
ಈಶ್ವರನು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಿಕಾ ಶಕ್ತಿಯ ಎರಡನೇ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮೇಶ ಮತ್ತು ವಾಯು ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿನಿಯರಿಂದ ಪೂಜಿತ ಪೀಠವಿದ್ದು, ಪಾತಾಳ-ವಿವರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಧಿಗಳು, ದಿವ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು, ರಸಾಯನಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಗುಪ್ತ ಭಂಡಾರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಭೈರವೀ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ರಾಜ ಅಜಾಪಾಲನು ರೋಗಪೀಡಿತನಾಗಿ ಐನೂರು ವರ್ಷ ಭೈರವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಅವನ ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ರೋಗಗಳು ಮೇಕೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ—ಅದರಿಂದ ಅವನು ‘ಅಜಾಪಾಲ’ನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದೇವಿ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ‘ಅಜಾಪಾಲೇಶ್ವರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಸಮೃದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೂರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಮೂರು ವರ್ಷ ಭಯ-ಶೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಂಧ್ಯತ್ವ, ರೋಗ ಅಥವಾ ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ಇದ್ದರೆ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ನವಮಿ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಲು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಾಗಿ ರಾಜವಂಶಕಥೆ ಮತ್ತು ರಾವಣಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, ರಾವಣನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಧೀನಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅಜಾಪಾಲ ‘ಜ್ವರ’ವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಜಾಪಾಲೇಶ್ವರಿಯ ರೋಗಶಮನ-ವಿಘ್ನನಾಶ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ಗಂಧ, ಧೂಪ, ಆಭರಣ, ವಸ್ತ್ರಾದಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಪಾಪ-ದುಃಖ ನಿವಾರಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ द्वितीयां ते वच्मि शक्तिं देवि क्रियात्मिकाम् । प्रभासस्थां महादेवीं देवानां प्रीतिदायिनीम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಎರಡನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅವಳು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಿಕಾ. ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಮಹಾದೇವಿ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವಳು।
Verse 2
सोमेशाद्वायवे भागे षष्टिधन्वतरे स्थिता । तत्र पीठं महादेवि योगिनीगणवन्दितम्
ಸೋಮೇಶ್ವರದಿಂದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಧನು ದೂರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪೀಠವಿದ್ದು, ಯೋಗಿನೀಗಣಗಳಿಂದ ವಂದಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 3
तस्मिन्स्थाने स्थितं देवि पातालविवरं महत् । तस्मिन्महाप्रभे स्थाने रक्षारूपेण संस्थिताम्
ಹೇ ದೇವಿ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳದ ಮಹಾ ವಿವರವಿದೆ. ಆ ಮಹಾಪ್ರಭ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವಳು ರಕ್ಷಾರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ।
Verse 4
पातालनिधि निक्षेपदिव्यौषधिरसायनम् । क्षेत्रमध्ये स्थितं सर्वं तदर्चनरतो लभेत्
ಪಾತಾಳದ ನಿಧಿನಿಕ್ಷೇಪಗಳು, ದಿವ್ಯ ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷೇತ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 5
भैरवीति च तद्देव्याः पूर्वं नाम प्रकीर्त्तितम् । अस्मिन्पुनश्चांतरे तु अष्टाविंशे चतुर्युगे । त्रेतायुगमुखे राजा अजापालो बभूव ह
ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವಿಯ ಹೆಸರು ‘ಭೈರವೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಚತುರ್ಯುಗದಲ್ಲಿ, ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಅಜಾಪಾಲ’ ಎಂಬ ರಾಜನು ಉದಯಿಸಿದನು.
Verse 6
तेन चागत्य क्षेत्रेस्मिन्पंचवर्षशतानि च । भैरवी पूजिता देवी व्याधिग्रस्तेन भामिनि
ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ರೋಗಪೀಡಿತನಾದ ಅವನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಐನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಭೈರವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
Verse 7
ततः प्रोवाच तं देवी संतुष्टा राजसत्तमम् । अलं क्लेशेन राजर्षे तुष्टाहं तव भक्तितः
ಆಮೇಲೆ ಸಂತುಷ್ಟಳಾದ ದೇವಿ ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ಓ ರಾಜರ್ಷೇ, ಕಷ್ಟ ಸಾಕು; ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.”
