Adhyaya 166

Verse 1

देव्युवाच । प्रभासे संस्थिता या तु सावित्री ब्रह्मणः प्रिया । तस्याश्चरित्रं मे ब्रूहि देवदेव जगत्पते

ದೇವಿಯು ನುಡಿದಳು—ಹೇ ದೇವದೇವ ಜಗತ್ಪತೇ! ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯೆ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 2

व्रतमाहात्म्यसंयुक्तमितिहाससमन्वितम् । पाति व्रत्यकरं स्त्रीणां महाभाग्यं महोदयम्

ವ್ರತಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಈ ಆಖ್ಯಾನವು ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುವ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹೋನ್ನತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । कथयामि महादेवि सावित्र्याश्चरितं महत् । प्रभासक्षेत्रसंस्थायाः स्थल स्थाने महेश्वरि । यथा चीर्णं व्रतकरं सावित्र्या राजकन्यया

ಈಶ್ವರನು ನುಡಿದನು—ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಮಹತ್ತಾದ ಆಶ್ಚರ್ಯಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ। ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಿ! ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಜಕನ್ಯೆ ಸಾವಿತ್ರಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ವ್ರತವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಿದಳೋ.

Verse 4

आसीन्मद्रेषु धर्मात्मा सर्वभूतहिते रतः । पार्थिवोऽश्वपतिर्नाम पौरजानपद प्रियः

ಮದ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಪತಿ ಎಂಬ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಪಟ್ಟಣ-ಗ್ರಾಮ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 5

क्षमावाननपत्यश्च सत्यवादी जितेन्द्रियः । प्रभासक्षेत्रयात्रायामाजगाम स भूपतिः । यात्रां कुर्वन्विधानेन सावित्रीस्थलमागतः

ಆ ರಾಜನು ಕ್ಷಮಾಶೀಲ, ಸಂತಾನರಹಿತ, ಸತ್ಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟು, ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ ‘ಸಾವಿತ್ರೀಸ್ಥಳ’ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 6

स सभार्यो व्रतमिदं तत्र चक्रे नृपः स्वयम् । सावित्रीति प्रसिद्धं यत्सर्वकामफलप्रदम्

ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಸ್ವತಃ ‘ಸಾವಿತ್ರೀ ವ್ರತ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಸರ್ವ ಶುಭಕಾಮನೆಗಳ ಫಲ ನೀಡುವ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 7

तस्य तुष्टाऽभवद्देवि सावित्री ब्रह्मणः प्रिया । भूर्भुवःस्वरितीत्येषा साक्षान्मूर्तिमती स्थिता

ಓ ದೇವಿ! ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯೆಯಾದ ಸಾವಿತ್ರೀ ಅವನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತಳಾದಳು; ‘ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ’ ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಶಕ್ತಿಯೇ ಸాక్షಾತ್ ಮೂರ್ತಿಮತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು।

Verse 8

कमंडलुधरा देवी जगामादर्शनं पुनः । कालेन वहुना जाता दुहिता देवरूपिणी

ಕಮಂಡಲು ಧರಿಸಿದ ದೇವಿ ಮತ್ತೆ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿದಳು; ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ದೇವರೂಪದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಪುತ್ರಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 9

सावित्र्या प्रीतया दत्ता सावित्र्याः पूजया तथा । सावित्रीत्येव नामाऽस्याश्चक्रे विप्राज्ञया नृपः

ಪ್ರೀತಳಾದ ಸಾವಿತ್ರೀ ನೀಡಿದುದಾಗಿ, ಸಾವಿತ್ರೀ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ಆ ಪುತ್ರಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ರಾಜನು ‘ಸಾವಿತ್ರೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟನು।

Verse 10

सा विग्राहवतीव श्रीः प्रावर्धत नृपात्मजा । सावित्री सुकुमारांगी यौवनस्था बभूव ह

ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸಾವಿತ್ರೀ ಸాక్షಾತ್ ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯ ವಿಗ್ರಹದಂತೆ ಬೆಳೆಯಿತು; ಸೂಕುಮಾರಾಂಗಿಯಾದ ಅವಳು ನಿಜವಾಗಿ ಯೌವನಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದಳು।

Verse 11

या सुमध्या पृथुश्रोणी प्रतिमा काञ्चनी यथा । प्राप्तेयं देवकन्या वा दृष्ट्वा तां मेनिरे जनाः

ಅವಳು ಸುವಿನೀತ ಸೊಂಟದವಳಾಗಿ, ವಿಶಾಲ ಶ್ರೋಣಿಯವಳಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಪ್ರತಿಮೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು. ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ಜನರು—“ಇಲ್ಲಿ ದೇವಕನ್ಯೆ ಬಂದಳೇ?” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

Verse 12

सा तु पद्मा विशालाक्षी प्रज्वलतीव तेजसा । चचार सा च सावित्री व्रतं यद्भृगुणोदितम्

ಆ ಪದ್ಮಸಮಾನ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಕನ್ಯೆ, ಅಂತರ್ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವಂತೆ, ಭೃಗು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಾವಿತ್ರೀವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು.

Verse 13

अथोपोष्य शिरःस्नाता देवतामभिगम्य च । हुत्वाग्निं विधिवद्विप्रान्वाचयेद्वरवर्णिनी

ನಂತರ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಶಿರಸ್ಸ್ನಾನ ಸಹಿತ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಳು. ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ಯೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಮಂತ್ರಪಠಣ ಮಾಡಿಸಿದಳು.

Verse 14

तेभ्यः सुमनसः शेषां प्रतिगृह्य नृपात्मजा । सखीपरिवृताऽभ्येत्य देवी श्रीवत्सरूपिणी

ಅವರಿಂದ ಉಳಿದ ಪುಷ್ಪಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸಖಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವಳಾಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದಳು—ಶ್ರೀವತ್ಸಚಿಹ್ನಧಾರಿಣಿ ದೇವಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ.

Verse 15

साऽभिवाद्य पितुः पादौ शेषां पूर्वं निवेद्य च । कृताञ्जलिर्वरारोहा नृपतेः पार्श्वतः स्थिता

ಅವಳು ತಂದೆಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮೊದಲು ಉಳಿದ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ಯೆ ರಾಜನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು.

