
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ದೇವಮಾತಾ ಸರಸ್ವತಿಯ ಸ್ಥಳವಿಶೇಷ ಅವತಾರವನ್ನು ಕುರಿತು ಈಶ್ವರನು ಮಹಾದೇವಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ‘ದೇವಮಾತಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ; ನೈಋತ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗೌರೀರೂಪ ಧರಿಸಿ ಪಾದುಕಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ‘ವಡವಾ/ವಡವಾನಲ’ ಪ್ರತೀಕದ ಸೂಚನೆ ಇದೆ; ದೇವರುಗಳು ವಡವಾನಲಭಯದಿಂದ ತಾಯಿಯಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಪಂಡಿತರು ಅವಳನ್ನು ದೇವಮಾತಾ ಎಂದು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾಘ ಮಾಸದ ತೃತೀಯಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಶೀಲ ಪುರುಷನು ಅಥವಾ ಶೀಲವಂತಿ, ಸಂಯತ ಸ್ತ್ರೀಯು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಾಲವಿಧಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆತಿಥ್ಯ-ಸತ್ಕಾರದ ಪುಣ್ಯ—ಪಾಯಸ, ಸಕ್ಕರೆ ಮೊದಲಾದ ಮಧುರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ದಂಪತಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಿದರೆ ಮಹತ್ತಾದ ಗೌರೀ-ಭೋಜನವಿಧಿಯ ಸಮಾನ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸದಾಚಾರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಣ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ದಾನವಿಧಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवमातरमव्ययाम् । मंकीशान्नैरृते भागे गौरीरूपसमाश्रिताम् । देवमाता सरस्वत्या नाम लोकेषु गीयते
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ನಂತರ ಮಂಕೀಶನ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೌರೀರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಅವ್ಯಯ ದೇವಮಾತೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಆಕೆ ಸರಸ್ವತಿ; ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ‘ದೇವಮಾತಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
Verse 2
पादुकासनसंस्था च तत्र देवी सरस्वती । गौरीरूपेण सा तत्र वडवाश्रितविग्रहा
ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಪಾದುಕಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಗೌರೀರೂಪದಿಂದ, ವಡವಾ (ಸಮುದ್ರಾಗ್ನಿ) ಆಶ್ರಿತ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Verse 3
मातृवद्रक्षिता देवा वडवानलभीतितः । देवमातेति लोकेऽस्मिं स्ततः सा विबुधैः कृता
ಆಕೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ವಡವಾನಲದ ಭೀತಿಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಆಕೆಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ‘ದೇವಮಾತಾ’—ದೇವರ ತಾಯಿ—ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 4
माघे मासे तृतीयायां यस्तामर्चयते नरः । नारी वा संयता साध्वी सर्वान्कामानवाप्नुयात्
ಮಾಘ ಮಾಸದ ತೃತೀಯಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಆಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೋ—ಪುರುಷನಾಗಲಿ, ಸಂಯಮವಂತಿಯಾದ ಸಾಧ್ವೀ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ—ಅವನು/ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 5
दंपती भोज येद्यस्तु पायसैः शर्करादिभिः । गौरीसहस्रभोज्यस्य दत्तस्य फलमाप्नुयात्
ಯಾರು ಪಾಯಸ, ಶರ್ಕರೆ ಮೊದಲಾದ ಮಧುರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ದಂಪತಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಗೌರಿಗೆ ಸಹಸ್ರ-ಭೋಜ್ಯ ದಾನ ಮಾಡಿದಷ್ಟೇ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 6
सुवर्णपादुका देया तत्र विप्राय शीलिने
ಅಲ್ಲಿ ಶೀಲವಂತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಣಪಾದುಕைகளை ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.