Adhyaya 153

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्येश्वरमुत्तमम् । ब्रह्मकुण्डस्य वायव्ये धनुषां द्वितये स्थितम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡದ ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಧನುಸ್ಸಿನ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಉತ್ತಮ ಹಿರಣ್ಯೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 2

सर्वपापप्रशमनं दारिद्र्यौघविनाशनम् । कृतस्मराच्च परतो ह्यग्नितीर्थाच्च पूर्वतः

ಅದು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದು, ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು; ಕೃತಸ್ಮರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿತೀರ್ಥದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ।

Verse 3

यमेश्वराच्च नैरृत्ये समुद्रस्योत्तरे तथा । तस्य लिंगस्य प्राग्भागे ब्रह्मा तेपे महत्तपः । आराधयामास तदा देवदेवं त्रिलोचनम्

ಯಮೇಶ್ವರದ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ—ಆ ಲಿಂಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹತ್ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿ, ಆಗ ದೇವದೇವ ತ್ರಿಲೋಚನನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 4

ततस्तुष्टो महादेवो ब्रह्मन्ब्रूहि वरो मम

ಆಗ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇಳು; ನನ್ನಿಂದ ನಿನಗೆ ವರವು ದತ್ತವಾಗಿದೆ।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव याज यामीति मे मतिः । स्थानं च यन्महापुण्यं तन्ममाख्यातुमर्हसि

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವ, ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾದರೆ, ನನಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದೆ; ಮತ್ತು ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು।

Verse 6

ईश्वर उवाच । कृतस्मराद्ब्रह्मकुंडं यमेशात्सागरावधि । एतदंतरमासाद्य पापी चापि विमुच्यते

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಕೃತಸ್ಮರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡದವರೆಗೆ, ಯಮೇಶ್ವರದಿಂದ ಸಾಗರತೀರದವರೆಗೆ ಇರುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿ ನೆಲೆಸುವವನು ಪಾಪಿಯಾದರೂ ಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 7

वहेद्विषुवती तत्र सदा पुण्यात्मनां नृणाम् । यत्र तत्र कुरु विभो मनसा ते यथेप्सितम्

ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರಾದ ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷುವತೀ ನದಿ ಸದಾ ಹರಿಯಲಿ. ಓ ವಿಭೋ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛಿಸುವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡು।

Verse 8

इत्युक्तः स तदा ब्रह्मा प्रारेभे यज्ञमुत्तमम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 9

ततो भागार्थिनो देवा इन्द्राद्यास्तत्र चागताः । ऋषयो भागकामास्तु सर्वे तत्र समागताः

ನಂತರ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಬಯಸಿ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ಪಾಲನ್ನು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು।

Verse 10

ततो यज्ञागतेभ्यः स दक्षिणामददात्पुनः । ततोऽथ दक्षिणा क्षीणा दीयमाना यशस्विनि

ನಂತರ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಓ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ನೀಡುತ್ತಾ ನೀಡುತ್ತಾ ಆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತು।

Verse 11

ततोब्रह्मा बहूद्विग्नो दध्यौ वै मनसा तदा । बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्

ಆಗ ಬಹಳ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧನಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 12

भगवन्वै विरूपाक्ष क्रतुर्नैव समाप्यते । दक्षिणाहै न्यतो देव न याति परिपूर्णताम्

ಭಗವನ್, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ! ಈ ಕ್ರತು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಾ, ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯದು.

Verse 13

दक्षिणासहिताः सर्वे यथा यांति तथा कुरु । पितामहवचः श्रुत्वा कृत्वा ध्यानं तदा मया

‘ಎಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೊರಡುವಂತೆ ಮಾಡು.’ ಪಿತಾಮಹನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಆಗ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.

Verse 14

स्मृता सरस्वती देवी देवानां हितकाम्यया । आगता सा महापुण्या उक्ता देवी मया तदा

ದೇವರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದೆ. ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯಮಯಿ ದೇವಿ ಬಂದಳು; ನಂತರ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದೆ.

Verse 15

पद्मयोनेर्धनं क्षीणं क्रतुर्वै न समाप्यते । तस्मान्मम प्रसादेन भव काञ्चनवाहिनी

‘ಪದ್ಮಯೋನಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಧನ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರತು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಕಾಂಚನವಾಹಿನೀ—ಸುವರ್ಣಧಾರೆಯನ್ನು ಹೊರುವವಳು—ಆಗು.’

Verse 16

सरस्वत्यास्ततः स्रोत उत्थितं पश्चिमामुखम् । काञ्चनानां तु पद्मानि उच्छ्रितानि सहस्रशः

ಆಮೇಲೆ ಸರಸ್ವತೀದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರವಾಹ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು; ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಅರಳಿದವು.