Verse 8
इत्युक्तः स तदा राजा कृताञ्जलिपुटः सुधीः । प्रणम्योवाच तां देवीमानंदास्राविलेक्षणः
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಆ ವಿವೇಕಿ ರಾಜನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 9
यदि तुष्टासि मे देवि वरार्हो यदि वाप्यहम् । सर्वे रोगाः शरीरान्मे नाशं यांतु बहिः कृताः
“ಓ ದೇವಿ, ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತಳಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನಾನು ವರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳು ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ನಾಶವಾಗಲಿ.”
Verse 10
एवमुक्ता तु सा देवी पुनः प्रोवाच तं नृपम् । सर्वमेव महाराज यथोक्तं ते भविष्यति
ಹೀಗೆ ಉಕ್ತಳಾದ ದೇವಿಯು ಪುನಃ ಆ ನೃಪನಿಗೆ ನುಡಿದಳು— “ಓ ಮಹಾರಾಜ, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು.”
Verse 11
इत्युक्ते तु तदा देव्या तस्य राज्ञः कलेवरात् । निर्गता व्याधयस्तत्र अजारूपेण वै पृथक्
ದೇವಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ರಾಜನ ದೇಹದಿಂದ ರೋಗಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೊರಬಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಮೇಕೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವು.
Verse 12
सहस्राणां तु पञ्चैव नियतं सार्द्धमेव च । इति वृत्ते महादेव्या पुनः प्रोक्तो नराधिपः
ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಐದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅರ್ಧ ಸಾವಿರ ಸೇರಿ (ಸಾಡೆ ಐದು ಸಾವಿರ) ಆಯಿತು. ಇದು ನಡೆದ ಮೇಲೆ ಮಹಾದೇವಿಯು ಪುನಃ ಆ ನರಾಧಿಪನನ್ನು (ರಾಜನನ್ನು) ಸಂಬೋಧಿಸಿದಳು.
Verse 13
राजन्नेतानजारूपान्व्याधीन्पालय कृत्स्नशः । किंकुर्वाणा भविष्यंति तवैवादेशकारिणः
ಓ ರಾಜನೇ, ಮೇಕೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಈ ರೋಗಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸು. ಅವು ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಆದೇಶದಂತೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವವು.
Verse 14
अजापालेति ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । तव नाम्ना मम नाम अजापालेश्वरीति च । भविष्यति धरापृष्ठे तच्च यावच्चतुर्युगम्
ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಅಜಾಪಾಲ’ (ಮೇಕೆಗಳ ಪಾಲಕ) ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು. ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನನ್ನ ಹೆಸರೂ ‘ಅಜಾಪಾಲೇಶ್ವರಿ’ ಎಂದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದು; ಆ ಕೀರ್ತಿ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಇರುವುದು.
Verse 15
अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां योऽत्र मां पूजयिष्यति । तस्याष्टगुणमैश्वर्यं दास्ये तुष्टा न संशयः
ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮಿಯೂ ಚತುರ್ದಶಿಯೂ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವನಿಗೆ, ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಅಷ್ಟಗುಣ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವೆನು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
Verse 16
अश्वयुक्छुक्लाष्टम्यां च त्रिः कृत्वा तु प्रदक्षिणाम् । सोमेशं मध्यतः कृत्वा संस्नाप्याभ्यर्च्य मां पृथक् । तस्य वर्षत्रयं राजन्न भीः शोको भविष्यति
ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರ ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ದೇವರಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ, ನನ್ನನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದವನಿಗೆ—ಓ ರಾಜನೇ—ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಭಯವೂ ಶೋಕವೂ ಇರದು.
Verse 17
या तु वंध्या भवेन्नारी रोगिणी दुर्भगा तथा । तयोक्ता नवमी कार्या ममाग्रे तुष्टिवर्द्धिनी
ವಂಧ್ಯೆಯಾಗಿರುವ, ರೋಗಿಣಿಯಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವತಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯು ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನವಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಅದು ದೇವೀಪ್ರಸನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 18
ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तु तदा देवी तत्रैवांतर्हिताऽभवत् । प्रभासक्षेत्रमध्यस्थः स राजातुलविक्रमः
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ದೇವಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನಳಾದಳು. ಮತ್ತು ಅತುಲ ವಿಕ್ರಮಿಯಾದ ಆ ರಾಜನು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದನು.