Verse 16

तां दृष्ट्वा यौवनप्राप्तां स्वां सुतां देवरूपिणीम् । उवाच राजा संमन्त्र्य पुत्र्यर्थं सह मन्त्रिभिः

ದೇವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಯೌವನಪ್ರಾಪ್ತಳಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ಪುತ್ರಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 17

पुत्रि प्रदानकालस्ते न हि कश्चिद्वृणोति माम् । विचारयन्न पश्यामि वरं तुल्यमिहात्मनः

‘ಪುತ್ರಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಕನ್ಯಾದಾನಕಾಲವು ಬಂದಿದೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು (ಸಂಬಂಧಾರ್ಥ) ವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿಂತಿಸಿದರೂ ನನ್ನ ಸಮಾನವಾದ ವರನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ।’

Verse 18

देवादीनां यथा वाच्यो न भवेयं तथा कुरु । पठ्यमानं मया पुत्रि धर्मशास्त्रेषु च श्रुतम्

‘ದೇವಾದಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕುರಿತು ನಿಂದಾವಚನ ಬಾರದಂತೆ ನೀನು ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆ. ಪುತ್ರಿಯೇ, ಇದನ್ನು ನಾನು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೂ ಕೇಳಿದ್ದೂ ಇದೆ।’

Verse 19

पितुर्गेहे तु या कन्या रजः पश्यत्यसंस्कृता । ब्रह्महत्या पितुस्तस्य सा कन्या वृषली स्मृता

‘ಪಿತೃಗೃಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ವಿವಾಹಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ರಜಸ್ಸು (ಮಾಸಿಕಧರ್ಮ) ಕಾಣುವ ಕನ್ಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ತಂದೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಸಮ ದೋಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆ ಕನ್ಯೆ “ವೃಷಲೀ” ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ।’

Verse 20

अतोऽर्थं प्रेषयामि त्वां कुरु पुत्रि स्वयंवरम् । वृद्धैरमात्यैः सहिता शीघ्रं गच्छावधारय

‘ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪುತ್ರಿಯೇ, ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನಡೆಸು. ವೃದ್ಧರಾದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಮಾತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗು; ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದಿರು।’

Verse 21

एवमस्त्विति सावित्री प्रोच्य तस्माद्विनिर्ययौ । तपोवनानि रम्याणि राजर्षीणां जगाम सा

ಸಾವಿತ್ರಿ “ಏವಮಸ್ತು (ತಥಾಸ್ತು)” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಳು. ಅವಳು ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಮನೋಹರ ತಪೋವನಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದಳು.

Verse 22

मान्यानां तत्र वृद्धानां कृत्वा पादाभिवन्दनम् । ततोऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमाणि च

ಅಲ್ಲಿನ ಪೂಜ್ಯ ವೃದ್ಧರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಪಾದಾಭಿವಂದನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ಹೋದಳು.

Verse 23

आजगाम पुनर्वेश्म सावित्री सह मंत्रिभिः । तत्रापश्यत देवर्षिं नारदं पुरतः शुचिम्

ನಂತರ ಸಾವಿತ್ರಿ ತನ್ನ ಪರಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನೂ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆದ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನನ್ನು ಕಂಡಳು.

Verse 24

आसीनमासने विप्रं प्रणम्य स्मितभाषिणी । कथयामास तत्कार्यं येनारण्यं गता च सा

ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವಳು ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಮೃದು ವಚನದಲ್ಲಿ ತಾನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಳು.

Verse 25

सावित्र्युवाच । आसीच्छाल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः । द्युमत्सेन इति ख्यातो दैवादन्धो वभूव सः

ಸಾವಿತ್ರಿ ಹೇಳಿದರು—ಶಾಲ್ವರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಭೂಪತಿ ರಾಜನೊಬ್ಬನಿದ್ದನು; ಅವನು ‘ದ್ಯುಮತ್ಸೇನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ. ದೈವವಶಾತ್ ಅವನು ಅಂಧನಾದನು.

Verse 26

आर्यस्य बालपुत्रस्य द्युमत्सेनस्य रुक्मिणा । सामन्तेन हृतं राज्यं छिद्रेऽस्मिन्पूर्ववैरिणा

ಆರ್ಯನಾದ ದ್ಯುಮತ್ಸೇನನಿಗೆ ಬಾಲಪುತ್ರನಿದ್ದರೂ, ಪೂರ್ವವೈರಿಯಾದ ಸಾಮಂತ ರುಕ್ಮಿ ಈ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 27

स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम्

ಅವನು ಬಾಲವತ್ಸಳಾದ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 28

स तस्य च वने वृद्धः पुत्रः परमधार्मिकः । सत्यवागनुरूपो मे भर्तेति मनसेप्सितः

ಮತ್ತು ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಪುತ್ರನು ಬೆಳೆದನು—ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ, ಸತ್ಯವಾಣಿ; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ, ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ ಪತಿ ಅವನೇ।

Verse 29

नारद उवाच । अहो बत महत्कष्टं सावित्र्या नृपते कृतम् । बालस्वभावादनया गुणवान्सत्यवाग्वृतः

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಅಯ್ಯೋ! ಸಾವಿತ್ರಿಯು ಮಹತ್ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿಕೊಂಡಳು; ಬಾಲಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವಳು ಗುಣವಂತನಾದ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠನನ್ನು ವರಿಸಿಕೊಂಡಳು।

Verse 30

सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषते । सत्यं वदेति मुनिभिः सत्यवान्नाम वै कृतम्

ಅವನ ತಂದೆ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ತಾಯಿಯೂ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಮಾತಾಡುತ್ತಾಳೆ; ‘ಇವನು ಸತ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿ ಅವನಿಗೆ ‘ಸತ್ಯವಾನ್’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಇಟ್ಟರು।

Verse 31

नित्यं चाश्वाः प्रियास्तस्य करोत्यश्वाश्च मृन्मयान् । चित्रेऽपि च लिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते

ಅಶ್ವಗಳು ಅವನಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರಿಯ; ಅವನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ಚಿತ್ರಾಶ್ವ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು।

Verse 32

सत्यवान्रंतिदेवस्य शिष्यो दानगुणैः समः । ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिरौशीनरो यथा

