
ಅಧ್ಯಾಯ 41ರಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಲಿಂಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ “ವಡವಾನಲ” (ಸಮುದ್ರಗರ್ಭದ ಅಗ್ನಿ)ದಿಂದ ಭಾರೀ ಸಂಕಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ದೇವಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸಮುದ್ರತೀರದ ಬಳಿ ತಂದು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ವಡವಾನಲವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸಿ ದೇವಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ದೇವತೆಗಳು ಶಂಖನಾದ, ದುಂದುಭಿಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿ, ದೇವಿಗೆ “ದೇವಮಾತಾ” ಎಂಬ ಗೌರವನಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ—ಇದು ದೇವ-ದಾನವರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಈಶ್ವರನು, ದೇವಿಯ ಶುಭ ಲಿಂಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ನದಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಸರಸ್ವತಿಯ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಈ ಲಿಂಗ “ಭೈರವ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿ “ಭೈರವೇಶ್ವರ” ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಧಿ: ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಭೈರವೇಶ್ವರ ಪೂಜೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾನವಮಿಯಂದು ಯಥಾವಿಧಿ ಸ್ನಾನসহ—ವಾಕ್ದೋಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಅಘೋರ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಗಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಯಾತ್ರಾಫಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव पूर्वदिग्भागे सरस्वत्या प्रतिष्ठितम् । लिंगं महाप्रभावं तु सोमेशादग्निगोचरे
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಲಿಂಗವಿದೆ; ಅದು ಸೋಮೇಶನ ಸಮೀಪದ ‘ಅಗ್ನಿಗೋಚರ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದೆ।
Verse 2
भैरवेश्वररूपस्तु वाडवः कुम्भसंस्थितः । यत्र देव्या समानीतः सागरस्य समीपतः
ಅಲ್ಲಿ ಭೈರವೇಶ್ವರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಾಡವಾನಲವು ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು; ದೇವಿಯು ಅದನ್ನು ಸಾಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಂದು ಇಟ್ಟಳು।
Verse 3
विश्रामार्थं क्षणं मुक्त्वा देव्या लिंगं प्रतिष्ठितम् । समभ्यर्च्य विधानेन गृहीत्वा वडवानलम् । समुद्रमध्ये चिक्षेप देवानां हितकाम्यया
ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ದೇವಿಯು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದಳು; ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ವಾಡವಾನಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದೇವರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಎಸೆದಳು।
Verse 4
ततो हृष्टतरा देवाः शंखदुन्दुभिनिःस्वनैः । पूरयन्तोंऽबरं देवीमीडिरे पुष्पवृष्टिभिः
ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳ ನಾದದಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಅವಳ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಸುರಿಸಿದರು।
Verse 5
देवमातेति ते नाम कृत्वोचुस्तां तदा सुराः । कृत्वा तु भैरवं कार्यमसाध्यं देवदानवैः
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಆಕೆಗೆ ‘ದೇವಮಾತಾ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಆಕೆ ದೇವ-ದಾನವರಿಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಭೈರವಸಮಾನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದಳು।
Verse 6
प्रतिष्ठितवती चात्र यस्माल्लिंगं महोदयम् । त्वं सर्वसरितां श्रेष्ठा सर्वपातकनाशिनी । तस्माद्भैरवनामेति लिंगं ख्यातिं गमिष्यति
ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಮಹೋದಯವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಿನಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಲಿಂಗವು ‘ಭೈರವ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು।
Verse 7
इत्युक्ता तु तदा देवी भैरवेश्वरनैरृते । सागरस्य स्थिता रम्ये तत्र मूर्त्तिमती सती
ಇಂತೆ ಉಕ್ತಳಾದ ದೇವಿ ಭೈರವೇಶ್ವರನ ನೈಋತ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಮ್ಯ ಸಾಗರತಟದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿ, ಸಾಕಾರರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಳಾದಳು।
Verse 8
पूजयेत्तां विधानेन तं तथा भैरवेश्वरम् । महानवम्यां यत्नेन कृत्वा स्नानं विधानतः । सरस्वतीं पूजयित्वा वाग्दोषान्मुच्यतेऽखिलात्
ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಭೈರವೇಶ್ವರನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು। ಮಹಾನವಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಯತ್ನದಿಂದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ವಾಗ್ದೋಷಗಳೆಲ್ಲದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 9
तस्या लिंगं तु संपूज्य संस्नाप्य पयसा पृथक् । अघोरेणैव विधिवत्सम्यग्यात्राफलं लभेत्
ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿವತಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜಿಸಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಾಲಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ (ಸ್ನಾಪನ) ಮಾಡಿ, ‘ಅಘೋರ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಕರ್ಮ ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ ಯಾತ್ರಾಫಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 41
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भैरवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकचत्वारिंशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಪ್ರಥಮ ‘ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ‘ಭೈರವೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।