Verse 19
पालयामास धर्मात्मा तानजान्व्याधिरूपिणः । औषधीर्विविधाकारास्तेषां याः पुष्टिहेतवः
ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಜನು ವ್ಯಾಧಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ಆಡುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪುಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿವಿಧ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಪೋಷಿಸಿದನು.
Verse 20
तत्र वर्षशतं साग्रं पुष्टिं नीता अजाः पृथक् । महानिधानसंस्थानमजापालेन निर्मिंतम्
ಅಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ ಸಮೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಆಡುಗಳ ಪಾಲಕನು ಮಹಾನಿಧಿ-ಭಂಡಾರದ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 21
अथ तस्याः प्रसादेन स राजा पृथुविक्रमः । सप्तद्वीपाधिपो जातः सूर्यवंशविभूषणः
ನಂತರ ಅವಳ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ವಿಶಾಲ ವಿಕ್ರಮವಂತ ರಾಜನು ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಭೂಷಣನಾದನು.
Verse 22
देव्युवाच । अत्याश्चर्यमिदं देव अजा देव्याः समुद्भवम् । पुनश्च श्रोतुमिच्छामि तस्य राज्ञोद्भुतं महत्
ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಾ! ದೇವಿಯಿಂದ ಈ ಆಡುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದುದು ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯ. ಮತ್ತೆ ಆ ರಾಜನ ಮಹತ್ತಾದ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 23
कथं राजा स देवेश सप्तद्वीपां वसुन्धराम् । शशास एक एवासौ कथं ते व्याधयः कृताः
ಹೇ ದೇವೇಶ! ಆ ರಾಜನು ಒಬ್ಬನೇ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಯುಕ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಳಿದನು? ಮತ್ತು ಆ ರೋಗಗಳು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಿದವು?
Verse 24
ईश्वर उवाच । पुरा बभूव राजर्षिर्दिलीप इति विश्रुतः । दीर्घो नाम सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ದಿಲೀಪ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜರ್ಷಿ ಇದ್ದನು. ಅವನ ಪುತ್ರನ ಹೆಸರು ‘ದೀರ್ಘ’; ಅವನಿಂದಲೇ ರಘು ಜನಿಸಿದನು.
Verse 25
अजःपुत्रो रघोश्चापि तस्माद्यश्चातिवीर्यवान् । स भैरवीं समाराध्य कृत्वा व्याधीनजागणान्
ಅಜನೂ ರಘುವಿನ ಪುತ್ರನೇ; ಅವನಿಂದ ಅತಿವೀರ್ಯವಂತನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಅವನು ಭೈರವಿಯನ್ನು ಸಮಾರಾಧಿಸಿ, ರೋಗಗಳನ್ನು ಮೇಕೆಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 26
पालयामास संहृष्टो ह्यजापालस्ततोऽभवत् । तस्मिन्काले बभूवाथ रावणो राक्षसेश्वरः
ಅವನು ಹರ್ಷದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಅಜಾಪಾಲ’ ಎಂಬ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು. ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನೂ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದನು.
Verse 27
लंकास्थितः सुरगणान्नियुयोज स्वकर्मसु । अखंडमंडलं चन्द्रमातपत्रं चकार ह
ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಅವನು ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ಅವರವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರಮಂಡಲವನ್ನೇ ಅಖಂಡ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರಾಜಛತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 28
इन्द्रं सेनापतिं चक्रे वायुं पांसुप्रमार्जकम् । वरुणं दूतकर्मस्थं धनदं धनरक्षकम्
ಅವನು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು, ವಾಯುವನ್ನು ಧೂಳಿ ಪ್ರಮಾರ್ಜಕನಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿದನು, ವರುಣನನ್ನು ದೂತಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನನ್ನು ಧನರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 29
यमं संयमनेऽरीणां युयुजे मन्त्रणे मनुम् । मेघाश्छर्दंति लिंपंति द्रुमाः पुष्पाणि चिक्षिपुः
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಯಮನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು, ಸಲಹೆಗೆ ಮನುವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು. ಮೇಘಗಳು ಧಾರಾಧಾರವಾಗಿ ಸುರಿದವು, ಮರಗಳು ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿದವು.