ಸತ್ಯವಾನ್ ರಂತಿದೇವನ ಶಿಷ್ಯನು; ದಾನಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನನು. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಷ್ಠ, ಸತ್ಯವಚನನು—ಉಶೀನರಪುತ್ರ ಶಿಬಿಯಂತೆ।

Verse 33

ययातिरिव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनः । रूपेणान्यतमोऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली

ಅವನು ಯಯಾತಿಯಂತೆ ಉದಾರನು, ಸೋಮನಂತೆ ಮನೋಹರದರ್ಶನನು. ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರಿಗೆ ಸಮಾನ, ದ್ಯುಮತ್ಸೇನನ ಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನು।

Verse 34

एको दोषोऽस्ति नान्यश्च सोऽद्यप्रभृति सत्यवान् । संवत्सरेण क्षीणायुर्देहत्यागं करिष्यति

ಒಂದೇ ದೋಷವಿದೆ, ಮತ್ತಿಲ್ಲ: ಇಂದಿನಿಂದ ಸತ್ಯವಾನನ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಅವನು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 35

नारदस्य वचः श्रुत्वा दुहिता प्राह पार्थिवम्

ನಾರದನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪುತ್ರಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು।

Verse 36

सावित्र्युवाच । सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति ब्राह्मणाः । सकृत्कन्या प्रदीयेत त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्

ಸಾವಿತ್ರಿ ಹೇಳಿದರು—ರಾಜರು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಾಕ್ಯವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ವಚನ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ; ಕನ್ಯಾದಾನವೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ—ಈ ಮೂರು ‘ಒಂದೇ ಬಾರಿ’ ಎಂಬ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.

Verse 37

दीर्घायुरथवाल्पायुः सगुणो निर्गुणोऽपि वा । सकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम्

ಅವನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಾಯುಷ್ಯನಾಗಿರಲಿ, ಗುಣವಂತನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಗುಣರಹಿತನಾಗಿರಲಿ—ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ಅವನನ್ನೇ ಭರ್ತನಾಗಿ ವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಎರಡನೆಯವನನ್ನು ವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 38

मनसा निश्चयं कृत्वा ततो वाचाऽभिधीयते । क्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं हि मनस्ततः

ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅದು ವಾಣಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಬಳಿಕ ಕರ್ಮದಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ—ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣ.

Verse 39

नारद उवाच । यद्येतदिष्टं भवतः शीघ्रमेव विधीयताम् । अविघ्नेन तु सावित्र्याः प्रदानं दुहितुस्तव

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಇದು ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಲಿ; ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಕನ್ಯಾದಾನವು ಅವಿಘ್ನವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗಲಿ.

Verse 40

एवमुक्त्वा समुत्पत्य नारूदस्त्रिदिवं गतः । राजा च दुहितुः सर्वं वैवाहिकमथाकरोत् । शुभे मुहूर्ते पार्श्वस्थैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ನಾರದರು ಎದ್ದು ತ್ರಿದಿವಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವೈವಾಹಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು—ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದ್ದಾಗ.

Verse 41

सावित्र्यपि च तं लब्ध्वा भर्तारं मनसेप्तितम् । मुमुदेऽतीव तन्वंगी स्वर्गं प्राप्येव पुण्यकृत्

ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸೊಗಸಾದ ಅಂಗಗಳವಳಾಗಿ, ಪುಣ್ಯವಂತನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಪಟ್ಟಳು।

Verse 42

एवं तत्राश्रमे तेषां तदा निवसतां सताम् । कालस्तु पश्यतां किञ्चिदतिचक्राम पार्वति

ಹೀಗೆ ಆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆ ಸಜ್ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು, ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ।

Verse 43

सावित्र्यास्तु तदा नार्यास्तिष्ठन्त्याश्च दिवानिशम् । नारदेन यदुक्तं तद्वाक्यं मनसि वर्तते

ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ವಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಳು; ನಾರದನು ಹೇಳಿದ ವಚನವು ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿತ್ತು।

Verse 44

ततः काले बहुतिथे व्यतिक्रान्ते कदाचन । प्राप्तः कालोऽथ मर्तव्यो यत्र सत्यव्रतो नृपः

ನಂತರ ಅನೇಕ ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ನಿಯತ ಕ್ಷಣವು ಬಂತು—ಅಂದು ರಾಜ ಸತ್ಯವ್ರತನು ಮರಣಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು।

Verse 45

ज्येष्ठमासे सिते पक्षे द्वादश्यां रजनीमुखे । गणयंत्याश्च सावित्र्या नारदोक्तं वचो हृदि

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ದ್ವಾದಶಿಯ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಕಾಲವನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಾರದನು ಹೇಳಿದ ವಚನವು ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು।

Verse 46

चतुर्थेऽहनि मर्तव्यमिति संचिंत्य भामिनी । व्रतं त्रिरात्रमुद्दिश्य दिवारात्रं स्थिताऽश्रमे

“ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಅವನು ಮರಣಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಆ ಸತೀಮಣಿ ತ್ರಿರಾತ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ವಾಸವಿದ್ದಳು।

Verse 47

ततस्त्रिरात्रं न्यवसत्स्नात्वा संतर्प्य देवताम् । श्वश्रूश्वशुरयोः पादौ ववंदे चारुहासिनी

ನಂತರ ಅವಳು ತ್ರಿರಾತ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು; ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವತೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಮಧುರಹಾಸಿನಿಯಾಗಿ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು।

Verse 48

अथ प्रतस्थे परशुं गृहीत्वा सत्यवान्वनम् । सावित्र्यपि च भर्तारं गच्छंतं पृष्ठतोऽन्वयात्

ನಂತರ ಸತ್ಯವಾನ್ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕಾಡಿನತ್ತ ಹೊರಟನು; ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಪತಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿದಳು।

Verse 49

ततो गृहीत्वा तरसा फलपुष्पसमित्कुशान् । अथ शुष्काणि चादाय काष्ठभारमकल्पयत्

ನಂತರ ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಣ್ಣು, ಹೂ, ಸಮಿತ್ತು, ಕುಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಒಣಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಟ್ಟೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು।

Verse 50

अथ पाटयतः काष्ठं जाता शिरसि वेदना । काष्ठभारं क्षणात्त्यक्त्वा वटशाखावलंबितः

ನಂತರ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಚೀರುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ತಲೆಗೆ ವೇದನೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆಲದ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಸರೆಯಾದನು।

Verse 51

सावित्रीं प्राह शिरसो वेदना मां प्रबाधते । तवोत्संगे क्षणं तावत्स्वप्तुमिच्छामि सुन्दरि

ಅವನು ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ತಲೆಯ ನೋವು ನನಗೆ ಬಹಳ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಓ ಸುಂದರಿ, ನಿನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿದ್ರಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 52

विश्रमस्व महाबाहो सावित्री प्राह दुःखिता । पश्चादपि गमिष्यामि ह्याश्रमं श्रमनाशनम्

ದುಃಖಿತಳಾದ ಸಾವಿತ್ರಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾಡು. ನಂತರ ಶ್ರಮನಾಶಕ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೋಗುವೆ.”

