Adhyaya 117
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನು ಮಹಾದೇವಿಗೆ ಭೂತನಾಥೇಶ್ವರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತನು ಕುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಈಶ-ಭಾಗದ ಸಮೀಪ, ‘ಇಪ್ಪತ್ತು ಧನುಸ್ಸು’ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೂತನಾಥೇಶ್ವರ-ಹರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ದರ್ಶನ-ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಥನಿರ್ದೇಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಲಿಂಗವು ಅನಾದಿ-ನಿಧನವಾಗಿದ್ದು ‘ಕಲ್ಪಲಿಂಗ’ವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಯುಗಾನುಸಾರ ನಾಮಭೇದವೂ ಇದೆ—ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಭೂತೇಶ್ವರ/ಭೂತನಾಥೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ದ್ವಾಪರ ಸಂಧಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭೂತಗಳು ಈ ಲಿಂಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪರಮಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಕಾರಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರನಾಮ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು ಎಂಬ ಕಾರಣಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಚತುರ್ದಶಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ: ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತು ಅಘೋರನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಸಂಯಮ, ನಿರ್ಭಯತೆ, ಧ್ಯಾನ-ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ದಾನ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಪ್ರೇತತ್ವವಿಮೋಚನೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯಫಲಶ್ರುತಿ—ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಠಣ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣ ಪಾಪಸಂಚಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भूतनाथेश्वरं हरम् । कुण्डेश्वर्या ईशभागे धनुषां विंशकेऽन्तरे
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ಭೂತನಾಥೇಶ್ವರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಹರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅದು ಕುಂಡೇಶ್ವರಿಯಿಂದ ಈಶಾನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಧನುಸ್ಸಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ.
Verse 2
कल्पलिंगं महादेवि ह्यनादिनिधनं स्थितम् । पूर्वं त्रेतायुगे देवि वीरभद्रेश्वरीति च
ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅನಾದಿ-ಅನಂತವಾದ ‘ಕಲ್ಪಲಿಂಗ’ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಓ ದೇವಿ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ‘ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರಿ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
Verse 3
प्रख्यातं भुवि देवेशि कलौ भूतेश्वरं स्मृतम् । पुरा द्वापरसंधौ च तत्र भूतानि कोटिशः
ಓ ದೇವೇಶಿ, ಇದು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ಭೂತೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದ್ವಾಪರಸಂಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭೂತಗಳು ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿದ್ದವು.
Verse 4
संसिद्धिं परमां जग्मुस्तल्लिंगस्य प्रभावतः । तेन भूतेश्वरं नाम प्रख्यातं धरणीतले
ಆ ಲಿಂಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; ಆದಕಾರಣ ‘ಭೂತೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।
Verse 5
तत्र कृष्णचतुर्द्दश्यां रात्रौ संपूज्य शंकरम् । दक्षिणां दिशमाश्रित्य अघोरं पूजयेत्तु यः
ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಚತುರ್ದಶಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಘೋರರೂಪವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 6
दृढं जितेन्द्रियो भूत्वा निर्भयो ध्यानसंयु तः । तस्यैव जायते सिद्धिर्या काचिद्भूतले स्थिता
ದೃಢವಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿ, ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಸಂಯುಕ್ತನಾದವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನಾದರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
तिलहेमप्रदानं च पिण्डदानं च तत्र वै । पितॄनुद्दिश्य दद्याद्वै तेषां प्रेतत्वमुक्तये
ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ದಾನವನ್ನೂ, ಪಿಂಡದಾನವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರೇತತ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 8
इति निगदितमेतद्भूतनाथेश्वरस्य प्रचुरकलिमलानां नाशनं पुण्यहेतुः । पठति च पुरुषो वा यः शृणोतीह भक्त्या सुरवरमहिमानं मुच्यते पातकौघैः
ಇಂತೆ ಭೂತನಾಥೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಇದು ಕಲಿಯುಗದ ಅಪಾರ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಪುಣ್ಯಹೇತು. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪಾಪರಾಶಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 117
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुंडेश्वरी माहात्म्ये भूतनाथेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोत्तरशततमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೇ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಅಂತರಗತ ಕುಂಡೇಶ್ವರೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ “ಭೂತನಾಥೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ” ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.