Adhyaya 203

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मंकीश्वर महालयम् । रामेशादुत्तरे भागे देवमातुः समीपगम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ನಂತರ ರಾಮೇಶನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದೇವಮಾತೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಕೀಶ್ವರ ಮಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 2

अर्कस्थलात्ततो याम्ये पूर्वतश्च कृतस्मरात् । लिंगं महाप्रभावं तु मंकिना स्थापितं पुरा

ಅರ್ಕಸ್ಥಳದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೃತಸ್ಮರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಮಂಕಿಯು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಲಿಂಗವಿದೆ।

Verse 3

तं दृष्ट्वा मानवः सम्यगश्वमेधफलं लभेत्

ಅದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

देव्युवाच । कोऽसौ मंकिर्महादेव कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । किं प्रभावं च तल्लिंगमेतन्मे वद विस्तरात्

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾದೇವಾ! ಈ ಮಂಕಿ ಯಾರು? ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು? ಆ ಲಿಂಗದ ಮಹಿಮೆ ಏನು? ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । मंकिर्नामाभवत्पूर्वं कुब्जकायो द्विजोत्तमः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्यतपस्तेपे महत्तमम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದೆ ಮಂಕಿ ಎಂಬ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ಇದ್ದನು; ಅವನ ದೇಹ ಕುಬ್ಜವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಹತ್ತಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 6

प्रतिष्ठाप्य महादेवं शिवभक्तिपरायणः । न तुतोष हरस्तस्य वहुवर्षगणार्चितः

ಅವನು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಶಿವಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಆರಾಧಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಹರನು ಅವನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 7

तस्यैवं तप्यमानस्य सिद्धिं प्राप्ता ह्यनेकशः । तत्राराध्य महादेवं स्वर्गलोकमितो गताः

ಅವನು ಹೀಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅನೇಕರು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅವರು ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 8

ततो दुःखं समभवन्मंकेस्तत्र वरानने । कस्मान्मे भगवांस्तुष्टिं न गच्छति महेश्वरः

ಆಮೇಲೆ, ಓ ವರಾನನೆ! ಅಲ್ಲಿ ಮಂಕಿಗೆ ದುಃಖ ಉಂಟಾಯಿತು—“ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ್ವರನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವುದಿಲ್ಲ?”

Verse 9

ततस्तीव्ररतिं चक्रे कृत्वा तीव्रनिवर्तनम् । एवं वृद्धत्वमापन्नो जपध्यानपरायणः

ಅನಂತರ ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕಠೋರ ನಿಯಮ-ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜಪಧ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ಉಳಿದನು.

Verse 10

तस्य तुष्टो महादेवो वयसोऽन्ते वरं ददौ । परितुष्टोऽस्मि ते मंके ब्रूहि किं करवाणि ते

ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಜೀವನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು—“ಮಂಕೇ, ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಹೇಳು, ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?”

Verse 11

मंकिरुवाच । किं वरेण सुरश्रेष्ठ मम वृद्धस्य सांप्रतम् । किञ्चिन्मे परमं दुःखं स्थितस्यात्र परं प्रभो

ಮಂಕಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈಗ ನನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ವರದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಆದರೂ, ಹೇ ಪರಮ ಪ್ರಭೋ, ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ನನಗೆ ಒಂದು ಮಹಾದುಃಖ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.”

Verse 12

शिव उवाच । शृणु यत्कारणं तत्र तेषां तव तपस्विनाम् । व्रतचर्याप्तये विप्राः पूजयन्त्यधिकं हि ते

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳು; ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ. ವ್ರತಾಚರಣೆಯ ಪೂರ್ಣತೆಗೆ ವಿಪ್ರರು ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.”

Verse 13

ते पुष्पाणि समानीय नानावर्णानि सर्वशः । वृक्षाणामतिगंधीनि न तेषां हर्षकारणम्

ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ನಾನಾವರ್ಣದ, ಮರಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಅದೇ ಅವರ ಹರ್ಷದ ನಿಜ ಕಾರಣವಲ್ಲ.

