Adhyaya 204

Verse 1

देव्युवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । सरस्वत्याश्च माहात्म्यं विस्तरात्कथयस्व मे

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ಹೇ ಸಂಸಾರಾರ್ಣವದಿಂದ ತಾರಿಸುವ ತಾರಕನೇ! ಸರಸ್ವತಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 2

यात्रागतानां देवेशि पुरुषाणां जितात्मनाम् । मुखद्वारे तु किं पुण्यं स्नानदाने च शंकर

ಹೇ ದೇವೇಶ! ಯಾತ್ರೆಗೆ ಬಂದ ಜಿತಾತ್ಮರಾದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮುಖದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ಶಂಕರ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

Verse 3

अवगाहनेन चान्यत्र फलं किंस्वित्प्रजायते । श्राद्धस्य किं विधानं तु के मंत्रास्तत्र के द्विजाः

ಮತ್ತೆ ಬೇರೆಡೆ ಅವಗಾಹನ (ಸ್ನಾನ) ಮಾಡಿದರೆ ಯಾವ ಫಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದ ವಿಧಾನವೇನು—ಯಾವ ಮಂತ್ರಗಳು, ಯಾವ ದ್ವಿಜರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು?

Verse 4

किं ग्राह्यं किञ्च भोक्तव्यं ब्राह्मणैः श्राद्धकर्मणि । कानि दानानि देयानि नृभिर्यात्रा फलेप्सुभिः

ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಏನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಏನು ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು? ಹಾಗೆಯೇ ಯಾತ್ರಾಫಲ ಬಯಸುವ ಜನರು ಯಾವ ಯಾವ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು?

Verse 5

ईश्वर उवाच । शृणु देविप्रवक्ष्यामि दानश्राद्धविधिक्रमम् । सरस्वत्याश्च माहात्म्यं कीर्त्यमानं निबोध मे

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ದಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧದ ವಿಧಿಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುವ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 6

पुण्यं सारस्वतं तोयं यत्र तत्रावगाह्यते । सागरेण तु संमिश्रं देवानामपि दुर्लभम्

ಸರಸ್ವತಿಯ ಪುಣ್ಯಜಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಾಗರದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ಸಂಗಮವು ದೇವರಿಗೂ ದುರ್ಲಭ.

Verse 7

सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या सरस्वती लोकसुखावगाहा । सरस्वतीं प्राप्य न दुःखिता नराः सदा न शोचंति परत्र चेह वा

ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸರಸ್ವತಿ ಪರಮ ಪವಿತ್ರಳು; ಲೋಕಸೌಖ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಿಸುವವಳು. ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮನುಷ್ಯರು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗರು; ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 8

पुण्यं सारस्वतं तीर्थं पुण्यकृल्लभते नरः । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु वैशाख्या सोमपर्वणि

ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಪವಿತ್ರ ಸಾರಸ್ವತ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಫಲ ದುರ್ಲಭ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಸೋಮಪರ್ವದಿನದಲ್ಲಿ.

Verse 9

अमा सोमेन संयुक्ता यदि तत्रैव लभ्यते । तत्र किं क्रियते देवि पर्वकोटिशतैरपि

ಹೇ ದೇವಿ! ಅಲ್ಲೀಯೇ ಸೋಮಯುಕ್ತ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಲಭಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೆಡೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಪರ್ವದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಏನು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು?

Verse 10

चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि महासां तपनानि च । प्रायश्चित्तानि दीयन्ते यत्र नास्ति सरस्वती

ಸರಸ್ವತಿ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಗಳು, ಕೃಚ್ಛ್ರ ತಪಸ್ಸುಗಳು, ಮಹಾಸಾಂತಪನಾದಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

यावदस्थि शरीरस्य तिष्ठेत्सारस्वते जले । तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके वसे न्नरः । जात्यन्धैस्ते समा ज्ञेया मृतैः पंगुभिरेव च

ಮಾನವನ ದೇಹದ ಅಸ್ಥಿಗಳು ಸಾರಸ್ವತ ಜಲದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ತಂಗುತ್ತವೋ, ಅಷ್ಟು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು ಅವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದೂ ಈ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯದವರು ಜನ್ಮಾಂಧರ ಸಮಾನರು; ನಿಜವಾಗಿ ಮೃತರೂ ಪಂಗುರೂ ಸಮಾನರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 12

समर्था ये न पश्यन्ति प्रभासस्थां सरस्वतीम् । ते देशास्तानि तीर्थानि आश्रमास्ते च पर्वताः

ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೂ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡದವರಿಗೆ, ಅವರು ಸೇರುವ ದೇಶಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು—ಅವಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಪಮೌಲ್ಯವೇ.

