Adhyaya 131

Verse 1

श्रीदेव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं नालेश्वरमिति श्रुतम् । ध्रुवेश्वरेति तल्लिंगं कथं वै संबभूव ह

ಶ್ರೀದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಹೇಳಿದುದು ‘ನಾಲೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಲಿಂಗವು ‘ಧ್ರುವೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि ध्रुवेश्वरमहोदयम् । यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते भवबंधनात्

ಈಶ್ವರನು ನುಡಿದನು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ಧ್ರುವೇಶ್ವರನ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾನವನು, ಹೇ ದೇವಿ, ಭವಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು.

Verse 3

उत्तानपादनृपतेः पुत्रोऽभूद्ध्रुवसंज्ञितः । महात्मा ज्ञानसंपन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः

ಉತ್ತಾನಪಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಧ್ರುವನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು—ಮಹಾತ್ಮ, ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ.

Verse 4

स कदाचित्समासाद्य प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तताप विपुलं देवि तपः परमदारुणम्

ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ, ಹೇ ದೇವಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರವಾದ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 5

दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । संपूजयति सद्भक्त्या स्तौति स्तोत्रैः पृथग्विधैः

ದಿವ್ಯವಾದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಸದ್ದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 6

तत्स्तोत्रं ते प्रवक्ष्यामि येनाहं तुष्टिमागतः

ಆ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನೇ ನಿನಗೆ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಅದರಿಂದಲೇ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾದೆನು.

Verse 7

ध्रुव उवाच । कैलासतुंगशिखरं प्रविकम्प्यमानं कैलासशृंगसदृशेन दशाननेन । यः पादपद्मपरिपीडनया दधार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ಧ್ರುವನು ಹೇಳಿದನು—ಪರ್ವತಶಿಖರಸಮಾನ ದಶಾನನನು ಕೈಲಾಸದ ಉನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ಕಂಪಿಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದ ಆ ಶರಣದಾತ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 8

येनासुराश्चापि दनोश्च पुत्रा विद्याधरोरगगणैश्च वृताः समग्राः । संयोजिता न तु फलं फलमूलमुक्तास्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ಯಾರಿಂದ ದನುಪುತ್ರರಾದ ಅಸುರರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಹಾಗೂ ನಾಗಗಣಗಳ ಸಮಸ್ತ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತರಾದರೋ; ಆದರೆ ಫಲಮೂಲ (ಕಾಮನೆ) ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದೆ ಫಲಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲವೋ—ಆ ಶರಣದಾತ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 9

यस्याखिलं जगदिदं वशवर्ति नित्यं योऽष्टाभिरेव तनुभिर्भुवनानि भुंक्ते । यत्कारणं परमकारणकारणानां तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ಯಾರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಸದಾ ಇರುತ್ತದೋ; ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ತನ್ನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಪಾಲಿಸಿ ಆಳುವನೋ; ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಪರಮ ಕಾರಣನೋ—ಆ ಶರಣದಾತ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 10

यः सव्यपाणिकमलाग्रनखेन देवस्तत्पंचमं च सहसैव पुरातिरुष्टः । ब्राह्मं शिरस्तरुणपद्मनिभं चकर्त तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ಆ ದೇವನು ಒಮ್ಮೆ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಎಡಗೈಯ ಪದ್ಮಸಮಾನ ನಖಾಗ್ರದಿಂದ ಆ ‘ಪಂಚಮ’—ತರುಣ ಪದ್ಮಸಮಾನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು—ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಛೇದಿಸಿದನು; ಆ ಶರಣದಾತ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 11

यस्य प्रणम्य चरणौ वरदस्य भक्त्या श्रुत्वा च वाग्भिरमलाभिरतंद्रिताभिः । दीप्तस्तमांसि नुदति स्वकरैर्विवस्वांस्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ವರದಾತನಾದ ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಿರ್ಮಲ ಹಾಗೂ ಅಲಸತೆಯಿಲ್ಲದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಓಡಿಸುವಂತೆ ತಮಸ್ಸನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಆ ಶರಣದಾತ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 12

यः पठेत्स्तवमिदं रुचिरार्थं मानवो ध्रुवकृतं नियतात्मा । विप्रसंसदि सदा शुचिसिद्धः स प्रयाति शिवलोकमनादिम्

ನಿಯತಾತ್ಮನಾಗಿ ಧ್ರುವನು ರಚಿಸಿದ ಈ ರುಚಿರಾರ್ಥ ಸ್ತವವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮಾನವನು, ವಿಪ್ರಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶುಚಿಯೂ ಸಿದ್ಧನೂ ಆಗಿ, ಅನಾದಿ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