Verse 53

यावदुत्संगगं कृत्वा शिरोस्य तु महीतले । तावद्ददर्श सावित्री पुरुषं कृष्णपिंगलम्

ಅವಳೇ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಕೃಷ್ಣ-ಪಿಂಗಳ ವರ್ಣದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡಳು.

Verse 54

किरीटिनं पीतवस्त्रं साक्षात्सूर्यमिवोदितम् । तमुवाचाथ सावित्री प्रणम्य मधुराक्षरम्

ಕಿರೀಟಧಾರಿ, ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು.

Verse 55

कस्त्वं देवोऽथवा दैत्यो यो मां धर्षितुमागतः । न चाहं केनचिच्छक्या स्वधर्माद्देव रोधितुम्

“ನೀನು ಯಾರು—ದೇವನಾ ಅಥವಾ ದೈತ್ಯನಾ—ನನ್ನನ್ನು ಧರ್ಷಿಸಲು ಬಂದಿರುವೆ? ಓ ದೇವ, ನನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ನನನ್ನು ಯಾರೂ ತಡೆಯಲಾರರು.”

Verse 56

विद्धि मां पुरुषश्रेष्ठ दीप्तामग्निशिखामिव

ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನನ್ನನ್ನು ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ತಿಳಿ.

Verse 57

यम उवाच । यमः संयमनश्चास्मि सर्वलोकभयंकरः

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು - ನಾನು ಯಮ, ಸಂಯಮಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಗೂ ಭಯಂಕರನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 58

क्षीणायुरेष ते भर्ता संनिधौ ते पतिव्रते । न शक्यः किंकरैर्नेतुमतोऽहं स्वयमागतः

ಓ ಪತಿವ್ರತೆಯೇ! ನಿನ್ನ ಪತಿಯ ಆಯಸ್ಸು ಮುಗಿದಿದೆ. ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಿಂಕರರು ಇವನನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನೇ ಸ್ವಯಂ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 59

एवमुक्त्वा सत्यव्रतशरीरात्पाशसंयुतः । अंगुष्ठमात्रं पुरुषं निचकर्ष यमो बलात्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪಾಶಧಾರಿಯಾದ ಯಮನು ಸತ್ಯವ್ರತನ ಶರೀರದಿಂದ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಪುರುಷನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದನು.

Verse 60

अथ प्रयातुमारेभे पंथानं पितृसेवितम् । सावित्र्यपि वरारोहा पृष्ठतोऽनुजगाम ह

ನಂತರ ಅವನು ಪಿತೃಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ಕೂಡ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದಳು.

Verse 61

पतिव्रतत्वाच्चाश्रांता तामुवाच यमस्तथा । निवर्त गच्छ सावित्रि मुहूर्तं त्वमिहागता

ಪತಿವ್ರತಾಧರ್ಮಬಲದಿಂದ ಅವಳು ಶ್ರಮಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಯಮನು ಅವಳಿಗೆ— “ಸಾವಿತ್ರಿ, ಹಿಂದಿರುಗು; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕ್ಷಣಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 62

एष मार्गो विशालाक्षि न केनाप्यनुगम्यते

ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯಾರೂ ಸಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾರರು.

Verse 63

सावित्र्युवाच । न श्रमो न च मे ग्लानिः कदाचिदपि जायते । भर्तारमनुगच्छन्त्या विशिष्टस्य च संनिधौ

ಸಾವಿತ್ರಿ ಹೇಳಿದರು— ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಶ್ರಮವೂ ಗ್ಲಾನಿಯೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಮಹನೀಯನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆ.

Verse 64

सतां सन्तो गतिर्नान्या स्त्रीणां भर्ता सदा गतिः । वेदो वर्णाश्रमाणां च शिष्याणां च गतिर्गुरुः

ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಸತ್ಪುರುಷರ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ; ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿಯೇ ಸದಾ ಗತಿ. ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮಸ್ಥರಿಗೆ ವೇದವೇ ಗತಿ; ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಗುರುವೇ ಗತಿ.

Verse 65

सर्वेषामेव भूतानां स्थानमस्ति महीतले । भर्त्तारमेकमुत्सृज्य स्त्रीणां नान्यः समाश्रयः

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಆದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ.

Verse 66

एवमन्यैः सुमधुरैर्वाक्यैर्धर्मार्थसंहितैः । तुतोष सूर्यतनयः सावित्रीं वाक्यमब्रवीत्

ಹೀಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಅನೇಕ ಸುಮಧುರ ವಚನಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯತನಯ ಯಮನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಮಾತು ಹೇಳಿದನು।

Verse 67

यम उवाच । तुष्टोऽस्मि तव भद्रं ते वरं वरय भामिनि । सापि वव्रे च राज्यं स्वं विनयावनतानना

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಓ ಭಾಮಿನಿ, ವರವನ್ನು ಬೇಡು.” ಅವಳೂ ವಿನಯದಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿದಳು।

Verse 68

चक्षुःप्राप्तिं तथा राज्यं श्वशुरस्य महात्मनः । पितुः पुत्रशतं चैव पुत्राणां शतमात्मनः

ಅವಳು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಾವನಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ, ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು, ಮತ್ತು ತನ್ನಿಗೂ ಪುತ್ರಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಎಂಬ ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡಿದಳು।

Verse 69

जीवितं च तथा भर्तुर्धर्मसिद्धिं च शाश्वतीम् । धर्मराजो वरं दत्त्वा प्रेषयामास तां ततः

ಅವಳು ಪತಿಯ ಜೀವಿತವನ್ನೂ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಿಯ ಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನೂ ಬೇಡಿದಳು. ಧರ್ಮರಾಜನು ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 70

अथ भर्तारमासाद्य सावित्री हृष्टमानसा । जगाम स्वाश्रमपदं सह भर्त्रा निराकुला

ನಂತರ ಪತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದು ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನ ಸಾವಿತ್ರಿ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು।

Verse 71

ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां च तया चीर्णं व्रतं त्विदम् । माहात्म्यतोऽस्य नृपतेश्चक्षुःप्राप्तिरभूत्पुरः

ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಅವಳು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು. ಈ ವ್ರತದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವೇ ದೃಷ್ಟಿ ಮರಳಿ ದೊರಕಿತು.