Verse 13

येषां सरस्वती देवी मध्ये याति सरिद्वरा । त्रैलोक्यपावनीं पुण्यां संश्रिता ये सरस्वतीम् । संसारकर्दमामोदमाजिघ्रन्ति न ते पुनः

ಯಾರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ನದಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಹರಿಯುತ್ತಾಳೋ, ಮತ್ತು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಪಾವಿನಿ ಪುಣ್ಯಮಯಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವರೋ—ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸಂಸಾರಕರ್ಧಮದ ದುರ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 14

शब्दविद्येव विस्तीर्णा मतैव जगतः प्रिया । सतां मतिरिव स्वच्छा रमणीया सरस्वती

ಸರಸ್ವತಿ ಶಬ್ದವಿದ್ಯೆಯಂತೆ ವಿಶಾಲ; ಸದುಪದೇಶದಂತೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಿಯ; ಸಜ್ಜನರ ನಿರ್ಮಲ ಮತಿಯಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛ—ಸರಸ್ವತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ರಮಣೀಯಳು.

Verse 15

त्रैलोक्यशोभितां देवीं दिव्य तोयां सुनिर्मलाम् । स नीचो यः पुमानेतां न वन्देत सरस्वतीम्

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಶೋಭಿಸುವ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ—ಅವಳ ಜಲ ದಿವ್ಯವೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲವೂ—ಆ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ವಂದಿಸದ ಪುರುಷನೇ ನಿಜವಾಗಿ ನೀಚನು.

Verse 16

स्वर्गनिश्रेणिसंभूता प्रभासे तु सरस्वती । नापुण्यवद्भिः संप्राप्तुं पुंभिः शक्या महानदी

ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಂತೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಮಹಾನದಿಯನ್ನು ಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪುರುಷರು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 17

चन्द्रभागा च गंगा च तथा यत्र सरस्वती । देवास्ते न मनुष्यास्ते तिस्रो नद्यः पिबन्ति ये

ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ಗಂಗಾ ಹಾಗೂ ಸರಸ್ವತಿ ಯತ್ರ ಹರಿಯುವವೋ, ಆ ಮೂರು ನದಿಗಳ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವವರು ಮಾನವರು ಅಲ್ಲ—ದೇವರುಗಳೇ.

Verse 18

सत्यमेव मया देवि जाह्नवी शिरसा धृता । याः काश्चित्सरितो लोके तासां पुण्या सरस्वती

ಸತ್ಯವೇ, ಓ ದೇವಿ! ನಾನು ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ)ಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದೆನು; ಆದರೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯೇ ಪರಮ ಪುಣ್ಯದಾಯಕಿ.

Verse 19

दर्शनेन सरस्वत्या राजसूयो न राजते । गंडूषश्चाश्वमेधाद्वै सर्व क्रतुवरं पयः

ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ವೈಭವ ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ; ಅವಳ ಜಲದ ಒಂದು ಗಂಡೂಷ (ಒಂದು ಬಾಯಿ ತುಂಬು) ಅಶ್ವಮೇಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಸರ್ವ ಕ್ರತುಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪಯಸ್ಸೇ ವರಂ.

Verse 21

वहन्ति येषां कालेन ते न काल वशा नराः । देवि किं बहुनोक्तेन वर्णितेन पुनःपुनः । सरस्वत्याः परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

ಯಾರಿಗಾಗಿ ಕಾಲವೇ ಹರಿಯುತ್ತದೋ, ಅವರು ಕಾಲವಶರಾಗುವ ಮಾನವರು ಅಲ್ಲ. ಓ ದೇವಿ, ಪುನಃಪುನಃ ಇನ್ನೇನು ವರ್ಣಿಸಲಿ? ಸರಸ್ವತಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದ ತೀರ್ಥವು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು.

Verse 22

तत्रैव दुर्लभं स्नानं यत्र सागरसंगमः । तत्र स्नानेन दानेन कोटियज्ञफलं लभेत्

ನದಿ ಸಾಗರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸ್ನಾನವು ದುರ್ಲಭವೂ ಮಹಾಫಲಪ್ರದವೂ ಆಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದಾನ ನೀಡಿದರೆ ಕೋಟಿ ಯಜ್ಞಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 23

यत्र सारस्वतं तोयं सागरोर्मिसमाकुलम् । तत्र स्नास्यंति ये मर्त्या भाग्यवन्तो युगेयुगे

ಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಮಥಿತವಾಗಿ ಕಲಕುವ ಸರಸ್ವತೀ ಜಲವು ಇರುವಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯರು ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಾಗ್ಯವಂತರು.

Verse 24

ते धन्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां स्फीततरं यशः । येषां कलेवरं नॄणां सिक्तं सारस्वतैर्जलैः

ಅವರು ಧನ್ಯರು, ನಮಸ್ಕಾರಾರ್ಹರು; ಅವರ ಯಶಸ್ಸು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಸರಸ್ವತೀ ಜಲಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನಗೊಂಡು ಪವಿತ್ರವಾದ ದೇಹ ಹೊಂದಿರುವವರು.