Verse 31
प्रेक्षणीयेऽप्सरोवृंदं वाद्ये विद्याधरा वृताः । गंगाद्याः सरितः पाने गार्हपत्ये हुताशनः
ದರ್ಶನೀಯ ವೈಭವಕ್ಕಾಗಿ ಅಪ್ಸರೆಯರ ವೃಂದವು ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು; ವಾದ್ಯನಾದಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಧರರ ಸಮೂಹವು ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು. ಪಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಂಗಾದಿ ನದಿಗಳು ಇದ್ದವು; ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಹುತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ) ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 32
विश्वकर्मांगसंस्कारे तेन शिल्पी नियोजितः । तिष्ठंति पार्थिवाः सर्वे पुरः सेवाविधायिनः
ಅಂಗಸಂಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವನು ಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಭೂಪತಿಗಳು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಸೇವಾವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
Verse 33
दृश्यंते भास्वरै रत्नैः प्रस्खलंतो विभूषणैः । तान्दृष्ट्वा रावणः प्राह प्रहस्तं प्रतिहारकम्
ಅವರು ಭಾಸ್ವರ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತಾ, ಜಾರಿಬೀಳುವ ಆಭರಣಗಳ ಝಣಝಣ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಹಾರಕ ಪ್ರಹಸ್ತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 34
सेवां कर्त्तुं मम स्थाने ब्रूहि केऽत्र समागताः । उवाच स प्रणम्याग्रे दण्डपाणिर्निशाचरः
“ನನ್ನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ? ಹೇಳು.” ಎಂದು ರಾವಣನು ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ನಿಶಾಚರ ದಂಡಪಾಣಿಯು ಮುಂದೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.
Verse 35
एष काकुत्स्थो मांधाता धुन्धुमारो नलोऽर्जुनः । ययातिर्नहुषो भीमो राघवोऽयं विदूरथः
“ಇವನು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಮಾಂಧಾತಾ, ಧುಂಧುಮಾರ, ನಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ; ಯಯಾತಿ, ನಹುಷ ಮತ್ತು ಭೀಮ; ಈ ರಾಘವ ಹಾಗೂ ವಿದೂರಥ ಕೂಡ.”
Verse 36
एते चान्ये च बहवो राजान इह चागताः । सेवाकरास्तव स्थाने नाजापाल इहो गतः
ಇವರೂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ರಾಜರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರು; ಆದರೆ ಅಜಾಪಾಲನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿಲ್ಲ.
Verse 37
रावणः कुपितः प्राह शीघ्रं दूत विसर्जय । इत्युक्त्वा प्रहितो दूतो धूम्राक्षो नाम राक्षसः
ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾವಣನು ಹೇಳಿದನು—“ದೂತನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕಳುಹಿಸು!” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
Verse 38
धूम्राक्ष गच्छ ब्रूहि त्वमजापालं ममा ज्ञया । सेवां कर्त्तुं ममागच्छ करं वा यच्छ पार्थिव
“ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಾ, ಹೋಗು; ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅಜಾಪಾಲನಿಗೆ ಹೇಳು—‘ನನ್ನ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಬಾ; ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಕರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸು.’”
Verse 39
अथवा चन्द्रहासेन त्वां करिष्ये विकंधरम् । रावणेनैवमुक्तस्तु धूम्राक्षो गरुडो यथा
“ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಚಂದ್ರಹಾಸ ಖಡ್ಗದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಿರೋಹೀನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ!” ರಾವಣನ ಈ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನು ಗರುಡನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟನು.
Verse 40
संप्राप्तस्तां पुरीं रम्यां तव राजकुलं गतः । ददर्शायांतमेकं स अजापालमजावृतम्
ಅವನು ಆ रम್ಯ ನಗರಿಗೆ ತಲುಪಿ ರಾಜಕುಲದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಜಾಪಾಲನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ, ಆದರೆ ಆಡುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು.