तस्यैवं स्तुवतो देवि तुष्टोऽहं भावितात्मनः । पूर्णे वर्षसहस्रांते ध्रुवस्याह महात्मनः

ದೇವಿ, ಆ ಭಾವಿತಾತ್ಮನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾದೆ. ಪೂರ್ಣ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಧ್ರುವನಿಗೆ ನಾನು ವಚನ ಹೇಳಿದೆ।

Verse 14

पुत्र तुष्टोऽस्मि भद्रं ते जातस्त्वं निर्मलोऽधुना । दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मां विगतज्वरः

ಪುತ್ರ, ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನೀನು ಈಗ ನಿರ್ಮಲನಾಗಿದ್ದೀಯ. ನಿನಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಜ್ವರದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು।

Verse 15

यच्च ते मनसा किञ्चित्कांक्षितं फलमुत्तमम् । तत्सर्वं ते प्रदास्यामि ब्रूहि शीघ्रं ममाग्रतः

ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲವೋ ವರವೋ ಬಯಸಿದ್ದೀಯೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 16

ब्राह्म्यं वा वैष्णवं शाक्रं पदमन्यत्सुदुर्लभम् । ददामि नात्र संदेहो भक्त्या संप्रीणितस्तव

ಬ್ರಹ್ಮಪದವಾಗಲಿ, ವೈಷ್ಣವಪದವಾಗಲಿ, ಶಾಕ್ರಪದವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭ ಸ್ಥಾನವಾಗಲಿ—ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿ ನಾನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 17

ध्रुव उवाच । ब्राह्म्यं वैष्णवं माहेन्द्रं पदमावृत्तिलक्षणम् । विदितं मम तत्सर्वं मनसाऽपि न कामये

ಧ್ರುವನು ಹೇಳಿದನು— ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ರ ಪದಗಳು ಪುನರಾವೃತ್ತಿ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳವು; ಅವೆಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ; ಮನಸಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಅವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 18

यदि तुष्टोऽसि मे देव भक्तिं देहि सुनिर्मलाम् । अस्मिंल्लिंगे सदा वासं कुरु देव वृषध्वज

ಹೇ ದೇವ, ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಅತಿಶಯ ನಿರ್ಮಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು. ಓ ವೃಷಧ್ವಜ ದೇವ, ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಾಸಮಾಡು।

Verse 19

ईश्वर उवाच । इति यत्प्रार्थितं सर्वं तद्दत्तं सर्वमेव हि । स्थानं च तस्य तद्ध्रौव्यं तद्विष्णोः परमं पदम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದೆಲ್ಲವೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದತ್ತವಾಗಿದೆ. ಅವನ ಆ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಾನ ‘ಧ್ರೌವ್ಯ’ವೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಪದ.

Verse 20

श्रावणस्य त्वमावास्यां यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । आश्वयुक्पौर्णमास्यां वा सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ಶ್ರಾವಣ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವನೋ, ಅಥವಾ ಆಶ್ವಯುಜ ಪೌರ್ಣಮಿಯಲ್ಲಿ—ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.

Verse 21

अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । रूपवान्सुभगो भोगी सर्वशास्त्रविशारदः । हंसयुक्तविमानेन रुद्रलोके महीयते

ಪುತ್ರರಹಿತನು ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುವನು, ಧನಾರ್ಥಿಯು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ಅವನು ರೂಪವಂತ, ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತ, ಭೋಗಸಂಪನ್ನ ಮತ್ತು ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನಾಗುವನು; ಹಂಸಯುಕ್ತ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.

Verse 22

असुरसुरगणानां पूजितस्य ध्रुवस्य कथयति कमनीयां कीर्तिमेतां शृणोति । सकलसुखनिधानरुद्रलोकं सुशांतः सुरगणदनुनाथैरर्चितं यात्यनंतम्

ಅಸುರರು ಹಾಗೂ ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಧ್ರುವನ ಈ ಮನೋಹರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರವಣಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಗಾಢ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಮಸ್ತ ಸುಖಗಳ ನಿಧಿಯಾದ, ದೇವ ಹಾಗೂ ದಾನವನಾಥರಿಂದ ಅರ್ಚಿತ ಅನಂತ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 131

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ध्रुवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकत्रिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಏಳನೆಯ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೊದಲ ‘ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಧ್ರುವೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನೂರ ಮೂವತ್ತೊಂದುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।