Verse 72

ततः स्वदेशराज्यं च प्राप निष्कण्टकं नृपः । पितास्याः पुत्रशतकं सा च लेभे सुताञ्छतम्

ಅನಂತರ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸ್ವದೇಶರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿಷ್ಕಂಟಕವಾಗಿ—ಶತ್ರುಗಳೂ ತೊಂದರೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ—ಮತ್ತೆ ಪಡೆದನು. ಅವಳ ತಂದೆಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ದೊರಕಿದರು; ಅವಳಿಗೂ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 73

एवं व्रतस्य माहात्म्यं कथितं सकलं मया

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ವ್ರತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆನು.

Verse 74

देव्युवाच । कीदृशं तद्व्रतं देव सावित्र्या चरितं महत् । तस्मिंस्तु ज्येष्ठमासे हि विधानं तस्य कीदृशम्

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಾ! ಸಾವಿತ್ರಿಯು ಆಚರಿಸಿದ ಆ ಮಹಾವ್ರತವು ಹೇಗಿದೆ? ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಧಿವಿಧಾನವೇನು?

Verse 76

का देवता व्रते तस्मिन्के मन्त्राः किं फलं विभो । विस्तरेण महेश त्वं ब्रूहि धर्मं सनातनम्

ಆ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ಮಂತ್ರಗಳು, ಅದರ ಫಲವೇನು, ಓ ವಿಭೋ? ಓ ಮಹೇಶ! ಈ ಸನಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 77

त्रयोदश्यां तु ज्येष्ठस्य दन्तधावनपूर्वकम् । त्रिरात्रं नियमं कुर्यादुपवासस्य भामिनि

ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾಸದ ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ ದಂತಧಾವನವನ್ನು ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಉಪವಾಸರೂಪವಾದ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಿಯಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 78

अशक्तस्तु त्रयोदश्यां नक्तं कुर्याज्जितेन्द्रियः । अयाचितं चतुर्दश्यां ह्युपवासेन पूर्णिमाम्

ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಅಶಕ್ತನಾದವನು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹದಿಂದ ನಕ್ತವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿ; ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಅಯಾಚಿತ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಲಿ।

Verse 79

नित्यं स्नात्वा तडागे वा महानद्यां च निर्झरे । पांडुकूपे तु सुश्रोणि सर्वस्नानफलं लभेत्

ಪ್ರತಿದಿನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಪಾಂಡುಕೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ನಾನಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 80

विशेषात्पूर्णिमायां तु स्नानं सर्षपमृज्जलैः

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸಾಸಿವೆ ಮತ್ತು ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ಜಲದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 81

गृहीत्वा वालुकं पात्रे प्रस्थमात्रे यशस्विनि । अथवा धान्यमादाय यवशालितिलादिकम्

ಹೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು—ಅಥವಾ ಯವ, ಅಕ್ಕಿ, ಎಳ್ಳು ಮೊದಲಾದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು—

Verse 82

ततो वंशमये पात्रे वस्त्रयुग्मेन वेष्टिते । सावित्रीप्रतिमां कृत्वा सर्वावयवशोभिताम्

ನಂತರ ವಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮದಿಂದ ಸುತ್ತಿದ ಬಿದಿರಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ಸಾವಿತ್ರೀದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 83

सौवर्णीं मृन्मयीं वापि स्वशक्त्या दारुनिर्मिताम् । रक्तवस्त्रद्वयं दद्यात्सावित्र्या ब्रह्मणः सितम्

ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಬಂಗಾರದ, ಮಣ್ಣಿನ ಅಥವಾ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಯುಗ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 85

पूर्णकोशातकैः पक्वैः कूष्माण्डकर्कटीफलैः । नालिकेरैः सखर्जूरैः कपित्थैर्दाडिमैः शुभैः

ಪಕ್ವವಾದ ರಸಪೂರ್ಣ ಕೋಶಾತಕ ಫಲಗಳು, ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ಮತ್ತು ಕರ್ಕಟಿ ಫಲಗಳು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಖರ್ಜೂರ, ಶುಭವಾದ ಕಪಿತ್ಥ ಮತ್ತು ದಾಡಿಮಗಳಿಂದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 86

जंबूजंबीरनारिंगैरक्षोटैः पनसैस्तथा । जीरकैः कटुखण्डैश्च गुडेन लवणेन च

ಜಂಬೂ ಫಲ, ಜಂಬೀರ ಮತ್ತು ನಾರಿಂಜ, ಅಕ್ಷೋಟ ಮತ್ತು ಪನಸ; ಹಾಗೆಯೇ ಜೀರಿಗೆ, ಕಟು ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 87

विरूढैः सप्तधान्यैश्च वंशपात्रप्रकल्पितैः । रंजयेत्पट्टसूत्रैश्च शुभैः कुंकुमकेसरैः

ಮೊಳಕೆಯಾದ ಸಪ್ತಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿದಿರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿ, ಶುಭವಾದ ಪಟ್ಟಸೂತ್ರಗಳು, ಕುಂಕುಮ ಮತ್ತು ಕೇಸರದಿಂದ ಪೂಜಾಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 88

अवतारं करोत्येवं सावित्री ब्रह्मणः प्रिया

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯೆಯಾದ ಸಾವಿತ್ರಿ ಅವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 89