Verse 41
मुक्तकेशं मुक्तकच्छं स्वर्णकंबलधारिणम् । यष्टिस्कंधं रेणुवृतं व्याधिभिः परिवारितम्
ಅವನು ಮುಕ್ತಕೇಶನಾಗಿ, ಸಡಿಲ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಣಕಂಬಳವನ್ನು ಹೊತ್ತವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ದಂಡದ ಮೇಲೆ ನೆಲಸಿಕೊಂಡು, ಧೂಳಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು।
Verse 42
निघ्नंतमिव शार्दूलं सर्वोपद्रवनाशनम् । मह्यामालिख्य नामानि विनिघ्नंतं द्विषां गणम्
ಅವನು ಶಾರ್ದೂಲದಂತೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕುಸಿತಗೊಳಿಸುವವನಾಗಿ, ಸರ್ವ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ, ದ್ವೇಷಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಚೂರ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 43
स्नातं भुक्तं निजस्थाने कृतकृत्यं मनुं यथा । दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्
ಅವನು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಭೋಜನಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು—ಮನುವಿನಂತೆ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿ—ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನು ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದ ರಾವಣನು ಹೇಳಿದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನುಡಿದನು।
Verse 44
अजापालोऽपि साक्षेपं प्रत्यु क्त्वा कारणोत्तरम् । प्रेषयामास धूम्राक्षं ततः कृत्यं समादधे
ಅಜಾಪಾಲನೂ ಕಾರಣೋತ್ತರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಕೃತ್ಯ (ಅನುಷ್ಠಾನ)ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 45
ज्वरमाकारयित्वा तु प्रोवाचेदं महीपतिः । गच्छ लंकाधिपस्थानमाचर त्वं यथोदितम्
ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಜ್ವರದೇವತೆಯನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು—“ಲಂಕಾಧಿಪತಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಹೇಳಿದಂತೆಲೇ ಆಚರಿಸು।”
Verse 46
नियुक्तस्त्वजपालेन ज्वरो दिवि जगाम ह । गत्वा च कंपयामास रावणं राक्षसेश्वरम्
ಅಜಾಪಾಲನಿಂದ ನಿಯುಕ್ತನಾದ ಜ್ವರನು ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋದನು; ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನನ್ನು ಕಂಪಿಸಿದನು।
Verse 47
रावणस्तं विदित्वा तु ज्वरं परमदारुणम् । प्रोवाच तिष्ठतु नृपस्तेन मे न प्रयोजनम्
ಅತಿದಾರುಣವಾದ ಆ ಜ್ವರವನ್ನು ತಿಳಿದು ರಾವಣನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ರಾಜನು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಲಿ; ನನಗೆ ಅವನಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ।”
Verse 48
ततः स विज्वरो राजा बभूव धनदानुजः । एवं तस्य चरित्राणि संति चान्यानि कोटिशः
ನಂತರ ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನ ಅನುಜನಾದ ಆ ರಾಜನು ಜ್ವರರಹಿತನಾದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ (ದೇವೀಶಕ್ತಿ)ಯ ಇನ್ನೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅద్భುತ ಕೃತ್ಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ।
Verse 49
अजापालस्य देवेशि सूर्यवत्त्विट्किरीटिनः । तेनैषाऽराधिता देवी अजापालेन धीमता । सर्वरोगप्रशमनी सर्वो पद्रवनाशिनी
ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಸೂರ್ಯವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಾದ ಧೀಮಂತ ಅಜಾಪಾಲನು ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಈ ದೇವಿ ಸರ್ವರೋಗಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಆಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಳು।
Verse 50
पूजयेत्तां विधानेन भोगेप्सुर्यदि मानवः । गंधैर्धूपैरलंकारैर्वस्त्रैरन्यैश्च भक्तितः
ಮಾನವನು ಭೋಗಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ವಿಧಾನದಂತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ—ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಧೂಪ, ಆಭರಣಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅರ್ಪಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ—ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ।
Verse 51
इति ते कथितं सर्वमजादेव्याः समुद्भवम् । सर्वदुःखोपशमनं सर्वपातकनाशनम्
ಇಂತೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅಜಾದೇವಿಯ ಸಮುದ್ಭವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಈ ಪವಿತ್ರಾಖ್ಯಾನವು ಸರ್ವ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 58
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपञ्चाशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೆಯ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೊದಲ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಅಜಾಪಾಲೇಶ್ವರೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.