Verse 14

त्वं पुनः कुब्जरूपश्च यज्ञपूजापरायणः । न च प्राप्नोषि वृक्षाणां शाखाग्राण्यतियत्नवान्

ಆದರೆ ನೀನು ಕುಬ್ಜರೂಪನಾಗಿರುವೆ; ಯಜ್ಞಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲಾರೆ।

Verse 15

एकेनापि प्रदत्तेन पुष्पेण द्विजसत्तम । भक्त्या शिरसि लिंगस्य लभ्यते याज्ञिकं फलम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಲಿಂಗದ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಪುಷ್ಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 16

लिंगस्य दक्षिणे ब्रह्मा स्वयमेव व्यवस्थितः । वामे च भगवान्विष्णुर्मध्येहं वै प्रतिष्ठितः

ಲಿಂಗದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 17

त्रयोऽपि पूजितास्तेन येन लिंगं प्रपूजितम्

ಯಾರು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಅವನಿಂದ ಮೂವರೂ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 18

बिल्वपत्रं शमीपत्रं करवीरं च मालतीम् । उन्मत्तकं चम्पकं च सद्यः प्रीतिकरं भवेत्

ಬಿಲ್ವಪತ್ರ, ಶಮೀಪತ್ರ, ಕರವೀರ, ಮಾಲತಿ, ಉನ್ಮತ್ತಕ ಮತ್ತು ಚಂಪಕ—ಇವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ (ಭಗವಾನ್) ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರೀತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 19

चंपकाशोक कह्लारैः करवीरैस्तथा मम । पूजेष्टा द्विजशार्दूल ये चान्ये वहुगंधिनः । एतैर्हि पूजितो नित्यं शीघ्रं तुष्टिं प्रयाम्यहम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲ! ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಕಹ್ಲಾರ, ಕರವೀರ—ಇವು ನನ್ನ ಪೂಜೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ; ಇನ್ನೂ ಇತರ ಬಹುಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳೂ. ಇವುಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ನಾನು ಶೀಘ್ರವೇ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 20

ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । इहागत्य नरः स्नात्वा यो जलेनापि सिञ्चति

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಾ! ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನೀರಿನಿಂದಲಾದರೂ (ಲಿಂಗಕ್ಕೆ) ಸಿಂಚನ ಮಾಡುವ ನರನು…

Verse 21

लिंगमेतद्धि सर्वासां पूजानां फलमाप्नुयात् । अद्यप्रभृति ये वृक्षा दैविकाः पार्थिवाश्च ये । तेषां सान्निध्यमत्रास्तु प्रसादात्तव शंकर

ಈ ಲಿಂಗವೇ ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಲಿ. ಮತ್ತು ಇಂದಿನಿಂದ ದೈವಿಕವೂ ಪಾರ್ಥಿವವೂ ಆದ ಎಲ್ಲ ವೃಕ್ಷಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇರಲಿ, ಹೇ ಶಂಕರ।

Verse 22

भगवानुवाच । सलिलेनापि यः पूजामस्मिंल्लिंगे विधास्यति । तस्य पूजाफलं सर्वं भविष्यति द्विजोत्तम

ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಯಾರು ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನೀರಿನಿಂದಲಾದರೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಪೂಜೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಫಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದು.

Verse 23

वृक्षाणामत्रसान्निध्यं सर्वेषां च भविष्यति । अद्यप्रभृति नाम्नैतन्नागस्थानं भविष्यति

ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವೃಕ್ಷಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಉಂಟಾಗುವುದು. ಮತ್ತು ಇಂದಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ‘ನಾಗಸ್ಥಾನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.

Verse 24

यतस्तु सर्वनागानां सांनिध्य मत्र संस्थितम् । त्वमपि द्विजशार्दूल प्रयास्यसि ममान्तिकम्

ಇಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ನಾಗಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲ, ನೀನೂ ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ, ನನ್ನ ಸాక్షಾತ್ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬರುವೆ.

Verse 25

एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । मंकिस्तु देहमुत्सज्य शिवलोकं ततो गतः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು. ನಂತರ ಮಂಕಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 26

इत्येवं कथितं देवि मंकीशोद्भवमुत्तमम् । श्रुतं हरति पापानि सम्यक्छ्रद्धासमन्वितैः

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಂಕೀಶ್ವರನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಉದ್ಭವಕಥೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಹಾಗೂ ದೃಢ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿದವರ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 203

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಮಂಕೀಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 203ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.