तामर्च्चयीत मन्त्रेण सावित्र्या ब्रह्मणा समम् । इतरेषां पुराणोक्तो मंत्रोऽयं समुदाहृतः

ಸಾವಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಇತರರಿಗೂ ಪುರಾಣೋಕ್ತವಾದ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 90

ओंकारपूर्वके देवि वीणापुस्तकधारिणि । वेदांबिके नमस्तुभ्यमवैधव्यं प्रयच्छ मे

ಓಂಕಾರಪೂರ್ವಕೇ ದೇವಿ, ವೀಣಾ ಪುಸ್ತಕಧಾರಿಣಿ! ವೇದಾಂಬಿಕೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನನಗೆ ಅವೈಧವ್ಯ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 91

एवं संपूज्य विधिवज्जागरं तत्र कारयेत् । गीतवादित्रशब्देननरनारीकदंबकम् । नृत्यद्धसन्नयेद्रात्रिं नृत्यशास्त्रविशारदैः

ಈ ರೀತಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಗೀತ-ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದಿಂದ ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀಯರ ಗುಂಪು, ನೃತ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಹಸುತ್ತಾ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯಲಿ.

Verse 92

सावित्र्याख्यानकं चापि वाचयीत द्विजोत्तमान् । यावत्प्रभातसमयं गीतभावरसैः सह

ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಪಠಿಸಿಸಬೇಕು; ಭಕ್ತಿಭಾವರಸಪೂರ್ಣ ಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಭಾತಕಾಲದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ.

Verse 93

विवाहमेवं कृत्वा तु सावित्र्या ब्रह्मणा सह । परिधाप्य सितैर्वस्त्रैर्दंपतीनां तु सप्तकम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ವಿವಾಹವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಏಳು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಸಬೇಕು।

Verse 94

सावित्रीं ब्रह्मणा सार्धमेवं शक्त्या प्रपूजयेत् । गन्धैः सुगन्धपुष्पैश्च धूपनैवेद्यदीपकैः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿತ್ರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಗಂಧ, ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳಿಂದ।

Verse 95

अथ सावित्रीकल्पज्ञे सावित्र्याख्यानवाचके । दैवज्ञे ह्युञ्छवृत्तिस्थे दरिद्रे चाग्निहोत्रिणि

ನಂತರ ಸಾವಿತ್ರೀ-ಕಲ್ಪಜ್ಞ, ಸಾವಿತ್ರೀ-ಆಖ್ಯಾನ ವಾಚಕ, ಪಂಡಿತ ದೈವಜ್ಞ, ಉಞ್ಛವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುವವ, ದರಿದ್ರನು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ—ಇವರನ್ನು (ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು)।

Verse 96

एवं दत्त्वा विधानेन तस्यां रात्रौ निमन्त्रयेत् । पौर्णमास्यां वटाधस्ताद्दंपतीनां चतुर्दश

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿ, ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಆಲದ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 97

ततः प्रभातसमये उषःकाल उपस्थिते । भक्ष्यभोज्यादिकं सर्वं सावित्रीस्थलमानयेत्

ನಂತರ ಪ್ರಭಾತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷಃಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾವಿತ್ರೀಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತರಬೇಕು।

Verse 98

पाकं कृत्वा तु शुचिना रक्षां कृत्वा प्रयत्नतः । ब्राह्मणान्गृहिणीयुक्तांस्तत आह्वानयेत्सुधीः

ಶುಚಿತೆಯಿಂದ ಪಾಕಮಾಡಿ, ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಾವಿಧಾನ ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಪತ್ನीसಹಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 99

सावित्र्याः स्थलके तत्र कृत्वा पादाभिषेचनम् । सुस्नातान्ब्राह्मणांस्तत्र सभार्यानुपवेशयेत्

ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ ಮಾಡಿ, ಸುಸ್ನಾತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪತ್ನीसಹಿತ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಬೇಕು।

Verse 100

सावित्र्याः पुरतो देवि दंपत्योर्भोजनं ददेत् । तेनाहं भोजितस्तत्र भवामीह न संशय

ದೇವಿ, ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆ ದಂಪತಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ನಾನೇ ಅಲ್ಲಿ ಭೋಜಿತನಾಗುತ್ತೇನೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 101

द्वितीयं भोजयेद्यस्तु भोजितस्तेन केशवः । लक्ष्म्याः सहायो वरदो वरांस्तस्य प्रयच्छति

ಯಾರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ (ಎರಡನೇ ದಂಪತಿಗೆ) ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಕೇಶವನು ಭೋಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಲಕ್ಷ್ಮीसಹಿತ ವರದಾತನು ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 102

सावित्र्या सहितो ब्रह्मा तृतीये भोजितो भवेत् । एकैकं भोजनं तत्र कोटिभोजसमं स्मृतम्

ಮೂರನೇ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರीसಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಭೋಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಗಣ್ಯ; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೋಜನವೂ ಕೋಟಿ-ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಸಮವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 103

अष्टादशप्रकारेण षड्रसीकृतभोजनम् । देव्यास्तत्र महादेवि सावित्रीस्थलसन्निधौ

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರೀಸ್ಥಳದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ಷಡ್ರಸಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅಷ್ಟಾದಶ ವಿಧದ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 104

विधवा न कुले तस्य न वंध्या न च दुर्भगा । न कन्याजननी चापि न च स्याद्भर्तुरप्रिया । अष्टौ दोषास्तु नारीणां न भवंति कदाचन

ಆ ಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆ, ವಂಧ್ಯೆ, ದುರ್ಭಾಗ್ಯವತಿ ಎಂದಿಗೂ ಇರದು; ಕೇವಲ ಕನ್ಯೆಯನ್ನೇ ಹೆರುವ ತಾಯಿಯೂ ಇರದು, ಗಂಡನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯಳಾಗುವಳೂ ಇರದು. ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಷ್ಟದೋಷಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 105

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सावित्र्यग्रे च भोजनम् । दातव्यं सर्वदा देवि कटुनीलविवर्जितम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವಿ! ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾವಿತ್ರೀ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಟು ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ‘ನೀಲ’ (ಕಪ್ಪು/ನಿಷಿದ್ಧ) ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 106

न चाम्लं न च वै क्षारं स्त्रीणां भोज्यं कदाचन । पंचप्रकारं मधुरं हृद्यं सर्वं सुसंस्कृतम्

ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹುಳಿ ಅಥವಾ ಕ್ಷಾರಯುಕ್ತ (ಅತಿಲವಣ/ಕ್ಷಾರೀಯ) ಭೋಜನ ಕೊಡಬಾರದು; ಬದಲಾಗಿ ಐದು ವಿಧದ ಮಧುರ, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು।

Verse 107

घृतपूर्णापूपकाश्च बहुक्षीरसमन्विताः । पूपकास्तादृशाः कार्या द्वितीयाऽशोकवर्तिका

ತುಪ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹಾಗೂ ಬಹು ಹಾಲಿನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಅಪೂಪಗಳು (ಕೇಕು/ಮಾಲ್ಪುವಾ) ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಅಂಥದೇ ಪೂಪಕಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಎರಡನೆಯ ನೈವೇದ್ಯ ‘ಅಶೋಕ-ವರ್ತಿಕಾ’।

Verse 108

तृतीया पूपिका कार्या खर्जुरेण समन्विताः । चतुर्थश्चैव संयावो गुडाज्याभ्यां समन्वितः

ಮೂರನೆಯ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಖರ್ಜೂರಗಳೊಡನೆ ಪೂಪಿಕೆಗಳು (ಸಿಹಿ ಕೇಕುಗಳು) ಮಾಡಬೇಕು. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಬೆಲ್ಲ-ತುಪ್ಪಯುಕ್ತ ಸಂಯಾವ.

Verse 109

आह्लादकारिणी पुंसां स्त्रीणां चातीव वल्लभा । धनधान्यजनोपेतं नारीनरशताकुलम् । पूपकैस्तु कुलं तस्या जायते नात्र संशयः

ಇಂತಹ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಪುರುಷರಿಗೆ ಆನಂದಕಾರಿಣಿ, ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಅವಳ ಮನೆ ಧನ-ಧಾನ್ಯ-ಜನಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ನೂರಾರು ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಈ ಪೂಪಿಕೆಗಳ ದಾನದಿಂದ ಅವಳ ವಂಶವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 110

न ज्वरो न च संतापो दुःखं च न वियोगजम् । अशोकवर्तिदानेन कुलानामेकविंशतिः

ಜ್ವರ ಇಲ್ಲ, ದಾಹಸಂತಾಪ ಇಲ್ಲ, ವಿಯೋಗಜನ್ಯ ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ. ಅಶೋಕ-ವರ್ತಿ ದಾನದಿಂದ ಕುಲದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರುಗಳು ಹಿತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 111

वधूभिश्च सुतैश्चैव दासीदासैरनन्तकैः । पूरितं च कुलं तस्याः पूरिका या प्रयच्छति

ಪೂರಿಕೆಯನ್ನು ದಾನಮಾಡುವ ಅವಳ ಕುಲವು ಸೊಸೆಯರು, ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಅನಂತ ದಾಸಿ-ದಾಸರಿಂದ ತುಂಬಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 112

पुत्रिण्यो वै दुहितरो वधूभिः सहिताः कुले । शिखरिणीप्रदात्रीणां युवतीनां न संशयः

ಶಿಖರಿಣಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡುವ ಯುವತಿಯರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರಿಯರು ಪುತ್ರವತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೊಸೆಯರೂ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 113

मोदते च कुलं सर्वं सर्वसिद्धिप्रपूरितम् । मोदकानां प्रदानेन एवमाह पितामहः

ಮೋದಕದಾನದ ಫಲದಿಂದ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಕುಲವು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ—ಎಂದು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೇಳಿದರು।

Verse 114

एतच्च गौरिणीनां तु भोजनं हि विशिष्यते

ಗೌರೀಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ (ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ) ಈ ಭೋಜನದಾನವೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 115

सुभगा पुत्रिणी साध्वी धनऋद्धिसमन्विता । सहस्रभोजिनी देवि भवेज्जन्मनिजन्मनि

ಹೇ ದೇವಿ, ಆಕೆ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ, ಪುತ್ರವತಿ, ಸಾಧ್ವಿ, ಧನ-ಋದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಮನ್ವಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ; ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುವಳಾಗುತ್ತಾಳೆ।

Verse 116

पानानि चैव मुख्यानि हृद्यानि मधुराणि च । द्राक्षापानं तु चिंचायाः पानं गुडसमन्वितम्

ಮುಖ್ಯ ಪಾನೀಯಗಳು ಹೃದಯಂಗಮವೂ ಮಧುರವೂ ಆಗಿರಲಿ—ದ್ರಾಕ್ಷಾಪಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಲ್ಲ ಬೆರೆಸಿದ ಹುಣಸೆಪಾನ।

Verse 117

सरसेन तु तोयेन कृतखण्डेन वै शुभम् । सुवासिनीनां पेयं वै दातव्यं च द्विजन्मनाम्

ಸುಗಂಧಿತ ನೀರು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಿ/ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿದ ಈ ಶುಭ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಸುವಾಸಿನಿಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸಹ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 118

इतरैरितराण्येव वर्णयोग्यानि यानि च । सुरभीणि च पानानि तासु योग्यानि दापयेत्

ಇತರ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಅವರವರ ವರ್ಣ-ಮರ್ಯಾದೆಗೆ ತಕ್ಕ ಇತರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸುಗಂಧ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 119

प्रतिपूज्य विधानेन वस्त्रदानैः सकंचुकैः । कुङ्कुमेनानुलिप्तांगाः स्रग्दामभिरलंकृताः । गंधैर्धूपैश्च संपूज्य नालिकेरान्प्रदापयेत्

ವಿಧಿಯಂತೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿಪೂಜಿಸಿ, ಕಂಚುಕಗಳೊಡನೆ ವಸ್ತ್ರದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಿ, ಮಾಲೆ-ಪುಷ್ಪದಾಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು; ಗಂಧ-ಧೂಪಗಳಿಂದ ಸಂಪೂಜಿಸಿ ನಂತರ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 120

नेत्राणां चाञ्जनं कृत्वा सिन्दूरं चैव मस्तके । पूगीफलानि हृद्यानि वासितानि मृदूनि च । हस्ते दत्त्वा सपात्राणि प्रणिपत्य विसर्जयेत्

ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಅಂಜನ ಹಚ್ಚಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸಿಂಧೂರ ಇಟ್ಟು; ಸುಗಂಧಿತ, ಮೃದು, ಹೃದಯಪ್ರಿಯ ಅಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರಗಳೊಡನೆ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿ; ನಂತರ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 121

स्वयं च भोजयेत्पश्चाद्बंधुभिर्बालकैः सह

ನಂತರ ತಾನೂ ಬಂಧುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 123

एवमेव पितॄणां च आगम्य स्वे च मन्दिरे । पिण्डप्रदानपूर्वं तु श्राद्धं कृत्वा विधानतः । पितरस्तस्य तुष्टा वै भवन्ति ब्रह्मणो दिनम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ಮರಳಿ, ಪಿಂಡಪ್ರದಾನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿತೃಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನದವರೆಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 124

तीर्थादष्टगुणं पुण्यं स्वगृहे ददतः शुभे । न च पश्यन्ति वै नीचाः श्राद्धं दत्तं द्विजातिभिः

ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶುಭಭಾವದಿಂದ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಎಂಟುಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯಕರ. ದ್ವಿಜರು ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೀಚಬುದ್ಧಿಯವರು ಕಾಣಲಾರರು.

Verse 125

एकान्ते तु गृहे गुप्ते पितॄणां श्राद्धमिष्यते । नीचं दृष्ट्वा हतं तत्तु पितॄणां नोपतिष्ठति

ಪಿತೃಗಳ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಏಕಾಂತ, ಗುಪ್ತ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು. ನೀಚರು ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಹಾಳಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪದು.

Verse 126

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं गुप्तं च कारयेत् । पितॄणां तृप्तिदं प्रोक्तं स्वयमेव स्वयंभुवा

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಇದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕವೆಂದು ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

Verse 127

गौरीभोज्यादिका या तु उत्सर्गात्क्रियते क्रिया । राजसी सा समाख्याता जनानां कीर्तिदायिनी

ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ—ಗೌರೀಭೋಜನಾದಿ—ಅದು ‘ರಾಜಸೀ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಜನರಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 128

इदं दानं सदा देयमात्मनो हित मिच्छता । श्राद्धे चैव विशेषेण यदीच्छेत्सात्त्विकं फलम्

ತನ್ನ ನಿಜ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಈ ದಾನವನ್ನು ಸದಾ ನೀಡಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ—ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ.

Verse 129

इदमुद्यापनं देवि सावित्र्यास्तु व्रतस्य च । सर्वपातकशुद्ध्यर्थं कार्यं देवि नरैः सदा । अकामतः कामतो वा पापं नश्यति तत्क्षणात्

ಹೇ ದೇವಿ, ಇದು ಸಾವಿತ್ರೀ ವ್ರತದ ಉದ್ಯಾಪನ (ಸಮಾಪನ ವಿಧಿ) ಆಗಿದೆ. ಸರ್ವ ಪಾಪಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಹೇ ದೇವಿ, ನರರು ಇದನ್ನು ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು. ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ ಸಕಾಮವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ ಪಾಪವು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 130

इह लोके तु सौभाग्यं धनं धान्यं वराः स्त्रियः । भवंति विविधास्तेषां यैर्यात्रा तत्र वै कृता

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ಸೌಭಾಗ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಧನ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಉತ್ತಮ ಪತ್ನಿ/ಉತ್ತಮ ಜೀವನಸಖ—ಅಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ.

Verse 131

इदं यात्राविधानं तु भक्त्या यः कुरुते नरः । शृणोति वा स पापैस्तु सर्वैरेव प्रमुच्यते

ಈ ಯಾತ್ರಾವಿಧಾನವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವವನು—ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಕೂಡ—ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 132

ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु सावित्रीस्थलके शुभे । प्रदक्षिणा यः कुरुते फलदानैर्यथाविधि

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು, ಶುಭವಾದ ಸಾವಿತ್ರೀಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಫಲದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಯಾರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—

Verse 133

अष्टोत्तरशतं वापि तदर्धार्धं तदर्धकम् । यः करोति नरो देवि सृष्ट्वा तत्र प्रदक्षिणाम्

ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ನೂರ ಎಂಟು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧ, ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧದ ಅರ್ಧ—ಹೀಗೆ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೋ—

Verse 134

अगम्यागमनं यैश्च कृतं ज्ञानाच्च मानवैः । अन्यानि पातकान्येवं नश्यंते नात्र संशयः

ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಗಮ್ಯಾಗಮನದ ಪಾಪವನ್ನೂ ಇತರ ಪಾತಕಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ಮಾನವರ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ವಿಧದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 135

यैर्गत्वा स्थलके संध्या सावित्र्याः समुपासिता । स्वपत्न्याश्चैव हस्तेन पांडुकूपजलेन च

ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪಾಂಡುಕೂಪದ ಜಲವನ್ನು ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ವಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿತ್ರೀ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡುವವರು, ಆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 136

भृंगारकनकेनैव मृन्मयेनाथ भामिनि । आनीय तु जलं पुण्यं संध्योपास्तिं करोति यः । तेन द्वादशवर्षाणि भवेत्संध्या ह्युपासिता

ಓ ಸುಂದರಿ, ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಘಟದಲ್ಲಾಗಲಿ ಆ ಪುಣ್ಯಜಲವನ್ನು ತಂದು ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ದ್ವಾದಶ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಧ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 137

अश्वमेधफलं स्नाने दाने दशगुणं तथा । उपवासे त्वनंतं च कथायाः श्रवणे तथा

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ದಾನದಿಂದ ಅದರ ದಶಗುಣ ಪುಣ್ಯ; ಉಪವಾಸದಿಂದ ಅನಂತ ಫಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಪವಿತ್ರ ಕಥಾಶ್ರವಣದಿಂದಲೂ।

Verse 166

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्रीव्रतविधिपूजनप्रकारोद्यापनादिकथनंनाम षट्षष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೆಯ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೊದಲನೆಯ ‘ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ‘ಸಾವಿತ್ರೀವ್ರತವಿಧಿ, ಪೂಜನಪ್ರಕಾರ, ಉದ್ಯಾಪನಾದಿಗಳ ಕಥನ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರ ಅರವತ್ತಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।