Verse 17

काञ्चनेन प्रवाहेण तोयं सारस्वतं शुभम् । दैत्यसूदनमासाद्य अग्नितीर्थावधि प्रिये । पूरयामास पद्मैश्च कोटिशश्च समंततः

ಸ್ವರ್ಣಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಸರಸ್ವತೀದ ಶುಭ ಜಲವು ಹರಿಯಿತು. ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ದೈತ್ಯಸೂದನವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಗ್ನಿತೀರ್ಥದ ಮಿತಿವರೆಗೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತುಂಬಿತು.

Verse 18

काञ्चनानि तु तान्येव दत्त्वा विप्रेषु दक्षिणाम् । यज्ञं निर्वर्तयामास हृष्टो ब्रह्मा द्विजैः सह

ಅದೇ ಸ್ವರ್ಣವನ್ನು ವಿಪ್ರರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ದಾನಮಾಡಿ, ಹರ್ಷಿತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ದ್ವಿಜಪುರೋಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 19

शेषाणि यानि पद्मानि तानि निःक्षिप्य भूतले । तदूर्ध्वं स्थापयामास लिगं तु कनके श्वरम्

ಉಳಿದಿದ್ದ ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಿಹಾಕಿ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ‘ಕನಕೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 20

तत्र लिंगं प्रतिष्ठाप्य सर्वदेवनमस्कृतम् । ऋषिभ्यो दक्षिणां प्रादादेकैकस्य यथाक्रमम् । काञ्चनानां च पद्मानां प्रत्येकमयुतं ददौ

ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 21

ततः शेषाणि पद्मानि निहितानि धरातले । ब्रह्मकुण्डस्य मध्ये तु नापुण्यो लभते नरः

ಅನಂತರ ಉಳಿದ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಹಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪುಣ್ಯವಂತನು ಯಾವುದೇ ಫಲವನ್ನಾಗಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನಾಗಲಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 22

तत्कुण्डतोयमद्यापि नानावर्णं प्रदृश्यते । तत्राधः पद्मसंयोगान्नीरं स्वर्णायते क्षणात्

ಆ ಕುಂಡದ ನೀರು ಇಂದಿಗೂ ನಾನಾವರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಪದ್ಮಸಂಯೋಗದಿಂದ ನೀರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 23

हिरण्मयानि पद्मानि अधः कृत्वा प्रजापतिः । लिंगमूर्ध्वं प्रतिष्ठाप्य स्वयं पूजितवांस्तदा । हिरण्यकमलैर्दिव्यैर्हिरण्येशस्ततोऽभवत्

ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಕೆಳಗೆ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಆ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರ್ಣಕಮಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಭು ‘ಹಿರಣ್ಯೇಶ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು.

Verse 24

सर्वपापप्रशमनं तथा दारिद्र्यनाशनम् । दृष्ट्वा हिरण्मयेशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ಇದು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಿರಣ್ಮಯೇಶಾನನ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

माघ मासे चतुर्दश्यां यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । पूजितं तेन सकलं ब्रह्माण्डं सचराचरम्

ಮಾಘಮಾಸದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಯಾರು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ಪೂಜಿತವಾದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 26

सर्वदानानि दत्तानि सर्वे देवाश्च तोषिताः । ब्रह्माण्डं तेन दत्तं स्याद्येन तल्लिंगमर्चितम्

ಯಾರು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದವರಾಗಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದವರಾಗಿಯೂ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೇ ದಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ.

Verse 27

एतन्मया ते कथितं स्नेहेन वरवर्णिनि । न कस्यचिन्मयाऽख्यातं महागोप्यं वरानने

ಓ ಸುಂದರ ವರ್ಣಿನೀ, ಸ್ನೇಹದಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು; ಓ ಸುಂದರಾನನೇ, ಈ ಮಹಾಗೋಪ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನಾರಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ.

Verse 28

य इदं शृयुयाद्भक्त्या पठेद्वा भक्तिसंयुतः । स गच्छेद्देवलोकं तु मुक्तः सर्वैस्तु पातकैः

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 29

इति ते चातिविख्याताः पवित्राः पञ्च भैरवाः । ब्रह्मकुण्डसमीपस्थाः कथितास्तव सुन्दरि

ಓ ಸುಂದರೀ, ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡದ ಸಮೀಪ ವಾಸಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತಿಯೂ ಪವಿತ್ರತೆಯೂಳ್ಳ ಐದು ಭೈರವಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು.

Verse 153

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये हिरण्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಪ್ರಥಮ ‘ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ ಅಂತರಗತ ‘ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ‘ಹಿರಣ್ಯೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನೂರ ಐವತ್ತಮೂರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.