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 60

Adhyaya 60

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ–ಈಶ್ವರರ ನಡುವೆ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈಶ್ವರನು ಮೊದಲು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರ ಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂರು “ದೂತೀ”ಗಳು (ರಕ್ಷಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಗಳು)—ಮಂಗಳಾ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ, ಚತ್ವರದೇವಿ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪೂಜಾವಿಧಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಈಶ್ವರನು ಅವರ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಶಕ್ತಿರೂಪಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮಂಗಳಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ವೈಷ್ಣವೀ, ಚತ್ವರದೇವಿ ರೌದ್ರೀ-ಶಕ್ತಿ. ಮಂಗಳೆಯ ಸ್ಥಾನ ಅಜಾದೇವಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ರಾಹ್ವೀಶದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಲ್ಲದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮದೇವನು ಸೋಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅನಿಷ್ಠಾನದ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ “ಮಂಗಳಾ” ಎಂಬ ನಾಮದ ಕಾರಣ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದುದರಿಂದ “ಸರ್ವಮಾಂಗಲ್ಯದಾಯಿನಿ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ತೃತೀಯಾ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಅಮಂಗಳ, ಶೋಕದುಃಖಗಳ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿ ಇದೆ. ದಂಪತೀಭೋಜನ, ವಸ್ತ್ರসহ ಫಲದಾನ, ಮತ್ತು ಪೃಷದದೊಂದಿಗೆ ಘೃತಸೇವನ ಇತ್ಯಾದಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶಕವೆಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । प्रभासक्षेत्रदूतीनां त्रितयं वरवर्णिनि । अथ ते संप्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ವರವರ್ಣಿನಿ ಪ್ರಿಯೆ! ಈಗ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ದೂತಿಗಳ ತ್ರಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಏಕಾಗ್ರಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 2

प्रथमा मंगला देवी विशालाक्षी द्वितीयिका । तथा चत्वरदेवी तु तृतीया परिकीर्तिता

ಮೊದಲನೆಯದು ಮಂಗಳಾ ದೇವಿ; ಎರಡನೆಯದು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ; ಮೂರನೆಯದು ‘ಚತ್ವರಾದೇವಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 3

यथानुक्रमतः पूज्याः शक्तयस्ता वरानने । प्रभासक्षेत्रयात्रायाः फलप्रेप्सुर्नरो यदि

ಓ ವರಾನನೆ! ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರ ಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅವನು ಈ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 4

देव्युवाच । कस्मिन्स्थाने स्थिता देव दूत्यस्ताः क्षेत्ररक्षिकाः । कस्य ताः कथमाराध्याः कथं पूज्या जगत्पते

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ಆ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕ ದೂತಿಗಳು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ? ಅವರು ಯಾರ ಸೇವಕರು? ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಆರಾಧಿಸಿ, ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು?

Verse 5

ईश्वर उवाच । ब्राह्मी तु मंगला प्रोक्ता विशालाक्षी तु वैष्णवी । रौद्रीशक्तिः समाख्याता देवी सा चत्वरप्रिया

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶಕ್ತಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಮಂಗಳಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ; ವೈಷ್ಣವೀ ಶಕ್ತಿರೂಪದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಅವಳು ‘ರೌದ್ರೀ-ಶಕ್ತಿ’ ಎಂದೂ ಖ್ಯಾತಳಾಗಿ, ಪವಿತ್ರ ಚತ್ವರವನ್ನು ಪ್ರಿಯವಾಗಿಟ್ಟ ದೇವಿ.

Verse 6

मंगला प्रथमं पूज्या अजादेव्युत्तरे स्थिता । राह्वीशाद्दक्षिणेभागे नातिदूरे वरानने

ಮಂಗಳೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವಳು ಅಜಾದೇವಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ; ಹೇ ವರಾನನೇ! ರಾಹ್ವೀಶನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅತಿದೂರವಲ್ಲ.

Verse 7

सोमेश्वरप्रतिष्ठाप्य प्रारब्धे यज्ञकर्मणि । सोमेन तत्र देवानामागता सा दिदृक्षया

ಸೋಮನು ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ದೇವರನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆ ದೇವಿ ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು.

Verse 8

ब्रह्मादीनां च सा यस्मान्मांगल्यं कृतवत्युमे । तस्मात्सा मंगला प्रोक्ता सर्वमांगल्यदायिनी

ಹೇ ಉಮೇ! ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಗೆ ಅವಳು ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಅವಳು ‘ಮಂಗಳಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು—ಸರ್ವಮಂಗಳವನ್ನು ನೀಡುವವಳು.

Verse 9

तृतीयायां तु या नारी नरो वा पूजयिष्यति । तस्याऽमंगल्यदुःखानि नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

ತೃತೀಯಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವನ/ಅವಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಮಂಗಳವೂ ದುಃಖವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 10

दम्पतीभोजनं तत्र फलदानं सकञ्चुकम् । प्रशस्तं पृषदाज्यस्य प्राशनं पापनाशनम्

ಅಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವಸ್ತ್ರಸಹಿತ ಫಲದಾನ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತ; ಪೃಷದಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಪಾಪನಾಶಕವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 11

इति संक्षेपतः प्रोक्तं महाभाग्यं महोदयम् । मंगलायाश्च माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

ಇಂತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವೂ ಮಹೋದಯವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು—ಮಂಗಳಾದೇವಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಅದು ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 60

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मङ्गलामाहात्म्यवर्णनंनाम षष्टितमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಮಂಗಳಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಷಷ್ಟಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।